ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΙΠΟΝΙΑΣ, Αρ. Υπόθεσης: 5162/22, 28/12/2022 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:KDLEM:2022:70 ΣΤΟ ΜΟΝΙΜΟ ΚΑΚΟΥΡΓΙΟΔΙΚΕΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Α. Κονή, Π.Ε.Δ. Φ. Τιμοθέου, A.Ε.Δ. Α. Φυλακτού, E.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 5162/22 ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ν. ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΙΠΟΝΙΑΣ Κατηγορούμενου Ημερομηνία: 28/12/2022 Για την Δημοκρατία: κα Χ. Καραολίδου. Για τον Kατηγορούμενο: κ. Η. Στεφάνου. Κατηγορούμενος απών. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Ο κατηγορούμενος αντιμετωπίζει κατηγορίες συνωμοσίας προς διάπραξη κακουργήματος, εισαγωγής, παράνομης κατοχής και παράνομης κατοχής, με σκοπό την προμήθεια, ελεγχόμενου φαρμάκου τάξεως Β΄. Η ακροαματική διαδικασία άρχισε στις 30/9/2022 και συνεχίστηκε σε διάφορες ημερομηνίες, με τελευταία δικάσιμο την 8ην Δεκεμβρίου
- Μέχρι τότε, κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου πέντε μάρτυρες κατηγορίας και κατατέθηκε αριθμός τεκμηρίων. Στις 20/12/2022, ημερομηνία κατά την οποία η υπόθεση ήταν ορισμένη για συνέχιση, η εκπρόσωπος της Κατηγορούσας Αρχής υπέβαλε αίτημα όπως προστεθούν, δυνάμει του άρθρου 111 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155, δυο μάρτυρες κατηγορίας, τα ονόματα των οποίων δεν περιλαμβάνονται στο κατηγορητήριο. Προς τούτο, καταχώρησε στις 20/12/2022, δύο σχετικές ειδοποιήσεις, μια για κάθε μάρτυρα που προτίθεται να κλητεύσει, αφού προηγουμένως επέδωσε αυτές στην πλευρά της Υπεράσπισης. Η επίδοση των εν λόγω ειδοποιήσεων έχει επιβεβαιωθεί από πλευράς Υπεράσπισης. Ο ένας εκ των μαρτύρων που προτίθεται να κλητεύσει η Κατηγορούσα Αρχή είναι ο δικηγόρος κ. Ηλίας Κονναρής. Με βάση τη σχετική ειδοποίηση, ο κ. Ηλίας Κονναρής θα καταθέσει «σε σχέση με την εμπλοκή ως δικηγόρος του Άριστου Αριστοδήμου στο πλαίσιο της Ποινικής Υπόθεσης υπ' αριθμό 1/2021, ως επίσης και σε σχέση με ισχυρισμούς που έθεσε η Υπεράσπιση στο πλαίσιο της ακροαματικής διαδικασίας, αναφορικά με τη εμπλοκή του στη υπόθεση». Ο άλλος μάρτυρας που προτίθεται να κλητεύσει η Κατηγορούσα Αρχή, είναι ο κ. Μιχάλης Κατσουνωτός, Ανώτερος Αστυνόμος, ο οποίος κατείχε τη θέση του Διοικητή της Υ.ΚΑ.Ν. Με βάση τη σχετική ειδοποίηση, ο κ. Μιχάλης Κατσουνωτός, θα καταθέσει «σε σχέση με τη διαδικασία λήψης της κατάθεσης του Οδυσσέα Οδυσσέως και των ενεργειών που προηγηθήκαν, για τη διαδικασία ένταξης του στο Σχέδιο Προστασίας Μαρτύρων όπως επίσης και σε σχέση με τις ανακριτικές ενέργειες που έγιναν στα πλαίσια διερεύνησης της παρούσας υπόθεσης και της Ποινικής Υπόθεσης 1/2021, του Κακουργιοδικείου Λεμεσού». Στο αίτημα της Κατηγορούσας Αρχής η πλευρά της Υπεράσπισης έφερε ένσταση. Αμφότερες οι πλευρές αγόρευσαν επί του θέματος προς υποστήριξη των θέσεων τους. Οι θέσεις και η επιχειρηματολογία των δύο πλευρών, συνοπτικά, έχουν ως ακολούθως: Η κα Καραολίδου, με παραπομπή σε σχετική επί του θέματος νομολογία και συγγράμματα, εισηγήθηκε ότι πληρούνται οι πρόνοιες του άρθρου 111 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου, καθότι καταχωρήθηκαν και επιδόθηκαν έγκαιρα οι δύο ειδοποιήσεις και σε αυτές καταγράφεται η ουσία της μαρτυρίας που θα δοθεί από τους μάρτυρες που προτίθεται να κλητεύσει. Η κα Καραολίδου ανέφερε ότι η Κατηγορούσα Αρχή κρίνει αναγκαία και επιβεβλημένη την κλήτευση των εν λόγω μαρτύρων για να καταθέσουν επί των θεμάτων που αναφέρονται στις εν λόγω ειδοποιήσεις, καθότι αυτά προέκυψαν κατά την ακροαματική διαδικασία. Είναι περαιτέρω η θέση της κας Καραολίδου ότι με την προσθήκη των εν λόγω μαρτύρων, δεν θα επηρεαστούν τα δικαιώματα του κατηγορουμένου, δεν θα προκληθεί αδικία στον κατηγορούμενο, ούτε πλήττεται η δίκαιη δίκη. Αυτό καθότι, ως η θέση της, η πλευρά της Υπεράσπισης γνωρίζει λεπτομερώς, τόσο μέσα από τις ειδοποιήσεις, όσο και μέσα από τη μαρτυρία που δόθηκε μέχρι τώρα κατά την ακροαματική διαδικασία, τις θέσεις της Κατηγορούσας Αρχής και τα θέματα για τα οποία οι προτιθέμενοι προς κλήτευση μάρτυρες θα καταθέσουν. Η κα Καραολίδου ανέφερε επίσης ότι όλο το μαρτυρικό υλικό που συλλέχθηκε παραδόθηκε στην πλευρά της Υπεράσπισης. Επιπρόσθετα, υποστήριξε ότι δεν υπάρχει υποχρέωση της Κατηγορούσας Αρχής να καταρτίσει γραπτή κατάθεση οποιουδήποτε μάρτυρα που προτίθεται να κλητεύσει, ούτε υποχρέωση καταγραφής, με λεπτομέρειες, του περιεχομένου της μαρτυρίας αυτού. Ο κ. Στεφάνου με την σειρά του, με παραπομπή σε σχετική επί του θέματος νομολογία και συγγράμματα, προέβαλε τις δικές του θέσεις. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί, ότι ο κ. Στεφάνου δεν αμφισβήτησε το δικαίωμα της Κατηγορούσας Αρχής να κλητεύσει τους μάρτυρες που επιθυμεί, με βάση τις ειδοποιήσεις που καταχωρήθηκαν στον φάκελο της διαδικασίας και που προηγουμένως επιδόθηκαν στην Υπεράσπιση. Ο κύριος άξονας της ένστασης του, συνίσταται στο ότι η Κατηγορούσα Αρχή, στις πιο πάνω ειδοποιήσεις, δεν αποκαλύπτει την ουσία της μαρτυρίας των μαρτύρων που προτίθεται να κλητεύσει. Είναι η θέση του κ. Στεφάνου ότι στο περιεχόμενο των εν λόγω ειδοποιήσεων, δεν καταγράφεται η ουσία της μαρτυρίας και οι θέσεις που προτίθενται να δώσουν οι εν λόγω μάρτυρες, αλλά «τίτλοι» και «θεματικές», ως χαρακτηριστικά ανέφερε. Η θέση της Υπεράσπισης είναι όπως δοθεί σε αυτήν το σύνολο της μαρτυρίας των προτιθέμενων επιπρόσθετων μαρτύρων. Ως επίσης ανέφερε ο συνήγορος Υπεράσπισης, έχει προς τούτο υποβληθεί σχετικό αίτημα τόσο στα πλαίσια της ακροαματικής διαδικασίας την 8/12/2022, όσο και μέσα από τη σχετική αλληλογραφία που ανταλλάγηκε μεταξύ της κας Καραολίδου και του κ. Νεάρχου μεταξύ των ημερομηνιών 14 και 15 Δεκεμβρίου 2022 (η αλληλογραφία αυτή κατατέθηκε ως Τεκμήριο Χ). Ο κ. Στεφάνου πρόσθεσε ότι από τη στιγμή που αποτελεί υποχρέωση της Κατηγορούσας Αρχής να εφοδιάσει την Υπεράσπιση με το σύνολο του μαρτυρικού υλικού από το πρώτο ακόμα στάδιο της διαδικασίας της παραπομπής ενώπιον του παραπέμποντος Δικαστηρίου, αυτή η υποχρέωση, στο παρόν στάδιο, είναι επαυξημένη, δεδομένου ότι η ακροαματική διαδικασία βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο, αφού ήδη κατέθεσαν ο κύριος μάρτυρας (Μ.Κ.3) και ο ανακριτής της υπόθεσης (Μ.Κ.4). Στην προκειμένη, η πλευρά της Υπεράσπισης δεν γνωρίζει το περιεχόμενο της μαρτυρίας των προτιθέμενων προς κλήτευση μαρτύρων, η δε περιγραφή της ουσίας στις ειδοποιήσεις είναι ελλιπής. Αυτό έχει ως συνέπεια να μην διασφαλίζονται τα δικαιώματα του κατηγορούμενου, ούτε ο δίκαιος χαρακτήρας της δίκης. Σε κάθε περίπτωση, όταν η πλευρά της Υπεράσπισης ενημερωθεί για την ουσία της μαρτυρίας που θα προσκομιστεί, τότε θα χρειαστεί επαρκή χρόνο για να προετοιμαστεί κατάλληλα για σκοπούς αντεξέτασης. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Νομοθετικό υπόβαθρο του υπό εξέταση ζητήματος, είναι το άρθρο 111 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155, το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «
- Πρόσωπο του οποίου το όνομα δεν οπισθογραφήθηκε στο κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε στο Κακουργιοδικείο δεν καλείται από την κατηγορία να δώσει μαρτυρία κατά τη δίκη εκτός αν έχει δοθεί προηγουμένως στον κατηγορούμενο ή το δικηγόρο του γραπτή ειδοποίηση που περιέχει το όνομα του μάρτυρα που θα κληθεί και την ουσία της μαρτυρίας που θα δοθεί: Νοείται ότι δεν απαιτείται τέτοια ειδοποίηση αν ο μάρτυρας που θα κληθεί είναι- (α) συγκατηγορούμενος ο οποίος έχει ήδη αθωωθεί ή καταδικαστεί· (β) πρόσωπο που καλείται μόνο για να αποδείξει ότι μάρτυρας του οποίου το όνομα οπισθογραφήθηκε στο κατηγορητήριο που καταχωρίστηκε στο Κακουργιοδικείο δεν δύναται να προσαχθεί κατά τη δίκη· (γ) μάρτυρας του οποίου η μαρτυρία είναι τυπικού χαρακτήρα· (δ) μάρτυρας, της μαρτυρίας του οποίου ο κατήγορος έλαβε γνώση την ημέρα κατά την οποία καλείται ο μάρτυρας.» Όπως προκύπτει από το περιεχόμενο του άρθρου 111 του Κεφ. 155 αλλά και τα όσα έχουν λεχθεί στη Γεωργίου ν. Δημοκρατίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 618, για να επιτραπεί η κλήση μάρτυρα, του οποίου το όνομά του δεν οπισθογραφήθηκε στο κατηγορητήριο που καταχωρήθηκε στο Κακουργιοδικείο, θα πρέπει να δοθεί προηγουμένως γραπτή ειδοποίηση στον κατηγορούμενο ή στον δικηγόρο του στην οποία να περιέχεται το όνομα του μάρτυρα που θα κληθεί και η ουσία της μαρτυρίας που θα δοθεί. Στην ίδια απόφαση το Ανώτατο Δικαστήριο ασχολήθηκε και με το ζήτημα του κατά πόσο η Κατηγορούσα Αρχή έχει υποχρέωση να δώσει αντίγραφο γραπτής κατάθεσης του προσώπου που επιχειρείται να προστεθεί ως επιπλέον μάρτυρας στο κατηγορητήριο που καταχωρήθηκε στο Κακουργιοδικείο και εάν σε διαφορετική περίπτωση παραβιάζονται συνταγματικά δικαιώματά του αφού η Υπεράσπιση καταλαμβάνεται απροετοίμαστη και στερείται του δικαιώματος να αντεξετάσει. Το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι δεν υφίσταται τέτοια υποχρέωση στην περίπτωση που η ανάγκη για κλήση του συγκεκριμένου προσώπου ως μάρτυρα προέκυψε μετά την καταχώριση του κατηγορητηρίου και ότι το θέμα αντιμετωπίζεται με την παραχώρηση στην πλευρά της Υπεράσπισης αναβολής της ακροαματικής διαδικασίας για να προετοιμαστεί για την αντεξέταση του συγκεκριμένου μάρτυρα (βλ. Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας
(2008)2 Α.Α.Δ. 22). Στην Γεωργίου (ανωτέρω) λέχθηκε επίσης ότι ο μάρτυρας που επιχειρείται να κλητευθεί πρέπει να έχει εμπλοκή σε ουσιώδη θέματα. Στο ίδιο συμπέρασμα οδηγούν εξ αντιδιαστολής και τα όσα λέχθηκαν στη Γενικός Εισαγγελέας ν. Δ.Κ.
(2012)2 Α.Α.Δ. 440. Περαιτέρω, στη Θεοχάρους (ανωτέρω) λέχθηκε ότι «η διαδικασία κλήτευσης πρόσθετων μαρτύρων πρέπει να γίνεται με φειδώ και όχι να παίρνει μεγάλη έκταση σε σύγκριση με τη μαρτυρία που έχει υπόψη του ένας κατηγορούμενος με βάση το μαρτυρικό υλικό με το οποίο παραπέμφθηκε σε δίκη». Όλα τα πιο πάνω καταδεικνύουν ότι η έγκριση κλήσης επιπρόσθετων μαρτύρων ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, το οποίο ασκώντας την κρίση του θα πρέπει να έχει κατά νου το μη επηρεασμό των δικαιωμάτων του κατηγορουμένου. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα των Τ. Ηλιάδη και Γ.Ν. Σάντη, "To Δίκαιο της Απόδειξης", 1η Έκδοση, σελ. 629, αιτήματα για κλήση επιπρόσθετων μαρτύρων εκ μέρους της Κατηγορούσας Αρχής «πρέπει να εξετάζονται στη βάση των γεγονότων της κάθε περίπτωσης με κρίσιμο γνώμονα το αν η έγκρισή τους παραβλάπτει το δικαίωμα του κατηγορούμενου για δίκαιη δίκη". Σχετικές επί του θέματος είναι και οι Αγγλικές αποφάσεις J (Christopher James) (A Juvenile) v. DPP
(2000)Crim. L. R. 471, Malcolm v. Director of Public Prosecutions
(2007)2 Cr.App.R. 1, Regina v. Tate
(1977)R.T.R. 17 και Webb v. Leadbetter
(1966)1 W.L.R. 245 και η Δ.Κ. (ανωτέρω). Θεωρούμε ότι το όλο ζήτημα τίθεται με ιδιαίτερα διαφωτιστικό τρόπο στην Αγγλική υπόθεση J (Christopher James) (ανωτέρω): «Before exercising that discretion, the Court will look carefully at:
(1)the interests of justice overall, and in particular
(2)the risk of prejudice whatsoever to the defendant. The result will be that the discretion will be sparingly exercised, but I venture to doubt whether it assists any longer to speak in terms of "exceptional circumstances". Each case, as the authorities show, has to be considered on its own facts, and so considered I have no hesitation in this case at the end of the argument, in answering the question posed by the Case Stated in the negative.» ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΚΑΤΕΡΩΝ ΘΕΣΕΩΝ Προχωρούμε στην εξέταση του υπό κρίση θέματος, έχοντας υπόψη τις πρόνοιες του άρθρου 111 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου Κεφ. 155 και τη σχετική επί του θέματος νομολογία αλλά και τις συγκεκριμένες περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης. Ως προς την προϋπόθεση που θέτει η πιο πάνω νομοθετική πρόνοια για καταχώρηση σχετικής ειδοποίησης, αυτή κρίνουμε ότι πληρούται, αφού έχουν καταχωρηθεί και επιδοθεί στην άλλη πλευρά τέτοιες ειδοποιήσεις. Αυτό αποτελεί άλλωστε κοινό υπόβαθρο και των δύο πλευρών. Θα εξετάσουμε τώρα κατά πόσο στις εν λόγω ειδοποιήσεις καταγράφεται επαρκώς η ουσία της μαρτυρίας που θα παρουσιαστεί για κάθε ένα προτιθέμενο για κλήτευση μάρτυρα. Ως προς την ειδοποίηση για πρόθεση κλήτευσης του κ. Ηλία Κονναρή, δικηγόρου, επισημαίνουμε τα ακόλουθα. Σε αυτήν, ως είναι διατυπωμένη και ειδικότερα με την καταγραφή του περιεχομένου της μαρτυρίας για την οποία θα καταθέσει ο εν λόγω μάρτυρας, κρίνουμε ότι καταγράφεται επαρκώς η ουσία της μαρτυρίας που θα δοθεί από αυτόν. Εδώ να σημειωθεί ότι δεν απαιτείται στην ειδοποίηση να γίνεται πλήρης καταγραφή της μαρτυρίας που θα δοθεί από τον μάρτυρα αφού κάτι τέτοιο δεν προκύπτει από το λεκτικό του άρθρου 111 του περί Ποινικής Δικονομίας Νόμου. Ο νομοθέτης απαιτεί καταγραφή της ουσίας της μαρτυρίας που θα παρουσιαστεί και όχι το ακριβές περιεχόμενο της. Αυτό άλλωστε συνάδει και με το ότι ο νομοθέτης χρησιμοποιεί τον όρο «ειδοποίηση», ακριβώς για να ενημερώνεται η πλευρά της Υπεράσπισης για την πρόθεση της Κατηγορούσας Αρχής να κλητεύσει μάρτυρα, το όνομα του οποίου δεν περιλαμβάνεται στο κατηγορητήριο και για την ουσία της μαρτυρίας που θα παρουσιαστεί, έτσι ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα. Πέραν τούτου, κρίνουμε ότι η μαρτυρία που θα παρουσιαστεί από τον εν λόγω μάρτυρα είναι σχετική με ουσιώδη ζητήματα που προέκυψαν κατά την ακροαματική διαδικασία αναφορικά με τον ρόλο και γενικά την εμπλοκή του κ. Ηλία Κονναρή ως δικηγόρου υπεράσπισης του κ. Αριστοδήμου. Τα ίδια ισχύουν κατ' αναλογία και όσον αφορά την ειδοποίηση για πρόθεση κλήτευσης του κ. Μιχάλη Κατσουνωτού. Αυτό καθότι στη σχετική ειδοποίηση της Κατηγορούσας Αρχής, καταγράφεται επαρκώς η ουσία της μαρτυρίας που θα προσκομιστεί από τον εν λόγω μάρτυρα. Εδώ να επαναλάβουμε ότι δεν είναι απαραίτητο να καταγράφεται στη ειδοποίηση το σύνολο της μαρτυρίας που θα παρουσιαστεί. Τα θέματα δε για τα οποία σύμφωνα με την ειδοποίηση θα δώσει μαρτυρία το ως άνω πρόσωπο, κρίνονται επίσης ουσιώδη και σχετικά με τα επίδικα θέματα. Αυτό καθότι, ο μάρτυρας θα δώσει μαρτυρία σε σχέση με ανακριτικές ενέργειες που έγιναν τόσο στην παρούσα, όσο και στην Ποινική Υπόθεση 1/2021 Κακουργιοδικείου Λεμεσού που σχετίζεται με την παρούσα, αλλά και στην ένταξη του Μ.Κ.3 στο Πρόγραμμα Προστασίας Μαρτύρων. Λαμβάνοντας δε υπόψη τα πιο πάνω, περιλαμβανομένων των εκατέρωθεν θέσεων και συνυπολογίζοντας όλους τους σχετικούς, με το υπό εξέταση ζήτημα, παράγοντες, ως αυτοί προκύπτουν πάντα από τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης, κρίνουμε ότι το αίτημα της Κατηγορούσας Αρχής είναι δικαιολογημένο και ότι η έγκριση του δεν φαίνεται να επηρεάζει δυσμενώς τα δικαιώματα του κατηγορουμένου. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Για όλους τους πιο πάνω λόγους καταλήγουμε ότι η διακριτική μας ευχέρεια πρέπει να ασκηθεί και ασκείται υπέρ της έγκρισης του αιτήματος της Κατηγορούσας Αρχής. (Υπ.) .............. Α. Κονής, Π.Ε.Δ. (Υπ.) ................ Φ. Τιμοθέου, Α.Ε.Δ. (Υπ.) .............. Α. Φυλακτού, Ε.Δ. Πιστόν αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο