Αστυνομικός Διευθυντής Λευκωσίας ν. Μιχαήλ, Αρ. Υπόθεσης: 10242/20, 2/3/2022

(2)(Δ) των Περί Μηχανοκίνητων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών, ΚΔΠ 66/

1. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της πρώτης κατηγορίας, ο Κατηγορούμενος στις 10/11/2019, στην οδό Τεύκρου Ανθία στη βιομηχανική περιοχή Ιδαλίου της Επαρχίας Λευκωσίας, οδηγούσε το μηχανοκίνητο όχημα (μοτοσικλέτα) με αριθμούς εγγραφής XXXXX45, χωρίς την προσήκουσα επιμέλεια και προσοχή. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της έκτης κατηγορίας, ο Κατηγορούμενος κατά τον τόπο και χρόνο που αναφέρεται στην πρώτη κατηγορία, ενώ οδηγούσε το ίδιο μηχανοκίνητο όχημα, οδήγησε επί ζωγραφιστής νησίδας. Μαρτυρία Για να στοιχειοθετήσει την υπόθεσή της η Κατηγορούσα Αρχή, κάλεσε 3 Μάρτυρες Κατηγορίας. Τον Αρχιαστυφύλακα XXXXX XXXXX Αντωνίου (στο εξής ο ΜΚ 1), τον κύριο XXXXX Χριστοφόρου (στο εξής ο ΜΚ 2) και τον παραπονούμενο, κύριο XXXXX Αντωνίου (στο εξής ο ΜΚ 3). Μαρτυρία ΜΚ1 Ο ΜΚ 1 ήταν ο εξεταστής της υπόθεσης. Κατάθεσε αριθμό Τεκμηρίων τα οποία συνέλεξε κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, στα οποία θα γίνει αναφορά όπου κριθεί αναγκαίο. Σύμφωνα με τη γραπτή του κατάθεση (Τεκμήριο 14), στις 10/11/2019 περί ώρα 22:20, επισκέφθηκε τη σκηνή τροχαίου δυστυχήματος που έγινε στην οδό Τεύκρου Ανθία στο Δάλι, όπου διαπίστωσε ότι ενεχόμενα μέρη ήταν η μοτοσικλέτα με αριθμούς εγγραφής XXXXX45 που οδηγούσε ο Κατηγορούμενος, και το αυτοκίνητο με αριθμό εγγραφής XXXXX68 που οδηγούσε ο ΜΚ
2. Κατά την άφιξη του στην σκηνή, διαπίστωσε πως τα ενεχόμενα οχήματα είχαν ήδη μετακινηθεί από την τελική τους θέση. Στην παρουσία του ΜΚ3, ετοίμασε πρόχειρο σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος (Τεκμήριο 1). Με το Τεκμήριο 1 συμφώνησε μόνο ο ΜΚ
3. Ο Κατηγορούμενος δεν ήταν παρών στη σκηνή για να του υποδειχτεί, ενώ κατά την ανακριτική κατάθεση που λήφθηκε από αυτόν (Τεκμήριο 10) άσκησε το δικαίωμα της σιωπής. Σε κατοπινό στάδιο, με βάση το Τεκμήριο 1 ο ΜΚ1 ετοίμασε συμμετρικό σχεδιάγραμμα της σκηνής το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο
4. Σύμφωνα με τα Τεκμήρια 1 και 2, πριν την σύγκρουση οι δύο εμπλεκόμενοι οδηγοί οδηγούσαν στην οδό Τεύκρου Ανθία στη Βιομηχανική Περιοχή Δαλίου με κατεύθυνση από δρόμο Ποταμιάς προς Λεωφόρο Λεμεσού. Ο ΜΚ3 προπορευόταν με το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής XXXXX68 και ο Κατηγορούμενος ακολουθούσε με τη μοτοσικλέτα με αριθμούς εγγραφής XXXXX
5. Στο σημείο όπου επήλθε η σύγκρουση, ο δρόμος έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας, μία για κάθε κατεύθυνση. Οι δύο λωρίδες χωρίζονται με ζωγραφιστή νησίδα πλάτους 2,70 μέτρων. Ο ΜΚ1 τοποθέτησε το σημείο της σύγκρουσης (σημείο «Χ») εντός της ζωγραφιστής νησίδας που διαχωρίζει τις δύο λωρίδες κυκλοφορίας, απέναντι από τον δρόμο - είσοδο του εργοστασίου «La Servo». Χρησιμοποίησε ως βοηθητικά για προσδιορισμό του σημείου σύγκρουσης, τα σημάδια που άφησαν τα ελαστικά του αυτοκινήτου του ΜΚ3 από πλάγια ολίσθηση, σημάδια τριβής του πεταλιού της μοτοσικλέτας του Κατηγορουμένου στο ασφαλτικό οδόστρωμα και τη μαρτυρία του ΜΚ
6. Σύμφωνα με τη μαρτυρία που συνέλεξε από τη σκηνή, ο ΜΚ3 προπορευόταν και στο σημείο που βρίσκεται το εργοστάσιο «La Servo» επιχείρησε στροφή δεξιά για να εισέλθει στον δρόμο είσοδο του εν λόγω εργοστασίου. Στο σημείο αυτό, ο Κατηγορούμενος που κινείτο εντός της νησίδας ασφαλείας, ακολούθησε διαγώνια πορεία προς τα δεξιά μέχρι στο σημείο σύγκρουσης. Σύμφωνα με τον ΜΚ 1, οι ζημιές επί του οχήματος με αριθμούς εγγραφής XXXXX68, είχαν προκληθεί στο πίσω δεξί φτερό του αυτοκινήτου και επί της μοτοσικλέτας, οι ζημιές προκλήθηκαν στο μπροστινό φτερό. Σημείωσε επίσης στον πισινό τροχό, τα σημάδια της τριβής του ελαστικού κατά την πέδηση. Ο ΜΚ1 ανέφερε στο Δικαστήριο την άποψη του σε σχέση με το κατά πόσον ο ΜΚ3 πριν την σύγκρουση είχε θέσει χρόνο σε λειτουργεία τον δεξιό ηλεκτρικό σηματοδότη κατεύθυνσης (πορτοκαλί φως) του οχήματος, γνωστοποιώντας την πρόθεση του να στρίψει δεξιά πριν το πράξει. Για τη μαρτυρία γνώμης που προσέφερε ο ΜΚ1 επί του θέματος αυτού, επικαλέστηκε γνώσεις πραγματογνώμονα που κατέχει σε σχέση με θέματα λειτουργείας λαμπτήρων. Ανέφερε ότι τις γνώσεις αυτές τις απέκτησε από το Λύκειο και από τις σπουδές του στον κλάδο διοίκησης επιχειρήσεων. Με όλο το σεβασμό προς τον ΜΚ1, αυτές δεν είναι γνώσεις πραγματογνώμονα αλλά γενικές γνώσεις. Συνεπώς, δεν μπορώ να κάνω αποδεκτή τη μαρτυρία του ΜΚ1 επί του συγκεκριμένου σημείου καθώς δεν έχω ικανοποιηθεί ότι ο ΜΚ1 κατέχει γνώσεις πραγματογνώμονα επί του συγκεκριμένου θέματος. ΜΚ2 Δεύτερος εκ μέρους της Κατηγορούσας Αρχής, κατέθεσε ο Χριστόφορος Χριστοφόρου (ΜΚ 2), ο οποίος αναγνώρισε τη γραπτή κατάθεση που έδωσε στα πλαίσια διερεύνησης της υπόθεσης (Τεκμήριο 15). Σύμφωνα με το Τεκμήριο 15, ο ΜΚ 2 βρισκόταν σταθμευμένος εντός του δρόμου που αποτελεί την είσοδο του εργοστασίου «la servo» (που είναι ο δρόμος στον οποίον επιχειρούσε να εισέλθει ο ΜΚ 3 αμέσως πριν τη σύγκρουση) και η μπροστινή πλευρά του οχήματός του ήταν στραμμένη προς την οδό Τεύκρου Ανθία. Σε κάποια στιγμή, πρόσεξε τον ΜΚ 3, να θέτει σε λειτουργία τον δεξιό ηλεκτρικό σηματοδότη κατεύθυνσης (πορτοκαλί φως) γνωστοποιώντας την πρόθεσή του να στρίψει δεξιά προς τον δρόμο που βρισκόταν. Λόγω του ότι από την αντίθετη (δεξιά) λωρίδα κυκλοφορίας κινείτο το αυτοκίνητο με κατεύθυνση αντίθετη με την κατεύθυνση του ΜΚ 3, δηλαδή με κατεύθυνση προς Ποταμιά, είδε τον ΜΚ 3 να σταματά αναμένοντας να διέλθει το εν λόγω όχημα. Εν συνεχεία, ο ΜΚ 3 εκκίνησε το αυτοκίνητό του και με κανονική ταχύτητα οδήγησε στη ζωγραφιστή νησίδα και μεγάλο μέρος του αυτοκινήτου του πέρασε στη δεξιά λωρίδα του δρόμου. Ταυτόχρονα, είδε μια μοτοσικλέτα μεγάλου κυβισμού να ακολουθεί τον ΜΚ 3, να επιχειρεί να προσπεράσει από δεξιά και ακολούθως να συγκρούεται στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου του. Κατά την κυρίως εξέταση, ανέφερε ότι το κτύπημα στο αυτοκίνητο του ΜΚ 3 από τη μοτοσικλέτα ήταν στο πίσω δεξιό φανάρι. Υπέδειξε ότι, ο ΜΚ3 είχε σταματήσει στο σημείο που σημειώνεται με το γράμμα «Β» (δηλαδή στην αριστερή λωρίδα του δρόμου) πριν επιχειρήσει στροφή δεξιά προς την είσοδο του εργοστασίου «La Servo». Σύμφωνα με τον ΜΚ 2, η μοτοσικλέτα κινείτο με μεγάλη ταχύτητα. Κατά την αντεξέταση, παραδέχθηκε ότι την ημέρα που έδινε τη μαρτυρία, είχε προσέλθει στο Δικαστήριο μαζί με τον ΜΚ
7. Αρνήθηκε όμως ότι οι δύο τους είναι φίλοι ισχυριζόμενος ότι είναι απλά συγχωριανοί. Δεν ήταν σε θέση να αναφέρει αν η μοτοσικλέτα είχε αναμμένα φώτα πριν τη σύγκρουση. Άφησε αδιευκρίνιστο κατά πόσον έχει δει τη μοτοσικλέτα ή απλώς την άκουσε. ΜΚ 3 Ο ΜΚ 3, είναι ο παραπονούμενους στην παρούσα υπόθεση. Αναγνώρισε την ανακριτική κατάθεση που λήφθηκε από αυτόν (Τεκμήριο 9) και το έντυπο με το οποίο του απαγγέλθηκαν γραπτώς οι κατηγορίες (Τεκμήριο 12), που αντιμετωπίζει. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 9, στο συγκεκριμένο σημείο είχε μεταβεί για να παρακολουθήσει αγώνες ταχύτητας (κόντρες). Στις 10/11/2019 περί ώρα 20:10, οδηγούσε το αυτοκίνητό του με αριθμούς εγγραφής XXXXX68 στην οδό Τεύκρου Ανθία και είχε κατεύθυνση προς νέο δρόμο Λευκωσίας - Λεμεσού. Παρά την είσοδο του εργοστασίου «La Servo», επιχείρησε να στρίψει δεξιά ως η πορεία του, αλλά δεν είχε προσέξει την ύπαρξη νησίδας στο σημείο γι' αυτό οδήγησε πάνω στη νησίδα. Πριν επιχειρήσει στροφή δεξιά ως η πορεία του, όπως ανέφερε, «έδωσε σήμα για να στρίψει δεξιά» και περίμενε σε στάση μέχρι να διέλθει αυτοκίνητο που κινείτο εξ αντιθέτου στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας. Στη συνέχεια επιχείρησε να στρίψει δεξιά και αφού «είχε στρίψει τέλεια», συγκρούστηκε στην πίσω δεξιά γωνία του αυτοκινήτου του, η μοτοσικλέτα του Κατηγορούμενου. Όπως ανέφερε δεν είχε προσέξει καθόλου τη μοτοσικλέτα πριν τη σύγκρουση. Ανέφερε ότι, τη συγκεκριμένη στιγμή κατευθυνόταν στο σημείο που βρισκόταν ο ΜΚ 2 για να συναντηθεί μαζί του. Κατά την κυρίως εξέταση, ανέφερε ότι κατά τη σύγκρουση το αυτοκίνητό του βρισκόταν εντός της νησίδας και ίσως να είχε εισέλθει και λίγο εντός της δεξιάς λωρίδας κυκλοφορίας. Συμφώνησε με το σημείο «Χ» στα Τεκμήρια 1 και 2 (σημείο σύγκρουσης), όμως διευκρίνισε ότι δεν μπορούσε να είναι απόλυτα σίγουρος. Ανέφερε ότι η σύγκρουση δεν ήταν στο πίσω μέρος του αυτοκινήτου του, αλλά στο φτερό και το φανάρι. Όπως ανέφερε, πριν να εκκινήσει για να εισέλθει στην είσοδο του εργοστασίου «La Servo» ανέμενε για χρονικό διάστημα 20 - 30 δευτερολέπτων προτού εκκινήσει και πίσω του δεν υπήρχαν άλλα αυτοκίνητα. Κατά την αντεξέταση παρέμεινε σταθερός στη θέση του, ότι πριν επιχειρήσει στροφή δεξιά έθεσε σε λειτουργία τον δεξιό ηλεκτρικό σηματοδότη κατεύθυνσης (πορτοκάλι φως). Μετά την ολοκλήρωση της υπόθεσής της Κατηγορούσας Αρχής, το Δικαστήριο βρήκε τον Κατηγορούμενο εκ πρώτης όψεως ένοχο και αφού του εξήγησε τα δικαιώματά του, τον κάλεσε σε απολογία. Κατηγορούμενος Ο Κατηγορούμενος επέλεξε να καταθέσει ενόρκως. Κατέθεσε στο Δικαστήριο γραπτή δήλωση που ετοίμασε ως Τεκμήριο
8. Σύμφωνα με τη γραπτή του δήλωση, στις 10 Νοεμβρίου 2019 και περί ώρα 22:10, οδηγούσε τη μοτοσικλέτα με αριθμούς εγγραφής XXXXX45 με αναμμένα φώτα στη Λεωφόρο Τεύκρου Ανθία προς τη Λεωφόρο Λεμεσού με χαμηλή ταχύτητα. Κινείτο στη μέση του δρόμου, δίπλα από τη διαχωριστική γραμμή των δύο λωρίδων και ακολουθούσε σε κοντινή απόσταση ένα μαύρο Volkswagen Golf με μαύρα πισινά φανάρια, το οποίο σε κάποια στιγμή σταμάτησε απότομα χωρίς οποιοδήποτε σήμα. Μετά από αυτό δεν θυμάται τίποτα, παρά μόνο ότι ξύπνησε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Κατά την αντεξέταση, διευκρίνισε ότι όταν ο προπορευόμενος οδηγός σταμάτησε απότομα, ο Κατηγορούμενος έκρινε ως καλύτερη επιλογή για αποφυγή της σύγκρουσης, να προσπαθήσει να προσπεράσει το προπορευόμενο όχημα οδηγώντας εντός της ζωγραφιστής νησίδας. Σε υποβολή ότι όφειλε να τηρεί απόσταση ασφαλείας από το προπορευόμενο όχημα, ανέφερε ότι ακολουθούσε σε απόσταση τεσσάρων αυτοκινήτων, όπως ανέφερε, την οποία ο ίδιος θεωρεί αρκετή απόσταση. Ξεκαθάρισε επίσης ότι η ορατότητα ήταν αρκετά καλή και υπήρχε ικανοποιητικός φωτισμός στο σημείο. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Είχα την ευκαιρία μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης να παρακολουθήσω και να ακούσω με προσοχή και υπομονή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν. Έχοντας διεξέλθει της μαρτυρίας που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου στη βάση του συνόλου της και όχι αποσπασματικά, θα προχωρήσω στην αξιολόγησή της αντλώντας καθοδήγηση από τις αρχές που τίθενται από τη σχετική νομολογία, λαμβάνοντας μεταξύ άλλων παραγόντων υπόψη μου, τη φυσικότητα, ευθύτητα, αμεσότητα και σαφήνεια των απαντήσεων, τυχόν ύπαρξη υπερβολών, ουσιωδών αντιφάσεων, προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν αλλά και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. (βλ. μεταξύ άλλων, Στυλιανίδη v Χατζηπιέρα

(1992)1 ΑΑΔ 1056, Ζαβρού ν. Χαραλάμπους Ποιν. Έφ. 9163, ημερ. 24.9.97, Αθανασίου ν. Κουνούνη Ποιν. Έφ. 9041 ημερ. 29.5.97 και Καρεκλά ν. Κλεάνθους Ποιν. Έφ. 9161, ημερ. 24.5.97, Αυξεντίου v. Δίγκλη

(2007)1 Α.Α.Δ. 1367, Χάρης Χρίστου v. Ευγενείας Khoreva

(2002)1 A.A.Δ. 454, Παπαδοπούλου v Αστυνομίας

(2007)2 Α.Α.Δ. 173 κ.α.) Ο ΜΚ1 δεν ήταν παρών κατά την στιγμή του δυστυχήματος, η μαρτυρία του περιορίστηκε στα ευρήματα του κατά την διερεύνηση της υπόθεσης. Σημειώνεται ότι σύμφωνα με την πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Ανδρέου ν Αστυνομίας Ποινική Έφεση 209/2020, ημερομηνίας 20/7/2021, αστυνομικός μπορεί να προβεί σε διαπιστώσεις ως αποτέλεσμα παρατηρήσεων του στη σκηνή με υπόβαθρο την εμπειρία του στην εξέταση τροχαίων συγκρούσεων, χωρίς να χρειάζεται να είναι εμπειρογνώμονας. Ο ΜΚ1 μου άφησε θετική εντύπωση και εκτός από το σημείο που αναφέρω ανωτέρω στη σύνοψη της μαρτυρίας του, κατά τα λοιπά αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο ΜΚ2 δεν μου άφησε καλή εντύπωση. Δεν απαντούσε με τρόπο άμεσο και φυσικό ενώ σε ορισμένα σημεία τη μαρτυρία του χαρακτήριζε έκδηλη αμηχανία. Πέραν από τα πιο πάνω, αρνήθηκε ότι είναι φίλος με τον ΜΚ3, αναφέροντας ότι είναι απλά συγχωριανοί. Όμως, σύμφωνα με την κατάθεση του ΜΚ3 (Τεκμήριο 9), την στιγμή του δυστυχήματος ο ΜΚ3 κατευθυνόταν προς το μέρος που βρισκόταν ο ΜΚ2 για να συναντηθεί μαζί του. Πρόσθετα, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε, την ημέρα που έδωσε μαρτυρία ήρθε στο Δικαστήριο μαζί με τον ΜΚ

1. Τα πιο πάνω δεν παραπέμπουν σε σχέση προσώπων που διατηρούν τυπικές σχέσεις συγχωριανών. Περαιτέρω, στην γραπτή του κατάθεση αναφέρει ότι είδε τη μοτοσικλέτα του Κατηγορούμενου που επιχειρούσε προσπέρασμα από δεξιά και στη συνέχεια να συγκρούεται με το όχημα του ΜΚ
2. Όμως σε σχετική ερώτηση κατά την αντεξέταση, άφησε αδιευκρίνιστο το κατά πόσον όντως είδε με τα μάτια του τη μοτοσικλέτα να προσεγγίζει τη σκηνή ή αν την είχε ακούσει μόνο. Ούτε ο ΜΚ3 μου άφησε καλή εντύπωση. Ειδικότερα στα καίρια σημεία που αμφισβητήθηκαν, ο ΜΚ3 απαντούσε με εμφανή νευρικότητα και αμηχανία. Σε υποβολή ότι η μαρτυρία που έδωσε αυτός και ο ΜΚ2 στην αστυνομία αποτελούσε προϊόν προσυνεννόησης, ο ΜΚ3 βρέθηκε σε τόσο αμήχανη θέση που λιποθύμησε. Ο Κατηγορούμενος μου άφησε καλή εντύπωση, απαντούσε με τρόπο άμεσο και φυσικό Δεν έχω αμφιβολία ότι τα όσα ανέφερε στο δικαστήριο είναι αλήθεια και αποτελούν πιστή καταγραφή των γεγονότων όπως ακριβώς εξελίχτηκαν. Νομική Πτυχή Στις ποινικές υποθέσεις αποτελεί πάγια αρχή ότι το βάρος απόδειξης των συστατικών στοιχείων της κάθε κατηγορίας το φέρει η Κατηγορούσα αρχή και η ενοχή πρέπει να αποδεικνύεται πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. (Woolmington v D.P.P. 25 Cr. App. R. 72, Charitonos and Others v. The Republic

(1971)2 CLR 40). Η απόδειξη της κατηγορίας και κάθε στοιχείου που την συνιστά, βαρύνει εξ' ολοκλήρου την Κατηγορούσα Αρχή. Δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων όσο εύλογες και αν είναι. Κενά αναφορικά με την ύπαρξη των πρωτογενών γεγονότων που συνιστούν και αποδεικνύουν το αδίκημα, αφήνουν την κατηγορία ατεκμηρίωτη και έκθετη σε απόρριψη (Γεν. Eισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Aνδρέα Σάζου

(2001)2 ΑΑΔ 18, Λοΐζου v. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 363, Γεν. Εισαγγελέας ν. Σπύρου

(2002)2 Α.Α.Δ. 71). Εναπόκειται στην Κατηγορούσα Αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη, αλλά και σαφής (βλ. Φλουρής v. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 401). Εάν στο τέλος της υπόθεσης μείνει έστω και η παραμικρή αμφιβολία στο μυαλό του Δικαστηρίου για την ενοχή του κατηγορουμένου, τότε αυτό θα πρέπει να αποφασισθεί υπέρ του και να απαλλαγεί της κατηγορίας (Τούμπας v. Δημοκρατίας

(1984)2 C.L.R. 110). Πρώτη Κατηγορία Σύμφωνα με το Άρθρο 8 του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου του 1972 (86/1972) (ως ίσχυε κατά την 3/3/2018): «Πας όστις οδηγεί μηχανοκίνητον όχημα επί τινος οδού μη καταβάλλων την προσήκουσαν επιμέλειαν και προσοχήν ή μη επιδεικνύων εύλογον μέριμναν δι' έτερα πρόσωπα, χρησιμοποιούντα την οδόν, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται εις φυλάκισιν διά διάστημα μη υπερβαίνον το εν έτος ή εις χρηματικήν ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας ,1000 ή εις αμφοτέρας τας ποινάς της φυλακίσεως και της χρηματικής τοιαύτης». Το πιο κάτω απόσπασμα από την υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 ΑΑΔ 1 είναι σχετικό με το τι συνιστά αμέλεια: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπληρώσεως του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκο φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού· τον γείτονα, όπως επιγραμματικα αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson [1932] A.C. 562. Τα συστατικά στοιχεία της αμέλειας είναι τα ίδια στο αστικό και ποινικό δίκαιο ό,τι διαφέρει είναι το βάρος της αποδείξεως. Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκο προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεασθεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υποθέσεως για να αποφασισθεί - (α) η φύση του καθήκοντος και (β) όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για τη διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Τέλος, η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια.» Διαφωτιστική είναι επίσης και η πρόσφατη απόφαση Χαραλάμπους ν. Mc Gill, Πολιτική Έφεση Αρ. 38/2015, 18/12/2019 όπου αναφέρθηκε ότι: «Υπό το φως των αλώβητων ευρημάτων του πρωτόδικου Δικαστηρίου είναι φανερό ότι ο εφεσείων είχε πλήρη ευθύνη έχοντας υπόψη την διαχρονική και σαφή νομολογία ότι ένας οδηγός οφείλει να επιδεικνύει την ανάλογη επιμέλεια κινούμενος με το όχημα του, έχει δε καθήκον φροντίδας για τους υπόλοιπους που χρησιμοποιούν επίσης τον δρόμο, περιλαμβανομένων και πεζών. Η αμέλεια επί των τροχαίων ατυχημάτων είναι η ίδια και στο αστικό και στο ποινικό δίκαιο και ό,τι διαφέρει είναι ως προς το βάρος απόδειξης, (Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 1 και Βασιλείου ν. Αστυνομίας

(1994)2 Α.Α.Δ. 202). Όπως τονίστηκε επανειλημμένα το καθήκον φροντίδας και μέριμνας οφείλεται και επιδεικνύεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη δυνατό να επηρεαστεί από τις πράξεις ενός οδηγού. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό, με μέτρο το μέσο συνετό και προσεκτικό οδηγό και η πρόβλεψη για την δυνατότητα κινδύνου συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες οδήγησης και το καθήκον της δέουσας παρατηρητικότητας. Όταν η πιθανότητα κινδύνου είναι εύλογα αναμενόμενη ή αντιληπτή, τότε η παράληψη προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Αργυρού ν. Αστυνομίας

(2002)2 Α.Α.Δ. 378). Αναφέρθησαν και από τις δυο πλευρές διάφορες αποφάσεις ως προς την κατανομή της ευθύνης και την κατ΄ ισχυρισμόν επίδειξη συντρέχουσας αμέλειας από την πλευρά της εφεσίβλητης. Δεν χρειάζεται όμως αναφορά σε αυτές δεδομένου ότι όπως έχει υποδειχθεί και στη Γεώργιου Μάρκου ν. Παναγιώτη Μιχαήλ ECLI:CY:AD:2018:A310, Πολιτική Έφεση αρ. 246/12 ημερ. 27.6.2018, η αμέλεια ως νομική έννοια εξαντλείται στην πράξη στην εξέταση των πραγματικών γεγονότων της κάθε συγκεκριμένης υπόθεσης. Ούτε είναι μετρήσιμη με απολύτους μαθηματικούς υπολογισμούς, παραμένουσα ζήτημα εκτίμησης και υπαγωγής των πραγματικών περιστατικών του ατυχήματος στις καθιερωμένες νομολογιακές αρχές. Ο οδηγός έχοντας υπόψη το αντικειμενικό επίπεδο επιμέλειας έχει την υποχρέωση να συμπεριφέρεται κατά τον έλεγχο του οχήματος του όπως αναμένεται από ένα μέσο συνετό οδηγό (Κωνσταντίνου ν. Κατσιάρδη

(2007)1 Α.Α.Δ. 1178). Από την άλλη, οι άλλοι χρήστες του δρόμου, είτε οδηγοί, είτε πεζοί, υπέχουν συντρέχουσα αμέλεια εάν δεν λαμβάνουν μέτρα αυτοπροστασίας. Η συντρέχουσα αμέλεια δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά σε καθήκον αυτοπροστασίας, (Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ ν. Mohammad Al Sharif

(2012)1 Α.Α.Δ. 28). Παράλληλα με τα πιο πάνω, τονίζεται ότι σύμφωνα με την Λουκά v Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 187/2018, ημερ. 18/9/2019 ECLI:CY:AD:2019:B375, σε ποινική υπόθεση, έστω και μικρού βαθμού αμέλεια είναι αρκετή για να οδηγήσει σε καταδίκη. Δεύτερη Κατηγορία: Σύμφωνα με το άρθρο 58

(2)των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών 66/1984: «Κάθε πρόσωπο που οδηγεί ή έχει την ευθύνη ή τον έλεγχο μηχανοκίνητου οχήματος, έχει τα πιο κάτω καθήκοντα και υποχρεώσεις: ... (δ) να συμμορφώνεται προς όλα τα σήματα τροχαίας, συμπεριλαμβανομένων πινακίδων, που τοποθετούνται ή χαράσσονται πάνω ή κοντά σε οποιοδήποτε δρόμο με ή κατ' εντολή της Αστυνομίας ή αρχής τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλης αρχής, στην οποία έχει ανατεθεί δυνάμει οποιασδήποτε νομοθετικής διάταξης ο έλεγχος ή η ρύθμιση της τροχαίας κυκλοφορίας» Περαιτέρω σύμφωνα με το άρθρο 2 των πιο πάνω κανονισμών: «σήμα τροχαίας» ορίζεται ως «οιονδήποτε αντικείμενον ή μέσον (μονίμως τοποθετημένο ή κινητόν), ή οιονδήποτε σημείον, σήμανσιν, σύμβολον ή γραμμήν προς μετάδοσις εις την τροχαίαν κίνησιν εν γένει ή εις ορισμένην κατηγορίαν ταύτης, προειδοποιήσεων, πληροφοριών, κανόνων, περιορισμών ή απαγορεύσεων οιασδήποτε φύσεως, καθώς και οιονδήποτε σημείον, σήμανσιν, σύμβολον ή γραμμήν επί ή πλησίον οιασδήποτε οδού ή κεχαραγμένων επί του καταστρώματος οιασδήποτε οδού, προς μετάδοσιν τοιούτων προειδοποιήσεων, πληροφοριών, κανόνων, περιορισμών ή απαγορεύσεων.» Επιπρόσθετα, ο Κανονισμός 71 των Κανονισμών διαλαμβάνει τα εξής: «Ως σήματα τροχαίας καθορίζονται τα σήματα τα οποία εκτίθενται εις τον Οδικόν Κώδικα τον εκδιδόμενον από καιρού εις καιρόν υπό του Εφόρου και δημοσιευμένου κατά τοιούτον τρόπον ως ο Έφορος ήθελε ορίσει, τα σήματα τα οποία ορίζονται υπό δημοτικού συμβουλίου ή υφ' οιασδήποτε άλλης αρχής εμπεπιστευμένης τον έλεγχον και την ρύθμισιν της τροχαίας, και τα σήματα τα οποία ορίζονται δυνάμει οιουδήποτε νόμου ή κανονισμού ή οιασδήποτε διεθνούς Συμβάσεως εις την οποίαν προσεχώρησε και η Δημοκρατία.» Σημειώνεται ότι δεν έχει αμφισβητηθεί ότι η ζωγραφιστή νησίδα επί της οποίας οδήγησε ο Κατηγορούμενος αποτελεί σήμα τροχαίας. Τέλος, ο Κανονισμός 72 των Κανονισμών καθιστά αδίκημα την παράβαση οποιουδήποτε από τους κανονισμούς. Ευρήματα Στις 10/11/2019 περί ώρα 22:20, προκλήθηκε δυστύχημα από σύγκρουση της μοτοσικλέτας με αριθμούς εγγραφής XXXXX45, που οδηγούσε ο Κατηγορούμενος με το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής XXXXX68, που οδηγούσε ο ΜΚ

1. Πριν την σύγκρουση, οι δύο εμπλεκόμενοι οδηγοί οδηγούσαν στην οδό Τεύκρου Ανθία στη Βιομηχανική Περιοχή Δαλίου με κατεύθυνση από Ποταμιά προς Λεωφόρο Λεμεσού. Ο ΜΚ3 προπορευόταν με το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής XXXXX68 και ο Κατηγορούμενος ακολουθούσε με τη μοτοσικλέτα με αριθμούς εγγραφής XXXXX
2. Στο σημείο της σύγκρουσης, ο δρόμος έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας, μία για κάθε κατεύθυνση. Οι δύο λωρίδες χωρίζονται με ζωγραφιστή νησίδα πλάτους 2,70 μέτρων. Σε κάποιο σημείο του δρόμου, παρά την είσοδο του εργοστασίου εργοστάσιο «La Servo» (που βρισκόταν στα δεξιά ως η πορεία των δύο οδηγών), ο ΜΚ3 ελάττωσε απότομα ταχύτητα και χωρίς να ενεργοποιήσει τον δεξιό ηλεκτρικό σηματοδότη κατεύθυνσης (πορτοκαλί φως) του αυτοκινήτου του, επιχείρησε στροφή δεξιά για να εισέλθει στον δρόμο - είσοδο του εν λόγω εργοστασίου. Στο σημείο αυτό, ο Κατηγορούμενος, που ακολουθούσε από κάποια απόσταση, επιχείρησε να αποφύγει τη σύγκρουση οδηγώντας προς τα δεξιά εντός της ζωγραφιστής νησίδας, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με το όχημα του ΜΚ3 και να ανατραπεί στο έδαφος. Δεν έχει τεθεί ενώπιον μου αποδεκτή μαρτυρία σε σχέση με την ταχύτητα που κινείτο ο Κατηγορούμενος. Όσον αφορά την απόσταση που τηρούσε από το προπορευόμενο όχημα, σύμφωνα με τη μαρτυρία του Κατηγορουμένου την οποία έχω κάνει αποδεκτή, αυτή ήταν 3 με 4 αυτοκίνητα. Το σημείο της σύγκρουσης κρίνω ότι έχει καταγραφεί ορθά από τον ΜΚ1 στα Τεκμήρια 1 και 2 με το σημείο «Χ» (το γεγονός αυτό εξάλλου δεν έχει αμφισβητηθεί). Το σημείο αυτό βρίσκεται εντός της ζωγραφιστής νησίδας που διαχωρίζει τις δύο λωρίδες κυκλοφορίας, απέναντι από τον δρόμο - είσοδο του εργοστασίου «La Servo». Σημειώνω ότι ο ίδιος ο Κατηγορούμενος, κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι ο λόγος που επέλεξε την οδήγηση εντός της ζωγραφιστής νησίδας για αποφυγή της σύγκρουσης, ήταν γιατί ο ΜΚ3 «..σταμάτησε απότομα χωρίς να βάλει τον δείχτη». Από την απάντηση αυτή και τα πιο πάνω ευρήματα, συνάγεται ότι ο Κατηγορούμενος δεν τηρούσε την απόσταση που χρειαζόταν για να μπορεί να σταματήσει τη μοτοσικλέτα του σε περίπτωση απότομου φρεναρίσματος από το προπορευόμενο όχημα. Δεν έχει σημασία η τυχόν ύπαρξη αμέλειας από μέρους του ΜΚ3 καθώς αυτό είναι θέμα που, σε περίπτωση που χρειαστεί, θα απασχολήσει άλλη ή άλλες διαδικασίες. Ο Κατηγορούμενος, όπως και ο κάθε οδηγός, έχει υποχρέωση να τηρεί τόση απόσταση από το προπορευόμενο όχημα, όση χρειάζεται για να σταματήσει αν απαιτηθεί. Συνεπώς, με βάση τα ανωτέρω καταλήγω ότι ο τρόπος με τον οποίο οδήγησε ο Κατηγορούμενος ήταν αμελής λόγω έλλειψης δέουσας επιμέλειας και προσοχής. Όσον αφορά την έκτη κατηγορία, ο Κατηγορούμενος ουσιαστικά παραδέχτηκε με τη μαρτυρία που έδωσε την οδήγηση εντός της ζωγραφιστής νησίδας. Όπως ανέφερε, οδήγησε εντός της ζωγραφιστής νησίδας στην προσπάθεια του να αποφύγει τη σύγκρουση. Όμως, όπως διαπιστώθηκε ανωτέρω, η επιλογή αυτή οφείλεται στην αμέλεια που επέδειξε με την μη τήρηση της απαιτούμενης απόστασης ασφαλείας από το προπορευόμενο όχημα. Συνεπώς έχει αποδειχτεί η διάπραξη και αυτού του αδικήματος. Κατάληξη Ενόψει των ανωτέρω, προκύπτει ότι η Κατηγορούσα αρχή πέτυχε να αποδείξει την ενοχή του Κατηγορουμένου στις Κατηγορίες 1 και 6 πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Συνακόλουθα, ο Κατηγορούμενος κρίνεται ένοχος στις Κατηγορίες 1 και 6 . [Υπ.] .............. Α. Γ. Λοΐζου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο