Αστυνομικός Διευθυντής Λάρνακας ν. Θ. Α., Αρ. Υπόθεσης: 11427/2019, 23/11/2022

(1)(ε)

(2), 88 και 100 του περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμου 152 (Ι)/2003, στο εξής «ο Νόμος». Συγκεκριμένα κατηγορείται ότι είχε στην κατοχή του ένα μελισσοφάγο.

1. Η μαρτυρία Πρώτη μάρτυρας κατηγορίας, η κα. Ά. Β. (ΜΚ 1). Στην κατάθεση της Τεκμήριο 1 αναφέρεται στην καταγγελία για οδηγό οχήματος που είχε στην κατοχή του μελισσοφάγο. Η καταγγελία έγινε στις 17:30, ενώ στις 17:45 μαζί με άλλο Αστυφύλακα μετέβησαν στην περιοχή και έψαξαν ανεπιτυχώς για να βρουν τον μελισσοφάγο. Εγγεγραμμένος ιδιοκτήτης του οχήματος που αναφέρθηκε στην καταγγελία είναι ο Κατηγορούμενος. Ο καταγγέλλων αναγνώρισε τον Κατηγορούμενο. Ως Τεκμήρια 2 και 3 κατατέθηκαν οι σχετικές καταθέσεις ως προς την αναγνώριση, η οποία παραδεχτά έλαβε χώρα με νομότυπο τρόπο. Τεκμήριο 4 είναι η γραπτή κατηγορία του Κατηγορούμενου, όπου απάντησε «Εγώ είμαι τόσα χρόνια κυνηγός και δεν έχω σκοτώσει ποτέ απαγορευμένο θήραμα και ούτε το έκανα την 13/9/2019.» Αντεξεταζόμενη παραδέχτηκε ότι δεν είδαν τον Κατηγορούμενο να κυνηγά, να φονεύει ή να κατέχει τον μελισσοφάγο, ενώ άμεσα είχαν προστρέξει στον επίδικο χώρο και δεν βρήκαν το πουλί ούτε το αυτοκίνητο του Κατηγορούμενου. Ο κ. Κυριάκος Κυριάκου, Αστ. 58, είναι ο δεύτερος μάρτυρας κατηγορίας (ΜΚ 2). Στην κατάθεση του Τεκμήριο 5 ανέφερε ότι σε έρευνα που έγινε στον Κατηγορούμενο βρέθηκαν 4 ΔΟΚΟ και ένα τυφέκιο G
2. Σχετική συγκατάθεση για την έρευνα κατατέθηκε ως Τεκμήριο
3. Έλαβε και ανακριτική κατάθεση από τον Κατηγορούμενο, Τεκμήριο
4. Επ' αυτής ο Κατηγορούμενος αναφέρει ότι δεν πυροβόλησε ούτε φόνευσε μελισσοφάγο το απόγευμα της επίδικης μέρας, 13/9/2022, παρά μόνο ένα ορτύκι. Είχε πάει στην περιοχή με το όχημα που ανέφερε ο καταγγέλλων. Είπε μάλιστα ότι ο τελευταίος σταμάτησε και του είπε ότι θα τον καταγγείλει γιατί πυροβόλησε και σκότωσε προστατευόμενο πουλί, κάτι που δεν έκανε. Κατά την αντεξέταση του ανάφερε ότι στην έρευνα που διεξήγαγε δεν βρέθηκε ο μελισσοφάγος, οτιδήποτε παράνομο ή ύποπτο. Κατατέθηκε από κοινού ως Τεκμήριο 8 κατάθεση λειτουργού της Υπηρεσίας Θύρας, όπου αναφέρεται ότι ο μελισσοφάγος είναι προστατευόμενο είδος, δυνάμει του Νόμου. Τελευταίος μάρτυρας κατηγορίας ήταν ο καταγγέλλων κ. Χ. Χ. (ΜΚ 3). Στην κατάθεση του Τεκμήριο 9 καταγράφεται ότι είναι ο ταμίας του Πτηνολογικού Συνδέσμου Κύπρου. Είναι πτηνοπαρατηρητής τα τελευταία 50 χρόνια και αναγνωρίζει τα 403 είδη πουλιών της Κύπρου. Περί τις 16:30 της 13/9/2019, είδε στο επίδικο μέρος έναν άνδρα να σκύβει, να παίρνει ένα πουλί και να προχωρεί στην άλλη πλευρά του δρόμου. Αφού ελάττωσε ταχύτητα τον είδε ότι κρατούσε μελισσοφάγο. Άνοιξε το παράθυρο του και του είπε «Δεν ξέρεις ότι απαγορεύεται να παίζεις μελισσοφάγους, είναι απαγορευμένο πουλί.». Του απάντησε «κανένα μέσα μέσα δικαιούμαστε». Αμέσως τηλεφώνησε στην Αστυνομία και το ανέφερε. Περιέγραψε τον μελισσοφάγο ως πουλί χρώματος πράσινο με μπλε, ράμφος μεγάλο, μεγάλη ψαλιδωτή ουρά και τα πόδια του κοντά χρώματος μαύρου. Δεν ομοιάζει με άλλο πουλί, που είναι επιτρεπόμενο για κυνήγι. Σε συμπληρωματική του κατάθεση (Τεκμήριο 10), αναφέρεται ότι αναγνώρισε τον Κατηγορούμενο, ως τον άνδρα που είδε να κρατά ένα νεκρό μελισσοφάγο. Αντεξεταζόμενος ανάφερε ότι ναι μεν δεν έχει σπουδές στο αντικείμενο αλλά είναι το χόμπι του και μπορεί να αναγνωρίζει πτηνά. Ήταν εκ των ιδρυτών μάλιστα του πτηνολογικού συνδέσμου. Δεν είδε τον Κατηγορούμενο να πυροβολεί ή να κρατά όπλο. Είδε το πουλί που έπεσε, ήταν νεκρό και το κρατούσε ο Κατηγορούμενος. O Κατηγορούμενος το κρατούσε και τον περίμεναν τα παιδιά του στην άλλη μεριά του δρόμου. Ήταν σίγουρος ότι ήταν μελισσοφάγος το πουλί που κρατούσε ο Κατηγορούμενος. Ο Κατηγορούμενος επέλεξε να προβεί σε ανώμοτη δήλωση στην οποία αναφέρονται τα εξής: «Είμαι ο Θ. Α. με Α.Τ.[ ] και είμαι 54 χρονών. Είμαι εκπαιδευτικός δημοτικής εκπαίδευσης και τα τελευταία χρόνια βοηθός διευθυντής. Είμαι πατέρας 4 παιδιών. Διετέλεσα γραμματέας του Κυνηγετικού Συλλόγου [ ], είμαι εθελοντής αιμοδότης και εθελοντής εθνοφύλακας. Συμμετείχα σε δεντροφυτέψεις. Διετέλεσα πρόεδρος του Πολιτιστικού Ομίλου [ ] όπου συμμετείχα ερασιτεχνικά σε θεατρικές παραστάσεις και ήμουν μέλος της χορωδίας. Είμαι υποστηρικτής της αειφορείας και είμαι ενάντιος σε κάθε είδους παρανομία. Γι΄ αυτό τον λόγο είμαι και νομοταγής πολίτης. Θεωρώ σωστή την πράξη του κυρίου Χ. να καταγγέλλει τις παρανομίες για τη θήρευση και την κατοχή παράνομων πουλιών όταν αυτές στηρίζονται σε αποδεδειγμένα στοιχεία που στην προκειμένη περίπτωση ήταν εσφαλμένα, χωρίς καμιά απόδειξη. Θεωρώ ότι υπερέβαλε ζήλο στην προσπάθεια του να αποδείξει ότι είμαι παράνομος και εξηγούμαι. Τη συγκεκριμένη μέρα, 13.9.19 γύρω στις 5:30μ.μ ενώ ερχόμουν αφού τέλειωσα το κυνήγι μου και επέστρεφα σπίτι με τη συνοδεία των δύο γιών μου, στον δρόμο ερχόμενος προς Αθηένου υπήρχε ένα πουλί πεσμένο. Έστριψα στη στροφή κοντά στα αγάλματα Μισιαούλη και Καβάζογλου όπου και πάρκαρα μετά που παρότρυνση των παιδιών μου και πήγα να δω τι πουλί είναι. Καθώς πήγα να πάρω το πουλί διαπίστωσα ότι πέρασαν τουλάχιστον 4 με 5 αυτοκίνητα από πλευράς Λευκωσίας προς Αθηένου, μάλιστα τα 2 πέρασαν πολύ κοντά στο πουλί και θα το πολτοποιούσαν. Έσκυψα, πήρα το πουλί που ήταν ένα τρυγόνι και διαπίστωσα ότι δεν ήταν φρέσκο και αφού κατευθύνθηκα προς το αυτοκίνητο που ήταν σταθμευμένο άκουσα κάποιο κύριο να φωνάζει ότι θα με καταγγείλει. Ο κύριος αυτός βρισκόταν στο αυτοκίνητο του και άνοιξε το παράθυρο του γύρω στα 10-15 εκατοστά. Αν μου ζητήσετε να τον αναγνωρίσω δεν θα τον αναγνώριζα γιατί δεν τον είδα από κοντά ούτε το μπόι του ξέρω ούτε τα χαρακτηριστικά του προσώπου του. Εν τω μεταξύ τα παιδιά μου ανέβηκαν στην κάσια του διπλοκάμπινου και περίμεναν να δουν το πουλί που έφερνα από τον δρόμο. Αμέσως εγώ το πέταξα μέσα στα χόρτα. Μετά ήρθε με το αυτοκίνητο του κάπως πιο κοντά και είδε τα νούμερα του αυτοκινήτου μου και φώναξε "Τώρα θα δεις, θα σε κανονίσω". Η διάρκεια της συνάντησης με τον μάρτυρα κατηγορίας ήταν γύρω στα 2 λεπτά. Δεν περίμενα ποτέ ότι θα προέβαινε σε αυτήν την πράξη. Επίσης στην αναγνωριστική παράταξη ήμουν μόνος, δηλώνοντας από μόνος μου ότι πράγματι ήμουν το πρόσωπο που βρισκόταν στην περιοχή και ότι δεν έχω τίποτε να κρύψω. Όμως ο μάρτυρας κατηγορίας στην πρώτη συνάντηση τηλεφώνησε 15 λεπτά προηγουμένως και δεν εμφανίστηκε, τη δεύτερη φορά δεν εμφανίστηκε καθόλου και τον πήρε τηλέφωνο η αστυνομικός και του επέστησε την προσοχή και την τρίτη φορά εμφανίστηκε με καθυστέρηση μισής ώρας, πράγμα που δείχνει ασυνέπεια. Υιοθετώ πλήρως την κατάθεση μου ημερομηνίας 14/9/
5. Ουδέποτε κυνήγησα οποιοδήποτε παράνομο θήραμα, ουδέποτε πυροβόλησα οποιοδήποτε παράνομο θήραμα και ουδέποτε συνέλαβα οποιοδήποτε παράνομο θήραμα, ουδέποτε κατείχα οποιοδήποτε παράνομο θήραμα. Τη συγκεκριμένη μέρα φόνευσα μόνο ένα ορτύκι που είναι νόμιμο θήραμα και το αναφέρω στην κατάθεση μου. Περαιτέρω δηλώνω ότι όσα αναφέρω και στην κατάθεση μου ότι δεν απάντησα σε καμιά δήλωση του παραπονούμενου. Δεν έχω διαπράξει κανένα αδίκημα ή παρανομία ούτε ως οι αναφορές του κατηγορητηρίου ούτε οποιοδήποτε άλλο, όχι μόνο επειδή γνωρίζω τον νόμο αλλά και επειδή σέβομαι το περιβάλλον και την πανίδα της Κύπρου. Είμαι κάτοχος άδειας κυνηγίου για 30 χρόνια τώρα χωρίς οποιοδήποτε πρόβλημα.»
6. Ανάλυση/ Αξιολόγηση μαρτυρίας Η μόνη άμεση και αμφισβητούμενη μαρτυρία είναι αυτή του ΜΚ
7. Αν πράγματι είδε δηλαδή τον Κατηγορούμενο να κρατά μελισσοφάγο. Αν η απάντηση είναι θετική τότε αποδεικνύεται η κατοχή του εν λόγω πουλιού, ενώ αν είναι αρνητική δεν μπορεί να αποδειχθεί. Οι αρχές της νομολογίας δεικνύουν ότι η εντύπωση που αφήνει ένας μάρτυρας είναι παράγοντας εξαιρετικής σημασίας για την κρίση της αξιοπιστίας (C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου

(1999)1(Β) ΑΑΔ 1273). Παρά ταύτα το Δικαστήριο έχει ευθύνη να αξιολογήσει έκαστη μαρτυρία με βάση το περιεχόμενο της, την ποιότητα, πειστικότητα και τη σύγκρισης της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Ομήρου ν. Δημοκρατίας

(2001)2 ΑΑΔ 506). Θα πρέπει το Δικαστήριο να λαμβάνει υπόψη ότι, δυνατόν ο αλαζόνας να είναι φιλαλήθης και ο ταπεινόφρων να ψεύδεται (Α. Ι. κ.α. ν. Π. Φ. κ.α., Πολιτική Έφεση αρ. 283/12, 27/9/2019), ECLI:CY:AD:2019:D402. Ο τρόπος που καταθέτει ένας μάρτυς συνιστά και εκδήλωση της προσωπικότητας του. Οι πνευματικές και άλλες αρετές που εξωτερικεύονται, μαζί με το αφηγηματικό μέρος της μαρτυρίας, προσδίδουν κατά κανόνα αξιοπιστία στη μαρτυρία. Χρειάζεται όμως προσοχή από το δικαστή γιατί συμβαίνει αναξιόπιστος μάρτυς να προκαλεί ευμενή εντύπωση και αντίστροφα (Χριστοφή Φώτης ν. Κώστα Γιάγκου Ζαχαριάδη

(2002)1 ΑΑΔ 401). Μικρές αντιφάσεις σε ασήμαντες λεπτομέρειες ή μικροανακρίβειες σε επουσιώδη θέματα δεν αποστερούν την αξιοπιστία των μαρτύρων αλλά αντίθετα ενδυναμώνουν την ειλικρίνειά τους και δείχνουν ότι δεν προσχεδίασαν την εκδοχή που μετέφεραν στο Δικαστήριο (Κουδουνάρης ν. Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 320). ΟΙ ΜΚ1 και ΜΚ 2 ήταν τυπικοί μάρτυρες. Εκτέλεσαν το καθήκον τους για ορθή διερεύνηση της υπόθεσης, αφού έγινε παραδεκτό το νομότυπο της αναγνώρισης του Κατηγορούμενου από τον ΜΚ 3, της λήψης των απαραίτητων καταθέσεων και η έρευνα στην οικία του Κατηγορούμενου. Δεν υπήρξε ζήτημα για το οποίο να υπέπεσαν στην όποια αντίφαση. Ο ΜΚ 3 παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο και ως μάρτυρας γεγονότων και ως εμπειρογνώμονας. Ως προς το πρώτο μέρος αυτό της μαρτυρίας γεγονότων αυτή γίνεται αποδεκτή. Ο ΜΚ 3 έδωσε την εικόνα ευσυνείδητου ατόμου που είδε κάτι ύποπτο και το ανέφερε. Οι αναφορές του σε γεγονότα, τόσο στην κατάθεση του Τεκμήριο 9 όσο και στην επ' ακροατηρίω διαδικασία ήταν σταθερές. Δεν υπήρξε αντίφαση ως προ αυτές. Ταυτίζονται μάλιστα με τις πλείστες αναφορές επί της ανώμοτης δήλωσης του Κατηγορούμενου, εκτός από το είδος του πουλιού που κρατούσε και της μεταξύ τους στιχομυθίας. Ο επίδικος χώρος και χρόνος, το ότι σταμάτησε γιατί είδε κάποιου είδους πουλί στον δρόμο ο Κατηγορούμενος και το ότι στη συνέχεια το πέταξε στον δρόμο είναι αναφορές της ανώμοτης δήλωσης που συνάδουν με τα όσα είπε και ο ΜΚ 3. Ως προς την συζήτηση με τον Κατηγορούμενο, τον επίδικο χρόνο, η μαρτυρία του ΜΚ 3 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Κατά την αντεξέταση η μεταξύ τους συζήτηση αναφέρθηκε ως να ήταν διαφορετική, από τα όσα ανέφερε στην κατάθεση του, καταδεικνύοντας αντίφαση που δεν μπορεί να καταστήσει αυτή του την μαρτυρία αξιόπιστη. Σε ότι αφορά την μαρτυρία του ΜΚ 3 ως προς το είδος του πτηνού, το Δικαστήριο δεν μπορεί να γνωρίζει, να έχει δικαστική γνώση αν ένα πτηνό, όπως περιεγράφηκε ανήκει σε συγκεκριμένο είδος. Είναι απαραίτητη η μαρτυρία ειδικού προς τούτο. Είναι νομολογημένο ότι η εμπειρογνωμοσύνη πάνω σε ένα θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σ' αυτό (Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984). Παρά ταύτα η μαρτυρία του ΜΚ 3 δεν μπορεί να κριθεί και ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα ειδικού που μπορεί να διαφωτίσει το Δικαστήριο. Εν πρώτης ο ΜΚ 3 δεν έχει καταδείξει ότι κατέχει τα προσόντα για να καταθέσει ως πραγματογνώμονας (R v Francis

(2013)EWCA Crim. 123). Η απλή αναφορά σε 50 ετή πείρα στην πτηνοπαρατήρηση χωρίς την όποια τεκμηρίωση, χωρίς την έστω αναφορά στον τρόπο, την τεχνική ή τη μέθοδο που παρατηρεί τα πτηνά, ή ακόμα και υπό ποιες συνθήκες το πράττει, δεν μπορεί να τον καταστήσει και εμπειρογνώμονα που αν δει το όποιο πτηνό, έστω εν κινήσει, στα χέρια κάποιου μπορεί να το αναγνωρίσει. Και μάλιστα με την ευκολία που το ανέφερε στο Δικαστήριο. Ακόμα όμως και αν δεχόμουν ότι ο ΜΚ 3 έχει τέτοια εμπειρία που να τον καθιστά ειδικό περί του θέματος, η όλη του ενασχόληση ήταν πρόχειρη έως επιφανειακή. Δηλαδή αρκέστηκε στο τι νόμιζε ότι είδε, ενώ το πτηνό ήταν ανάμεσα στα χέρια του Κατηγορούμενου, χωρίς να το προσεγγίσει, να το δει από κοντινή απόσταση, χωρίς να το ψηλαφήσει. Ήταν μάλιστα απόλυτος, αφήνοντας την εικόνα ατόμου, ναι μεν ευσυνείδητου όπως αναφέρθηκε παραπάνω, αλλά και υπερευαίσθητου σε ένα ζήτημα που καθιστά συμπολίτη του Κατηγορούμενο. Δεν μπορεί λοιπόν η μαρτυρία του ως προς το είδος του πτηνού, όση εμπειρία και να έχει να γίνει αποδεκτή υπό τις περιστάσεις. Αφενός δεν ήταν σε θέση να το αναγνωρίσει με σαφήνεια, από τα όσα ο ίδιος μας είπε και αφετέρου δεν μπορεί να κριθεί ως ειδικός επί του θέματος. Τέλος η μαρτυρία του δεν συνάδει με αυτή των καθόλα αξιόπιστων ΜΚ 1 και 2, οι οποίοι σε ελάχιστο χρόνο, περί τα δεκαπέντε λεπτά βρέθηκαν στο χώρο και δεν αντίκρυσαν κανένα μελισσοφάγο. Συνεπώς δεν έχει αποδειχθεί ότι ο Κατηγορούμενος κρατούσε μελισσοφάγο. 4. Νομική βάση Το άρθρο 8 του περί Προστασίας και Διαχείρισης Άγριων Πτηνών και Θηραμάτων Νόμος του 2003 (152(I)/2003) ποινικοποιεί την κατοχή άγριων πτηνών, των οποίων απαγορεύεται η θήρα και η σύλληψη. Εν προκειμένω δεν αποδείχθηκε η κατοχή του μελισσοφάγου, ως οι λεπτομέρειες του Κατηγορητηρίου, συνεπώς δεν έχει αποδειχθεί το επίδικο αδίκημα. 5. Κατάληξη Ο Κατηγορούμενος αθωώνεται και απαλλάσσεται από την εναντίον του κατηγορία. (Υπ.)............ Α. Λουκά Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο