Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. E.M. ATHANASIOU CONSTRUCTIONS & DEVELOPMENTS LTD κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 6007/2021, 8/7/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2022:B35 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ν. Φακοντή, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 6007/2021 Μεταξύ: Διευθυντή Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας v.
- E.M. ATHANASIOU CONSTRUCTIONS & DEVELOPMENTS LTD
- ΜΙΧΑΛΗΣ ΗΛΙΑ
- D.T.A. ATHANASIOU CONSTRUCTIONS LTD
- ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ Κατηγορούμενοι Ημερομηνία: 08.07.2022 Για την Κατηγορούσα Αρχή: κ. Γ. Προδρόμου Για τους Κατηγορούμενους 1 & 2: κ. Χ. Πουργουρίδης Για τους Κατηγορούμενους 3 & 4: κ. H. Στεφάνου & κα. Θ. Λουκά Κατηγορούμενοι 2 & 4: Παρόντες ΠΟΙΝΗ Η Κατηγορούμενη 1 εταιρεία μαζί με τον Διευθυντή της Κατηγορούμενο 2, και η Κατηγορούμενη 3 μαζί με τον Διευθυντή της Κατηγορούμενο 4 βρέθηκαν ένοχοι μετά από δική τους παραδοχή σε κατηγορίες που αφορούν παραβιάσεις του Περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου Ν.89(Ι)/1996 και των συναφή με αυτό Κανονισμών. Με την 1η Κατηγορία η Κατηγορούμενη 1 αντιμετωπίζει το αδίκημα της παράλειψης λήψης μέτρων σύμφωνα με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τα εργοτάξια για τη διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο, ήτοι την πρόληψη της πτώσης προσώπων από ύψος με την παροχή, συντήρηση και χρήση κατάλληλων ικριωμάτων ή άλλου κατάλληλου εξοπλισμού όπως κατάλληλες εξέδρες και κιγκλιδώματα για την εργασία σε ύψος, με την 2η Κατηγορία το αδίκημα της από μέρους της παράλειψης να έχει στην διάθεση της γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων με βάση την οποία να καθορίσει τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων και άλλων προσώπων και τέλος με την 3η Κατηγορία την από μέρους της παράλειψη στην παροχή οδηγιών και επιτήρησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτουμένων. Ο Κατηγορούμενος 2 με την 4η, 5η και 6η Κατηγορία υπό την ιδιότητα του ως Διευθυντής της Κατηγορουμένης 1 του καταλογίζονται με τις κατηγορίες αυτές τα αντίστοιχα αδικήματα που αντιμετωπίζει και η Κατηγορούμενη 1 με την 1η, 2η και 3η Κατηγορία. Η Κατηγορούμενη 3 με την 7η Κατηγορία αντιμετωπίζει το αδίκημα της παράλειψης εργοδότη (εργολάβου ολόκληρου του έργου) να λάβει και να τηρεί όλα τα μέτρα ασφάλειας και υγείας τα οποία αφορούν ολόκληρο το έργο, ανεξάρτητα εάν αυτό εκτελείται ολικά ή κατά τμήματα ή κατά δραστηριότητα με υπεργολάβους, με την 8η Κατηγορία το αδίκημα το αδίκημα παράλειψης λήψης μέτρων σύμφωνα με τις ελάχιστες προδιαγραφές ασφαλείας και υγείας για τα εργοτάξια για τη διαφύλαξη της ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο, ήτοι τη διάθεση στο εργοτάξιο του σχεδίου ασφάλειας και υγείας μαζί με τις γραπτές εκτιμήσεις κινδύνου καθώς και άλλων εγγράφων που απαιτούνται, με την 9η Κατηγορία το αδίκημα της παράλειψης μέριμνας για την έγκαιρη αναπροσαρμογή του Σχεδίου Ασφάλειας και Υγείας σε συνεργασία με τον συντονιστή εκτέλεσης και τους άλλους συντελεστές του έργου ώστε αυτό να περιλαμβάνει τα ειδικά μέτρα για τις εργασίες που προγραμματίζονται ή/και αναμένονται να πραγματοποιηθούν περιλαμβανομένων των μεθόδων εργασίας και των τεχνικών μέτρων που ενέχονται στις διάφορες φάσεις και θέσεις εργασίας εκτέλεσης του έργου και τέλος με την 10η Κατηγορία το αδίκημα της παράλειψης εργοδότη (εργολάβου ολόκληρου του έργου) συντονισμού (α) της εφαρμογής των γενικών αρχών πρόληψης και ασφάλειας, (β) της εφαρμογής του σχεδίου ασφάλειας και υγείας και των μεθόδων εργασίας που καθορίζονται με βάση την εκτίμηση των κινδύνων και (γ) της συνεργασίας μεταξύ των εργολάβων και υπεργολάβων στο εργοτάξιο και των δραστηριοτήτων για την προστασία των προσώπων στην εργασία και την πρόληψη των ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών. Ο Κατηγορούμενος 4 με την 11η, 12η, , 13η και 14η Κατηγορία υπό την ιδιότητα του ως Διευθυντής της Κατηγορουμένης 1 του καταλογίζονται με τις κατηγορίες αυτές τα αντίστοιχα αδικήματα που αντιμετωπίζει και η Κατηγορούμενη 3 με την 7η, 8η , 9η και 10η Κατηγορία. Στις 30.08.2019 στην οδό [ ] στον [ ] και συγκεκριμένα σε τεμάχιο εντός του οποίου ανεγείρετο τριώροφη πολυκατοικία με την επωνυμία [ ] έλαβε χώρα θανατηφόρο εργατικό ατύχημα με αποτέλεσμα να χάσει την ζωή του ο [ ] ηλικίας 63 ετών εργοδοτούμενος της Κατηγορουμένης 1 για πολλά χρόνια ως καλουψιής και ο οποίος έπεσε από ύψος 10 μέτρων ενώ αυτός βρισκόταν σε ικρίωμα (σκαλωσιά) στήριξης ξυλότυπων (καλουπιών) και ασχολείτο με την αφαίρεση καλουπιών από την πλάκα του 2ου ορόφου στην υπό ανέγερση πολυκατοικία. Εργολάβος του συγκεκριμένου έργου ήταν η Κατηγορούμενη 3 η οποία είχε διορίσει την Κατηγορούμενη 1 ως υπεργολάβο κατασκευής ξυλότυπου (καλουπιών). Σύμφωνα με την Έκθεση Διερεύνησης του Ατυχήματος που ετοιμάστηκε από τον Πρώτο Επιθεωρητή Εργασίας [ ] Κύπρου διαπιστώθηκαν μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: Το έργο [ ] είχε κάποιες ιδιαιτερότητες, όπως προεξοχή των βεράντων του 2ου και 3ου ορόφου, που απαιτούσαν την εγκατάσταση σκαλωσιών για την στήριξη των καλουπιών αυτών των κατασκευών που προεξείχαν από το κυρίως κτίριο. Στο βορειοανατολικό μέρος, στην αυλή της οικοδομής, υπήρχε ένα δέντρο ελιάς, που εμπόδιζε την εύκολη εγκατάσταση των σκαλωσιών στήριξης των καλουπιών της βεράντας του 2ου ορόφου, ώστε να είναι κοντά στο κτήριο. Έτσι αυτές οι σκαλωσιές τοποθετήθηκαν σε απόσταση 90cm από το κτίριο, δηλαδή υπήρχε κενό μεταξύ των σκαλωσιών και του κτηρίου, πλάτους 90cm. που δημιουργούσε κίνδυνο πτώσης από τα άκρα των δαπέδων του 1ου και 2ου ορόφου στη βόρεια πλευρά της οικοδομής. Επίσης, αυτή η διάταξη των σκαλωσιών και το κενό που δημιουργήθηκε, εμπόδιζε την εύκολη αφαίρεση των καλουπιών της πλάκας των βεραντών στον 2ο και 3ο όροφο από ασφαλές δάπεδο. Οι πιο πάνω κίνδυνοι δεν εκτιμήθηκαν σωστά και δεν λήφθηκε κανένα μέτρο ώστε να αποφευχθούν. Οι κίνδυνοι αυτοί ήταν προβλεπτοί στο στάδιο της εκπόνησης της μελέτης του έργου. Δεν γινόταν οποιαδήποτε αναφορά για τους κινδύνους αυτούς, ούτε καθορίζονταν διαδικασίες σχετικές ή/και ασφαλείς μέθοδοι εργασίας και μέτρα στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας (ΣΑΥ) που ετοιμάστηκε κατά την εκπόνηση της μελέτης του έργου ή/και το επικαιροποιημένο ΣΑΥ. Από τις επιτόπιες έρευνες διαπιστώθηκε ότι ήταν εύκολο και εφικτό να καλυφθεί το κενό μεταξύ των σκαλωσιών και της οικοδομής ώστε να δημιουργηθεί ασφαλές δάπεδο εργασίας. Όσον αφορά τις σκαλωσιές στήριξης των καλουπιών, αυτές δεν προορίζονταν, ούτε ήταν κατάλληλες για χρήση από εργαζόμενους για την εκτέλεση εργασιών σε ύψος αλλά για στήριξη καλουπιών. Έπρεπε να ληφθούν κατάλληλα και επαρκή μέτρα για τη διαμόρφωση και παροχή ασφαλών δαπέδων εργασίας επαρκούς αντοχής με αποτελεσματική πλευρική προστασία. Τέτοια μέτρα δεν λήφθηκαν όταν ο θανόντας χρησιμοποιούσε δάπεδο εργασίας πάνω στις σκαλωσιές στήριξης των καλουπιών και προσπαθούσε να αφαιρέσει τα καλούπια από την πλάκα της βεράντας του 2ου ορόφου. Λόγω της ύπαρξης της ελιάς η οποία εμπόδιζε την ορθή εγκατάσταση των σκαλωσιών που θα στήριζαν τα καλούπια της βεράντας οι καλουψιήδες αναγκάστηκαν να εργάζονται και από το πάνω μέρος της υπό κατασκευής πλάκας του 2ου ορόφου, είτε καθιστοί, είτε σκυφτοί χωρίς να φέρουν ζώνες ασφάλειας, με ορατό τον κίνδυνο πτώσης από μεγάλο ύψος. Όταν εντοπίστηκε το πιο πάνω πρόβλημα δεν μερίμνησε ο εργολάβος ή/και ο υπεργολάβος όπως ετοιμαστεί ασφαλής μέθοδος εργασίας για την έγκαιρη αναπροσαρμογή του ΣΑΥ σε συνεργασία με τη Συντονίστρια Εκτέλεσης του έργου. Οι σκαλωσιές που εγκαταστάθηκαν από την Κατηγορούμενη 1 για στήριξη των καλουπιών της βόρειας βεράντας του 2ου ορόφου, αποτελούνταν από 4 τμήματα. Αρχίζοντας εξ ανατολών, το πρώτο τμήμα είχε μήκος 1.50m, το δεύτερο 1.25m, το τρίτο 1.45m και το τέταρτο1.48m. Το πλάτος των σκαλωσιών ήταν 1.20m. Το ύψος του ήταν 11.40m. Οι μεταλλικές πλατφόρμες που τοποθετήθηκαν στο ύψος των 10m και οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν από τον θανόντα ως δάπεδα εργασίας, είχαν μήκος 2.45m και πλάτος 45cm. Στο ύψος των 10m τοποθετήθηκε μια μόνο πλατφόρμα ως δάπεδο εργασίας σε κάθε τμήμα των σκαλωσιών. Με αυτή την διάταξη ήταν φανερό ότι λόγω του διαφορετικού μήκους των τμημάτων των σκαλωσιών από το μήκος της κάθε πλατφόρμας, αυτές δεν εφάρμοζαν στα οριζόντια στοιχεία των σκαλωσιών αλλά προεξείχαν από αυτά. Ο θανών στεκόταν στην πλατφόρμα του 3ου τμήματος των σκαλωσιών. Οι πλατφόρμες στο 2ο και 3ο τμήμα των σκαλωσιών ήταν τοποθετημένες με τρόπο που το ένα άκρο της πλατφόρμας, πατούσε / στηριζόταν στην πλατφόρμα του άλλου τμήματος, γεγονός που καθιστούσε τις πλατφόρμες πολύ ασταθείς, αφού εύκολα μπορούσε να γλιστρήσει η μία πάνω στην άλλη. Επίσης, η τοποθέτηση μόνο μίας πλατφόρμας στο δάπεδο εργασίας, η οποία δεν ήταν επαρκούς πλάτους, χωρίς πλευρική προστασία αύξανε τον κίνδυνο πτώσης. Μετά το ατύχημα μόνο η πλατφόρμα του 1ου τμήματος έμεινε στην θέση της. Οι άλλες έπεσαν και η μία σταμάτησε σε χαμηλότερο σημείο των σκαλωσιών, ενώ η άλλη βρέθηκε κοντά στο σώμα του θανόντα. Δεν σχεδιάστηκαν ούτε έγιναν υπολογισμοί για τις πιο πάνω προσωρινές κατασκευές (προσωρινά δάπεδα εργασίας) από αρμόδιο πρόσωπο (Πολιτικό Μηχανικό). Η Κατηγορούμενη 1 δεν είχε εκπονήσει Γραπτές Εκτιμήσεις των Κινδύνων (ΓΕΚ), για τις εργασίες που ανέλαβε να εκτελέσει στο εργοτάξιο [ ], ούτε μερίμνησε να καθορίσει τις ασφαλείς μεθόδους εργασίας και τα απαιτούμενα μέτρα για την έγκαιρη αναπροσαρμογή του ΣΑΥ, πριν από την εκτέλεση των διαφόρων εργασιών, σε συνεργασία με τη Συντονίστρια Εκτέλεσης. Η Συντονίστρια Εκτέλεσης δεν μερίμνησε για την αναπροσαρμογή του ΣΑΥ, ώστε να περιλαμβάνει ασφαλείς μεθόδους εργασίας για τις εν λόγω εργασίες. Δεν υπήρχε κατάλληλος συντονισμών των εργασιών. Μεταξύ άλλων, δεν υπήρξε επαρκής ενημέρωση του υπεργολάβου από τη Συντονίστρια Εκτέλεσης του Έργου σχετικά με τις πρόνοιες της νομοθεσίας, για το περιεχόμενο του ΣΑΥ και των μέτρων που καθορίζονταν σε αυτό με βάση τη ΓΕΚ. Η Κατηγορούμενη 1 κατείχε κατά τον επίδικο χρόνο ασφάλεια ευθύνης εργοδότη ενώ το ατύχημα γνωστοποιήθηκε γραπτώς στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας στις 10.09.
- Ο κύριος Προδρόμου εκ μέρους της Κατηγορούσας Αρχής, ανέφερε καταληκτικά ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμες οποιεσδήποτε προηγούμενες καταδίκες σε σχέση με οποιονδήποτε από τους Κατηγορούμενους. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των Κατηγορουμένων με τις εμπεριστατωμένες προφορικές αλλά και γραπτές τους αγορεύσεις έθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου χωρίς να αμφισβητούν τα γεγονότα κάτω από τα οποία έλαβαν χώρα οι επίδικες παραβιάσεις το σύνολο των μετριαστικών παραγόντων που το Δικαστήριο θα μπορούσε να λάβει υπόψη του στην υπό εξέταση υπόθεση προς όφελος των πελατών τους. Σχολίασαν εκτενώς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έλαβαν χώρα οι υπό εξέταση παραβιάσεις αλλά και αναφέρθηκαν εκτενώς στις ιδιαίτερες οικογενειακές σχέσεις που υπάρχουν μεταξύ των Κατηγορουμένων 2 & 4 αλλά και του θύματος τα μέλη της οικογένειας του οποίου εργοδοτούνταν ή και εργοδοτούνται στις Κατηγορούμενες εταιρείες. Ο κος Στέφανου μάλιστα επεξηγώντας τις σχέσεις αυτές χαρακτήρισε την υπό εξέταση υπόθεση ως μια επαγγελματική οικογενειακή τραγωδία. Τέλος για τους λόγους που ένας έκαστος εξ αυτών εξήγησε στο Δικαστήριο ήταν της άποψης ότι σε περίπτωση που το Δικαστήριο προσανατολίζεται να επιβάλει ποινές φυλάκισης σε σχέση με τους Κατηγορούμενους 2 & 4 αυτές μπορούν να τύχουν αναστολής. Το σύνολο των όσων τεθεί ενώπιον μου από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των Κατηγορουμένων έχει καταγραφεί αυτολεξεί στα πρακτικά του Δικαστηρίου ή και περιλαμβάνεται στα γραπτά κείμενα των αγορεύσεων τους και έχουν μελετηθεί διεξοδικά για σκοπούς συγγραφής της παρούσας απόφασης και δεν κρίνεται σκόπιμη η επανάληψη τους. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα αδικήματα στα οποία κρίθηκαν ένοχοι οι Κατηγορούμενοι είναι σοβαρά, αυτό διαφαίνεται από τη σοβαρότητα που προσδίδεται σε αυτά από τον νομοθέτη, όπως αυτή προσδιορίζεται από το ανώτατο όριο ποινής που προβλέπεται από τον νόμο. Το άρθρο 53
(1)του Νόμου 89
(1)/1996 προβλέπει ότι οποιοδήποτε πρόσωπο στο οποίο επιβάλλονται υποχρεώσεις με βάση τον εν λόγω νόμο ή τους κανονισμούς που εκδίδεται δυνάμει αυτού, παραλείπει να συμμορφωθεί με αυτές, είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται σε πρόστιμο που δεν υπερβαίνει τις €80.000 ή σε φυλάκιση που δεν υπερβαίνει τα 4 χρόνια ή και στις δυο αυτές ποινές. Το άρθρο 53
(6)του ως άνω νόμου, ορίζει ότι το νομικό πρόσωπο είναι υπεύθυνο για τα αδικήματα που προβλέπονται σε αυτόν, όταν αυτά διαπράττονται από οποιονδήποτε φυσικό πρόσωπο που ενεργεί είτε ατομικά, είτε ως μέλος συλλογικού οργάνου του νομικού προσώπου και το οποίο κατέχει ηγετική θέση στο εν λόγω νομικό πρόσωπο και σε τέτοια περίπτωση την ευθύνη για τη διάπραξη του εν λόγω αδικήματος φέρει εκτός από το νομικό πρόσωπο και το εν λόγω αναφερόμενο φυσικό πρόσωπο. Προηγούμενες αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου αναφορικά με επιβληθείσες ποινές ως είναι νομολογημένο είναι ενδεικτικές του μέτρου τιμωρίας συγκεκριμένων εγκλημάτων και των παραμέτρων του καθορισμού της ποινής. Δεν έχουν όμως τον δεσμευτικό χαρακτήρα που ενέχει ο καθορισμός αρχών δικαίου και τούτο γιατί η ποινή που επιβάλλεται σε κάθε υπόθεση είναι αλληλένδετη με τις ιδιαιτερότητες των γεγονότων που τις συνθέτουν και τις ιδιαιτερότητες των συνθηκών του παραβάτη. Έχω ακούσει με μεγάλη προσοχή και έλαβα υπόψη μου όλα τα γεγονότα τα οποία περιβάλουν τη διάπραξη των αδικημάτων όπως αυτά εκτέθηκαν από τον συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής καθώς επίσης και όσα ανέφεραν οι συνήγοροι των Κατηγορουμένων για μετριασμό της ποινής. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Λατομεία Φαρμακάς Λτδ
(2004)2 Α.Α.Δ. 573 λέχθηκε ότι η ποινή πρέπει να ικανοποιεί τους σκοπούς του Νόμου, να ενεργεί αποτρεπτικά και να προστατεύει το κοινό. Κυρίαρχα στοιχεία κατά την επιμέτρηση της αρμόζουσας ποινής είναι η σοβαρότητα του αδικήματος όπως αυτή αντικατοπτρίζεται μέσα από την ποινή που προβλέπεται από το σχετικό Νόμο και οι συνέπειες της παρανομίας. Στην υπόθεση Διευθυντής Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας ν. Χρυσοστόμου κ.ά.
(2002)2 Α.Α.Δ. 575, έγινε επισκόπηση της Νομολογίας που σχετίζεται με την πρέπουσα ποινή για παρόμοια αδικήματα. Στην ως άνω υπόθεση αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Η ανάγκη για αυστηρή αντιμετώπιση αδικημάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια στους χώρους εργασίας έχει τονιστεί επανειλημμένα (βλ. Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Βάσου Μαρκίδη Εστέϊτς κ.ά.
(1992)2 Α.Α.Δ. 340, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Γενεθλής Λτδ
(1992)2 Α.Α.Δ. 373, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας ν. Μ.Γ. Μακροσέλλης Λτδ
(1992)2 Α.Α.Δ. 328, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Sedora Enterprises Ltd κ.ά.
(1992)2 Α.Α.Δ. 332, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Εργοληπτικών Επιχειρήσεων Π. Γιατρός Λτδ
(1996)2 Α.Α.Δ. 7, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Aristo Developers Ltd κ.ά.
(1996)2 Α.Α.Δ. 63, Μεταλλικά Ηρακλής Μιχαηλίδη Λτδ κ.ά. ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας
(1995)3 Α.Α.Δ. 119, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου & Υιοί Λτδ κ.ά.
(1995)2 Α.Α.Δ. 290). Στην Sedora (πιο πάνω) τονίστηκε ότι αποτρεπτικές ποινές μπορεί και πρέπει να επιβάλλονται για αδικήματα που δυνατό να επηρεάσουν ή αποτελούν κίνδυνο στην άνεση και την υγεία του κοινού. Αναφορικά με τη φύση του αδικήματος λέχθηκαν τα εξής (βλ. σελ. 337): «Η υποχρέωση διατήρησης συνθηκών ασφάλειας σε εργοστάσια και άλλους χώρους που απασχολούνται άνθρωποι, δεν είναι μόνο μια υποχρέωση που πηγάζει από το Νόμο, είναι μια προέκταση διεθνών υποχρεώσεων που αναλήφθηκαν από τη Δημοκρατία κάτω από το άρθρο 3 του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, κάτω από τον οποίο μια συμβαλλόμενη χώρα αναλαμβάνει όχι μόνο τη θέσπιση κανονισμών για συνθήκες ασφάλειας και υγείας των εργαζομένων στον τόπο εργασίας αλλά και την περαιτέρω υποχρέωση της εφαρμογής τους με μέτρα για την αποτελεσματική εποπτεία της συμμόρφωσης προς τις ανειλημμένες αυτές υποχρεώσεις. Η αποτελεσματική εποπτεία συνεπάγεται την εφαρμογή των Νόμων και των Κανονισμών και, όπου απαιτείται, την ποινική δίωξη και τον εξαναγκασμό των παραβατών προς συμμόρφωση προς αυτούς. Επομένως και τα δικαστήρια έχουν καθήκον να προσεγγίζουν τα θέματα αυτά, ανάλογα βέβαια με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης, με τη δέουσα σοβαρότητα χάριν της επίτευξης των σκοπών του Νόμου που, πέραν των ανθρωπιστικών στόχων, αποτρέπει τη μείωση της παραγωγικότητας και την αποφυγή άσκοπων οικονομικών επιβαρύνσεων λόγω τραυματισμού, επηρεασμού της υγείας και θανάτου». (Βλ. και Peppis Company Ltd κ.ά. ν. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 272: «Τα αδικήματα άπτονται της ασφάλειας των εργοδοτουμένων, τομέας στον οποίο η κοινωνία επιδεικνύει αυξανόμενη ευαισθησία λόγω σεβασμού προς την ανθρώπινη ζωή και υγεία»). Στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας Πάφου
(1996)2 Α.Α.Δ. 142, 149 λέχθηκαν τα ακόλουθα αναφορικά με το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας: «Κάθε εργοδότης πρέπει να διατηρεί συνεχή έλεγχο και επιτήρηση της πιστής εφαρμογής των κανονισμών ασφαλείας. Το καθήκον συντήρησης των προστατευτικών μέτρων στις οικοδομικές εργασίες είναι απόλυτο. Η υποχρέωση για διατήρηση των μέτρων ασφαλείας και η συντήρησή τους δεν είναι μόνο απόλυτη αλλά και διαρκής [Εταιρεία Γενικών Κατασκευών Λτδ ν. Επαρχιακού Λειτουργού Λεμεσού
(1989)2 Α.Α.Δ 51, Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Πάφου ν. Κώστα Κυριάκου και Υιού Λτδ και άλλου
(1995)2 Α.Α.Δ 290]. Η μέριμνα για διασφάλιση της συμμόρφωσης με τους κανονισμούς ασφάλειας αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των εργοδοτών που είναι οι μόνοι που έχουν τον έλεγχο των συνθηκών εργασίας. Η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια του εργοδοτουμένου δυνατόν να σχετίζεται με τον καταμερισμό της ευθύνης σε πολιτική υπόθεση, δεν επηρεάζει όμως την ποινική ευθύνη των κατηγορουμένων για την παράλειψή τους να φροντίσουν όπως ο συγκεκριμένος εργάτης απασχολείται σε δάπεδο εργασίας που διέθετε μέσα προστασίας». Στη Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. P. Pastellis Engineering Works Ltd κ.ά.
(2001)2 Α.Α.Δ. 90, σε σχέση με παραβάσεις του πιο πάνω Νόμου 89(Ι)/96, το Πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε ποινές προστίμου £150, £100 και £150, στην εταιρεία και £150 και £150 στο Διευθυντή της σε σχέση με κάθε κατηγορία. Το Εφετείο έκρινε ότι οι πιο πάνω ποινές ήταν έκδηλα ανεπαρκείς και επέβαλε ποινές προστίμου £500, £400 και £500 στην εταιρεία και ποινές προστίμου £500 και £500 στο Διευθυντή της. Σημειώνουμε ότι στην πιο πάνω υπόθεση είχε σημειωθεί τραυματισμός εργοδοτουμένου της εταιρείας. Στην Petros Kimonas & Nicos Kofteros Construction Ltd v. Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας
(1999)2 Α.Α.Δ. 310, σχετικά με παραβάσεις του πιο πάνω Νόμου 89(Ι)/96, το Πρωτόδικο Δικαστήριο επέβαλε ποινές προστίμου £700, στην κάθε μια από 4 κατηγορίες και £600 και £300 σε άλλες δύο κατηγορίες - σύνολο £3700. Το Εφετείο υπέδειξε πως οι κατηγορίες ήταν πολύ σοβαρές. Η κάθε μια συνιστούσε ξεχωριστό κίνδυνο για τους εργαζόμενους και μέχρι της ημέρας που το Δικαστήριο επελήφθη της υπόθεσης δεν υπήρξε συμμόρφωση προς τις εκ του Νόμου απορρέουσες υποχρεώσεις της εταιρείας. Επεκύρωσε τις πιο πάνω ποινές παρόλο ότι τις θεώρησε αυστηρές γιατί έκρινε πως δεν εμπίπτουν μέσα στα όρια της έκδηλα υπερβολικής ποινής. Ο νομοθέτης έχει μεριμνήσει για την επιβολή των πιο πάνω αυστηρών ποινών με στόχο την αποτροπή ατυχημάτων τα οποία έχουν σαν αποτέλεσμα πολλές φορές την απώλεια ζωής ή σοβαρούς τραυματισμούς. Στόχος του νομοθέτη είναι η πρόληψη των ατυχημάτων στους χώρους εργασίας. Επομένως το γεγονός ότι δεν έχει σημειωθεί οποιοσδήποτε τραυματισμός δεν αποτελούσε παράγοντα ο οποίος μπορούσε να οδηγήσει στις επίδικες ποινές (βλ. και Επαρχιακός Λειτουργός Εργασίας Λεμεσού ν. Εργοληπτικές Επιχειρήσεις Π. Γιατρός Λτδ
(1996)2 Α.Α.Δ. 7, 10). «Επιεικής μεταχείριση με το δικαιολογητικό ότι δεν έχει σημειωθεί τραυματισμός ισοδυναμεί με εξουδετέρωση των σκοπών του Νόμου ο οποίος εις ένα και μόνο αποβλέπει, στην πρόληψη των ατυχημάτων». Επιπρόσθετα σημειώνεται πως το Δικαστήριο αναγνωρίζει ότι σύμφωνα και με την νομολογία μας η πιθανή συντρέχουσα αμέλεια / ευθύνη του εργοδοτούμενου παρά το γεγονός ότι δεν αποτελεί υπεράσπιση μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις να μετριάσει την σοβαρότητα του αδικήματος[1]. Επίσης παράγοντας που αναγνωρίζεται ως μετριαστικός είναι και όταν το θύμα θέτει τον εαυτό του αυτόβουλα σε κίνδυνο.[2] Στο έργο εξατομίκευσης της ποινής είναι καθήκον του Δικαστηρίου να λαμβάνει υπόψη του όλα τα ελαφρυντικά στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί από την υπεράσπιση, περιλαμβανομένων των ατομικών συνθηκών του παραβάτη καθώς και εκείνα που πηγάζουν από τα γεγονότα της συγκεκριμένης υπόθεσης για εξισορρόπηση της ποινής έτσι ώστε η ποινή να μη συνιστά απλώς τιμωρία αλλά να αρμόζει στο πρόσωπο του συγκεκριμένου παραβάτη (Κωνσταντίνου ν. Δημοκρατίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 224). Από την άλλη όμως η διαδικασία εξατομίκευσης της ποινής δεν πρέπει να συνεπάγεται εξουδετέρωση ούτε της σοβαρότητας του αδικήματος ούτε του στοιχείου της αποτροπής όταν συντρέχουν λόγοι για την απόδοση αποτρεπτικού χαρακτήρα στην ποινή (Μιχάλης Παναγιώτου ν. Αστυνομίας
(2012)2 Α.Α.Δ. 557). Η εξατομίκευση της ποινής επιτυγχάνεται μέσα και όχι έξω από το πλαίσιο των αρχών που διέπουν τον καθορισμό της ποινής (Γενικός Εισαγγελέας v. Ευαγόρου
(2001)2 Α.Α.Δ. 285). Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα αδικήματα τα οποία παραδέχθηκαν οι Κατηγορούμενοι είναι σοβαρά. Αυτό διαφαίνεται από τη σοβαρότητα που προσδίδεται σε αυτά από τον νομοθέτη όπως αυτή προσδιορίζεται από το ανώτατο όριο ποινής που προβλέπεται από τον Νόμο και γίνεται αναφορά ανωτέρω. Για προσδιορισμό και εξατομίκευση της ποινής στην παρούσα υπόθεση λαμβάνω υπόψη μου τη σοβαρότητα των αδικημάτων και την ανάγκη επιβολής αποτρεπτικών ποινών όπως αυτή αναφύεται μέσα από την προαναφερθείσα νομολογία. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου ότι οι συνέπειες των παραλείψεων των Κατηγορουμένων είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο ενός προσώπου ήτοι του εργοδοτούμενου της Κατηγορουμένης
- Προς όφελος των Κατηγορουμένων για σκοπούς μετριασμού της ποινής στην παρούσα υπόθεση λαμβάνω υπόψη μου τα εξής: (α) Την παραδοχή τους που παρά το γεγονός ότι δεν ήταν άμεση αυτή έγινε πριν την έναρξη της ακρόασης περισώζοντας από το Δικαστήριο πολύτιμο δικαστικό χρόνο. (β) Την απολογία τους όπως αυτή μεταφέρθηκε από τους ευπαίδευτους συνηγόρους τους καθώς και την έμπρακτη μεταμέλεια τους η οποία προκύπτει τόσο από την παραδοχή αυτών στα πλαίσια της παρούσας υπόθεσης όσο και από τις αποζημιώσεις που διευθετήθηκαν και δόθηκαν στην οικογένεια του θανόντα αλλά και την κάλυψη εξόδων που προέκυψαν συνέπεια του θανάτου μεταξύ άλλων και των εξόδων κηδείας. (γ) Το λευκό τους ποινικό μητρώο τόσο σε σχέση με τις Κατηγορούμενες 1 & 3 οι οποίες παρά το γεγονός ότι εδώ και πολλά χρόνια απασχολούνται στην οικοδομική βιομηχανία δεν έχουν οποιαδήποτε προηγούμενη παραβίαση της νομοθεσίας όσο και σε σχέση με τους διευθυντές τους ήτοι τον Κατηγορούμενο 2 (ηλικίας 64 ετών) και Κατηγορούμενο 4 (ηλικίας 43 ετών). (δ) Το γεγονός ότι μετά το επίδικο συμβάν έλαβαν όλα τα αναγκαία μέτρα για αποφυγή επανάληψης ατυχήματος αλλά και το ότι ιδίως η Κατηγορούμενη 3 λάμβανε μέτρα για την συνεχή εκπαίδευση του προσωπικού της. (ε) Την αποζημίωση της οικογένειας του θανόντα τόσο μέσω ασφαλιστικής εταιρείας όσο και απευθείας από την κατηγορούμενη 3[3] αλλά και την κάλυψη και άλλων εξόδων που προέκυψαν συνέπεια του θανάτου. (στ) Το σύνολο των προσωπικών, οικογενειακών και οικονομικών περιστάσεων των Κατηγορουμένων ως αυτά έχουν αναφερθεί με λεπτομέρεια από τους ευπαίδευτους δικηγόρους τους. (ζ) Τον χρόνο που έχει παρέλθει από την ημερομηνία του ατυχήματος (30.08.2019) μέχρι και σήμερα που καλείται το Δικαστήριο να επιβάλει ποινή. (η) Τέλος ως μετριαστικό παράγοντα λαμβάνω υπόψη μου και την συντρέχουσα ευθύνη του θανόντα ο οποίος ως πολύ έμπειρος καλουψιής με πολυετή μάλιστα εργασία και πείρα στην Κατηγορούμενη 1 ήταν σε θέση να αντιληφθεί τους κινδύνους και να λάβει και ο ίδιος προστατευτικά μέτρα χωρίς όμως να το πράξει αλλά και το γεγονός πως κατά την συγκεκριμένη ημέρα δεν υπήρχε ορισμένη εργασία στο βόρειο μπαλκόνι όπου έλαβε χώρα το ατύχημα και αυτός για σκοπούς εξοικονόμησης χρόνου ξεκίνησε μαζί με τον αδελφό του εργασίες ξεκαλουπώματος χωρίς κάτι τέτοιο να συμπεριλαμβανόταν στις προγραμματισμένες εργασίες της ημέρας εκείνης. Πρέπει όμως να λεχθεί ότι παρόλο που οι πιο πάνω ελαφρυντικοί παράγοντες λαμβάνονται υπόψη για σκοπούς μετριασμού της ποινής εντούτοις δεν είναι τέτοιας έκτασης που να υπερφαλαγγίζουν την ανάγκη για αποτελεσματική εφαρμογή του Νόμου λόγω της σοβαρότητας των αδικημάτων όπως την έχω περιγράψει πιο πάνω και της ανάγκης για αυστηρή αντιμετώπιση αδικημάτων που σχετίζονται με την ασφάλεια στους χώρους εργασίας με την επιβολή αποτρεπτικών ποινών στις κατάλληλες περιπτώσεις. Όσον αφορά τις Κατηγορούμενες 1 & 3 ως νομικά πρόσωπα η ποινή που δύναται να τους επιβληθεί δεν μπορεί να είναι άλλη παρά η χρηματική. Φυσικά το ύψος τέτοιας ποινής θα είναι τέτοιο που να αντικατοπτρίζει επαρκώς τη σοβαρότητα των αδικημάτων για τα οποία έχουν βρεθεί ένοχες. Στρεφόμενος προς τους Κατηγορούμενους 2 & 4 λαμβάνοντας υπόψη την σοβαρότητα των αδικημάτων που αφορούν οι παραλείψεις τους οι οποίες οδήγησαν στην απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής θεωρώ πώς η μόνη αρμόζουσα ποινή είναι αυτή της φυλάκισης. Βεβαίως το σύνολο των μετριαστικών παραγόντων που το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του θα διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στο ύψος της ποινής που θα επιβληθεί σε ένα έκαστο εξ αυτών. Κατά συνέπεια λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των όσων έχουν τεθεί ενώπιον μου είτε από πλευράς της Κατηγορούσας Αρχής είτε από πλευράς των Κατηγορουμένων και επιδεικνύοντας κάθε δυνατή επιείκεια επιβάλλονται στους Κατηγορούμενους οι ακόλουθες ποινές: Στην 1η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 1 χρηματική ποινή ύψους €13.000,00 Στην 2η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 1 χρηματική ποινή ύψους €3.000,00 Στην 3η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 1 χρηματική ποινή ύψους €3.000,00 Στην 4η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 2 ποινή φυλάκισης 6 μηνών. Στην 5η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 2 ποινή φυλάκισης 3 μηνών. Στην 6η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 2 ποινή φυλάκισης 3 μηνών. Στην 7η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 3 χρηματική ποινή ύψους €10.000,00 Στην 8η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 3 χρηματική ποινή ύψους €3.000,00 Στην 9η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 3 χρηματική ποινή ύψους €3.000,00 Στην 10η Κατηγορία στην Κατηγορούμενη 3 χρηματική ποινή ύψους €3.000,00 Στην 11η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 4 ποινή φυλάκισης 4 μηνών. Στην 12η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 4 ποινή φυλάκισης 2 μηνών. Στην 13η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 4 ποινή φυλάκισης 2 μηνών. Στην 14η Κατηγορία στον Κατηγορούμενο 4 ποινή φυλάκισης 2 μηνών. Οι ποινές φυλάκισης που επιβλήθηκαν στους Κατηγορούμενους 2 & 4 να συντρέχουν. Σε σχέση με τα προστίματα που επιβλήθηκαν στην 1η & 3η Κατηγορούμενη δίδω αναστολή στην πληρωμή τους για περίοδο 2 μηνών από σήμερα. Νοούμενου ότι στις 08.09.2022 μία έκαστη των Κατηγορουμένων καταβάλει το ποσό των €1.900,00 με περίοδο χάριτος 5 ημερών τότε οι χρηματικές ποινές για κάθε μία εκ των Κατηγορουμένων θα συνεχίσουν να τυγχάνουν αναστολής νοουμένου ότι κάθε 8η ημέρα επόμενου μήνα με περίοδο χάριτος 5 ημερών σε έκαστη περίπτωση καταβάλλεται το ποσό των €1.900,00 μέχρι την κάλυψη 10 μηνιαίων πληρωμών. Διασαφηνίζεται πώς η μη τήρηση από μέρους οιασδήποτε των Κατηγορουμένων 1 & 3 των πιο πάνω δεν θα επηρεάζει το σχέδιο αποπληρωμής και της αναστολής που δόθηκε για την εταιρεία που τηρεί αυτό. Ενόψει της πιο πάνω κατάληξής μου αναφορικά με την επιβληθείσα ποινή στους Κατηγορούμενους 2 & 4 θα εξετάσω τώρα ως ήταν και η εισήγηση των δικηγόρων τους, κατά πόσο η επιβληθείσα ποινή δύναται να ανασταλεί δυνάμει των διατάξεων του Περί της Υφ΄ Όρον Αναστολής της Εκτελέσεως Ποινής Φυλακίσεως εις Ωρισμένας Περιπτώσεις Νόμου του 1972, Ν.95/
- Με το Νόμο 186(Ι)/2003, ο οποίος τροποποίησε την πιο πάνω νομοθεσία, η διακριτική ευχέρεια αναστολής μιας ποινής φυλάκισης έχει πλέον διευρυνθεί, καθώς όπως προνοείται μέσα από το άρθρο 3
(2)το Δικαστήριο διατάσσει την αναστολή εκτέλεσης της ποινής φυλάκισης αν αυτό δικαιολογείται από το σύνολο των περιστάσεων της υπόθεσης και τα προσωπικά περιστατικά του κατηγορουμένου (βλέπε επίσης Στεφάνου ν. Αστυνομίας
(2009)Ποινική Έφεση 231/2008, ημερομηνίας 23.03.09, Γενικός Εισαγγελέας ν. Τζιαουχάρη
(2005)2 Α.Α.Δ. 161). Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Τζιαουχάρη
(2005)2 Α.Α.Δ. 161 τέθηκαν τα κριτήρια για την άσκηση της διακριτικής αυτής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση στην υπόθεση αυτή είναι χαρακτηριστικό και ομιλεί από μόνο του: «Με βάση τα κριτήρια που ίσχυαν πριν τον περιορισμό της εξουσίας του δικαστηρίου όπως είχε επιβληθεί με το Ν.41(Ι)/97 (που τώρα έχει καταργηθεί), τα κριτήρια που μπορούσε να λάβει υπόψη το δικαστήριο κατά την άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας να εκδώσει ή όχι τέτοιο διάταγμα ήσαν τα ακόλουθα: (α) η σοβαρότητα του αδικήματος και τα κίνητρα διάπραξης του (β) το ποινικό μητρώο του κατηγορούμενου δηλαδή αν είναι τέτοιο που υπάρχει η ανάγκη αποτροπής και (γ) η διαγωγή του κατηγορουμένου μετά τη διάπραξη του αδικήματος συμπεριλαμβανομένης και της μεταμέλειας. Ένας κατηγορούμενος με λευκό ποινικό μητρώο έχει καλύτερη απαίτηση για αναστολή (βλέπε Sentencing in Cyprus του κ. Γ. Μ. Πική, σελ. 11-13, Γενικός Εισαγγελέας ν. Σατανά κ.α.
(1996)2 Α.Α.Δ. 257 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Λ. Φανιέρου
(1996)2 Α.Α.Δ. 303).» Στην υπό εξέταση περίπτωση κρίνω πως συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι για να διατάξω την αναστολή της ποινής φυλάκισης που σήμερα επέβαλα τόσο στον Κατηγορούμενο 2 όσο και στον Κατηγορούμενο 4. Θεωρώ πως το σύνολο των μετριαστικών παραγόντων που το Δικαστήριο έλαβε υπόψη του για σκοπούς επιβολής της ποινής σε σχέση με τους Κατηγορούμενους 2 & 4 και δεν προτίθεμαι να τους επαναλάβω αφού παρατίθενται ανωτέρω με λεπτομέρεια είναι ικανοί να δικαιολογήσουν την απόφαση μου για να διατάξω την αναστολή της ποινής φυλάκισης έτσι ώστε να δοθεί μια δεύτερη ευκαιρία στους Κατηγορούμενους να αποδείξουν εκτός φυλακών ότι από τούδε και στο εξής δεν θα παρανομήσουν ξανά. Επίσης στην απόφαση μου αυτή προσμέτρησε και το γεγονός πώς σε περίπτωση μη αναστολής της ποινής φυλάκισης των Διευθυντών των Κατηγορουμένων 1 & 3 αυτό ενδεχόμενα να επηρεάσει τις εργασίες και των εταιρειών με αποτέλεσμα μεγάλος αριθμός υπαλλήλων τους να βρίσκονται εκτεθειμένοι ακόμα και στον κίνδυνο απώλειας θέσεων εργασίας. Συνακόλουθα για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω η εκτέλεση της ποινής φυλάκισης που επέβαλα σήμερα στους Κατηγορούμενους 2 & 4 αναστέλλεται για περίοδο τριών ετών από σήμερα. Επεξηγούνται στους κατηγορούμενους 2 & 4 οι συνέπειες της αναστολής της ποινής φυλάκισης που του επιβλήθηκε ως επιτάσσει το άρθρο 3 υποπαράγραφος
(4)του Περί της Υφ' Όρον Αναστολής της Εκτελέσεως Ποινής Φυλάκισης εις Ορισμένας Περιπτώσεις Νόμο του 1972, Ν. 95/72 ως έχει τροποποιηθεί. (Υπ.). .................................. N. Φακοντή, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Ποινική Έφεση Αρ. 6703, ημερ. 15.07.1999 μεταξύ Γεώργιος Τσελεπής v Αστυνομίας [2] Ποινικές Εφέσεις Αρ. 7492 και 7505, ημερ. 27.02.2004 μεταξύ Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v Κ. Κυθρεώτης - Σκυρόδεμα Λτδ και Tsircon Co Ltd [3] €35.000 από την ασφαλιστική εταιρεία της Κατηγορούμενης 1 και €20.000 από την Κατηγορούμενη 3 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο