NIKOLAY SARANCHA ν. ΝΙΚΟΥ ΚΑΛΛΗ, Αρ. Yπόθεσης: 1713/2018, 7/3/2023

(1)του Κεφ. 154. Η 3η κατηγορία αφορά το αδίκημα της απόπειρας απόσπασης αγαθών με ψευδείς παραστάσεις κατά παράβαση των άρθρων 297 και 298

(2)του Κεφ.

1. Η 4η κατηγορία αφορά το αδίκημα της απάτης κατά παράβαση του άρθρου 300 του Κεφ. 154 και η 5η κατηγορία αφορά το αδίκημα της απόπειρας απάτης κατά παράβαση των άρθρων 300, 366 και 367 του Κεφ.
2. Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 1ης κατηγορίας: «Ο Κατηγορούμενος, δικηγόρος, κατά το 2016 έκλεψε από τον Παραπονούμενο, σε διάφορα χρονικά διαστήματα, το συνολικό ποσό των €70.000 το οποίο του είχε δοθεί κατόπιν διαβεβαίωσης του και την υπογραφή συμφωνίας στις 21/01/2016 ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για την απόκτηση της Κυπριακής Υπηκοότητας και την έκδοση διαβατηρίου και ή ταυτότητας για τον ίδιο και την οικογένειά του με βάση το εδάφιο 2 του Άρθρου 111 Α του περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου 2002-2015, κάτι το οποίο όμως δεν συνέβαινε τόσο κατά την υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας όσο και κατά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος στις 13/07/2016 και αρνήθηκε να επιστρέψει το εν λόγω ποσό όταν του ζητήθηκε με επιστολή του δικηγόρου του Παραπονούμενου ημερομηνίας 26/10/2017, υπενθύμιση στις 15/11/2017 και προσωπική επίδοση επιστολής στις 11/12/2017.» Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 2ης κατηγορίας: «Ο Κατηγορούμενος κατά το 2016 με ψευδείς παραστάσεις ως περιγράφονται στην πρώτη κατηγορία απέσπασε από τον Παραπονούμενο το συνολικό ποσό των €70.000», ενώ σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 3ης κατηγορίας: «ο Κατηγορούμενος κατά το 2016 αποπειράθηκε ως περιγράφεται στην πρώτη κατηγορία να διαπράξει το αδίκημα της εξασφάλισης αγαθών με ψευδείς παραστάσεις, δηλαδή να αποσπάσει από τον Παραπονούμενο το συνολικό ποσό των 70.000 ευρώ». Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 4ης κατηγορίας: «Ο Κατηγορούμενος με δόλιο τέχνασμα ή επινόημα κατά το 2016 απέσπασε από τον Παραπονούμενο ως περιγράφεται στην πρώτη κατηγορία το συνολικό ποσό των 70.000 ευρώ» Τέλος, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες αδικήματος της 5ης κατηγορίας: «Ο Κατηγορούμενος με δόλιο τέχνασμα ή επινόημα κατά το 2016 αποπειράθηκε να αποσπάσει από τον Παραπονούμενο ως περιγράφεται στην πρώτη κατηγορία το συνολικό ποσό των 70.000 ευρώ» Ο Κατηγορούμενος δήλωσε μη παραδοχή στις κατηγορίες που του προσάπτονται και ως εκ τούτου, η υπόθεση οδηγήθηκε σε ακρόαση. Για να αποδείξει την υπόθεσή της η πλευρά του Παραπονούμενου κάλεσε τρεις μάρτυρες κατά τη μαρτυρία των οποίων κατατέθηκαν συνολικά 19 Τεκμήρια. Μετά το πέρας της υπόθεσης για τον Παραπονούμενο, ο Κατηγορούμενος, στη βάση των προνοιών του άρθρου 74

(1)(β) του Κεφ. 155, εισηγήθηκε ότι δεν αποδείχθηκε εκ πρώτης όψεως υπόθεση εναντίον του για τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει ώστε το Δικαστήριο να τον καλέσει σε απολογία. Το Δικαστήριο με ενδιάμεση απόφαση του για τους λόγους που εξηγούνται στην απόφαση του αθώωσε και απάλλαξε τον κατηγορούμενο στην 1η κατηγορία και τον κάλεσε σε απολογία στις υπόλοιπες κατηγορίες. Αφού εξηγήθηκαν στον κατηγορούμενο τα δικαιώματα του, προτού αυτός ενημερώσει το Δικαστήριο για την επιλογή του ο συνήγορος του Παραπονούμενου υπέβαλε αίτημα τροποποίησης του κατηγορητηρίου, ως ακολούθως: Σε ότι αφορά τις κατηγορίες 2 και 4 διά της διαγραφής στις λεπτομέρειες αδικήματος έκαστης κατηγορίας την αναφορά «ως περιγράφονται στην 1η κατηγορία» και διά της αναγραφής εκ νέου του περιεχομένου των λεπτομερειών της 1ης κατηγορίας το οποίο και παρέθεσε στις λεπτομέρειες αδικήματος της 2ης και 3ης κατηγορίας. Σε ότι αφορά τις κατηγορίες της απόπειρας απόσπασης αγαθών με ψευδείς παραστάσεις και της απόπειρας απάτης επιδιώκεται ουσιαστικά η τροποποίηση του ποσού από €70.000 σε €50.000. Ειδικότερα οι προτεινόμενες λεπτομέρειες της 3ης κατηγορίας έχουν ως ακολούθως: «Ο Κατηγορούμενος κατά το 2016 αποπειράθηκε να διαπράξει το αδίκημα της εξασφάλισης αγαθών με ψευδείς παραστάσεις, δηλαδή να αποσπάσει από τον Παραπονούμενο το συνολικό ποσό των €50.000, αφού είχε ήδη εισπράξει το ποσό των €70.000, κατόπιν διαβεβαίωσης του και την υπογραφή συμφωνίας στις 21/1/2016 ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για την απόκτηση της Κυπριακής Υπηκοότητας και την έκδοση διαβατηρίου και ή ταυτότητας για τον ίδιο και την οικογένειά του με βάση το εδάφιο 2 του Άρθρου 111 Α του περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου 2002-2015 κάτι το οποίο όμως δεν συνέβαινε τόσο κατά την υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας όσο και κατά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος στις 13/07/2016». Οι προτεινόμενες λεπτομέρειες της 5ης κατηγορίας έχουν ως ακολούθως: «Ο Κατηγορούμενος με δόλιο τέχνασμα ή επινόημα κατά το 2016 αποπειράθηκε να αποσπάσει από τον Παραπονούμενο το συνολικό ποσό των €50.000, αφού προηγουμένως είχε εισπράξει το ποσό των €70.000, κατόπιν διαβεβαίωσης του και την υπογραφή συμφωνίας στις 21/1/2016 ότι πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις για την απόκτηση της Κυπριακής Υπηκοότητας και την έκδοση διαβατηρίου και ή ταυτότητας για τον ίδιο και την οικογένειά του με βάση το εδάφιο 2 του Άρθρου 111 Α του περί Αρχείου Πληθυσμού Νόμου 2002-2015 κάτι το οποίο όμως δεν συνέβαινε τόσο κατά την υπογραφή της εν λόγω συμφωνίας όσο και κατά τον χρόνο υποβολής του αιτήματος στις 13/07/2016». Περαιτέρω, επιδιώκεται η τροποποίηση της έκθεσης αδικήματος της 3ης κατηγορίας δια της προσθήκης στην έκθεση αδικήματος του άρθρου 366 του Ποινικού Κώδικα. Ο κατηγορούμενος έφερε ένσταση στο αίτημα τροποποίησης μόνο στην έκταση που αυτό αφορά την τροποποίηση των λεπτομερειών της 3ης και 5ης κατηγορίας, ενώ σε ότι αφορά την 2η και 4η κατηγορία δεν είχε ένσταση αφήνοντας το ζήτημα στην κρίση του Δικαστηρίου. Αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις και εισηγήσεις τους. Έχω θέσει ενώπιον μου τα όσα ανέφεραν οι ευπαίδευτοι συνήγοροι με τις αγορεύσεις τους. Νοείται ότι θα εξετάσω τις θέσεις και τα επιχειρήματα της κάθε πλευράς στο βαθμό που απαιτείται για τις ανάγκες του ζητήματος που εγέρθηκε έχοντας πάντα κατά νου ότι δεν αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αιτιολόγησης δικαστικής απόφασης ειδική αναφορά ή πραγμάτευση κάθε επιχειρήματος που προβάλλεται.[1] Επισημαίνω, ωστόσο, ότι τα επιχειρήματα αμφότερων των πλευρών υπήρξαν, σε όλη τους την εμβέλεια, αντικείμενο σκέψης και προβληματισμού από το Δικαστήριο χωρίς να υπάρχει ανάγκη ειδικής επίκλησης τους.[2] Το άρθρο 83

(1)της Ποινικής Δικονομίας Κεφ. 155, ως έχει μέχρι σήμερα τροποποιηθεί, παρέχει στο Δικαστήριο ευρεία διακριτική ευχέρεια να τροποποιεί, μεταβάλλει ή προσθέτει κατηγορίες. Όπως αναφέρεται στο εν λόγω άρθρο, όταν το κατηγορητήριο σε οποιοδήποτε στάδιο φαίνεται να είναι ελαττωματικό, είτε ουσιαστικά είτε τυπικά, το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει διάταγμα για τη μεταβολή του είτε με τροποποίηση του ή με υποκατάσταση του ή με προσθήκη σε αυτό νέας κατηγορίας ως το Δικαστήριο κρίνει αναγκαίο ώστε να ανταποκρίνεται στα περιστατικά της υπόθεσης. Το Δικαστήριο μπορεί να εκδώσει διάταγμα για τη μεταβολή του κατηγορητηρίου είτε κατόπιν αίτησης εκ μέρους ενός από τους διαδίκους, είτε αυτεπάγγελτα. Η ανάγκη για τροποποίηση μπορεί να προκύψει για διάφορους λόγους. Για παράδειγμα: (α) να θεραπεύσει μια σύγκρουση που υπάρχει μεταξύ των λεπτομερειών μιας κατηγορίας και της μαρτυρίας που έχει ήδη προσαχθεί. (β) να δώσει περαιτέρω ή πιο ακριβείς λεπτομέρειες ώστε να υποβοηθήσει τον κατηγορούμενο να ετοιμάσει την υπεράσπιση του με βεβαιότητα. (γ) να προσθέσει μια κατηγορία για να συμπεριληφθεί αδίκημα που αποκαλύπτεται από τη μαρτυρία. Στο σύγγραμμα των Λοΐζου και Πική "Criminal Procedure in Cyprus" στη σελίδα 71, επισημαίνονται χαρακτηριστικά τα ακόλουθα σε σχέση με την ευρεία εξουσία του Δικαστηρίου σε αιτήματα τροποποίησης του κατηγορητηρίου: "The Criminal Procedure Law, Cap.155 confers wide powers on the court to amend a defective charge during the trial, where the charge or information is defective in substance or in form by the alteration of the charge i.e. by amending either the description of the offence, or the particulars thereto or both, or by substitution or addition of a new count, as the court thinks necessary to meet the circumstances of the case." Tροποποίηση κατηγορητηρίου μπορεί να γίνει όταν διαπιστωθεί ότι αυτό είναι ελαττωματικό. Το κατά πόσο ένα κατηγορητήριο είναι ή όχι ελαττωματικό αποτελεί θέμα το οποίο δεν συναρτάται μόνο με τα εξωτερικά γνωρίσματα του κατηγορητηρίου και ειδικότερα με την διατύπωση των κατηγοριών αλλά και με το πώς η κατηγορούσα αρχή αντικρίζει τις κατηγορίες έχοντας ως κριτήριο της το αποδεικτικό υλικό το οποίο έχει στη διάθεση της ή τη μαρτυρία όπως παρουσιάζεται κατά την εξέλιξη της δίκης. Ουσιαστικής σημασίας είναι κατά πόσο το κατηγορητήριο ανταποκρίνεται στα περιστατικά της υπόθεσης.[3] Μεταβολή κατηγορητηρίου, ανάμεσα σε άλλα, περιλαμβάνει διόρθωση επί υφιστάμενης κατηγορίας καθώς και προσθήκη κατηγοριών.[4] Τυπικό ελάττωμα σε κατηγορητήριο μπορεί να είναι ένα λάθος σε ημερομηνία ή ποσό ενώ ουσιαστικό ελάττωμα όταν περιέχονται ανεπαρκείς λεπτομέρειες, όταν η μαρτυρία που προσκομίζεται από την κατηγορούσα αρχή δεν συνάδει με το αναφερθέν αδίκημα και με τις λεπτομέρειες του, είτε μερικώς είτε στο σύνολο τους, ή όταν οι λεπτομέρειες αδικήματος δεν αποκαλύπτουν διάπραξη του κατ' ισχυρισμό αδικήματος. Η έννοια του όρου «ελαττωματικό» έχει ερμηνευθεί στην υπόθεση Pouris v. The Republic

(1983)2 C.L.R. 148. Το Ανώτατο Δικαστήριο στην εν λόγω απόφαση αναφέρθηκε στην αγγλική νομολογία, υιοθετώντας την ερμηνεία που έχει δοθεί στον όρο αυτό. Συγκεκριμένα στην υπόθεση R v. Smith and Others 34 Cr App. R. 168, το επιχείρημα ότι για να είναι το κατηγορητήριο ελαττωματικό πρέπει να είναι τέτοιο που νομικά να μην αποκαλύπτει την ύπαρξη αδικήματος, απορρίφθηκε από το Δικαστήριο, που τόνισε ότι μπορεί να γίνει οποιαδήποτε μεταβολή του κατηγορητηρίου σε θέματα όπως την περιγραφή και πιθανώς και πολλά άλλα, ούτως ώστε να ανταποκρίνεται στη διαθέσιμη μαρτυρία, πάντοτε υπό την προϋπόθεση ότι η τροποποίηση δεν προκαλεί αδικία στον κατηγορούμενο.[5] Στην υπόθεση Georgios Leonidou v. The Police

(1987)2 C.L.R. 96, τονίστηκε ότι το κατηγορητήριο θεωρείται ελαττωματικό μέσα στην έννοια του άρθρου 83

(1)Κεφ. 155 στην περίπτωση που το περιεχόμενο του δεν συνάδει με την μαρτυρία που δόθηκε στη δίκη. Οι πιο πάνω αναφερόμενες αρχές επιβεβαιώθηκαν και στην υπόθεση Κλεοβούλου ν. Αστυνομίας

(2008)2 ΑΑΔ 65, στην οποία αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Το Δικαστήριο έχει διακριτική ευχέρεια, σε οποιοδήποτε στάδιο της δίκης, να προχωρήσει στην τροποποίηση του κατηγορητηρίου, εκδίδοντας σχετικό διάταγμα ως κρίνει αναγκαίο, ώστε αυτό να ανταποκρίνεται στα περιστατικά της υπόθεσης, νοουμένου, πάντοτε, ότι, με την τροποποίηση, δεν επηρεάζονται δυσμενώς τα δικαιώματα του κατηγορουμένου.» Καθοριστικής σημασίας στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου να επιτρέψει ή όχι την τροποποίηση του κατηγορητηρίου είναι εάν συνεπεία της τροποποίησης θα επηρεαστεί δυσμενώς ο κατηγορούμενος ή η υπεράσπιση του. Η τάση που προκύπτει από τη νομολογία είναι η τροποποίηση να επιτρέπεται πιο εύκολα στα αρχικά στάδια της διαδικασίας και με περισσότερη φειδώ όσο αυτή εξελίσσεται.[6] Ο λόγος είναι εμφανής. Όσο πιο νωρίς υποβάλλεται το αίτημα για τροποποίηση, τόσο μικρότερο είναι το ενδεχόμενο αρνητικού επηρεασμού του κατηγορούμενου και της υπεράσπισης του. Στο σύγγραμμα των Λοΐζου και Πική "Criminal Procedure in Cyprus" στις σελίδες 71 και 72 αναφέρεται ότι πιθανός επηρεασμός του κατηγορουμένου μπορεί να προκύψει αν ένα εντελώς νέο αδίκημα εμφανίζεται που λογικά δεν αναμενόταν αλλά ταυτόχρονα επισημαίνεται ότι στην πράξη η τροποποίηση επιτρέπεται με σχετική ευκολία στα πρωταρχικά στάδια της δίκης, με την προϋπόθεση ότι η τροποποίηση σχετίζεται θεματικά με τα αδικήματα που ήδη εμπεριέχονται στο κατηγορητήριο. Στην υπό εξέταση περίπτωση, το αίτημα στο βαθμό που αφορά την τροποποίηση των λεπτομερειών της 2ης και 4ης κατηγορίας καθώς και της έκθεσης αδικήματος της 3ης κατηγορίας, δεν μπορεί να εγκριθεί και απορρίπτεται. Και τούτο διότι δεν έχει καταδειχθεί ότι υφίσταται ζήτημα ελαττωματικότητας του κατηγορητηρίου σε σχέση με αυτές τις κατηγορίες. Το υφιστάμενο κατηγορητήριο παραπέμπει με ξεκάθαρο τρόπο στις λεπτομέρειες της 1ης κατηγορίας και η εκ νέου καταγραφή τους δεν είναι αναγκαία. Ούτε είναι αναγκαία η προσθήκη του άρθρου 366 του Ποινικού Κώδικα για τη στοιχειοθέτηση του αδικήματος της απόπειρας. Σε ότι αφορά το αίτημα για την τροποποίηση των λεπτομερειών της 3ης και 5ης κατηγορίας έχω ικανοποιηθεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έγκριση της αιτούμενης τροποποίησης. Και τούτο διότι προέκυψε με σαφές και ξεκάθαρο τρόπο ότι η μαρτυρία που δόθηκε δεν συνάδει με τις λεπτομέρειες της 3ης και 5ης κατηγορίας και είναι αυτή τη σύγκρουση που επιδιώκει να θεραπεύσει η προτεινόμενη τροποποίηση. Η μαρτυρία που δόθηκε είναι ότι το ποσό των €70.000 καταβλήθηκε στον κατηγορούμενο και το ποσό των €50.000 ήταν το υπόλοιπο της συμφωνηθείσας αμοιβής σύμφωνα με τη γραπτή συμφωνία του Παραπονούμενου με τον Κατηγορούμενο (Τεκμήριο 1). Είναι για αυτό το υπόλοιπο της συμφωνηθείσας αμοιβής που καταλογίζεται το αδίκημα της απόπειρας στον Κατηγορούμενο και όχι για το ποσό των €70.000 που ήδη, σύμφωνα με τη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, εισέπραξε. Καθίσταται λοιπόν σαφές ότι με το κατηγορητήριο προσαπτόταν από την αρχή το αδίκημα της απόπειρας απόσπασης αγαθών με ψευδείς παραστάσεις και της απόπειρας απάτης και το ζήτημα που προέκυψε και αποτέλεσε αντικείμενο του υπό κρίση αιτήματος είναι σε συνάρτηση με τις λεπτομέρειες που δόθηκαν ως προς την πραγματική θεμελίωση του αδικήματος το οποίο εξαρχής προσάφθηκε στον κατηγορούμενο όπου και διαπιστώθηκε η προαναφερόμενη ελαττωματικότητα. Υπό τις περιστάσεις που έχω εξηγήσει πιο πάνω, παρά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, δεν διαβλέπω οποιοδήποτε δυσμενή επηρεασμό του κατηγορούμενου ως εκ της τροποποίησης του κατηγορητηρίου. Το αντικείμενο της αιτούμενης τροποποίησης είναι σαφές ότι συναρτάται με το πως η κατηγορούσα αρχή αντικρίζει τις ρηθείσες κατηγορίες έχοντας ως κριτήριο της τη μαρτυρία που δόθηκε. Σε αυτό το στάδιο είναι αρκετό για σκοπούς έγκρισης του αιτήματος ότι διαπιστώνεται ελαττωματικότητα του κατηγορητηρίου όπως ο όρος αυτός έχει νομολογιακά ερμηνευθεί, με τρόπο ώστε υπό τις πιο πάνω περιστάσεις, να είναι προς το συμφέρον της ορθής απονομής της δικαιοσύνης η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου να ασκηθεί υπέρ της έγκρισης του αιτήματος της κατηγορούσας αρχής. Συνακόλουθα, εκδίδεται διάταγμα τροποποίησης του κατηγορητηρίου ως οι αιτούμενες τροποποιήσεις σε σχέση με την 3η και 5η κατηγορία. (Υπ.)...................................... Μ. Λ. Λοΐζου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Θεμιστοκλέους ν. Δημοκρατίας ECLI:CY:AD:2019:B4, Ποιν. Έφ. Αρ. 176/2018, ημερομηνίας 11.01.2019, ECLI:CY:AD:2019:B4 και Οδυσσέα ν. Αστυνομίας

(1999)2 Α.Α.Δ.

1. [2] BITONIC LTD v. BΑNK OF MOSCOW-BANK JOINT STOCK COMPANY ΠΡΩΗΝ JOINT STOCK COMMERCIAL BANK "BANK OF MOSCOW" (OPEN JOINT-STOCK COMPANY), Πολιτική ΄Εφεση Αρ. 117/2018, 16/3/
2. [3] Pouris v The Republic

(1983)2 C.L.R. 148, Leonidou v The Police

(1987)2 C.L.R. 96, Κυριάκου v Αστυνομίας

(1992)2 Α.Α.Δ. 458, Archbold, «Pleading, Evidence and Practice in Criminal Cases» 1993, σελ. 1/87. [4] Lanitis Bros Ltd v. Iατρικών Yπηρεσιών & Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας

(1995)2 Α.Α.Δ. 266 [5]Αrchbold, Pleading, Evidence and Practice in Criminal Cases, 1993, σελ. 1/87 και επ., R -v- Ronald George Radley et al

(1974)58 Cr. App. R. 394 και Martin

(1961)45 Cr. App. R. 199, Criminal Procedure in Cyprus των κ.κ. Λοΐζου και Πικής, σελ. 72 [6] Συμβούλιο Βελτιώσεως Ξυλοφάγου v Γιαννάκη Κούμα

(1997)2 Α.Α.Δ. 99 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο