ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ν. ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΑΜΑΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΛΤΔ κ.α., Αρ. υπόθεσης: 1270/2020, 14/12/2022

(1)(και 53

(6)σε ό,τι αφορά τις κατηγορίες 3 και 4 που αντιμετωπίζει ο 2ος κατηγορούμενος)

1. περί Ασφάλειας και Υγείας (Ελάχιστες Προδιαγραφές για Προσωρινά και Κινητά Εργοτάξια) Κανονισμούς του 2015, κατά τον Κανονισμό 11, Παράρτημα VI, Μέρος β', Τμήμα ΙΙ, παράγραφος 5, και
2. περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία (γνωστοποίηση ατυχημάτων και Επικίνδυνων Συμβάντων) Κανονισμών του 2007 μέχρι 2017, κατά τους κανονισμούς 2, 3, 4

(1)(α) Ειδικότερα, προκύπτει από τις λεπτομέρειες των κατηγοριών ότι κατά τις 11.04.2019, η 1η κατηγορούμενη ως εργοδότρια (εργολάβος) ενώ εκτελούσε εργασίες επέκτασης και ανακαίνισης δωματίων στον 4ο όροφο ξενοδοχείου στον Πρωταρά, παρέλειψε να τοποθετήσει στερεά προσεδεμένα κιγκλιδώματα στα άκρα δαπέδου του ορόφου με επαρκές ύψος (στις προδιαγραφές που αναφέρονται στις λεπτομέρειες της 1ης και 3η κατηγορίας) ή να χρησιμοποιήσει άλλα ισοδύναμα μέσα για παρεμπόδιση της πτώσης προσώπων από ύψος, με αποτέλεσμα ο εργοδοτούμενος της Η.Π., κατά τη διάρκεια των εργασιών, να πέσει από ύψος 10.90m περίπου και να τραυματιστεί σοβαρά. Επιπρόσθετα, στον ίδιο τόπο και χρόνο παρέλειψαν αμφότεροι οι κατηγορούμενοι να ενημερώσουν αμέσως με γρήγορο και πρακτικό τρόπο το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας Αμμοχώστου, σχετικά με το ατύχημα που επεσυνέβηκε στον εργοδοτούμενο της 1η κατηγορούμενης Η.Π. και το οποίο τον κατέστησε ανίκανο για εργασία για περισσότερες από τρεις ημερολογιακές ημέρες, εξαιρουμένης της ημέρας του ατυχήματος. Ο κατηγορούμενος 2, κατηγορείται για τις ίδιες παραλείψεις, υπό την ιδιότητα του ως διευθυντής της 1ης κατηγορούμενης με βάση την εξουσία λήψης αποφάσεων για λογαριασμό της 1ης κατηγορούμενης την οποία διηύθυνε, λόγω της θέσης που κατείχε, δυνάμει του άρθρου 53

(6)του Περί Ασφάλειας και Υγείας Νόμου του

1. Πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα τα ακόλουθα:
2. Ότι η 1η κατηγορούμενη κατά τον επίδικο χρόνο ήταν και είναι μέχρι σήμερα εγγεγραμμένη εταιρεία.
3. Ότι ο 2ος κατηγορούμενος ήταν ο διευθυντής της 1η κατηγορούμενης κατά τον επίδικο χρόνο
4. Το επίδικο έργο εκτελείτο από την 1η κατηγορούμενη
5. Ότι την 11.04.19 επισυνέβη στον ίδιο τόπο και χρόνο που αναφέρονται οι κατηγορίες εργατικό ατύχημα και
6. Ότι ο κ. Η.Π. ήταν το άτομο που έπεσε από το ύψος που αναφέρεται στις λεπτομέρειες της 1η κατηγορίας Προς απόδειξη της υπόθεσης της κατηγορούσας αρχής έδωσαν μαρτυρία στο Δικαστήριο δύο πρόσωπα. Ο κ. Δ.Μ (ΜΚ1)-Επιθεωρητής Εργασίας του Επαρχιακού Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας Αμμοχώστου (στο εξής θα αναφέρεται ως «ΕΓΕΕ Αμμ/του») και ο κ. Η.Π. (ΜΚ2), ο οποίος ήταν το πρόσωπο το οποίο τραυματίστηκε. Μετά το πέρας της υπόθεσης της κατηγορούσας Αρχής, το Δικαστήριο εξέτασε κατά πόσο έχει καταδειχθεί εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον των κατηγορουμένων, ώστε να δύναται να κληθούν σε απολογία. Με ενδιάμεση απόφαση μου ημερ. 05.10.22, έκρινα ότι υπάρχει εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον αμφοτέρων των κατηγορουμένων και κάλεσα αυτούς σε απολογία αφού τους εξηγήθηκαν προηγουμένως τα δικαιώματα τους. Οι κατηγορούμενοι επέλεξαν να ασκήσουν το δικαίωμα της σιωπής και δεν έχουν καλέσει οποιοδήποτε μάρτυρα. Δεν θα αναπαράγω το σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάστηκε κατά τη δίκη, θα παραθέσω σύνοψη των κυριοτέρων σημείων έκαστης μαρτυρίας, τα οποία κρίθηκαν καθοριστικά ως προς το αποτέλεσμα της παρούσας απόφασης, εκεί και όπου κρίνω ότι απαιτείται. Πρώτος μάρτυρας για την κατηγορούσα αρχή ήταν ο κ. Δ.Μ., επιθεωρητής εργασίας του ΕΓΕΕ Αμμ/του (ΜΚ1) ο οποίος κατέθεσε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του την Έκθεση που συνέταξε σε σχέση με το εργατικό ατύχημα ημερ. 11.4.19 που διερεύνησε. Η εν λόγω Έκθεση με επισυναπτόμενες δύο φωτογραφίες και ένα σχεδιάγραμμα του χώρου του ατυχήματος κατατέθηκαν στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 1 και ο ΜΚ1, υιοθέτησε το σύνολο του περιεχομένου της. Με βάση το περιεχόμενο του Τεκμ. 1, o MΚ1 πληροφορήθηκε στις 11.04.2019 και περί ώρα 13:23, τηλεφωνικώς, από τον κ. Α.Κ.-Υπαστυνόμο του Αστ. Σταθμού Παραλιμνίου ότι προηγήθηκε εργατικό ατύχημα, που αφορούσε πτώση προσώπου από ύψος κατά τη διάρκεια της εργασίας του με αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό του, χωρίς να του είχε προσδιοριστεί κατά εκείνο το χρονικό σημείο, ο χώρος του ατυχήματος. Στις δε 12.04.2019 ο προϊστάμενος του ΜΚ1, κ. Ι.Π. ενημερώθηκε επίσης τηλεφωνικά από τον Αρχιαστυφύλακα 2961 του Αστ. Σταθμού Αγ. Νάπας, σχετικά με το εν λόγω ατύχημα και την ίδια μέρα ο κ. Ι. Π. επισκέφθηκε τον χώρο που προσδιορίστηκε το ατύχημα. Το ίδιο έπραξε και ο ΜΚ1 στις 15.04.
7. Κατά την επίσκεψη του στον χώρο του ατυχήματος έλαβε διάφορες φωτογραφίες και προέβηκε σε μετρήσεις. Τις πληροφορίες σε σχέση με το ατύχημα τις έλαβε από τον προϊστάμενο του καθώς και τον Λοχία 2573 κ. Π.Ζ. του Αστ. Σταθμού Παραλιμνίου αλλά και από καταθέσεις που λήφθηκαν σχετικά με το ατύχημα από τον Αστ. Σταθμό Παραλιμνίου και μετέπειτα από το ΕΓΕΕ Αμμ/του. Οι εν λόγω καταθέσεις που δόθηκαν στην Αστυνομία κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 1-6(α)-(γ), 7

(1)-

(2)και

1. Οι δε γραπτές καταθέσεις που έλαβε το ΕΓΕΕ Αμμ/του κατατέθηκαν ως Τεκμήρια 9 και
2. Οι πιο πάνω πληροφορίες αποκάλυπταν τα ακόλουθα: Το ατύχημα συνέβη κατά την ανακαίνιση και επέκταση του κτηρίου Β', στο ξενοδοχείο με την επωνυμία [.] ιδιοκτησίας της εταιρείας [.], το οποίο βρίσκεται στον Πρωταρά. Το ατύχημα συνέβη κατά τη διαδικασία γεμίσματος αρμών στα κεραμικά, στη βεράντα του 4ου ορόφου του πιο πάνω ξενοδοχείου ενόσω ο ΜΚ2 ασχολείτο με τα παραπάνω. Κάποια στιγμή ενώ ο ΜΚ2 δούλευε γονατιστός, ζαλίστηκε και καθώς σηκώθηκε έχασε την ισορροπία του και έπεσε από ύψος 10.90μ. περίπου, στην ταράτσα του εστιατορίου με την επωνυμία [..] με αποτέλεσμα να τραυματιστεί σοβαρά. Ο ΜΚ2 ήταν εργοδοτούμενος της 1η κατηγορούμενης, με βάση το Τεκμήριο 5 (αντίγραφο κατάστασης λογαριασμού εισφορών Κοινωνικών Ασφαλίσεων). Κατά το στάδιο της κυρίως εξέτασης, ο ΜΚ1 διευκρίνισε πως τόσο τις φωτογραφίες που επισυνάπτονται στο Τεκμ. 1, όσο και το σχεδιάγραμμα, του τα υπέδειξε ο προϊστάμενος του. Σε περαιτέρω ερώτηση του κ. Προδρόμου, ο ΜΚ1 ανέφερε πως πριν ξεκινήσει ένα εργοτάξιο, περίπου 15 ημέρες προηγουμένως, ο εργολάβος είναι υποχρεωμένος να γνωστοποιήσει μέσω του Εντύπου Εκ των Προτέρων γνωστοποίησης Εργοταξίου την έναρξη εργασιών. Στο εν λόγω έντυπο θα πρέπει να αναφέρονται τα στοιχεία τόσο του εργολάβου, όσο και των λοιπών εμπλεκομένων στο έργο. Η κατηγορούμενη 1, απέστειλε το πιο πάνω έντυπο στο ΕΓΕΕ Αμμ/του στις 30.01.
3. Το εν λόγω έντυπο κατατέθηκε ως Τεκμήριο
4. Περαιτέρω, ανέφερε ο ΜΚ1, πως όταν επισυμβεί ατύχημα σε χώρο εργασίας, ο εργοδότης οφείλει να ενημερώσει το αρμόδιο επαρχιακό γραφείο επιθεώρησης εργασίας και εντός 15 περαιτέρω ημερών να γνωστοποιήσει γραπτώς το εν λόγω ατύχημα εντύπως. Η σκηνή του ατυχήματος εν τοιάυτη περιπτώσει θα πρέπει να παραμείνει αναλλοίωτη μέχρι ο αρμόδιος επιθεωρητής ή μέχρι αρμόδιο άτομο από την Αστυνομία επισκεφθεί τον χώρο. Στην προκειμένη περίπτωση, ενώ η Αστυνομία ενημερώθηκε αυθημερόν για το ατύχημα, δεν είχε προσδιοριστεί ο χώρος του ατυχήματος. Προσδιορίστηκε την επόμενη ημέρα όπου κατά την επίσκεψη της Αστυνομίας και σύμφωνα με τις φωτογραφίες που λήφθηκαν από την φωτογράφο της Αστυνομίας, είχαν ήδη τοποθετηθεί κάγκελα και κιγκλιδώματα. Η εν λόγω δέσμη φωτογραφιών κατατέθηκε ως Τεκμήριο
5. Η ημερομηνία λήψης τους προσδιορίστηκε στις 12.04.
6. Επεξήγησε ο ΜΚ1 κατά το στάδιο της κυρίως εξέτασης του, το σημείο που εργαζόταν ο ΜΚ2 καθώς και το σημείο πτώσης υποδεικνύοντας συγκεκριμένα σημεία επι του Τεκμηρίου
7. Σύμφωνα επίσης με τις καταθέσεις που έλαβε η Αστυνομία, αμέσως μετά το ατύχημα υπήρξε κινητοποίηση στο χώρο ώστε να αποκατασταθούν τα μέτρα ασφαλείας στο εργοτάξιο. (βλ. σχετικά τεκμήριο 3) Το δε ατύχημα, δεν γνωστοποιήθηκε αμέσως στο ΕΓΕΕ Αμμ/του από την εργοδότρια εταιρεία, παρά μόνο 14 ημέρες μετά, μέσω του σχετικού εντύπου. Ο ΜΚ1, ανέφερε περαιτέρω πως 2 ημέρες πριν από το ατύχημα, μέλη του ΕΓΓΕ Αμμ/του, επιθεώρησαν το χώρο του εργοταξίου όπου διαπίστωσαν σειρά παραλείψεων μεταξύ των οποίων, λανθασμένη τοποθέτηση ικριωμάτων, παράλειψη τοποθέτησης και διατήρησης κιγκλιδωμάτων με επαρκές ύψος σε διάφορα σημεία, εκτέλεση εργασιών χωρίς τη χρήση προστατευτικών μέτρων καθώς επίσης και μη περίφραξη του του εργοταξίου. Προσδιόρισε το ύψος των κιγκλιδωμάτων που θα έπρεπε να ήταν τοποθετημένα στο 1,10μ. με βάση τη σχετική νομοθεσία. Διαπίστωσε επίσης πως στον χώρο που εκτελούνταν οι εργασίες και ιδιαιτέρως στο χώρο που συνέβη το ατύχημα, ότι δεν υπήρχαν καθόλου ικριώματα ενώ σε κάποια σημεία υπήρχαν υαλοστάσια ενώ σε κάποια άλλα όχι. Για τους παραπάνω λόγους, εκδόθηκε ειδοποίηση βελτίωσης με όλες τις παραλείψεις προκειμένου να υπάρξει συμμόρφωση εντός 14 ημέρων όπως ορίζει ο Νόμος Η εν λόγω ειδοποίηση βελτίωσης κατατέθηκε ως Τεκμήριο
8. Πρόσθεσε ο ΜΚ1 πως η κατηγορούμενη 1 διέθετε σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας το οποίο είχε ετοιμαστεί προ της έναρξης των επίδικων εργασιών, απόσπασμα του οποίου κατατέθηκε ως Τεκμήριο
9. Βάσει του Τεκμηρίου 15 η πτώση προσώπων από ύψος, ήταν καταγεγραμμένος ως δυνητικός κίνδυνος και σε κάθε περίπτωση εις γνώση των κατηγορουμένων. Τέλος, ανέφερε ο ΜΚ1 πως το ατύχημα θα μπορούσε να αποφευχθεί εάν είχαν τοποθετηθεί κιγκλιδώματα στη βεράντα επί της οποία εργαζόταν ο ΜΚ
10. Σε σχέση με το εύρος του τραυματισμού του ΜΚ2, ο ΜΚ1 κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο 16 αντίγραφο ιατρικής αναφοράς ημερ. 4.07.19, το οποίο παραλήφθηκε από το ΕΓΕΕ Αμμ/του στις 12.07.19 όπου εκεί αναγράφεται λεπτομερώς το ιστορικό της παρακολούθησης του ΜΚ2, το εύρος των ζημιών που υπέστη καθώς και τις θεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε. Εν συντομία, σύμφωνα με το αναντίλεκτο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 16, ο ΜΚ2:
11. Προσήλθε στις 11.04.19 στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Αμμοχώστου, με ασθενοφόρο από ιδιωτική κλινική μετά από αναφερόμενη πτώση από άγνωστο ύψος
12. Υποβλήθηκε ιδιωτικά σε αξονική τομογραφία εγκεφάλου/θώρακα/κοιλίας- πυέλου με ευρήματα μεταξύ άλλων, καταγμάτων 5ης και 6ης θωρακικής πλευράς, κάταγμα αριστερής ωμοπλάτης, εικόνα πνευμονοθώρακα αριστερά και μικρού δεξιά. Διαπιστώθηκαν πυκνωτικές εστίες στο αριστερό πνευμονικό λοβό, πιθανώς συμβατές με πνευμονικές θλάσεις. Εκτεταμένο υποδόριο εμφύσημα στο αριστερό ημιθωράκιο. Οι αριστερές εγκάρσιες αποφύσεις όλων των οσφυϊκών σπονδύλων φάνηκε να είχαν αποσπαστεί. Παρατηρήθηκε κάταγμα στο μετωπιαίο οστό δεξιά και στο βραγματικό οστό και εικόνα υπαραχνοειδούς αιμορραγίας. Εικόνα παρεγχυματικής θλάσης στο δεξιό κροταφικό λοβό καθώς και συντριπτικό κάταγμα του περιφερικού άκρου της κερκίδας και εικόνα εξαρθρήματος της πηχεοκαρπικής άρθρωσης.
13. Υποβλήθηκε σε ερευνετική λαπαροτομή-σπληνεκτομή λόγω τραυματικής ρήξης του σπλήνα.
14. Μετεγχειρητικά, αφού ενημερώθηκαν οι επί καθήκον Εντιτατικολόγος, Νευροχειρούργος, Γ. Χειρούργος και Θωρακοχειρούργος του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας, μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στη μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας για περαιτέρω αντιμετώπιση.
15. Στις 19.04.19 μεταφέρθηκε πίσω στο Γενικό Νοσοκομείο Αμμοχώστου για συνέχιση της θεραπείας του όπου έφερε αμφοδιαθωρακικούς παροχετευτικούς σωλήνες οι οποίοι αφαιρέθηκαν στις 22.04.
17. Εκτιμήθηκε η κατάσταση σε σχέση με τα κατάγματα της σπονδυλικής στήλης του από Ορθοπεδικούς και δόθηκαν οδηγίες για συντηρητική αγωγή.
18. Έλαβε εξιτήριο την 03.05.19 Αντεξέταση επί της ουσίας και αμφισβήτηση των όσων ανέφερε και των όσων κατέθεσε ο μάρτυρας δεν υπήρξε. Η αντεξέταση περιορίστηκε στο κατά πόσο οι πληροφορίες που περισυνέλεξε ο ΜΚ1 προέρχονταν από τρίτα άτομα με τον μάρτυρα να απαντά καταφατικά. Ο ΜΚ2, ο οποίος είναι και ο παθών του ατυχήματος, εξήγησε στο Δικαστήριο τις συνθήκες κάτω από τις οποίες εργοδοτήθηκε από την 1η κατηγορούμενη, αναγνώρισε τον 2ο κατηγορούμενο ως τον εργοδότη του και υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής κατάθεσης που έδωσε στην Αστυνομία, προβαίνοντας σε ορισμένες διευκρινίσεις επ' αυτής. Στη συνέχεια και αφού του υποδείχθηκε αντίγραφο κατάστασης των κοινωνικών ασφαλίσεων του για την περίοδο 03/2019-06/2019 την οποία αναγνώρισε, κατέθεσε την εν λόγω κατάσταση ως Τεκμήριο
19. Ανέφερε ο μάρτυρας πως η εν λόγω κατάσταση παρουσιάζει μηδενικές αποδοχές για την περίοδο 04/2019-06/2019 καθότι η 1η κατηγορούμενη δεν πλήρωσε τις αποδοχές του κατά εκείνη τη χρονική περίοδο. Προς επίρρωση της θέσης του ότι ήταν μισθωτό προσωπικό της 1η κατηγορούμενης, ο ΜΚ2 κατέθεσε περαιτέρω το Τεκμήριο 18 που αφορούσε βεβαίωση που η 1η κατηγορούμενη εξέδωσε προς όφελος του με την οποία βεβαιωνόταν η εργοδότηση του καθώς και το ύψος του εβδομαδιαίου μισθού του. Υπέδειξε στο Τεκμήριο 13, το σημείο όπου εργαζόταν καθώς και το σημείο απ' όπου έπεσε στο κενό και σε ερώτηση του κ. Προδρόμου πως ήταν δυνατό να πέσει από το σημείο που υπέδειξε ενώ οι φωτογραφίες απεικονίζουν περίφραξη στον χώρο, ο μάρτυρας ανέφερε πως με βάση τα όσα του ανάφερε κάποιος κύριος στο νοσοκομείο αλλά και ο κατηγορούμενος 2 μετά το ατύχημα, ο χώρος περιφράχθηκε αμέσως μετά το ατύχημα του. Νοσηλεύτηκε συνεπεία του ατυχήματος για 1 μήνα στο Νοσοκομείο και κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του ο 2ος κατηγορούμενος τον επισκεπτόταν μέρα παρά μέρα. Από την πτώση έσπασε διάφορα μέρη του σώματος του, «12 παΐδια» όπως χαρακτηριστικά ανέφερε και αναγκάστηκε να αφαιρέσει τη σπλήνα του. Περιπλέον, αντιμετωπίζει πρόβλημα με τον σπόνδυλο του και περνά μέχρι σήμερα δύσκολα. Αντεξέταση επί της ουσίας των όσων και ο πιο πάνω μάρτυρας ανέφερε, δεν υπήρξε. Ό,τι υποβλήθηκε στον ΜΚ2 από το συνήγορο Υπεράσπισης των κατηγορουμένων ήταν ότι ο ΜΚ2 ψεύδεται και δεν λέει την αλήθεια στο Δικαστήριο. Με το πέρας της διαδικασίας, οι δύο πλευρές αγόρευσαν επί των τελικών θέσεων τους με σύντομες πλην περιεκτικές αγορεύσεις επί της νομικής πτυχής του θέματος αλλά και με σχολιασμό των όσων τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, μέσω της προσκομισθείσας μαρτυρίας. Ο κ. Προδρόμου αναφερόμενος στην ύψιστη σημασία που έχει η ασφάλεια των εργοδοτουμένων, παρέπεμψε στη φύση των αδικημάτων που αντιμετωπίζουν οι κατηγορούμενοι καταδεικνύοντας ορθά, ότι πρόκειται για αυστηρής ποινικής ευθύνης αδικήματα. Στην προκειμένη περίπτωση, μέλημα των κατηγορουμένων κατά τον κ. Προδρόμου ήταν αφού ο ΜΚ2 μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο μετά τον τραυματισμό του, να επιστρέψουν στο χώρο του ατυχήματος και να δώσουν οδηγίες όπως αυτό περιφραχθεί έτσι ώστε να μην είναι, αρχικώς, εύκολα εντοπίσιμος ο χώρος του ατυχήματος. Αυτό, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι απέφυγαν να ενημερώσουν ποιος ήταν αυτός ο χώρος, όταν μεταφέρθηκε ο ΜΚ2 στο νοσοκομείο. Αυτές οι πρακτικές εισηγήθηκε ο κ. Προδρόμου περαιτέρω, πρέπει να είναι κατακριτέες. Και αυτό διότι, η άμεση περίφραξη του χώρου μετέπειτα του ατυχήματος, συνιστούσε προσπάθεια από μέρους των Κατηγορούμενων ώστε το Τμήμα Επιθεωρήσεως Εργασίας να μην μπορεί να εντοπίσει και να καταγράψει τα ακριβή δεδομένα του ατυχήματος. Εν πάση δε περιπτώσει, η έρευνα κατορθώθηκε παρόλα αυτά και είναι πλήρως τεκμηριωμένη, δίδει δε ακριβώς την εικόνα στο Δικαστήριο ως προς τα γεγονότα που μεσολάβησαν. Εάν η κατηγορούμενη 1 λάμβανε τα εκ του νόμου απαραίτητα μέτρα προφύλαξης των εργοδοτουμένων της και δη εν προκειμένω, περίφρασσε το χώρο εργασίας του ΜΚ2, το ατύχημα θα αποτρεπόταν. Ούτε και οι κατηγορούμενοι, μετά το ατύχημα ενημέρωσαν το Γραφείο Επιθεωρήσεως Εργασίας όπως επιτακτικά τους υποχρέωνε η σχετική Νομοθεσία. Θα προχωρήσω στην αξιολόγηση της μαρτυρίας που τέθηκε ενώπιον μου λαμβάνοντας υπόψη μου μεταξύ άλλων ως κριτήριο αποδοχής ή μη της εν λόγω μαρτυρίας, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, της ευκαιρίας που είχαν να παρακολουθήσουν τα γεγονότα, την ακεραιότητα και ειλικρίνεια τους, τη μνήμη και τους λόγους που είχαν για να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν, τη φυσικότητα, ευθύτητα και την αμεσότητα των απαντήσεων τους, σε συσχετισμό πάντοτε με το περιεχόμενο των απαντήσεων τους (βλ. Ζαβρού ν. Χαραλάμπους Ποιν. Έφ. 9163, ημερ. 24.9.97, Αθανασίου ν. Κουνούνη Ποιν. Έφ. 9041 ημερ. 29.5.97 και Καρεκλά ν. Κλεάνθους Ποιν. Έφ. 9161, ημερ. 24.5.97). Έχοντας παρακολουθήσει τους μάρτυρες κατηγορίας κατά την διάρκεια της μαρτυρίας τους και με γνώμονα μεταξύ άλλων τα πιο πάνω, δεν διέκρινα από μέρους τους σε οποιοδήποτε σημείο, προσπάθεια να παραπλανήσουν το Δικαστήριο ή να παραποιήσουν τα γεγονότα. Ξεκινώ από τον τελευταίο μάρτυρα, ο οποίος είναι και ο παθών του ατυχήματος. Χαρακτηριστικό της πιο πάνω διαπίστωσης μου είναι ότι ιδιαιτέρως ο ΜΚ2, κατά την διάρκεια ανάγνωσης της γραπτής κατάθεσης που έδωσε στην Αστυνομία στις 23.04.19 (τεκμ. 2) διαφωνούσε και με επιμέρους πτυχές της, τις οποίες διευκρίνιζε κατά τη διάρκεια της μαρτυρίας του. Αυτές του οι διαφωνίες ωστόσο, σε σχέση με τα όσα ο ίδιος ανέφερε τότε στην Αστυνομία, δεν κρίνω ότι είναι ικανές για να κλονίσουν την αξιοπιστία του εφόσον εν πρώτοις πρόκειται περί επουσιωδών διαφωνιών-σε σχέση με τα γεγονότα που συντείνουν στο κατά πόσο αποδείχθηκε η υπόθεση εναντίον των κατηγορουμένων- αλλά και περιπλέον, η εντύπωση που αποκόμισα παρατηρώντας τον εν λόγω μάρτυρα, είναι αυτή ενός ανθρώπου που προσήλθε στο Δικαστήριο με αγνές προθέσεις προκειμένου να πει την αλήθεια. Μάλιστα, δεν απέκρυψε το γεγονός ότι ο κατηγορούμενος 2, τον επισκεπτόταν με αρκετή συχνότητα ενόσω νοσηλευόταν στο νοσοκομείο και εξέφρασε μάλιστα και το γεγονός ότι αισθάνεται άβολα με την διαδικασία και τον τρόπο που του υποβάλλονταν διάφορες ερωτήσεις. Αυτό επιμαρτυρούσαν και οι εκφράσεις του προσώπου του καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας τις οποίες διαπίστωσα μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Θεωρώ επομένως, ότι ήταν αξιόπιστος μάρτυρας και αποδέχομαι εν προκειμένω τη μαρτυρία του στο σύνολο της ως αληθινή. Σημειώνω περαιτέρω, ότι ο ΜΚ1 κατέθεσε ως εμπειρογνώμονας, αναφέροντας πλήρως τα ακαδημαϊκά και επαγγελματικά του προσόντα τα οποία δεν έχουν αμφισβητηθεί. Επεξήγησε και υποστήριξε με σαφήνεια και πειστικότητα το περιεχόμενο της έκθεσης του (Τεκμήριο 1) και, στη βάση αυτής της διαπίστωσης σε συνδυασμό με το ότι τα ευρήματα του δεν έτυχαν αμφισβήτησης από την Υπεράσπιση, το σύνολο των διαπιστώσεων που καταγράφει στην έκθεση του συνιστούν και συμπεράσματα του Δικαστηρίου. Αποδέχομαι εν προκειμένω και το σύνολο της μαρτυρίας του ΜΚ1 ως αξιόπιστη μαρτυρία. Τα όσα επιπλέον, κατέθεσε σε σχέση με τα γεγονότα και τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες συνέβη το ατύχημα, αλλά και τα όσα επακολούθησαν του ατυχήματος, τα οποία έχω παραθέσει πιο πάνω, τα αποδέχομαι ως αληθή και τα ανάγω για σκοπούς αποφυγής επανάληψης και σε ευρήματα του Δικαστηρίου. To ίδιο ισχύει και σε σχέση με τα όσα αναφέρθηκαν από τον ΜΚ
20. Αυτά, σε συνδυασμό με τα όσα διατείνονται στο άρθρο 54 του περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμου, το οποίο προνοεί ότι: «Σε oπoιεσδήπoτε διαδικασίες για αδίκημα πoυ διαπράττεται κατά παράβαση oπoιωvδήπoτε διατάξεωv τoυ παρόvτoς Νόμoυ, τo oπoίo συvίσταται σε παράλειψη πρoσώπoυ vα συμμoρφωθεί με υπoχρέωση ή με απαίτηση για εκτέλεση καθήκovτoς, καθόσo η συμμόρφωση αυτή είvαι πρακτικώς εφικτή ή είvαι ευλόγως εφικτή, απoτελεί ευθύvη τoυ κατηγoρoύμεvoυ vα απoδείξει ότι δεv ήταv πρακτικώς εφικτό ή δεv ήταv ευλόγως εφικτό vα πράξει περισσότερα από όσα έπραξε για εκπλήρωση της υπoχρέωσης ή της απαίτησης πoυ τέθηκαv σ' αυτόv.» (η υπογράμμιση δική μου) Όλες οι κατηγορίες που αποδίδονται στους κατηγορούμενους αφορούν ισχυριζόμενες παραλείψεις τους να συμμορφωθούν με υποχρεώσεις που απορρέουν από την ισχύουσα, συναφή, Νομοθεσία και επί μέρους Κανονισμούς. Οι κατηγορούμενοι, πέραν του γεγονότος ότι δεν έχουν αμφισβητήσει την εκδοχή των μαρτύρων κατηγορίας, δεν έχουν προσκομίσει μαρτυρία που να εισηγείται ότι οι παραλείψεις που τους αποδίδονται είτε δεν υφίσταντο ή ότι είχαν προβεί σε ενέργειες προς συμμόρφωση με τις εκ του νόμου υποχρεώσεις τους. Ο παραπάνω σχολιασμός γίνεται χωρίς να παραγνωρίζεται το αναφαίρετο δικαίωμα ενός κατηγορούμενου να χειριστεί κατά αυτό τον τρόπο την υπόθεση του και με αυτοπροειδοποίηση ότι δεν δύναμαι να εξάγω οποιαδήποτε συμπεράσματα από αυτή του την επιλογή, ούτε και δύναται να εκληφθεί η άσκηση του δικαιώματος της σιωπής που οι κατηγορούμενοι επέλεξαν να προβούν ως επιβαρυντικός παράγοντας. Όπως εξάλλου έχει τονιστεί στην απόφαση Charalambous v. The Republic

(1985)2 C.L.R. 97.: "No adverse inferences can be drawn from the exercise of a right given by Law. It is the only premise upon which citizens can exercise their rights freely without fear of consequences. Σε ελεύθερη μετάφραση: "Δε μπορεί να εξαχθούν ενοχοποιητικά συμπεράσματα από την άσκηση δικαιώματος το οποίο δίδει ο νόμος. Είναι η μόνη βάση πάνω στην οποία οι πολίτες μπορούν ελεύθερα να ασκήσουν τα δικαιώματα τους χωρίς φόβο για συνέπειες." Οι κατηγορούμενοι επιλέγοντας το δικαίωμα της σιωπής, επέλεξαν ουσιαστικά, η εκδοχή της Κατηγορούσας Αρχής να παραμείνει αναντίλεκτη, εφόσον για τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν, υπάρχει εκ του νόμου ευθύνη απόδειξης ότι δεν ήταν πρακτικώς ή ευλόγως εφικτό να πράξουν περισσότερα από όσα έπραξαν προς εκπλήρωση των εκ του νόμου υποχρεώσεων τους. Επανέρχομαι τώρα, στην νομική πτυχή των επίδικων ζητημάτων σε συνάρτηση με τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε, αξιολογήθηκε από το Δικαστήριο και στα αντίστοιχα ευρήματα που προέκυψαν απ' αυτή. Σύμφωνα με τα όσα λέχθηκαν στην απόφαση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Λατομεία Φαρμακάς Λτδ

(2004)2 Α.Α.Δ. 573: «[..]η ευθύνη για λήψη μέτρων συμμόρφωσης με τις επιταγές ενός Νόμου ο οποίος ρυθμίζει θέματα ασφάλειας στους τόπους εργασίας βαρύνει αποκλειστικά τους εργοδότες. Σε μια εποχή που οι εργασίες διεξάγονται κυρίως με μηχανήματα με προφανή σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητας προβάλλει πιο επιτακτική η υποχρέωση των εργοδοτών για διατήρηση συνθηκών πλήρους ασφάλειας στους τόπους εργασίας. Οι εργαζόμενοι δικαιούνται μετά τον κάματο της ημέρας να επιστρέφουν στις οικογένειες τους αρτιμελείς και υγιείς. Δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε χαλάρωση αυτής της υποχρέωσης των εργοδοτών. Παράλειψη τήρησης της θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με αυστηρότητα. » Όλες οι κατηγορίες του κατηγορητηρίου προέκυψαν από τις διαπιστώσεις του ΜΚ1 οι οποίες καταγράφονται στο Τεκμήριο 1. Αυτές έγκεινται στο ότι: (1η και 3η κατηγορία σε συνδυασμό) (α) κατά τις 11.04.2019 (β) η 1η κατηγορούμενη ως εργοδότρια και ο 2ος κατηγορούμενος ως διευθυντής της 1ης κατηγορούμενης, με βάση της εξουσία λήψης αποφάσεων για λογαριασμό της (γ) ενώ εκτελούσε (η 1η κατηγορούμενη) εργασίες επέκτασης και ανακαίνισης δωματίων στον 4ο όροφο ξενοδοχείου στον Πρωταρά, (δ) παρέλειψε να τοποθετήσει στερεά προσεδεμένα κιγκλιδώματα στα άκρα δαπέδου του ορόφου με επαρκές ύψος (ε1) (στις προδιαγραφές που αναφέρονται στις λεπτομέρειες της 1ης και 3η κατηγορίας) ή (ε2) να χρησιμοποιήσει άλλα ισοδύναμα μέσα για παρεμπόδιση της πτώσης προσώπων από ύψος (ζ) με αποτέλεσμα ο εργοδοτούμενος της [.], (η) κατά τη διάρκεια των εργασιών (θ) να πέσει από ύψος 10.90m περίπου και (ι) να τραυματιστεί σοβαρά. (2 και 4η κατηγορία σε συνδυασμό) (α) στον ίδιο τόπο και χρόνο που αναφέρεται στην 1η κατηγορία (β) αμφότεροι οι κατηγορούμενοι παρέλειψαν να ενημερώσουν αμέσως (η 1η κατηγορούμενη ως εργοδότρια και ο 2ος κατηγορούμενος υπό την ιδιότητα του ως διευθυντής της 1η κατηγορούμενης) (γ) με γρήγορο και πρακτικό τρόπο το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας Αμμοχώστου, σχετικά με το ατύχημα που επεσυνέβηκε στον εργοδοτούμενο της 1η κατηγορούμενης-ΜΚ2 και (δ) το οποίο τον κατέστησε ανίκανο για εργασία για περισσότερες από τρεις ημερολογιακές ημέρες, εξαιρουμένης της ημέρας του ατυχήματος. Επανερχόμενη στις πρόνοιες του άρθρου 54 του Νόμου, που αναλύεται αμέσως πιο πάνω, επαναλαμβάνω πως δεν καταδείχθηκε ότι δεν ήταν πρακτικώς ή ευλόγως εφικτή η συμμόρφωση των κατηγορούμενων με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις που καθορίζει η νομοθεσία, εφόσον καμιά μαρτυρία προσκομίστηκε ως προς τούτο αλλά ούτε και τέτοια επίκληση υπήρξε κατά την αντεξέταση των μαρτύρων της Κατηγορούσας Αρχής. Ενόψει των πιο πάνω, ακολουθεί αναπόδραστα το συμπέρασμα ότι η κατηγορούσα αρχή έχει στοιχειοθετήσει επαρκώς τις κατηγορίες που αποδίδει τόσο στην Κατηγορούμενη 1 όσο και στον κατηγορούμενο 2 υπό την ιδιότητα του ως διευθυντή της κατηγορούμενης 1 εταιρείας, στη βάση του άρθρου 53

(6)του Νόμου. Υπενθυμίζω ότι το άρθρο 53

(6)προβλέπει, μεταξύ άλλων ότι: «Νομικό πρόσωπο είναι υπεύθυνο για τα αδικήματα που προβλέπονται στον παρόντα Νόμο, όταν αυτά διαπράττονται από οποιοδήποτε φυσικό πρόσωπο που ενεργεί είτε ατομικά είτε ως μέλος συλλογικού οργάνου του νομικού προσώπου και το οποίο κατέχει ηγετική θέση στο εν λόγω νομικό πρόσωπο, είτε βάσει εξουσιοδότησης για εκπροσώπηση του νομικού προσώπου, είτε βάσει της εξουσίας λήψης αποφάσεων για λογαριασμό του νομικού προσώπου, είτε βάσει της εξουσίας άσκησης ελέγχου εντός του νομικού προσώπου και σε τέτοια περίπτωση την ευθύνη για τη διάπραξη του εν λόγω αδικήματος φέρει, εκτός από το νομικό πρόσωπο, και το πιο πάνω αναφερόμενο φυσικό πρόσωπο.» Έχει κατατεθεί ως παραδεκτό γεγονός, η ιδιότητα του κατηγορούμενου 2 και περιπλέον αυτού, ο MK2, έχει αναγνωρίσει τον κατηγορούμενο 2 ως το πρόσωπο που κατά τα λεγόμενα του μάρτυρα «ήταν ο μάστρος». Δεν αμφισβητήθηκε καθ' οιονδήποτε τρόπο ότι ο κατηγορούμενος 2 υπό την παραπάνω ιδιότητα του εκπροσωπούσε, λάμβανε αποφάσεις και ήλεγχε την κατηγορούμενη 1. Σε σχέση δε με την κατηγορούμενη 1 και το κατά πόσο αυτή ήταν εργοδότρια του παθόντα κατά τον επίδικο χρόνο, σημειώνεται ότι κατά το άρθρο 2 του Νόμου ορίζεται ως εργοδότης: «κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο συνδέεται με σχέση εργασίας με τον εργοδοτούμενο και έχει την ευθύνη για το υποστατικό, την επιχείρηση ή/και την εγκατάσταση και περιλαμβάνει και πρόσωπο που δεν έχει άλλα εργοδοτούμενα πρόσωπα, αλλά διεξάγει οικονομική δραστηριότητα ή διευθύνει την επιχείρηση του με σκοπό κερδοσκοπικό ή μη». Η κατηγορούμενη 1 κρίνω ότι εμπίπτει στον παραπάνω ορισμό. Συγκεφαλαιώνοντας και για τους λόγους που έχω εξηγήσει, καταλήγω ότι η κατηγορούσα αρχή με αποδεκτή, αξιόπιστη και επαρκή μαρτυρία έχει στοιχειοθετήσει, στον απαιτούμενο βαθμό, όλα τα αδικήματα που αποδίδει στους κατηγορούμενος επομένως οι κατηγορούμενοι κρίνονται ένοχοι σε όλες τις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν. ............ Ε. Μιντή, Προσ. Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο