TΡΟΦΟΕΜΠΟΡΙΚΗ ΛΙΜΙΤΕΔ ν. A & V ARISTIDOU BAKERY LTD κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 12092/2019, 22/11/2021

(1). Στις 11.11.2021 ο Έντιμος Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Παρπαρίνος δίδοντας την απόφαση του Ποινικού Εφετείου στα πλαίσια επιβολής ποινής αναφορικά με αδικήματα τούτης της φύσεως στην Ποινική Έφεση Αρ. 85/19 μεταξύ NIKOΣ ΓΛΥΚΥΣ G.N.S. TelemaN LTD v ΛΑΡΤΙΔΗ ανέφερε τα εξής σχετικά: Αδικήματα της φύσεως που κρίθηκε ένοχος ο Εφεσίβλητος, κρίνονται σοβαρά καθότι επηρεάζουν άμεσα την εμπιστοσύνη που πρέπει να υπάρχει μεταξύ των πολιτών και ιδιαίτερα των εμπορευόμενων στις εμπορικές τους συναλλαγές. Ακριβώς, για τον λόγο αυτό αντιμετωπίζονται από τα Δικαστήρια, συνήθως, με ποινές φυλάκισης έστω και μικρής περιόδου. Παράλληλα όμως είναι νομολογιακά εδραιωμένο ότι κάθε υπόθεση πρέπει να αντιμετωπίζεται με τα ιδιαίτερα περιστατικά της. Στην Διεθνές Κέντρο Υγείας Ολιστικής Ιατρικής Βιόραμα Λτδ ν. Καρβέλλα, ECLI:CY:AD:2019:B82, ECLI:CY:AD:2019:B82, Ποιν. Εφ. 288/18 ημερ. 12.3.2019, που αφορούσε τις ίδιες κατηγορίες όπως και η παρούσα υπόθεση, αναφέραμε τα ακόλουθα: «............, τονίζουμε για ακόμα μια φορά τη σοβαρότητα των αδικημάτων της φύσης που κρίθηκαν ένοχοι οι Εφεσείοντες όπως και η ανησυχητική έξαρση διάπραξης τους που διαφαίνεται από το μεγάλο αριθμό υποθέσεων που παρατηρείται ότι καταχωρούνται στα Δικαστήρια. Η έκδοση επιταγών χωρίς αντίκρυσμα ή η ανάκληση εξόφλησης τους χωρίς εύλογη αιτία, πλήττει καίρια την ασφάλεια και εμπιστοσύνη των συναλλαγών. Η χρήση της επιταγής είναι, αν όχι το κυριότερο, ένα από τα κυριότερα μέσα συναλλαγής στις καθημερινές συναλλαγές του τόπου. Η εύρυθμη λειτουργία της αγοράς είναι πρωταρχικής σημασίας για την οικονομία του τόπου. Η μη εξόφληση επιταγής σε αρκετές περιπτώσεις έχει καταλυτικές και καταστροφικές συνέπειες για τον δικαιούχο καθότι οδηγείται είτε στην πτώχευση σε περίπτωση φυσικού προσώπου είτε στην ίδια την υπόσταση νομικού προσώπου. Η σοβαρότητα των αδικημάτων αυτών φαίνεται από την πλούσια νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου (βλ. Νεοφύτου ν. Κυριακίδης (Αρ. 3)

(1999)2 Α.Α.Δ. 229, Σιμιλλίδης ν. Νικολάου

(2013)2 Α.Α.Δ. 444, Nikiforos Technologies Ltd v. Xρίστου, Ποιν. Εφ. 18/2012, ημερ. 6.4.2014, L.C.A Domiki Ltd v. R.K.A. Kikkos Developers Ltd κ.α., Ποιν. Εφ. 116/2011, ημερ. 17.3.2015, Σάββας Θεοχάρους & Υιός Λτδ ν. Ορφανίδη κ.α. Ποιν. Εφ. 102 και 115/2014 ημερ. 26.2.2016 και Γεώργιος Κλεόπα & Υιοί Λτδ ν. 1. Vrontis Builders Ltd κ.α. Ποιν. Εφ. 90/2014 ημερ. 6.12.2016, Metron Cyprus Ltd v. Μιχαήλ Κάνιου ECLI:CY:AD:2018:D23, ECLI:CY:AD:2018:D23, ECLI:CY:AD:2018:D23, Ποιν. Εφ. 64/15 ημερ. 16.1.2018, Corina Snacks Ltd v. Ορφανίδη Ποιν. Εφ. 212/2015 ημερ. 15.11.2018)" Υιοθετώντας τις λεπτομέρειες των αδικημάτων ως γεγονότα στην παρούσα υπόθεση, ο εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής ανάφερε ότι μέχρι σήμερα κανένα ποσό δεν έχει καταβληθεί από τους Κατηγορούμενους και αφορά τις επίδικες επιταγές το σύνολο των οποίων ανέρχεται στο ποσό των €34.184,79 το οποίο και παραμένει οφειλόμενο. Δεν υπήρχαν στοιχεία για προηγούμενες καταδίκες και ζήτησε όπως τα έξοδα της υπόθεσης επιδικαστούν εναντίον των Κατηγορουμένων και προς όφελος των Παραπονουμένων ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Με την γραπτή του αγόρευση για μετριασμό της ποινής, ο ευπαίδευτος συνήγορος της Κατηγορούμενης 2 ανάφερε στο Δικαστήριο μέσω της ότι η κατηγορούμενη παραδέχεται και απολογείται για τις κατηγορίες που αυτή αντιμετωπίζει σημειώνοντας πως πρόκειται για πρόσωπο λευκού ποινικού μητρώου ηλικίας σήμερα 68 ετών χήρα η οποία λαμβάνει συντάξεις ύψους €834 και στερείται οποιασδήποτε άλλης περιουσίας ή εισοδήματος. Πρόκειται για πρόσωπο ως ανέφερε το οποίο αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα υγείας και βρίσκεται υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή. Πάσχει από στεφανιαία νόσο με συχνά επεισόδια στηθάγχης με τάσης λιποθυμίας, αντιμετωπίζει προβλήματα υπέρτασης και υπερτασικής κρίσης με κεφαλαλγίες, εφίδρωση και ζάλη και θα υποβληθεί σε καθετηριασμό στο προσεχές μέλλον. Τα πιο πάνω επιβεβαιώθηκαν και με την κατάθεση σχετικού ιατρικού πιστοποιητικού του θεράποντα γιατρού της. Αναφερόμενος στις προσπάθειες εξόφλησης των επίδικων επιταγών ο συνήγορος της Κατηγορούμενης 2 ανέφερε πώς αυτή προχώρησε στην πώληση της επιχείρησης την οποία ο σύζυγος της διατηρούσε για ένα σημαντικό ποσό το οποίο όμως ο αγοραστής ουδέποτε πλήρωσε καθότι οι μεταχρονολογημένες επιταγές που της παρέδωσε δεν εξαργυρώθηκαν. Αποτέλεσμα τούτου ήταν και η Κατηγορούμενη να μην είναι σε θέση να εξοφλήσει τα ποσά των επιταγών που αφορούν οι κατηγορίες και οι οποίες είχαν εκδοθεί από την Κατηγορούμενη 1 μέσω της Κατηγορούμενης 2 για κάλυψη των οικονομικών υποχρεώσεων της επιχείρησης που διατηρούσαν. Τέλος εισηγήθηκε πως σε περίπτωση επιβολής ποινής στερητικής της ελευθερίας αυτή θα πρέπει να τύχει αναστολής λαμβάνοντας υπόψη τις συνθήκες κάτω από τις οποίες τελέστηκαν τα αδικήματα, τις προσωπικές περιστάσεις της σε συνδυασμό με την ηλικία και τα ιατρικά προβλήματα αυτής. Έχω λάβει υπόψη μου το σύνολο των όσων έχουν τεθεί ενώπιον μου και δεν παραγνωρίζω πως σύμφωνα με τη νομολογία, κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της πραγματικά περιστατικά ενώ κατά την επιμέτρηση της ποινής απαιτείται εξατομίκευση της κατά τρόπο ώστε αυτή να είναι ανάλογη της σοβαρότητας του αδικήματος μέσα στα περιστατικά που περιβάλλουν την υπόθεση σε συνδυασμό με τα ελαφρυντικά στοιχεία που παρουσιάστηκαν από την υπεράσπιση καθώς και εκείνων που πηγάζουν από τα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης αλλά και τις προσωπικές συνθήκες του παραβάτη. Το ότι το υπό εκδίκαση αδίκημα είναι σοβαρό δεν ατονεί το καθήκον του Δικαστηρίου για εξατομίκευση της ποινής (βλέπε Θεοχάρους v. Αστυνομίας

(2008)2 Α.Α.Δ. 575). Όπως εξάλλου επισημάνθηκε στην υπόθεση Κόκκινος ν. Αστυνομίας

(1995)2 Α.Α.Δ. 135: "Η εξατομίκευση της ποινής έχει ως λόγο το συσχετισμό της τιμωρίας και με το άτομο του παραβάτη. όχι όμως την αποκλειστική συνάρτησή της με τις προσωπικές συνθήκες του παραβάτη [Βλ. Eleni Evagorou v. The Police

(1971)2 C.L.R. 194]." Η διαδικασία όμως εξατομίκευσης της ποινής δεν συνεπάγεται εξουδετέρωση ούτε της σοβαρότητας του εγκλήματος ούτε του στοιχείου της αποτροπής όταν συντρέχουν λόγοι για την απόδοση αποτρεπτικού χαρακτήρα στην ποινή τόσο για τον ίδιο τον κατηγορούμενο όσο και για το κοινό γενικότερα (βλέπε Καλανίδης v. Αστυνομίας, Τσιβιτσώφ v. Αστυνομίας, Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Καλανίδη και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Τσιβιτσώφ, Ποινικές Εφέσεις Αρ. 3/2008, 4/2008, 6/2008 και 7/2008, ημερομηνίας 11.05.09). Οι ατομικές συνθήκες του παραβάτη δικαιολογούν την εξισορρόπηση της ποινής ώστε να μη συνιστά μόνο τιμωρία για το έγκλημα, αλλά να αρμόζει στο πρόσωπο του συγκεκριμένου παραβάτη (βλέπε Σωκράτους v. Δημοκρατίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 132, Κωνσταντίνου v. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 224 και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Ανδρέα Τόκκαλλου

(2001)2 Α.Α.Δ. 95). Για προσδιορισμό και εξατομίκευση της ποινής των Κατηγορουμένων στην παρούσα υπόθεση λαμβάνω υπόψη μου τα ακόλουθα που επιβαρύνουν τη θέση τους: (α) Τη σοβαρότητα των αδικημάτων όπως αυτή διαφαίνεται από τα πιο πάνω αλλά και από τα γεγονότα που περιβάλλουν τη διάπραξη τους καθώς και την ανάγκη επιβολής αποτρεπτικής ποινής, στα πλαίσια της προαναφερθείσας νομολογίας αλλά και λόγω του ότι τα αδικήματα αυτά βρίσκονται σε έξαρση, πράγμα για το οποίο λαμβάνω δικαστική γνώση από τις υποθέσεις οι οποίες καταχωρούνται ενώπιον του Δικαστηρίου. (β) Το γεγονός ότι κανένα ποσό δεν έχει καταβληθεί μέχρι και σήμερα παρά την παρέλευση σημαντικού χρόνου που έδιδε την ευκαιρία αυτή. Προς όφελος των Κατηγορουμένων για σκοπούς μετριασμού της ποινής στην παρούσα υπόθεση, λαμβάνω υπόψη μου τα εξής: (α) Το λευκό τους ποινικό μητρώο και την ηλικία της κατηγορούμενης 2 ήτοι 68 ετών. (β) Την παραδοχή τους αλλά και την έκφραση μεταμέλειας της κατηγορούμενης

1. (γ) Τις προσωπικές, οικογενειακές και οικονομικές περιστάσεις της κατηγορουμένης 2, όπως αυτές αναφέρθηκαν από τον ευπαίδευτο συνήγορο υπεράσπισης και ειδικότερα το ότι πρόκειται για πρόσωπο μεγάλης ηλικίας 68 ετών ως αναφέρθηκε και ανωτέρω, χήρα και συνταξιούχο που αντιμετωπίζει αρκετά προβλήματα υγείας. Τα περιστατικά της παρούσας υπόθεσης και λαμβάνοντας ιδιαίτερα υπόψιν το ποσό που οφείλεται βάσει των επίδικων επιταγών, και ότι μέχρι σήμερα δεν έχει πληρωθεί οποιοδήποτε ποσό, αν και δόθησαν προς τούτο οι ευκαιρίες και ο χρόνος, κρίνω ότι είναι περίπτωση επιβολής ποινής φυλακίσεως αναφορικά με την Κατηγορούμενη
2. Το σύνολο των προσωπικών τις περιστάσεων καθώς και ο χρόνο που διέρρευσε από την διάπραξη των αδικημάτων μέχρι σήμερα δεν είναι ικανοί παράγοντες και δεν παρέχουν στα σοβαρά περιστατικά της παρούσας υπόθεσης άλλη επιλογή. Σε σχέση με την Κατηγορούμενη 1 αναπόφευκτά αφού πρόκειται για νομικό πρόσωπο η μόνη ποινή που δύναται να της επιβληθεί στις Κατηγορίες που αντιμετωπίζει είναι η χρηματική. Έχοντας υπόψιν όλα τα πιο πάνω και ιδιαίτερα την αυστηρότητα που ο νομοθέτης και η νομολογία αντιμετωπίζουν τα αδικήματα της φύσεως αυτής επιβάλλω τις ακόλουθες ποινές: Στην Κατηγορούμενη 1: Σε κάθε μία από τις Κατηγορίες που αυτή αντιμετωπίζει (κατηγορίες 1, 3, 5, 7, 9, 11, 13, 15, 17, 19, 21, 23, 25, 27, 29, 31, 33, 35, 37, 39, 41, 43, 45, 47, 49, 51, 53, 55, 57, 59, 61, 63, 65, 67, 69, 71, 73, 75, 77, 79, 81, 83, 85, 87, 89, 91, 93, 95, 97, 99, 101, 103, 105, 107, 109, 111, 113) χρηματική ποινή ύψους €
3. Στην Κατηγορούμενη 2: Σε κάθε μία από τις Κατηγορίες που αυτή αντιμετωπίζει (κατηγορίες 2, 4, 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 22, 24, 26, 28, 30, 32, 34, 36, 38, 40, 42, 44, 46, 48, 50, 52, 54, 56, 58, 60, 62, 64, 66, 68, 70, 72, 74, 76, 78, 80, 82, 84, 86, 88, 90, 92, 94, 96, 98, 100, 102, 104, 106, 108, 110, 112, 114) ποινή φυλάκισης 6 μηνών. Οι ποινές φυλάκισης να συντρέχουν. Eπιπρόσθετα οι Κατηγορούμενες καταδικάζονται αλληλέγγυα και/ή κεχωρισμένα και στα έξοδα της υπόθεσης ως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Για την απόφαση μου αυτή έλαβα υπόψη μου τα αποφασισθέντα στην ECLI:CY:AD:2016:B64, Π.Ε. Αρ. 84/2015, ημερ. 03.02.2016 μεταξύ ΣΠΕ ΛΑΚΑΤΑΜΙΑΣ-ΔΕΥΤΕΡΑΣ ΛΤΔ ν. ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ τα οποία και είναι απόλυτα σχετικά με την υπό εξέταση υπόθεση.[1] Τέλος, θα εξετάσω την δυνατότητα αναστολής της ποινής φυλάκισης που επέβαλα σήμερα στην Κατηγορούμενη 2, αφού το ζήτημα τούτο τέθηκε ευθέως από τον ευπαίδευτο συνήγορο της. Το νομοθετικό πλαίσιο για την αναστολή της ποινής βρίσκεται στον Περί της Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτελέσεως Ποινής Φυλάκισης εις Ορισμένας Περιπτώσεις Νόμο του 1972, Ν. 95/72, όπως τροποποιήθηκε. Με τον τροποποιητικό Νόμο 186(I)/03, που δημοσιεύθηκε στις 19.12.03, καταργήθηκε η απαίτηση για εξαιρετικές περιστάσεις της υπόθεσης ή του κατηγορουμένου με αποτέλεσμα το θέμα της αναστολής σήμερα να μην διέπεται από ανελαστικά κριτήρια. Σύμφωνα με το άρθρο 3

(2)του Νόμου: «Το Δικαστήριο διατάσσει την αναστολή εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης, αν αυτό δικαιολογείται από το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και τα προσωπικά περιστατικά του Κατηγορουμένου». Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Τζιαουχάρη

(2005)2 Α.Α.Δ. 161 τέθηκαν τα κριτήρια για την άσκηση της διακριτικής αυτής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση αυτή είναι χαρακτηριστικό και ομιλεί από μόνο του: «Με βάση τα κριτήρια που ίσχυαν πριν τον περιορισμό της εξουσίας του δικαστηρίου όπως είχε επιβληθεί με το Ν.41(Ι)/97(που τώρα έχει καταργηθεί), τα κριτήρια που μπορούσε να λάβει υπόψη το δικαστήριο κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας να εκδώσει ή όχι τέτοιο διάταγμα ήσαν τα ακόλουθα: (α) η σοβαρότητα του αδικήματος και τα κίνητρα διάπραξης του (β) το ποινικό μητρώο του κατηγορούμενου δηλαδή αν είναι τέτοιο που υπάρχει η ανάγκη αποτροπής και (γ) η διαγωγή του κατηγορουμένου μετά τη διάπραξη του αδικήματος συμπεριλαμβανομένης και της μεταμέλειας. Ένας κατηγορούμενος με λευκό ποινικό μητρώο έχει καλύτερη απαίτηση για αναστολή (βλέπε Sentencing in Cyprus του κ. Γ. Μ. Πική, σελ. 11-13, Γενικός Εισαγγελέας ν. Σατανά κ.α.

(1996)2 Α.Α.Δ. 257 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Λ. Φανιέρου

(1996)2 Α.Α.Δ. 303).» Στην υπό εξέταση περίπτωση κρίνω πως συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι για να διατάξω την αναστολή της ποινής φυλάκισης που σήμερα επέβαλα στην Κατηγορούμενη 2. Αυτοί είναι, κυρίως, το λευκό της ποινικό μητρώο σε συνδυασμό πάντοτε με την μεγάλη ηλικία της (68 ετών), το γεγονός ότι πρόκειται για πρόσωπο που έχασε τον σύζυγο του και αντιμετωπίζει σοβαρά καρδιακά προβλήματα υγείας τα οποία ενδεχόμενα να επιδεινωθούν σε περίπτωση που αυτή οδηγηθεί στις Φυλακές για έκτιση της ποινής της με δυσάρεστες ενδεχομένως συνέπειες για την ίδια και την υγεία της. Υπό το φως των πιο πάνω κρίνω πως το Δικαστήριο θα μπορούσε να δώσει στην Κατηγορούμενη 2 μια δεύτερη ευκαιρία για να αποδείξει εκτός φυλακών ότι από τούδε και στο εξής δεν θα παρανομήσει ξανά. Από την ίδια εξαρτάται βέβαια να αρπάξει αυτή την ευκαιρία που σήμερα της δίδεται να μην διαπράξει οποιοδήποτε αδίκημα παρόμοιας φύσης ή οποιοδήποτε άλλο αδίκημα. Συνακόλουθα η εκτέλεση της ποινής φυλάκισης που επέβαλα σήμερα στην Κατηγορούμενη 2 αναστέλλεται για περίοδο τριών ετών από σήμερα. Επεξηγούνται στην κατηγορούμενη 2 οι συνέπειες της αναστολής της ποινής φυλάκισης που της επιβλήθηκε ως επιτάσσει το άρθρο 3 υποπαράγραφος

(4)του Περί της Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτελέσεως Ποινής Φυλάκισης εις Ορισμένας Περιπτώσεις Νόμο του 1972, Ν. 95/72ως έχει τροποποιηθεί. (Υπ.) ......................................... Ν. Φακοντής , Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] ''Τέλος, θα ασχοληθούμε με τον τέταρτο λόγο έφεσης, που αφορά στην αποστέρηση από τους Εφεσείοντες των δικηγορικών και άλλων εξόδων τους. Το πρωτόδικο δικαστήριο αιτιολογώντας την απόφασή του να μην εκδώσει οποιαδήποτε διαταγή εις βάρος του Εφεσίβλητου για τα έξοδα, με αναφορά στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού

(2009)2 ΑΑΔ 543, έκρινε ότι όπου επιβάλλεται ποινή φυλάκισης δεν ενδείκνυται η επιδίκαση εξόδων. Δεν συμφωνούμε με τον τρόπο που προσέγγισε το θέμα η ευπαίδευτη πρωτόδικη δικαστής. Στην πιο πάνω υπόθεση στην οποία έκαμε αναφορά, διατάχθηκε η καταβολή εξόδων από την κατηγορούμενη, ενώ της επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης 12 μηνών χωρίς να δοθεί τουλάχιστον αναστολή στην πληρωμή τους, ενώ διαρκούσε ο εγκλεισμός της στη φυλακή. Το Εφετείο θεώρησε εσφαλμένη την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, τονίζοντας ότι ένας κατηγορούμενος όταν καταδικάζεται σε άμεση φυλάκιση δεν είναι ορθό να επωμίζεται και μέρος των εξόδων της διαδικασίας. Όμως, στην προκειμένη περίπτωση, η πολύ σύντομη φυλάκιση που επιβλήθηκε στον Εφεσίβλητο, τελικά αναστάληκε και ως εκ τούτου δεν υπήρχε λόγος να μην διαταχθεί η πληρωμή όλων των εξόδων της διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένων και των δικηγορικών, εφόσον πρόκειται για ιδιωτική ποινική υπόθεση.' cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο