← Κύπρος

Σ. Τ ν. CYTHERA DEVELOPMENTS LTD, Αρ. Αγωγής: 2607/13, 27/10/2023

Σ. Τ ν. CYTHERA DEVELOPMENTS LTD, Αρ. Αγωγής: 2607/13, 27/10/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ν. Ταλαρίδου-Κοντοπούλου, Α. Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 2607/13 Ημερομηνία: 27/10/2023 Μεταξύ: Σ. Τ, εκ Στροβόλου Ενάγοντα -και- CYTHERA DEVELOPMENTS LTD-HE59481, εκ Λευκωσίας Εναγομένων Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κα Στ. Ερωτοκρίτου μαζί με τον κο Στ. Μένταλη για Α. Π. Ερωτοκρίτου & Σία ΔΕΠΕ Για Εναγόμενους: κος Α. Νικολάου για Πελαγίας Χριστοδούλου, Βράχας & Σία ΔΕΠΕ μαζί με την κα Μ. Ευθυμίου για Δράκος & Ευθυμίου ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή, ο Ενάγοντας αξιώνει ειδικές και γενικές αποζημιώσεις σε σχέση με εργατικό ατύχημα που προκλήθηκε στις 24/11/2011 σε εργοτάξιο στην οδό Δελφών 13 που βρισκόταν υπό την κατοχή των Εναγομένων και ενώ εκτελούσε καθήκοντα ως εργοδοτούμενος, συνεπεία του οποίου, του προκλήθηκαν σωματικές βλάβες. Σύμφωνα με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς του Ενάγοντα, αυτός έπαιρνε απολαβές €420 εβδομαδιαίως μαζί με 13ο μισθό. Η Εναγόμενη είναι η εργοδότρια του Ενάγοντα και πρόκειται για εταιρεία που ασχολείται με οικοδομική δραστηριότητα και ανάπτυξη γης. Ήταν εξυπακουόμενος όρος της εργοδότησης του, ότι η εταιρεία αυτή θα λάμβανε όλα τα εύλογα μέτρα ασφαλείας για την ασφάλεια του Ενάγοντα. Κατά τον ουσιώδη χρόνο, οι Εναγόμενοι είχαν υπό τον έλεγχο τους για τον σκοπό διεξαγωγής οικοδομικών εργασιών, κτηριακό συγκρότημα. Κατά τις 24/11/2011 το κτηριακό συγκρότημα ήταν κοντά στην ολοκλήρωση του και ήταν στο στάδιο μπογιατίσματος, καθαριότητας, διαμόρφωσης της αυλής και διάνοιξης των λάκκων και με οδηγίες των Εναγομένων. Ο Ενάγοντας εργαζόταν στον υπαίθριο χώρο εκτελώντας εργασίες διαμόρφωσης της αυλής ανοίγματος λάκκων για δενδροφύτευση και κατέπεσε σε υπόγειο χώρο ύψους 3.10 μέτρα διά μέσω ανοίγματος που υπήρχε πλησίον του σημείου που εργαζόταν. Είναι ισχυρισμός και θέση του Ενάγοντα, ότι το ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη, οφειλόταν στην αμέλεια και/ή παράβαση των νόμιμων καθηκόντων των Εναγομένων και/ή διά των υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων τους. Λεπτομέρειες: Παρέλειψαν να προνοήσουν για ασφαλές σύστημα και/ή μέθοδο και/ή χώρο εργασίας. Ενόσω αναγνώριζαν τον κίνδυνο πτώσης του Ενάγοντα και/ή των εργοδοτουμένων τους από ύψος και/ή διά μέσου ανοιγμάτων, παρέλειψαν να λάβουν οποιαδήποτε προστατευτικά μέτρα για αποτροπή της πτώσης του Ενάγοντα από ύψος διά μέσου ανοίγματος και/ή άφησαν ακάλυπτο άνοιγμα και/ή ανοίγματα στον υπαίθριο χώρο. Κατέλειπαν ανοιχτό και/ή παρέλειψαν να καλύψουν και/ή τοποθετήσουν προστατευτικά μέσα και/ή κιγκλιδώματα και/ή καλύψουν την οπή του ανοίγματος και/ή αποτρέψουν την πτώση του Ενάγοντα στον υπόγειο χώρο από ύψος, διά μέσου του ανοίγματος που άφησαν ακάλυπτο. Ενόσω γνώριζαν και/ή όφειλαν να γνωρίζουν ότι το ακάλυπτο άνοιγμα ευρίσκετο εγγύς του χώρου όπου ο Ενάγοντας και/ή οι εργοδοτούμενοι τους εργάζοντο, παρέλειψαν να καλύψουν και/ή λάβουν τα αναγκαία μέτρα για αποτροπή της πτώσης του Ενάγοντα από ύψος. Εξέθεσαν τον Ενάγοντα στον κίνδυνο να υποστεί ζημιά και/ή βλάβη, κίνδυνο τον οποίον γνώριζαν και/ή όφειλαν να γνωρίζουν και/ή εξέθεσαν τον Ενάγοντα σε αχρείαστο και/ή περιττό κίνδυνο. Παρέλειψαν να προμηθεύσουν τον Ενάγοντα με τα απαραίτητα μέσα και/ή κράνος και/ή αντιολισθητικά υποδήματα και/ή με κατάλληλο εξοπλισμό. Παρέλειψαν να θέσουν οποιοδήποτε σήμα και/ή προειδοποιητικό σήμα περί της ύπαρξης ανοίγματος. Κατασκεύασαν και/ή διατήρησαν και/ή διαμόρφωσαν και/ή ανέχθηκαν την ύπαρξη ανοιχτού και/ή ακάλυπτου ανοίγματος. Παρέλειψαν να προνοήσουν για επαρκές και/ή κατάλληλο προσωπικό και/ή παρέλειψαν να εποπτεύουν και/ή επιστατεύουν τον χώρο και/ή τος διεξαγόμενες εργασίες. Παρέλειψαν να λάβουν οποιεσδήποτε προφυλάξεις και/ή παρέλειψαν να λάβουν υπόψη τους εγγενείς κινδύνους πτώσης από ύψος στο υπόγειο. Παρέλειψαν να προειδοποιήσουν τον Ενάγοντα για τον εγγενή κίνδυνο και/ή δώσουν τις κατάλληλες οδηγίες. Προκάλεσαν την πτώση του Ενάγοντα από το ανοιχτό άνοιγμα στο υπόγειο. Περιφρόνησαν πλήρως την ασφάλεια και/ή σωματική ακεραιότητα του Ενάγοντα και/ή παρέβησαν ρητές νομοθετικές πρόνοιες που τους επέβαλλαν την υποχρέωση να καλύψουν το άνοιγμα και/ή το περιφράξουν με ασφάλεια και/ή λάβουν μέτρα αποτροπής πτώσης του Ενάγοντα διά μέσου του ανοίγματος. Συνεπεία των πιο πάνω πράξεων και/ή παραλείψεων των Εναγομένων και/ή των υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων του, ο Ενάγοντας υπέστη σοβαρές σωματικές βλάβες και/ή ειδικές ζημιές και/ή απώλειες και/ή έξοδα. Λεπτομέρειες σωματικών βλαβών του Ενάγοντα: Κάταγμα κρανίου εμπιεστικό και/ή σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση και/ή κάκωση αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Υποεπισκληρίδιο αιμάτωμα Υπαραχνοειδή αιμορραγία Νευρολογικά ευρήματα και/ή νευρολογικό έλλειμμα Μείωση μυικής ισχύος άνω άκρων Υπεβλήθη σε κρανιοτομή, ανάταξη του εμπιεστικού κατάγματος, αφαίρεσης επισκληριδίου και υποσκληριδίου αιματώματος Αδυναμία άνω άκρων Μυελοπάθεια και/ή μυελοπάθεια νωτιαίου μυελού στο επίπεδο Α3/Α4 και/ή αυχενική μυελοπάθεια και/ή κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου και/ή μυελική πίεση από κήλη στο επίπεδο Α3/Α4 Επιληψία και/ή πιθανότις ανάπτυξης επιληψίας και/ή διαπιστωθείσα επιληπτική δραστηριότητα και/ή υποβολή σε αντιεπιληπτική αγωγή Παραπληγία κάτω άκρων Παραπάρεση άνω άκρων Δυσκαμψία των αυχενικών κινήσεων με θετικό σημείο Lhermitte (αίσθηση ηλεκτρικού ρεύματος στα άκρα κατά την κάμψη της κεφαλής) Αυξημένα τενόντια αντανακλαστικά στα άνω και κάτω άκρα Περιορισμένη μυϊκή ισχύς άνω και κάτω άκρων Παραμονή για μεγάλο διάστημα σε κέντρο παραπληγικών και υποβολή σε επίπονο και επώδυνο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας Σπαστική βάδιση Αδυναμία βάδισης, ορθοστασίας, χρήσης σκαλών, μεγάλα και/ή ανυπέρβλητα κινητικά προβλήματα Ανάγκη υποβολής σε εγχείρηση δισκεκτομής και σπονδυλοδεσίας στο επίπεδο Α3/Α4 Ενδοαρθρικό κάταγμα πηχεοκαρπικής άμφω Ανοιχτό και συντριπτικό κάταγμα της δ. πηχεοκαρπικής Χειρουργική επέμβαση και/ή ανάταξη του κατάγματος της δεξιάς πηχεοκαρπικής και/ή τοποθέτηση εξωτερικής οστεοσύνθεσης και βελόνων Kirscher Περαιτέρω χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση της εξωτερικής οστεοσύνθεσης και βελόνων από δεξιά πηχεοκαρπική Ανάταξη του κατάγματος αρ. πηχεοκαρπικής σε γύψινο νάρθηκα Έντονη δυσκαμψία πηχεοκαρπικής άμφω και/ή υποβολή σε επίπονο και/ή επώδυνο φυσιοθεραπεία Περιορισμός της κινητικότητας της πηχεοκαρπικής άμφω και/ή αδυναμία άνω άκρων Αδυναμία και/ή δυσκολία χρήσης των άνω άκρων και/ή συγκράτησης αντικειμένων και/ή άρσης βάρους Μετατραυματική και/ή μετεγχειρητική οστεοαρθρίτιδα και/ή οστεοπόρωση πηχεοκαρπικής άμφω και/ή επιδείνωση της δυσκαμψίας Ζαλάδες, πονοκέφαλοι, επηρεασμός της μνήμης, συγκέντρωσης, αστάθεια Έντονα ψυχολογικά προβλήματα-κατάθλιψη Πόνοι και ταλαιπωρίες Μόνιμη ανικανότις παρά τη δέουσα θεραπεία Λεπτομέρειες ειδικών ζημιών Απώλεια απολαβών από 24/11/2011 μέχρι την καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης €42.000 Έξοδα φυσιοθεραπείας €20.000 Ιατρικά έξοδα €15.000 Ιατρικά πιστοποιητικά €1.000 Σύνολο €78.000 Ο Ενάγοντας έχει καταστεί ανίκανος για χειρωνακτική εργασία, εξαιτίας του ατυχήματος και η ικανότητα του να διασφαλίσει μελλοντικές απολαβές έχει εκμηδενιστεί. Επίσης έχει απωλέσει την ικανότητα του σε απόλαυση της ζωής, δεν είναι σε θέση να εκτελεί συζυγικά καθήκοντα ή να παρέχει οποιανδήποτε βοήθεια στη σύζυγο του σε σχέση με καθημερινές δραστηριότητες. Εξαιτίας του τραυματισμού στο μέλλον, θα υποβάλλεται σε ιατρική περίθαλψη και δαπάνες. Ζητεί €78.000 ειδικές αποζημιώσεις. Η δικογραφημένη Υπεράσπιση των Εναγομένων, είναι ότι παρείχαν στους εργαζόμενους τους όλα τα μέτρα για ασφαλείς χώρους εργασίας, ώστε να μην εκθέτουν τους εργοδοτούμενους τους σε αχρείαστους κινδύνους. Ο Ενάγοντας έπρεπε να τηρεί το σχέδιο ασφαλείας που του είχε κοινοποιηθεί και είχε κατατεθεί στο Υπουργείο Εργασίας. Με επιστολή ημερομηνίας 06/07/2011 πληροφόρησαν τον Ενάγοντα ότι στο εργοτάξιο είχε διαπιστώσει ότι δεν εφάρμοζαν τα ατομικά απαραίτητα μέτρα ασφαλείας στον χώρο του εργοταξίου, μεταξύ άλλων ότι δεν φορούσαν κράνος. Η πτώση του Ενάγοντα οφείλεται στις πράξεις του και στην πλημμελή εκτέλεση των καθηκόντων του. Κοινοποίησαν στον Ενάγοντα επιστολή ημερομηνίας 17/11/2011 που υπέγραψε ότι την παρέλαβε με την οποίαν τον προειδοποίησαν ότι είχε μειωμένη απόδοση και ήταν απρόσεκτος και τον κάλεσαν να συμμορφωθεί. Δεν συμμορφώθηκε και του κοινοποίησαν δεύτερη επιστολή ημερομηνίας 22/11/2011 με την οποίαν τον προειδοποίησαν. Περαιτέρω οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι το ατύχημα οφειλόταν στην αμέλεια και/ή την σε μέγιστο βαθμό συντρέχουσα αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων του Ενάγοντα και/ή ένεκα της παράβασης των νόμιμων καθηκόντων του Ενάγοντα και/ή ένεκα των πράξεων και/ή παραλείψεων του και/ή ένεκα του ότι δεν ακολούθησε και/ή δεν τήρησε και/ή δεν συμμορφώθηκε με τις υποδείξεις των Εναγόντων και/ή τις πρόνοιες του σχεδίου ασφάλειας και υγείας και/ή ένεκα της πλημμελούς εκτέλεσης των καθηκόντων του. Λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων και/ή των παραλείψεων του Ενάγοντα: Α) παραβίασε τις πρόνοιες του σχεδίου ασφάλειας και υγείας ως όφειλε και/ή ήταν υποχρεωμένος και/ή δεν φορούσε κράνος και παπούτσια ασφαλείας και/ή τον κατάλληλο εξοπλισμό που του παρείχαν οι Εναγόμενοι παρά τις επανειλημμένες γραπτές και/ή προφορικές υποδείξεις των Εναγομένων και/ή γραπτών τους επιστολών ημερομηνίας 06/07/2011, 17/11/2011 και 22/11/

  1. Β) ενώ εργαζόταν μήνες στο εργοτάξιο και/ή στο επίδικο οικοδομικό συγκρότημα και/ή στον επίδικο χώρο και/ή ενώ διαπίστωσε και/ή γνώριζε για το άνοιγμα το οποίο χρησίμευε ως φωταγωγός του υπογείου στην αυλή και ευρίσκετο πλησίον και/ή εγγύς του χώρου όπου εργαζόταν ο Ενάγοντας ενήργησε αμελώς και/ή δεν έλαβε καμία προφύλαξη από το άνοιγμα και/ή δεν έλαβε οιονδήποτε προστατευτικό μέτρο με αποτέλεσμα την πτώση του σε αυτό. Γ) παρέλειψε να προβεί στην κατάλληλη ενέργεια και/ή πράξη και/ή ελιγμό έτσι ώστε να αποφευχθεί η πτώση του στο άνοιγμα και/ή έθεσε από μόνος του τον εαυτό του σε αχρείαστο και/ή περιττό κίνδυνο και/ή πτώση του δεν οφείλεται σε πράξεις και/ή παραλείψεις του Εναγομένων Δ) δεν έλαβε τα απαραίτητα και/ή οιαδήποτε ενδεικνυόμενα μέτρα προστασίας του και/ή προφύλαξης του στον χώρο που εργαζόταν ενώ γνώριζε την ύπαρξη του ανοίγματος έτσι ώστε να αποτρέψει την πτώση του. Ε) ενώ εργαζόταν πλησίον του επίδικου ανοίγματος επέδειξε πλήρη αδιαφορία για το άνοιγμα το οποίο χρησίμευε ως φωταγωγός του υπογείου με αποτέλεσμα την πτώση του σε αυτό. Στ) παρέλειψε να λάβει δέοντα και/ή οποιαδήποτε μέτρα για αποφυγή της πτώσης του και/ή δεν έκανε καμία υπόδειξη σε κανέναν και/ή ενέργεια για αποφυγή της πτώσης τους και/ή για την προστασία του. Ζ) παρέλειψε να επιδείξει τη δέουσα φροντίδα, προσοχή και παρατηρητικότητα. Η) παρέλειψε να σταματήσει και/ή να αποφύγει και/ή αποτρέψει την πτώση του. Θ) παρέλειψε να έχει την προσοχή του στραμμένη γύρω του και/ή πτώση του οφείλεται σε πράξεις και/ή παραλείψεις και/ή την αμελή συμπεριφορά του Ενάγοντα. Ι) προκάλεσε μόνος του την πτώση του από το άνοιγμα στο υπόγειο και/ή παρέλειψε να λάβει οποιεσδήποτε προφυλάξεις και/ή να λάβει υπόψη του τους εγγενείς κινδύνους πτώσης του από το άνοιγμα. Κ) γενικά εργαζόταν αμελώς και κατά παράβαση των απορρεόντων καθηκόντων του με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία του και να προκαλέσει την πτώση του. Αρνούνται ότι τραυματίστηκε ή ότι υπέστη τις ειδικές ζημιές που αξιώνει και τον καλούν σε αυστηρή απόδειξη αυτών. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Πρώτη μάρτυρας, η Ε. Ν. ήταν η επιθεωρήτρια εργασίας που υπηρετεί στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας. Κλήθηκε να επιθεωρήσει το συγκεκριμένο ατύχημα και ετοίμασε έκθεση διερεύνησης που κατέθεσε ως Τεκμήριο. Ανέφερε ότι το Τμήμα κατηγόρησε την εταιρεία, ετοιμάστηκε ποινικός φάκελος για την υπόθεση και η εταιρεία παραδέχθηκε ενοχή σε σχέση με έκθεση αδικημάτων που καταγράφονται επί του Τεκμηρίου
  2. Επίσης κατέθεσε ως Τεκμήριο, φωτογραφίες που έλαβε στον χώρο του ατυχήματος. Eξήγησε ότι ο Ενάγοντας έπεσε στο άνοιγμα που φαίνεται στις φωτογραφίες με διαστάσεις 2.30 επί 20 μέτρα το οποίο δεν ήταν περιφραγμένο με οποιοδήποτε μέσο. Μεταξύ του ανατολικού φωταγωγού, υπήρχε στενή λωρίδα χώματος 70 εκατοστά. Από εκεί μέχρι το σημείο που έπεσε ο Ενάγοντας, υπήρχε απόσταση λιγότερη από 1 μέτρο. Η φωτογραφία 4 απεικονίζει τη λωρίδα χώματος που ανοίγονταν οι λάκκοι. Το μέγεθος του πλακόστρωτου από τη στενή λωρίδα του χώματος, είναι ένα κεραμικό, δηλαδή ούτε 1 μέτρο μέχρι το άνοιγμα. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι έλαβε κατάθεση από αυτόπτη μάρτυρα και από τον Ενάγοντα ο οποίος ήταν στο νοσοκομείο. Έλεγξε κατά πόσο υπήρχαν στο εργοτάξιο κράνη και δεν υπήρχαν διαθέσιμα στον χώρο και ούτε παπούτσια ασφαλείας. Κάποιοι εργαζόμενοι φορούσαν το κράνος τους στον χώρο του εργοταξίου. Ο υπεύθυνος είπε ότι όταν οι εργαζόμενοι χρειάζονται κράνος, ζητούν από τον υπεύθυνο και τους προμηθεύει. Αναφορικά με τα παπούτσια είναι καταγραμμένη στην κατάθεση η θέση του ότι 'δεν υπάρχει λόγος να δοθούν τώρα καινούργια παπούτσια, διότι είναι προς το τέλος το έργο'. Ανεξαρτήτως εάν ο Ενάγοντας ζήτησε κράνος και παπούτσια, ο εργοδότης είχε υποχρέωση να επιβλέψει ότι ο εργοδοτούμενος τα φορούσε και ούτε του παρείχαν όλα τα απαραίτητα για να κάνει την εργασία του με ασφάλεια. Ο επιστάτης θα έπρεπε να εφιστήσει την προσοχή του Ενάγοντα ότι δεν μπορούσε να εργαστεί χωρίς τα μέτρα ασφαλείας. Δεν πήρε κατάθεση από τον επιστάτη του εργοταξίου. Αναφορικά με προειδοποιητικές επιστολές σε σχέση με τα ατομικά μέτρα προστασίας που έλαβε ο Ενάγοντας, δεν είχε υπόψη της τέτοιες επιστολές. Ανεξάρτητα με αυτά τα ατομικά μέτρα προστασίας, το κράνος είναι το τελευταίο μέτρο προστασίας στην πυραμίδα των μέτρων. Το βασικό είναι ότι δεν ήταν καλυμμένο το άνοιγμα. Ο Ενάγοντας στεκόταν στο δεξί κομμάτι και εργαζόταν. Το σημείο φαίνεται στη φωτογραφία 3 μεταξύ του χώματος και του ανοίγματος που έσκαβε ο Ενάγοντας στη λωρίδα. Ο αυτόπτης μάρτυρας της είπε ότι εργαζόταν εκεί ο Ενάγοντας. Κύκλωσε το σημείο. Πλησίασε για να βοηθήσει τον συνάδελφο του στο σκάψιμο των λάκκων και από εκεί γλίστρησε και έπεσε στο κενό. Ήταν λασπωμένα τα παπούτσια του που δεν ήταν ασφαλείας και γλίστρησε. Ο αυτόπτης μάρτυρας είπε ότι ο Ενάγοντας ήταν σκυφτός, σηκώθηκε, ζαλίστηκε και έπεσε. Δεύτερος μάρτυρας ήταν ο Ενάγοντας, ΜΕ2 ο οποίος έχει μέτρια γνώση της ελληνικής γλώσσας και δεν είναι σε θέση να διαβάζει στα ελληνικά. Εγκαταστάθηκε στην Κύπρο το
  3. Μέχρι τις 24/11/2011 εργαζόταν ως οικοδόμος εργάτης και από την 01/09/2008 μέχρι την ημέρα του ατυχήματος, εκτελούσε τα καθήκοντα οικοδόμου στην Εναγόμενη με βαριά χειρωνακτική εργασία. Επιβεβαίωσε τις απολαβές του. Την 24/11/2011 με οδηγίες των εργοδοτών του, εργαζόταν στο κτηριακό συγκρότημα στην οδό Δελφών 13 και για την ανέγερση του κτηρίου, οι εργοδότες του ανέλαβαν το έργο εργολαβικά και εργαζόταν στον υπαίθριο χώρο για την προετοιμασία της αυλής με το άνοιγμα των λάκκων για να γίνει δεντροφύτευση της αυλής. Ενώ ήταν απασχολημένος με τη δεντροφύτευση, σε κάποια στιγμή στην προσπάθεια του να διακινηθεί προς τα πίσω από τον λάκκο που έσκαβε, έπεσε διά μέσου ανοίγματος φωταγωγού που βρισκόταν σε πολύ μικρή απόσταση πίσω και από τον λάκκο που έσκαβε. Επειδή το κτηριακό συγκρότημα είχε σχεδόν ολοκληρωθεί, στον χώρο της εργασίας δεν υπήρχαν διαθέσιμα κράνη και αυτά είχαν μεταφερθεί σε άλλα εργοτάξια. Μετά την πτώση, μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου διαπιστώθηκε ότι είχε τραυματισθεί στο κρανίο και είχε κατάγματα στα δύο του χέρια. Έμεινε για μικρό χρονικό διάστημα στο νοσοκομείο και παραπέμφθηκε σε κέντρο αποκατάστασης παραπληγικών και απολύθηκε στις 02/05/
  4. Για πολλούς μήνες ήταν σε κρεβάτι και σε τροχοκάθισμα και υποβαλλόταν σε εντατικές φυσιοθεραπείες στο κέντρο παραπληγικών και υπέφερε από πολλούς πόνους και ταλαιπωρία. Όλες οι καθημερινές του δραστηριότητες, γίνονταν στο κρεβάτι ή στο τροχοκάθισμα. Δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα χέρια του ή να στέκεται όρθιος να περπατήσει και είχε πονοκεφάλους, ήταν συγχυσμένος και ζαλισμένος. Μετά το εξιτήριο του ήταν σε θέση να βαδίζει μικρές αποστάσεις με μπαστούνι, αλλά εξαιτίας του τραυματισμού στο χέρι και αυτό του προκαλούσε πόνο με τη χρήση μπαστουνιού. Μετά το εξιτήριο, πέρασε τον υπόλοιπο χρόνο στο σπίτι και τις περισσότερες ώρες στο κρεβάτι. Τον φρόντιζε καθημερινά η σύζυγος του. Έχει πόνους στον αυχένα μέχρι σήμερα. Οι ζαλάδες και οι πονοκέφαλοι ήταν συνεχείς και μέχρι σήμερα εξακολουθούν να τον βασανίζουν. Δεν μπορεί να συγκεντρωθεί, κουράζεται να βλέπει τηλεόραση και ξεχνά εύκολα. Η βάδιση του δεν είναι η ίδια όπως προηγουμένως και έχει αστάθεια. Τα δάχτυλα των ποδιών του τα νιώθει μουδιασμένα. Με μεγάλη δυσκολία μπορεί να χρησιμοποιήσει σκάλες και δεν μπορεί να στέκεται για πολλή ώρα. Τα χέρια του εξακολουθούν να είναι αδύναμα και οι πόνοι στα χέρια του εξακολουθούν να υπάρχουν ιδιαίτερα στις αλλαγές του καιρού. Δεν μπορεί να σηκώσει βάρος με τα χέρια του και ούτε τα χέρια του έχουν ελεύθερες κινήσεις που είχαν πριν το δυστύχημα. Δεν έχει εργαστεί από την ημέρα του ατυχήματος, ενώ πριν το ατύχημα ήταν απόλυτα υγιής και δυνατός σωματικά. Τον λυπεί ότι έχει γίνει βάρος της οικογένειας του και οι γιατροί τον πληροφορούν ότι το παραμικρό χτύπημα ή τράνταγμα στον αυχένα, μπορεί να του προκαλέσει ανεπανόρθωτη βλάβη και να τον κάνει παράλυτο. Η ανάγκη να υποβληθεί σε άλλην επέμβαση για τον αυχένα, τον φοβίζει και περιορίζεται στο σπίτι. Μέχρι σήμερα συνεχίζει και επισκέπτεται παθολόγο στο Νοσοκομείο Στροβόλου και από εκεί παίρνει τα φάρμακα του. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι από το 2011, δεν εργάζεται η σύζυγος του και μένει μαζί του στο σπίτι για να τον φροντίζει. Του υποδείχθηκαν τα Τεκμήρια 8 και 8A, τις οποίες επιστολές ο ΜΕ2 αναγνώρισε. Ανέφερε ο μάρτυρας ότι δεν ξέρει το περιεχόμενο των επιστολών διότι δεν καταλαβαίνει και δεν μπορεί να διαβάσει ελληνικά. Αναφορικά με την εργασία που εκτελούσε εκείνην την ημέρα, ανέφερε ότι ο επιστάτης του έδειξε τι να κάνει και γνώριζε πώς να κάνει τη συγκεκριμένη εργασία. Αναφορικά με τη γνώση της ελληνικής γλώσσας, ανέφερε ότι μιλούσε λίγα ελληνικά και ότι οι επιστάτες στο εργοτάξιο, του έδειχναν τη δουλειά. Αναφορικά με την υπογραφή που φαίνεται στις επιστολές Τεκμήρια 8 και 8A, ανέφερε ότι του έδωσαν τα χαρτιά, τα υπέγραψε, δεν ρώτησε τι έγραφαν και μετά τα πήρε σπίτι και του είπε η οικογένεια του ότι ήθελαν να τον σταματήσουν από τη δουλειά. Παραδέχτηκε ότι πήρε αντίγραφο των επιστολών σπίτι για να τις δει ο γιος του. Επίσης παραδέχτηκε ότι γνώριζε τι του καταλόγιζε η εταιρεία, αφού του εξηγήθηκε το περιεχόμενο της επιστολής. Ανέφερε ότι οι επιστολές δόθηκαν σε όλους και μετά τους είπαν ότι ήθελαν να τους σταματήσουν από τη δουλειά. Ανέφερε ότι δεν συμφωνούσε με το περιεχόμενο των επιστολών. Του υπέδειξε το Έγγραφο A για αναγνώριση ημερομηνίας 06/07/2011 και του υποβλήθηκε η θέση ότι το συγκεκριμένο έγγραφο, αναρτήθηκε και κοινοποιήθηκε στον χώρο του εργοταξίου. Ο μάρτυρας απάντησε επί λέξει "από πού να ξέρω;". Ανέφερε ότι του είχαν δώσει οι εργοδότες του παπούτσια ασφαλείας, όταν ήταν στην προηγούμενη εργασία της εταιρείας, στην οδό Μακεδονίτισσας. Μέχρι το 2011 τα παπούτσια αυτά ήταν σχισμένα και ζήτησε νέα παπούτσια δύο φορές και του απάντησαν ότι όταν τελειώσουν με την οικοδομή εκεί, θα του αγόραζαν νέα παπούτσια και θα του έδιναν. Δεν πήγε να εργαστεί με τα παπούτσια αυτά, διότι ήταν σχισμένα και έτσι πήγαινε με τα δικά του τα παπούτσια. Σε σχέση με το κράνος, ανέφερε ότι το άφηνε στο εργοτάξιο και το πρωί το παραλάμβανε και το φορούσε. Το συγκεκριμένο κράνος, το άφησε στο εργοτάξιο και δεν το βρήκε, διότι το είχαν μεταφέρει σε άλλο εργοτάξιο της εταιρείας. Το εργοτάξιο στο οποίο εργαζόταν, είχε τελειώσει και έμεινε ως μοναδική εργασία η δεντροφύτευση στην αυλή. Στις 24/11 δεν υπήρχε κράνος και κανένας δεν φορούσε κράνος. Την ημέρα του ατυχήματος, έκανε σπάτουλα, τρίτο χέρι μέχρι τις 11:00 το πρωί και ο επιστάτης του είπε να τελειώσει να πάει να κάνει τον λάκκο για τα δέντρα που θα φυτέψει. Του έδειχνε ο επιστάτης του τι να κάνει με νοήματα. Ρωτήθηκε κατά πόσο γνώριζε κάποιον Γ. Ζ. και ανέφερε ότι δεν τον θυμάται, ούτε θυμάται αν είναι αυτό το πρόσωπο που ήταν μαζί του και εργαζόταν εκείνην την ημέρα. Του διαβάστηκε η κατάθεση που είχε δώσει στην επιθεωρήτρια Τεκμήριο
  5. Με αναφορά την κατάθεση αυτήν, δεν μπορούσε να θυμάται τι είχε πει. Θυμάται ότι υπήρχαν 3 φωταγωγοί, οι 2 ήταν κλειστοί και ο ένας είχε μείνει ανοιχτός. Μετά πήρε το φτυάρι, άνοιξε έναν λάκκο, ήθελε να ανοίξει άλλον λάκκο, πάτησε και πήγε προς τα πίσω και τότε έπεσε και δεν θυμάται τίποτε άλλο. Στην υποβολή γιατί εργαζόταν κοντά στον φωταγωγό αφού γνώριζε ότι ήταν ανοιχτός, απάντησε "δεν θυμάμαι". Θυμάται ότι ο Γιώργος ήταν στα αριστερά του και εκείνος ξεκίνησε από τη δεξιά πλευρά να σκάβει. Όταν έσκαβε, η πλάτη του ήταν από την άλλην πλευρά που ήταν ο τοίχος, ο τοίχος ήταν στα δεξιά του. Για τον φωταγωγό, θυμάται ότι η μία πλευρά ήταν ανοιχτή και οι άλλες ήταν κλειστές. Θυμάται ότι όταν καθάριζε εκεί τον χώρο, περπατούσε στο χώμα. Ανέφερε ότι ο φωταγωγός ήταν ανοιχτός και έφερε από πάνω φυτόχωμα την προηγούμενη ημέρα που έβρεχε. Θυμάται ότι από πάνω ήταν απλωμένο το χώμα, το ίσιωσαν και μετά όταν έσκαβε λάκκο, το σημείο ήταν βρεγμένο, πάτησε και έπεσε. Έσκαβε εκεί δίπλα από τα κεραμικά, ήθελε να πάει λίγο πιο κάτω, γλίστρησε και έπεσε. Ο φωταγωγός από τη μίαν πλευρά, είχε περιτοίχισμα και από την άλλην πλευρά ήταν ανοιχτός. Το περιτοίχισμα ήταν από την άλλην πλευρά και εκείνος έσκαβε από τη δική του την πλευρά εκεί που ήταν το εργοτάξιο. Αναφορικά με τις φυσιοθεραπείες, ανέφερε ότι έχει τα μισά στοιχεία στην κατοχή του που τα κατέθεσε και ότι υπήρχαν θεραπείες που τις έκανε δωρεάν και όσα πλήρωσε τα έχει γραμμένα. Από το 2015 και μετά, δεν έκανε άλλες φυσιοθεραπείες. Ανέφερε ότι έκανε Αίτηση για να λαμβάνει επίδομα ανικάνου και θυμήθηκε ότι τον είχε εξετάσει η γιατρός Σ. Ν. και ανέφερε ο μάρτυρας, ότι το είχε υπόψη του το αποτέλεσμα της έκθεσης και ότι δεν μπορεί να εργαστεί. Ανέφερε ότι δεν έχει ψάξει να βρει εργασία, διότι δεν μπορεί να εργαστεί και μέχρι σήμερα πονεί παντού και την πλάτη του. Δεν μπορούσε να θυμηθεί ποιος από τους γιατρούς του είχε πει ότι δεν μπορεί να εργαστεί. Το μπαστούνι το χρειάστηκε για κάποιους μήνες. Σήμερα βαδίζει χωρίς μπαστούνι, όμως μέχρι σήμερα δεν μπορεί να σηκώσει βάρη και κάποτε δεν νιώθει τα δάκτυλα των ποδιών του, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να περπατά κανονικά. Πίνει 5 φάρμακα για να τον ηρεμούν από τις ενοχλήσεις του. Δεν μπορεί να πάει σε φυσιοθεραπευτή διότι δεν έχει χρήματα, αλλά τον τρίβουν τα παιδιά του για να ανακουφιστεί. Η ζωή του εξακολουθεί να είναι πολύ περιορισμένη και σχεδόν δεν πάει πουθενά. Είναι αδύνατο να αντέξει 8ωρο σε εργασία και δεν έχει υπόψη του εργασίες που μπορεί να τις κάνει σε διάρκεια 2 ή 3 ωρών, αλλά θεωρεί ότι εφόσον δεν μπορεί να περπατήσει, δεν μπορεί να ψάξει και για εργασία, δεν μπορεί να αυτοεξυπηρετηθεί. Ανέφερε ότι δεν μπορεί να οδηγήσει και μπορεί να οδηγήσει μόνο όταν είναι δίπλα του η γυναίκα του, διότι ξεχνά πολύ γρήγορα και δεν μπορεί να θυμηθεί τους δρόμους. Είχε αυτοκίνητο το οποίο το πώλησε το 2008 πριν το ατύχημα. Αναφορικά με την Αίτηση ανικανότητας, μόνο μία φορά αποτάθηκε και του έδωσαν μίαν κάρτα ότι είναι ανίκανος και του έδωσαν και χρήματα, αλλά δεν θυμάται πότε. Ανέφερε ότι ο γιος του διαμένει μαζί τους και δεν οδηγά κατόπιν ιατρικής συμβουλής των γιατρών του. Η ΜΕ3, ήταν η λειτουργός που φυλάει τους φακέλους ασθενών στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Είχε στην κατοχή της τον φάκελο του Ενάγοντα. Είχε στην κατοχή της δέσμη εγγράφων του ιστορικού της περίθαλψης του Ενάγοντα. Αντεξεταζόμενη συμφώνησε, ότι υπάρχουν κι άλλοι που έχουν τα κλειδιά της αποθήκης όπου φυλάγονται οι φάκελοι όλοι. Όταν κλητεύεται λειτουργός για να προσκομίσει φάκελο στο Δικαστήριο, γίνεται φωτοαντίγραφο του περιεχομένου του φακέλου για να παρουσιαστεί ο κανονικός φάκελος στο Δικαστήριο. Ανέφερε ότι ο φάκελος δεν ήταν στην κατοχή της μέχρι χθες το πρωί και μετά από τηλεφώνημα που έκανε. Τον φάκελο τον είχε ο κύριος Σ. Προηγουμένως δεν είχε τον φάκελο στα χέρια της. Προφανώς ο γιατρός που τον έβλεπε, του έδωσε τον φάκελο για να τον φέρει κοντά τους και αντί να τον φέρει κοντά τους, τον πήρε σπίτι του. Η μάρτυρας είχε επικοινωνήσει μαζί του το προηγούμενο βράδυ της μαρτυρίας του και της έφερε τον φάκελο. Δεν μπορούσε να εκφράσει γνώμη αν υπήρχε κάποια πρόσθεση ή αφαίρεση στον φάκελο. Κατά την επανεξέταση, ανέφερε ότι διεξήλθε του περιεχομένου του φακέλου και διαπίστωσε ότι φαίνονται όλα τα έγγραφα να είναι του νοσοκομείου και ότι υπάρχουν σφραγίδες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Τελευταίος μάρτυρας, ο ΜΕ4 για την πλευρά του Ενάγοντα, ήταν ο γιατρός νευροχειρουργός A. Π. του οποίου η επαγγελματική του ιδιότητα και εμπειρογνωμοσύνη σε ζητήματα νευροχειρουργικής φύσεως, έγινε παραδεχτή. Ανέφερε ότι τώρα εργάζεται στο Απολλώνιο Νοσοκομείο και είναι γιατρός ενταγμένος στο ΓΕΣΥ, ασκεί τη νευροχειρουργική από το
  6. Του υποδείχθηκαν τα Τεκμήρια 15 και 16 που είναι οι ιατρικές του εκθέσεις που ετοίμασε και υιοθέτησε το περιεχόμενο αυτών. Το Τεκμήριο 18 πρόκειται για απόδειξη είσπραξης ημερομηνίας 03/08/2018 για το ποσό των €300 και το Τεκμήριο 20 είναι ιατρική βεβαίωση της Δρ. Σ. Ν., παθολόγου με ημερομηνία 07/12/
  7. Με αναφορά το Τεκμήριο 20 που ανέγνωσε, ανέφερε ότι αφορά τα ίδια πράγματα που έγραψε και ο ίδιος και ότι συμφωνεί με το περιεχόμενο του Τεκμηρίου. Του υποδείχθηκε το Τεκμήριο 12A που είναι η μαγνητική τομογραφία ημερομηνίας 02/02/
  8. Ανέφερε με αναφορά στο Τεκμήριο 12Α σε σχέση με τη μυελοπάθεια δεν υπάρχει αλλαγή, συνεχίζει να υπάρχει ψηλό σήμα στον νωτιαίο μυελό. Συνεχίζει να υπάρχει το ψηλό σήμα στον νωτιαίο μυελό σαν ένδειξη της μυελοπάθειας. Αναφορικά με τη συρριγγομυελία, πρόκειται για ευρήματα χωρίς συμπτωματολογία και μπορεί να υπάρχει αυτό σε οποιονδήποτε. Η συρριγγομυελία είναι η ίδια, δεν έχει αλλάξει και έτσι ήταν πεποίθηση του ότι ήταν κάτι το οποίο προϋπήρχε, αλλά αυτό δεν αφορά τη μυελοπάθεια που πρόκειται για κάτι διαφορετικό. Η συρριγγομυελία συμβαίνει συχνά και είναι τυχαίο εύρημα και έχει κλινική σημασία αν σε επανάληψη, αλλάξει το μέγεθος της. Διαφορετικά αφήνεται και παραγνωρίζεται. Σημασία έχει η μυελοπάθεια, δηλαδή ο τραυματισμός του νωτιαίου μυελού στο επίπεδο που είχε το οστεόφυτο και με τον τραυματισμό, υπήρξε αυτή η ζημιά και είναι αυτό που κάνει τα συμπτώματα, δηλαδή της τετραπάρεσης. Εξήγησε ότι όλοι έχουμε σε κάποιαν ηλικία οστεόφυτα, αλλά δεν είναι συνηθισμένο να υπάρχουν τέτοια συμπτώματα. Ανέφερε ότι η μυελοπάθεια έχει άμεση σχέση με την πτώση του ατόμου από ύψος. Επίσης ανέφερε, ότι ο τραυματισμένος είχε και κατάγματα κρανίου, ενδοκρανιακές αιμορραγίες και σοβαρότατο τραυματισμό στο κεφάλι. Όταν χτυπήσει κάποιος στο κεφάλι, υπάρχει και τραυματισμός της σπονδυλικής στήλης. Συνεπάγεται και μία βλάβη στον αυχένα, η οποία δημιουργήθηκε με την πτώση. Υπήρχε τραυματισμός και της σπονδυλικής στήλης με αποτέλεσμα της μυελοπάθειας. Τα τραύματα διαπιστώνονται στο επίπεδο εκείνο που υπάρχει και φαίνεται η μυελοπάθεια. Συμφώνησε με το περιεχόμενο του πορίσματος της μαγνητικής τομογραφίας Τεκμήριο 27 και ανέφερε, ότι δεν έχει διαφοροποιηθεί η κατάσταση από την προηγούμενη εξέταση. Ανέφερε ότι τη βαριά μυελοπάθεια δεν την διαπιστώνει ο Δρ. Κ. Την διαπιστώνει ο γιατρός που του έχει παραπέμψει τον ασθενή. Το αν η μυελοπάθεια είναι βαριά ή όχι, εξαρτάται από τον παραπέμποντα γιατρό που ξέρει τον άρρωστο και τον έχει εξετάσει κλινικά. Ο ίδιος ως γιατρός που εξέτασε κλινικά τον ασθενή, συμφώνησε με τη διάγνωση της βαριάς μυελοπάθειας και ήταν η άποψη του ότι ο Ενάγοντας δεν θα μπορούσε να κάνει την εργασία του οικοδόμου ή του εργάτη που περιλαμβάνει χειρωνακτική εργασία. Στην ιατρική του έκθεση, είχε συστήσει χειρουργική αντιμετώπιση στα επίπεδα A3, 4 και A5, 6 του σπονδύλου. Η εγχείρηση αυτή, στοχεύει στην πρόληψη επιδείνωσης της μυελοπάθειας και πιθανή βελτίωση. Είναι σημαντικό να προληφθεί η επιδείνωση, διότι μπορεί ο Ενάγοντας να καταλήξει από τετραπαρετικός σε τετραπληγικός, δηλαδή καμία αίσθηση στο σώμα από τον αυχένα και κάτω. Η εγχείρηση θα βοηθήσει να σταματήσει η εξέλιξη της μυελοπάθειας, διότι ένας ελαφρύς μελλοντικός τραυματισμός στην παρουσία αυτών των οστεοφύτων, μπορεί εύκολα να επιδεινώσει την κατάσταση και να καταλήξει τετραπληγικός. Εξήγησε ποια είναι η διαφορά μεταξύ της πάρεσης που είναι αδυναμία και της παράλυσης που σημαίνει ολική παράλυση, καμία κίνηση. Μετά από εγχείρηση, οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο, είναι πολύ μειωμένες, αλλά δεν μπορούσε να αποκλείσει ότι σε άλλα επίπεδα, δηλαδή εκεί που υπάρχουν άλλοι 7 αυχενικοί δίσκοι, ότι δεν υπάρχει μικρή πιθανότητα όπως σε όλους να υπάρχει τραυματισμός νωτιαίου μυελού ανάλογα με τη σοβαρότητα του τραυματισμού. Ανέφερε όμως ότι η κλινική εικόνα, δεν αλλάζει μετά από τόσα χρόνια κάνοντας την εγχείρηση. Μετά από τόσα χρόνια παρουσίας αυτής της μυελοπάθειας και των συμπτωμάτων, η εγχείρηση θα γίνει περισσότερο για λόγους πρόληψης. Ακόμα και μετά από τέτοιαν εγχείρηση, δεν συστήνει να επανέλθει ο Ενάγοντας στην εργασία ως χτίστης και εργάτης. Στην παρούσα κατάσταση, ακόμα και αν ένα βήξιμο ή φτάρνισμα, μπορεί να προκαλέσει στον Ενάγοντα παραπληγία, μετατόπιση του δίσκου ο οποίος είναι γδαρμένος και προκαλεί μεγαλύτερη πίεση στον νωτιαίο μυελό με επακόλουθο την επιδείνωση. Συμφώνησε ότι πρόκειται για πολύ λεπτή εγχείρηση και ότι είναι γεγονός ότι υπήρξαν και περιπτώσεις τέτοιων εγχειρήσεων που ο ασθενής κατέληξε τετραπληγικός λόγω της εγχείρησης. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση για επιτυχία. Αναγνώρισε το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Χ που κατατέθηκε ως Τεκμήριο
  9. Σε σχέση με το σημείο Hoffman, ανέφερε ότι είναι παθολογικό εύρημα και σημαίνει ότι κάποιες κινήσεις της κεφαλής και της σπονδυλικής στήλης προκαλούν αιμωδίες στα άκρα. Το Romberg είναι φυσιολογικό εύρημα, το παθολογικό εύρημα είναι το Hoffman. Λόγω της πίεσης που έχει ο νωτιαίος μυελός από τα οστεόφυτα και γενικά την ήδη υπάρχουσα μυελοπάθεια, με τις κινήσεις της κεφαλής, αυξάνεται η πίεση και προκαλούνται τα συμπτώματα της αιμωδίας στα άκρα. Είναι αίσθηση περισσότερο ηλεκτρικού ρεύματος με τις κινήσεις στα άκρα. Δηλαδή γίνεται κίνηση της κεφαλής και νιώθει ο ασθενής ηλεκτρισμό στο κορμί του και λειτουργικά αυτή η αίσθηση είναι απόδειξη της μυελοπάθειας. Η τετραπάρεση που είναι μόνιμη, σημαίνει ότι υπάρχουν μόνιμα συμπτώματα αδυναμίας και αιμωδίας και διαισθησίας και στα 4 άκρα. Αυτή η κατάσταση προκαλεί κατά τη βάδιση, σπαστικότητα των κάτω άκρων που δεν επιτρέπει στον ασθενή να περπατήσει γρήγορα ή να τρέξει. Δηλαδή έχει ένα σπαστικό βάδισμα, δεν είναι ελεύθερες οι κινήσεις του, είναι σφιχτά τα πόδια του. Έχει επίσης επηρεασμό στην ευστάθεια, έχει επίσης πλατύ βάδισμα, δεν περπατά ούτε μίαν ευθεία. Περπατά με πιο ανοιχτά τα πόδια για να μην γέρνει. Τα έξοδα του για την παρουσία του στο Δικαστήριο, ήταν €
  10. Αντεξεταζόμενος ανέφερε, ότι δεν περιμένει άλλες εξετάσεις για να βγάλει το συμπέρασμα του, διότι δεν χρειάζονται άλλες εξετάσεις για να προβεί στα ευρήματα του. Συμφώνησε ότι εξέτασε τον Ενάγοντα αποκλειστικά για σκοπούς της παρούσας αγωγής. Αναφέρθηκε ότι στην εξέταση ρεύματος που έκανε στον Ενάγοντα, αυτός βγήκε θετικός και η εξέταση αυτή είναι κίνηση της κεφαλής προς τα κάτω ή προς τα πίσω. Ανέφερε ότι η μυελοπάθεια του στο παρόν στάδιο, δεν είναι τόσο βαριά ώστε να πρέπει να στηρίζεται σε βακτηρίες. Ανέφερε ότι ο ασθενής πήγε στο Κέντρο Παραπληγικών για να βελτιωθεί και να αποκατασταθεί η βαριά τετραπληγία. Συμφώνησε ότι από την ημέρα που χτύπησε μέχρι την ημέρα που τον εξέτασε, ο Ενάγοντας είχε βελτιωθεί. Διευκρίνισε ότι ο Ενάγοντας είχε μία σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση με ύπαρξη επισκληριδίου και υποσκληριδίου αιματώματος για το οποίο χειρουργήθηκε. Η μυελοπάθεια από τη μεριά της, δεν σημαίνει ότι είναι σταθερή όταν δημιουργηθεί. Υπάρχει καταστροφή κυττάρων στον νωτιαίο μυελό και γύρω από αυτό, δημιουργείται οίδημα. Το οίδημα σιγά‑σιγά με την πάροδο του χρόνου και με τη σωστή θεραπεία με κορτιζόνη και φυσιοθεραπευτική αγωγή, σιγά‑σιγά φεύγει και μένει καθαρά η μυελοπάθεια. Δηλαδή ο τραυματισμός και η καταστροφή των μυελικών κυττάρων, είναι μόνιμα. Αυτή είναι η σημερινή κατάσταση. Όταν ήρθε κοντά του ο Ενάγοντας το 2013 ήταν αργά και δεν υπήρχε λόγος να του δώσει οποιανδήποτε άλλην αγωγή. Η αγωγή που του δόθηκε, επηρέασε το οίδημα όμως δεν επηρεάζει τη μυελοπάθεια που προκαλείται εξαιτίας καταστροφής κυττάρων. Η κορτιζόνη δίδεται όχι για αποκατάσταση του τραύματος, αλλά του οιδήματος που είναι επακόλουθο του τραύματος. Στην ύπαρξη καταστροφής μυελικών κυττάρων, δεν βοηθά η εγχείρηση στην επαναδραστηριοποίηση των κυττάρων που έχουν καταστραφεί. Βοηθά στην πρόληψη επιδείνωσης για να αποκατασταθεί η πίεση στον νωτιαίο μυελό. Τα συμπτώματα δεν οφείλονται στη μυελοπάθεια αλλά στην πίεση των νευρικών στοιχείων, υγειών νευρικών στοιχείων. Εκείνα που μπορεί να βελτιωθούν είναι ο πόνος που έχει στα χέρια, όμως αυτό δεν επηρεάζει τη σπαστικότητα που δεν αλλάζει. Ο πόνος βελτιώνεται επειδή γίνεται αποσυμπίεση των νευρικών στοιχείων υγείας. Το ίδιο και το μούδιασμα το οποίο οφείλεται σε πίεση ρίζας και όχι νωτιαίου μυελού. Όμως στα κάτω άκρα δεν θα άλλαζε διότι το μούδιασμα που έχει στα κάτω άκρα, οφείλεται σε βλάβη νωτιαίου μυελού και όχι ρίζων, περιφερικών ρίζων. Η μυελοπάθεια οφείλεται στη βλάβη μυελικών κυττάρων. Το μούδιασμα και ο πόνος στα πάνω άκρα, μπορεί να οφείλεται και στους δύο παράγοντες. Δεν μπορεί να είναι γνωστό σε τι οφείλεται και αφαιρώντας οστεόφυτα μπορεί να βελτιωθεί και τα μουδιάσματα και ο πόνος. Αν όμως το μούδιασμα οφείλεται στην καταστροφή των κυττάρων, δεν θα αλλάξει. Η ζημιά του νωτιαίου μυελού δεν προκαλεί πόνο, αλλά σίγουρα οι πόνοι που έχει στα χέρια, οφείλονται σε ριζικές πιέσεις. Αυτά εξακριβώνονται εν μέρει με το ηλεκτρομυογράφημα, αλλά σημασία έχει ότι θα πρέπει να χειρουργηθεί. Ο εκτιμώμενος χρόνος μίας τέτοιας επέμβασης, είναι περίπου 2 μήνες. Φοράει ένα μαλακό κολλάρο για έναν μήνα, προσέχει τις κινήσεις του, δεν μπορεί να οδηγήσει για μην πάθει κάποιον τραυματισμό. Μετά αφαιρεί το κολλάρο και αρχίζει την καθημερινότητα του όπως ήταν πριν. Εκτίμησε ότι ο Ενάγοντας φοβάται μελλοντική εγχείρηση και αυτός μπορεί να είναι και ο λόγος που δεν την έχει κάνει ακόμα. Δεν γνωρίζει κατά πόσο στο διάστημα που έχει μεσολαβήσει ο Ενάγοντας είχε επισκεφθεί γιατρό. Κατά τον χρόνο που εξέδωσε το Τεκμήριο 15, είχε αναφέρει ότι ο Ενάγοντας είχε αυξημένες πιθανότητες μετατραυματικής επιληψίας και του σύστησε σχετική αγωγή που δίδεται περίπου για 2 χρόνια από την ημερομηνία τραυματισμού κάτω από φυσιολογικό έλεγχο που γίνονται τα εγκεφαλογραφήματα. Αν στα 2 χρόνια δεν υπάρχει επιληπτική κρίση και το εγκεφαλογράφημα δείχνει ότι έχει εκλείψει αυτή η δραστηριότητα, αφαιρούν τα φάρμακα, αλλά αυτό γίνεται από τον νευρολόγο, όχι από τον χειρούργο. Θεωρεί ότι για να είχε κάνει εγκεφαλογράφημα ο Ενάγοντας, πρέπει να πήγε σε νευρολόγο. Ανέφερε ότι είχε δραστηριότητες στο εγκεφαλογράφημα, αλλά ο Ενάγοντας ουδέποτε είχε επιληπτική κρίση. Το φάρμακο epanotyn, μπορεί να προκαλέσει παρενέργειες όπως ατροφία στα ούλη. Υπάρχει σπαστικότητα στο περπάτημα, στα χέρια, ανέφερε ότι ο περιορισμός στα χέρια περιορίζεται σε λεπτές κινήσεις των δακτύλων να πιάσει να κουμπώσει κάτι. Τα χέρια έχουν δύναμη, αλλά έχουν σπαστικότητα που δεν επιτρέπει να χρησιμοποιήσει τη δύναμη που έχει. Μπορεί να σηκώσει βάρος, αλλά δεν μπορεί να το κρατήσει λόγω της σπαστικότητας. Δεν μπορεί να πιάσει και να γράψει με λεπτομέρεια κάτι, διότι οι λεπτές κινήσεις δεν μπορούν να γίνουν λόγω σπαστικότητας. Όσον αφορά την ικανότητα να οδηγήσει, ανέφερε ότι νομίζει ότι μπορεί να οδηγήσει, παρά τη σπαστικότητα. Δεν γνωρίζει αν παίρνει επίδομα αναπηρίας, θα μπορούσε να οδηγήσει σε κανονικούς δρόμους, αλλά εκεί που θα έχει στροφές, η σπαστικότητα θα τον επηρεάσει. Θα μπορούσε να κάνει μίαν καθιστική εργασία, να απαντά τηλέφωνα ή να πουλά λαχεία, όμως πρέπει να βρεθεί κάποιος εργοδότης να τον προσλάβει σε τέτοιαν εργασία. Επίσης είναι δύσκολο να κάθεται πολλές ώρες, διότι αυτοί που έχουν σπαστικότητα, κάνουν ακούσιες κινήσεις και πρέπει να σηκωθούν να περπατήσουν, να χαλαρώσουν και μετά να ξανακαθίσουν. Έχουν ακούσια αντανακλαστικότητα των χεριών και ποδιών. Υπάρχει περίπτωση η μυελοπάθεια του να χειροτερεύσει με την πάροδο του χρόνου και όπως είπε προηγουμένως, ένα βήξιμο ή ένα φτάρνισμα μπορεί να προκαλέσει επιδείνωση. Είναι περισσότερες οι πιθανότητες να συμβεί κάτι τέτοιο αν κάνει επάγγελμα που προϋποθέτει βαριά χειρωνακτική εργασία. Στην περίπτωση του Ενάγοντα, πρέπει να υπήρχαν και ήταν αναγκαίες οι φυσιοθεραπείες. Η καλύτερη φυσιοθεραπεία, είναι η υδροθεραπεία στο νερό και είναι καλύτερα να γίνεται αυτό εφόρου ζωής, διότι η σπαστικότητα είναι μόνιμη. Αναφορικά με το πόρισμα του Δρ. Χ., ανέφερε ότι δεν ξέρει κατά πόσο έλαβε τη νευρολογική εικόνα του Ενάγοντα και διαφώνησε με την εκτίμηση ότι ο Ενάγοντας θα μπορούσε να κάνει βαρετή χειρωνακτική εργασία. Κατά την επανεξέταση, ανέφερε ο μάρτυρας ότι με το ΓΕΣΥ, κάποιος δικαιούται μόνο 6 φορές τον χρόνο να κάνει φυσιοθεραπεία. Ο πρώτος μάρτυρας ΜΥ1 Θ. Φ. διευθυντής της Εναγόμενης εταιρείας, ανέφερε ως πρόσωπο που γνώριζε τα γεγονότα προσωπικά, ότι ο Ενάγοντας ήταν έμπειρος εργάτης σε οικοδομές. Επίσης επειδή διέμενε για πολλά χρόνια στην Ελλάδα και Κύπρο, γνώριζε καλά την ελληνική γλώσσα. Το σχέδιο υγείας και ασφάλειας κοινοποιήθηκε και το γνώριζε ο Ενάγοντας. Επεξηγήθηκε σε όλους τους εργάτες. Στόχος του σχεδίου, ήταν η πρόληψη ατυχημάτων και των επιπτώσεων στην υγεία των εμπλεκόμενων στο έργο και η χρήση εξοπλισμού. Προμήθευσαν στο προσωπικό τον αναγκαίο εξοπλισμό (όπως κράνος και παπούτσια ασφαλείας) από την αρχή μέχρι την αποπεράτωση του έργου. Τα παρείχε δωρεάν η εταιρεία στους εργάτες και στην περίπτωση φθοράς τους, θα υπήρχε αντικατάστασή τους. Αναφορικά με το κράνος, οι εργάτες το μετέφερναν από και προς το εργοτάξιο καθημερινώς. Καθ' όλην τη διάρκεια του έργου, ο μηχανικός εργοταξίου σε συνεννόηση με τον επιστάτη ήταν υπεύθυνος, μεταξύ άλλων, για την εύρυθμη λειτουργία των διαδικασιών ασφαλείας και υγείας στο εργοτάξιο και την διασφάλιση ότι όλοι οι εμπλεκόμενοι τηρούσαν τους κανονισμούς εργοταξίου και τις πρόνοιες του σχεδίου ασφαλείας και υγείας. Είχαν την απαίτηση καθ' όλη την διάρκεια του έργου, όλοι οι εργαζόμενοι να τηρούν το σχέδιο και να χρησιμοποιούν τον προστατευτικό εξοπλισμό σε όλο τον χρόνο απασχόλησης τους στο εργοτάξιο. Όταν διαπιστωνόταν από τον επιστάτη ή τον μηχανικό του εργοταξίου ότι κάποιος εργάτης δεν φορούσε το κράνος του, του γίνονταν προσωπικές συστάσεις για να το φορέσει. Το ίδιο γινόταν αν διαπιστωνόταν ότι κάποιος εργάτης δεν φορούσε παπούτσια ασφαλείας. Εάν η συμπεριφορά αυτή συνεχίζετο από κάποιο εργάτη και δεν υπάκουε στις υποδείξεις και συστάσεις του επιστάτη ή του μηχανικού εργοταξίου για σωστή τήρηση των μέτρων ασφαλείας, ο μηχανικός εργοταξίου ενημέρωνε την εταιρεία. Κάποιοι εργαζόμενοι συμπεριλαμβανομένου του Ενάγοντα, δεν τηρούσαν τα προστατευτικά μέτρα ως έπρεπε. Στις 06/07/2011 η εταιρεία τους απέστειλε επιστολή Τεκμήριο 35 συνιστώντας του προσοχή στα ατομικά μέτρα ασφαλείας. Κλήθηκαν για τον σκοπό αυτόν, οι εργαζόμενοι σε συνάντηση και τους τονίστηκε η προσοχή σε ατομικά μέτρα ασφαλείας. Ο Ενάγοντας το τελευταίο διάστημα είχε μειωμένη προσοχή στην εργασία του και του είχαν αποσταλεί δύο προειδοποιητικές επιστολές. Το περιεχόμενο των επιστολών, επεξηγήθηκε στον Ενάγοντα και τις κατανόησε. Και οι 2 φωταγωγοί ήταν εκεί για πολύ καιρό και όλοι οι εργάτες γνώριζαν για την ύπαρξη τους. Οι εργάτες γνώριζαν και έπρεπε να γνωρίζουν βάση της εμπειρίας τους τον σωστό τρόπο εργασίας δίπλα ή γύρω από τους φωταγωγούς παίρνοντας κάποια προστατευτικά μέτρα ή λαμβάνοντας κάποια προφύλαξη για αποφυγή τυχόν τραυματισμών. Κατά την ώρα του ατυχήματος έλαβα πληροφόρηση για το συμβάν από τον μηχανικό εργοταξίου, έσπευσα αμέσως στο εργοτάξιο για να μάθω τι είχε συμβεί και όταν έφτασα στο σημείο ο μηχανικός εργοταξίου μου επεξήγησε τι έγινε. Επίσης, τηρήθηκαν οι διαδικασίες που προβλέπει το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας για περίπτωση ατυχήματος. Κλήθηκε άμεσα ασθενοφόρο και ενημερώθηκε τηλεφωνικά το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για το περιστατικό. Από την αρχή του ατυχήματος βρισκόταν αντιπρόσωπος της εταιρείας δίπλα στον Ενάγοντα για να πληροφορηθεί για την κατάσταση της υγείας του και να παρέχει οποιαδήποτε τυχόν βοήθεια στον Ενάγοντα. Παρέδωσε την επιταγή ποσού €2.000 ως βοήθημα στον Ενάγοντα, το οποίο θα γνωστοποιείτο στην ασφαλιστική εταιρεία η οποία θα το απέκοπτε από την τελική αποζημίωση του και θα το επέστρεφε στην Εναγόμενη στο τέλος της διαδικασίας της αποζημίωσης. Θεωρεί ότι ο Ενάγοντας έχει θέσει τον εαυτό του σε κίνδυνο. Αντεξεταζόμενος ανέφερε, ότι το επίδικο διάστημα η εταιρεία εργοδοτούσε περίπου 20 άτομα. Είχε καθήκοντα διοίκησης της εταιρείας, επίβλεψη, συντονισμού εργασιών, σχέδιο ασφάλειας και υγείας. Οι επιστάτες είχαν το καθήκον επίβλεψης της εργασίας. Ο Λ. Μ. ήταν ο επιστάτης όταν έγινε το δυστύχημα. Αποχώρησε από την εταιρεία το
  11. Το 2012 υπήρχε προβληματισμός αν θα ξεκινούσε η εταιρεία άλλα έργα, επειδή είχε ξεκινήσει η κρίση στον κλάδο των οικοδομών. Το 2011 η εταιρεία είχε ξεκινημένες 2 ή 3 εργασίες. Το 2012 ήταν σε εξέλιξη δύο εργασίες. To 2011 ήταν ανοιχτό το έργο που είχε ξεκινήσει. Το 2012 όταν είχε τελειώσει το έργο, η εταιρεία είχε μόνο ένα έργο σε εξέλιξη και η εταιρεία έπρεπε να μειώσει το προσωπικό της. Παρόντες στο συμβάν, ήταν ο επιστάτης Λ. Μ., ο Ν. Γ. και Γ. Σ. Η επιθεωρήτρια δεν πήρε από τον ίδιο πληροφορίες για το ατύχημα και δεν ήταν παρών. Μιλούσε με όλους τους εργάτες στην ελληνική γλώσσα και είχε επικοινωνία με τον Ενάγοντα. Συζητούσε μαζί του κατά τη γενική επίβλεψη και αναθεώρηση της εργασίας. Ο Ενάγοντας ήταν στην εταιρεία για κάποια χρόνια και σε κάποια πεδία ήταν καλός και σε άλλα όχι τόσο καλός. Ο Ενάγοντας δεν ήταν ανειδίκευτος εργάτης, ήταν χτίστης όμως δεν μπορούσε να κάνει κάποιες εξειδικευμένες εργασίες και διοχετεύτηκε στις πιο απλές εργασίες. Το συμβάν έγινε όταν έσκαβε χώμα στο τέλος του έργου και οι εργασίες είχαν μοιραστεί ανεξαρτήτως ειδικότητας. Ανέφερε ότι το Τεκμήριο 35 απευθυνόταν σε όλους τους εργαζόμενους. Δεν είχε όμως εξασφαλίσει την υπογραφή του κάθε εργάτη ότι είχε παραλάβει τέτοια επιστολή. Βεβαιώθηκε ότι την παρέλαβαν την επιστολή, τους μίλησε και φρόντισε να τους παραδοθεί. Αν δεν υπήρχε συμμόρφωση με τις οδηγίες, ο Ενάγοντας θα έχανε την εργασία του. Όλοι οι εργάτες γνώριζαν ότι έπρεπε να λάβουν ατομικά μέτρα προστασίας. Την επιστολή την συνέταξε για να τους επισημάνει ότι ίσχυαν τα ατομικά μέτρα και εκτός κτηρίου στην αυλή. Μετά την παραίνεση, οι πλείστοι είχαν συμμορφωθεί. Το Τεκμήριο 8 ήταν η πρώτη προειδοποίηση προς τον Ενάγοντα. Ανέφερε ότι διαπίστωσε το πρόβλημα αποδοτικότητας του λίγο πριν την επιστολή. Μετά του αποστάλθηκε η επιστολή τεκμήριο 8Α στις 22/
  12. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τις απροσεξίες του Ενάγοντα. Η απροσεξία του αφορούσε όλην την αδιαφορία του σε όλο το εργοτάξιο. Έσκαβε δίπλα από την τρύπα όπου υπήρχε κίνδυνος. Δεν το αξιολόγησε ορθά, παραδέχθηκε ότι εκείνοι είχαν ευθύνη για το ότι υπήρχε η τρύπα. Δεν συμφώνησε με την εισήγηση ότι ο Ενάγοντας ήταν αφοσιωμένος και παραγωγικός εργάτης. Δεν ήταν από τους καλύτερους οικοδόμους που είχαν. Στην υποβολή γιατί δεν τον απέλυσαν μετά την πρώτη προειδοποιητική επιστολή Τεκμήριο 8, απάντησε ότι του έδωσε δεύτερη ευκαιρία. Τον Νοέμβριο έγινε το ατύχημα και τον Μάρτιο τέλειωσε το έργο. Συμφώνησε με τη διαπίστωση της επιθεωρήτριας, ότι αναφορικά με τον συγκεκριμένο φωταγωγό, ο κίνδυνος πτώσης ήταν ψηλός. Ο συντονιστής ασφάλειας και υγείας του έργου ήταν ο Ν. Γ. Ήταν γνώστης των ποινικών κατηγοριών εις βάρος της εταιρείας και των παραδοχών της εταιρείας στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης. Συμφώνησε ότι είναι πιθανόν ένας εργάτης να χάσει την ισορροπία του και να πέσει στην τρύπα και συμφώνησε ότι η ύπαρξη του λάκκου με λωρίδα 70 εκατοστά δίπλα χωρίς προστατευτικό κιγκλίδωμα, ήταν αδυναμία στο ασφαλές σύστημα εργασίας. Συμφώνησε επίσης, ότι η τήρηση ασφαλών μέτρων προστασίας ήταν ζήτημα επίβλεψης. Ο ΜΥ2 Ν. Κ., ανέφερε ότι η Εναγόμενη εταιρεία κατά τον ουσιώδη χρόνο, ανέλαβε την ανέγερση πενταόροφης πολυκατοικίας με υπόγειο χώρο στάθμευσης. Με τον Ενάγοντα στο εργοτάξιο μιλούσε ελληνικά. Πριν ξεκινήσει το έργο, στο στάδιο εκτέλεσης εργασιών, επεξήγησε το σχέδιο ασφάλειας και υγείας σε όλους τους εργαζομένους. Ανά τακτά διαστήματα και λόγω της εναλλαξιμότητας του προσωπικού, η διαδικασία αυτή επαναλαμβανόταν. Μετά την κοινοποίηση του σχεδίου η εταιρεία προμήθευσε όλο το προσωπικό συμπεριλαμβανομένων του Ενάγοντα με όλο τον αναγκαίο ατομικό εξοπλισμό (όπως κράνος και παπούτσια ασφαλείας) από την αρχή μέχρι και την αποπεράτωση του έργου. Τα παπούτσια ασφαλείας τα παρείχε δωρεάν η εταιρεία στους εργάτες οι οποίοι τα έπαιρναν στο σπίτι τους. Το ίδιο ίσχυε και για το κράνος, το οποίο είχαν τη δυνατότητα είτε να το μεταφέρουν οι ίδιοι καθημερινά από και προς το σπίτι τους, είτε να το φυλάξουν με δική τους ευθύνη, στην αποθήκη του εργοταξίου με το τέλος της εργασίας και να το παραλάβουν με την έναρξη των εργασιών την επόμενη μέρα. Σε περίπτωση που τα παπούτσια είχαν φθαρεί, οι εργάτες τον ενημέρωναν και η εταιρεία τα αντικαθιστούσε. Είχαν την απαίτηση καθ' όλην τη διάρκεια του έργου, όλοι οι εργαζόμενοι να τηρούν το σχέδιο και να χρησιμοποιούν τον προστατευτικό εξοπλισμό σε όλο τον χρόνο απασχόλησης τους στο εργοτάξιο. Κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου, είχε ενημερώσει την εταιρεία ότι κάποιοι εργαζόμενοι συμπεριλαμβανομένου του Ενάγοντα παρά τις προφορικές του συστάσεις, δεν τηρούσαν τα ατομικά προστατευτικά μέτρα ως έπρεπε και όφειλαν. Προς τον σκοπό αυτό στις 06/07/2011 η εταιρεία δια μέσω αντιπροσώπου της παρέδωσε επιστολή στους εργάτες συνιστώντας τους την προσοχή ότι τα ατομικά μέτρα ασφαλείας στο χώρο του εργοταξίου ήταν απαραίτητα και αν συνεχίσουν να συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο θα θέτανε τον εαυτό τους εκτός εταιρείας Μετά την παράδοση του Τεκμηρίου 35, η εταιρεία κάλεσε όλους τους εργαζόμενους σε συνάντηση έξω από το εργοτάξιο και τους τόνισε την προσοχή στα προσωπικά μέτρα ασφαλείας. Για τον Ενάγοντα το τελευταίο διάστημα, διαπιστώθηκε μειωμένη απόδοση στην εργασία του επειδή ήταν απρόσεκτος. Παρέλαβε τις επιστολές Τεκμήρια 8 και 8Α και τα υπέγραψε. Την ημέρα του δυστυχήματος, ήταν τα πράγματα στο τελικό στάδιο του έργου. Στο εργοτάξιο υπήρχαν 2 φωταγωγοί. Οι 2 φωταγωγοί ήταν εκεί για πολύ καιρό και όλοι οι εργάτες γνώριζαν για την ύπαρξη τους. Οι εργάτες συμπεριλαμβανομένου του Ενάγοντα ο οποίος ήταν έμπειρος οικοδόμος γνώριζαν από την πρώτη στιγμή ότι ο ένας από αυτούς ήταν ακόμα ανοικτός όταν χρειαζόταν να εργαστούν κοντά του. Μόλις έγινε το ατύχημα έσπευσε στο σημείο, ενημερώθηκε για τις περιστάσεις του ατυχήματος και πληροφόρησε τον διευθυντή της εταιρείας κο. Φ. για το συμβάν και μόλις ο διευθυντής έφτασε στο σημείο του επεξήγησα τι έγινε. Ανέφερε ότι την μέρα του ατυχήματος υπήρχαν για όλους κράνη όμως ο Ενάγοντας δεν το φορούσε ως όφειλε. Επίσης, τηρήθηκαν οι διαδικασίες που προβλέπει το Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας για περίπτωση ατυχήματος. Κλήθηκε άμεσα ασθενοφόρο και ο ίδιος προσωπικά ενημέρωσε τηλεφωνικά το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για το περιστατικό. Ακολούθως, μετέβηκε με το αυτοκίνητο του στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών για ενημέρωση και παροχή οποιοσδήποτε βοήθειας τυχόν να χρειαζόταν ο Ενάγοντας. Ο Ενάγοντας εξακολουθούσε να αγνοεί τις συστάσεις του και γενικά δεν τηρούσε τα μέτρα ασφαλείας ως όφειλε. Αντεξεταζόμενος ανέφερε, ότι κατά τον ουσιώδη χρόνου ήταν υπεύθυνος για θέματα ασφάλειας και υγείας στο εργοτάξιο. Σε σχέση με το Τεκμήριο 35, ανέφερε ότι οι ενδιαφερόμενοι για να λάβουν γνώση της επιστολής, ήταν οι υπάλληλοι της εταιρείας και το προσωπικό στο εργοτάξιο. Ήρθε το προσωπικό από όλα τα εργοτάξια σε καθορισμένη συνάντηση και τους δόθηκε η συγκεκριμένη επιστολή. Δεν θυμάται πώς έγινε η διανομή της επιστολής, ούτε και τον αριθμό επιστολών που έγινε διανομή. Η επιστολή τους διαβάστηκε. Αναφορικά με τα Τεκμήρια 8 και 8Α που δόθηκαν στον Ενάγοντα για μειωμένη απόδοση στην εργασία, παρόμοια επιστολή δόθηκε και σε άλλους. Δεν θυμάται εάν πριν τις 17/11 είχε απολυθεί προσωπικό. Συμφώνησε ότι ο Ενάγοντας ήταν έμπειρος εργάτης που εργοδοτήθηκε από την εταιρεία από το
  13. Δεν μπορούσε να εκφέρει άποψη για τον Ενάγοντα εν σχέσει με την εταιρεία, αλλά ο ίδιος είχε προσέξει μειωμένη απόδοση του Ενάγοντα το
  14. Δεν είχε υπόψη του την ποινική κατηγορία που είχε παραδεχτεί η εταιρεία στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης σε σχέση με την παράλειψη λήψης ατομικών μέτρων προστασίας, ήτοι παραχώρηση παπουτσιών ασφαλείας και κράνος. Παραδέχτηκε ότι έπρεπε να ήταν κλειστός ο εν λόγω αγωγός. Συμφώνησε ότι αυτός ήταν ανοιχτός για κάποιο διάστημα. Εντούτοις επέμενε, ότι εάν ο Ενάγοντας είχε κάνει χρήση ατομικών μέτρων προστασίας, τα τραύματα του θα ήταν λιγότερα. Γνωρίζει ότι χτύπησε το χέρι και στο κεφάλι. Δεν συμμερίζεται την παραδοχή της εταιρείας, διότι ξέρει κάποια πράγματα. Συμφώνησε ωστόσο, ότι ο τραυματισμός του δεν έχει σχέση με το κράνος και τα παπούτσια. Ο ΜΥ3 ήταν ο ορθοπεδικός χειρούργος Δρ. Χρ. που εξέτασε τον Ενάγοντα εκ μέρους της Υπεράσπισης την 29/07/2023 και διαπίστωσε τα ακόλουθα ευρήματα που καταγράφονται στο πιστοποιητικό του Τεκμηρίου 38 πιο κάτω: Ο κύριος Σ. Τ. οικοδόμος, στις 24/11/2011, μετά από πτώση, υπέστη: • Εμπιεστικό κάταγμα κρανίου • Υποεπισκληρίδιο αιμορραγία, • Υπαραχνοειδή αιμορραγία, • Κάταγμα δεξιάς και αριστερός πηχιοκαρπικής. Αντιμετωπίστηκε με επέμβαση άμεσο για διόρθωση του εμπιεστικού κατάγματος και παροχέτευση των υποεπισκληριδίου και υπαραχνοειδή αιματώματος. Μετά το πέρας της επεμβάσεως αυτής, ακολούθησε ανάταξη της αριστερός πηχιοκαρπικής και ακινητοποίηση σε γύψο. Επέμβαση για διόρθωση του συντριπτικού κατάγματος της δεξιάς πηχιοκαρπικής και στήριξη με εξωτερική οστεοσύνθεση. Ο γύψος στο αριστερό χέρι παρέμεινε για πέντε εβδομάδες και η εξωτερική οστεοσύνθεση στην δεξιά πηχιοκαρπική για δέκα περίπου εβδομάδες. Ακολούθησε περίοδος φυσιοθεραπείας. Στις 19/11/2011, μεταφέρθηκε στο τμήμα αποκατάστασης στο κέντρο παραπληγικών, λόγω κυρίως αδυναμίας των άνω άκρων και ιδιαίτερα αριστερά. Με μαγνητικές τομογραφίες της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ημερομηνίας 16/01/2012, διαπιστώθηκε μυελοπάθεια του νωτιαίου μυελού και σε επαναληπτική μαγνητική τομογραφία 01/03/2012, διαπιστώθηκε μείωση του παθολογικού σημείου στον νωτιαίο μυελό. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα διεπίστωσε επιληπτική δραστηριότητα γι' αυτό συνέχισε την αντιεπιληπτική αγωγή. Απελύθη του Παραπληγικού Τμήματος στις 02/05/
  15. Σήμερα υποστηρίζει πονοκεφάλους και ζαλάδες και βρίσκεται υπό θεραπεία. Δεν αναφέρει όμως επιληπτικά επεισόδια. Υποστηρίζει δυσκολία κυρίως από τις δύο πηχιοκαρπικές αρθρώσεις, ιδίως δεξιά, που αφορούν τον βαθμό της δυσκαμψίας καθώς και βαθμό ενοχλήσεως ή δυσκολίας να βαδίσει σε ανώμαλο έδαφος. Περπατά πλέον καλά χωρίς υποστήριγμα. Κλινικά, δεν διαπιστώθηκαν ανώμαλα νευρολογικά σημεία. Μιλά και συμπεριφέρεται φυσιολογικά. Υποστηρίζεται όμως μια αδυναμία των άνω άκρων που δεν μπορεί να εκτιμηθεί κλινικά. Θα χρειαστεί ειδική νευρολογική εκτίμηση τόσο για την κάκωση της κεφαλής, όσο και δια την κατάσταση του νωτιαίου μυελού για την μυελοπάθεια, που συνδέονται με την τυχόν αδυναμία των άνω ή κάτω άκρων. Από απόψεως ορθοπεδικής εκτιμήσεως, παρατηρείται μικρή ελάττωση του περιορισμού των κινήσεων των πηχιοκαρπικών με προεξέχον περιορισμό δεξιά. Ακτινολογικά, επιβεβαιώνεται η πλήρης πώρωση του κατάγματος αριστερά, σε ανατομική θέση και χωρίς κατάλοιπα, ενώ δεξιά παρουσιάζεται ελάττωση μεσαρθρίου διαστήματος, ανωμαλία αρθρικών επιφανειών, πράγμα που θα προδιαθέτει στο μέλλον σε οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. Με αυτά τα δεδομένα καταλήγουμε ότι ο κύριος Σ. Τ. συνεπεία του εργατικού ατυχήματος της 24/11/2011, υπέστη σοβαρές κακώσεις τόσο από τον εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό, όσο και από τα δύο άνω άκρα, πηχιοκαρπικές αρθρώσεις. Αντιμετωπίστηκε επιτυχώς στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και στο τμήμα παραπληγικών. Έχει σήμερα επανέλθει λειτουργικά και από τα δύο άκρα, παρ' όλο που παρουσιάζει μικρή δυσκαμψία και υποστηρίζει αδυναμία των άκρων αυτών, που κατά την άποψη μου οφείλεται στην κάκωση των αρθρώσεων παρά σε κεντρική μυϊκή αδυναμία. Οι νευρολόγοι θα μπορούσαν να εκτιμήσουν καλύτερα το νευρολογικό επίπεδο του ασθενούς και την σοβαρότητα των τυχόν νευρολογικών καταλοίπων. Από απόψεως ορθοπεδικής, ο ασθενής αυτός θα μπορούσε να εργαστεί ακόμα και σε βαριά χειρωνακτική εργασία αλλά με κάποιους περιορισμούς και ίσως με μειωμένο ωράριο. Επί του πιστοποιητικού του ΜΥ3, αναφέρει ότι έχει περιοριστεί η ικανότητα του να αποδώσει στην εργασία του. Δεν μπορεί να εργαστεί συνέχεια και με δυσκολία μπορεί να εργαστεί. Σίγουρα δεν μπορεί να του ανατεθεί βαριά χειρωνακτική εργασία. Θα μπορούσε να κάνει λίγη χειρωνακτική εργασία με τους πόνους, με τους περιορισμούς και ίσως με κάποιο υποστήριγμα στον καρπό. Όσον αφορά την οδήγησή του, ανέφερε ότι μπορούσε να οδηγήσει γιατί ήρθε οδηγώντας κοντά του για να εξεταστεί. Αντεξεταζόμενος, ανέφερε ότι από ορθοπεδικής πλευράς περιορίζεται η γνωμοδότηση του σε σχέση με τη λειτουργικότητα των άνω άκρων του Ενάγοντα. Τα υπόλοιπα ζητήματα, όπως κάταγμα του κρανίου από το υποσκληρίδιο αιμάτωμα και την υπαραχνοειδή αιμορραγία και μυελοπάθεια, δεν είναι της ειδικότητας του. Επίσης συμφώνησε ότι με τους περιορισμούς των κινήσεων και τη λειτουργικότητα των άνω άκρων του, είναι δύσκολο να βρει εργοδότη. Μάρτυρας της Υπεράσπισης ήταν ο Μ. Π. γιατρός με ειδικότητα τη νευρολογία, κατέθεσε το ιατρικό του πιστοποιητικό ως Τεκμήριο
  16. Συνοπτικά πρόκειται για μετατραυματικό σύνδρομο μετά από πτώση. Όσον αφορά το υποσκληρίδιο αιμάτωμα και την υπαραχνοειδή αιμορραγία, θεωρεί ότι ο κύριος Τ. έχει αποκατασταθεί. Η πιθανότητα για μετατραυματική επιληψία θεωρητικά υπάρχει, όσο όμως απομακρύνεται κάποιος από το συμβάν λαμβάνοντας, υπόψη ότι και το αποτέλεσμα του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος όπου δεν καταγράφηκαν επιληπτικές δραστηριότητες η πιθανότητα για μίαν επιληπτική κρίση θεωρείται απομακρυσμένη. Όσον αφορά την αυχενική μυελοπάθεια η οποία αναφέρεται στο πρώτο μαγνητικό τομογράφο αλλά και τη βελτίωση της κάκωσης του μυελού όπως αναφέρεται στον δεύτερο μαγνητικό τομογράφο, θεωρώ ότι πρόκειται για αποτέλεσμα της πτώσης, αλλά επίσης θεωρώ ότι λόγω της βελτίωσης τόσο της κλινικής, όσο και της απεικονιστικής εξέτασης του ασθενούς η πιθανότητα για δυσχέρεια στην κινητικότητα του κυρίου Τ. στην πορεία είναι πολύ περιορισμένη. Ανέφερε ότι κατά τη διάρκεια της εξέτασης, ήταν ανίκανος για οποιανδήποτε εργασία. Δεν ήρθε να γενικεύσει αλλά θεώρησε ότι ο Ενάγοντας θα μπορούσε να κάνει μία γραφειακή εργασία. Σίγουρα δεν θα ήταν σε θέση να δραστηριοποιηθεί στην αγορά εργασίας με έντονη χειρωνακτική εργασία. Είχε αδυναμία στα πόδια του όταν τον εξέτασε και έναν αυξημένο μυϊκό τόνο, ήταν περιπατητικός. Είχε παρασπαστικότητα ήπιας μορφής κατά τη βάδιση, είχε και μίαν πάρεση ήπιου βαθμού, δηλαδή μίαν αδυναμία των ποδιών βαθμού μυϊκής ισχύος
  17. Το 4 σημαίνει βελτιωμένη, αλλά όχι πλήρης μυϊκή ισχύς. Με αυτήν την κλινική εικόνα, θεωρεί ότι θα μπορούσε να οδηγήσει αυτοκίνητο ο Ενάγοντας. Σε σχέση με τα επεισόδια ζάλης και πονοκεφάλους, παρ' όλο ότι είναι υποκειμενικά αισθήματα, ανέφερε ότι αυτές είναι οι ενοχλήσεις που θα μπορούσε να επηρεάσουν την καθημερινότητα του, τις δραστηριότητες του Ενάγοντα. Δεν είναι εύκολη η βάδιση σε ανώμαλο έδαφος, ούτε θα μπορούσε να βγει σε ψηλούς τόπους όπως σκαλωσιές. Αντεξεταζόμενος ανέφερε, ότι ένας γιατρός ο οποίος τον είδε εξελικτικά και τον είδε μετά που τον εξέτασε ο μάρτυρας, θα μπορούσε καλύτερα να εκφέρει γνώμη για την κατάσταση του και τη μελλοντική του την πρόγνωση. Το ιατρικό πιστοποιητικό εκδόθηκε 09/12/
  18. Συμφώνησε ότι δεν θα μπορούσε να κρίνει κατά πόσο ο Ενάγοντας στην κατάσταση που βρίσκεται θα μπορούσε να βρει εργασία. Ακόμα και να ήταν σε θέση να εργαστεί, ανέφερε ότι θα έπρεπε να επιστρέψει στην αγορά εργασίας βαθμηδόν, να κάνει 4 ώρες εργασία και σιγά‑σιγά να εξελιχθεί σε κανονικό ωράριο. Συμφώνησε ότι δικαιολογείται ο συγκεκριμένος να έχει αίσθημα της ζάλης και πονοκεφάλους και αυτό με δεδομένο ότι υπήρχε μία σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Ανέφερε ότι έχει άλλην εκτίμηση από τον ΜΕ
  19. Σε σχέση με την τετραπάρεση ή πάρεση που μετρούν τη μυϊκή ισχύ, ανέφερε ότι η διαισθησία ή παραισθησία του δέρματος, έχει να κάνει με την αίσθηση, δεν έχει να κάνει με τη μυϊκή ισχύ. Ο όρος τετραπάρεση αφορά μόνο μυϊκή ισχύ, μούδιασμα στα άκρα. Οι ριζιτικές βλάβες όσο και οι βλάβες των νεύρων του νωτιαίου μυελού, είναι η μυελοπάθεια. Δεν αμφισβητείται ότι αυτή ήταν η πάθηση του Ενάγοντα, αν και η αποκατάσταση υπήρξε εξαιρετική για άνθρωπο που είχε μυελοπάθεια μετατραυματική και ήρθε στο ιατρείο του περπατητός. Δεν του παραπονέθηκε για μούδιασμα, αν και τον ρώτησε. Συμφώνησε και το έγραψε στο πιστοποιητικό του ότι έχει σπαστικότητα στη βάδιση. Δεν έχει λόγο να διαφωνήσει με την εκτίμηση του ΜΕ4 ότι δεν αναμένεται βελτίωση της μυελοπάθειας. Από το 2013 μέχρι το 2018, δεν παρουσίασε επιδείνωση, η κατάσταση ήταν η ίδια. Oι πιθανότητες να παρουσιάσει επιδείνωση στο μέλλον, είναι πολύ λιγότερες από το να μην παρουσιάσει. Όσο περνά ο χρόνος, μονιμοποιείται μία κατάσταση. Η κρανιοεγκεφαλική κάκωση και η μυελοπάθεια είναι όλα τραυματικής αιτιολογίας. Εγχείρηση γίνεται για να σταματήσει την επιδείνωση της μυελοπάθειας, όχι για τη βελτίωση της κατάστασης. Διευκρίνισε ότι πρέπει να είναι ξεχωριστή η μετατραυματική μυελοπάθεια που είναι οξεία μυελοπάθεια. Αυτός είναι και ο λόγος που ξαναπερπάτησε ο Ενάγοντας, διότι αρχικά ήταν παραπληγικός και στη συνέχεια ξαναπερπάτησε. Αυτή είναι η διαφορά της μετατραυματικής οξείας μυελοπάθειας από την εκφυλιστική μυελοπάθεια. Δεν είναι η περίπτωση που ένας δίσκος καρφώθηκε σε κόκαλο και μετά καρφώθηκε στον νωτιαίο μυελό. Στη μετατραυματική μυελοπάθεια, στη διάσειση του νωτιαίου μυελού, οι ασθενείς έχουν πιθανότητες να βελτιωθούν. Για του λόγου του αληθές, ο Ενάγοντας μπήκε στο νοσοκομείο παραπληγικός και βγήκε περπατητός. Τώρα περπατά χωρίς βοηθήματα. Αν υπάρχει οστικό μηχανικό εύρημα το οποίο εφάπτεται του νωτιαίου μυελού, πρέπει να αφαιρεθεί για να μην του δημιουργήσει πρόβλημα στην πορεία. Δηλαδή να του δημιουργήσει πιεστική μυελοπάθεια. Σύμφωνα με τη μαγνητική τομογραφία ημερομηνίας 16/01/2012, διαπιστώθηκε μυελοπάθεια νωτιαίου μυελού στο επίπεδο A3, A
  20. Στην επαναληπτική τομογραφία, διαπιστώθηκε ότι μειώθηκε το παθολογικό σήμα του νωτιαίου μυελού και για να μειωθεί το σήμα, σημαίνει ότι υπήρξε βελτίωση. Αν δεν χειρουργηθεί για να αφαιρέσει κομμάτι που πίεζε για να παρουσιάσει βελτίωση, τότε είναι θέση του ότι ήταν μία θλάση του νωτιαίου μυελού. Τους περισσότερους ασθενείς για επέμβαση για μυελοπάθεια, τους στέλνουν οι νευρολόγοι και είναι αυτοί που διαγιγνώσκουν την κατάσταση. Θεωρεί ότι είναι εξίσου ικανός με νευροχειρουργό για να διαπιστώσει από πού προέρχεται μία μυελοπάθεια και ποιες συνέπειες μπορεί να έχει η συγκεκριμένη πάθηση. Αν υπάρχει μυελοπάθεια χωρίς πιεστικά φαινόμενα που πρέπει να χειρουργηθούν, τότε την περαιτέρω πορεία της κατάστασης της υγείας των ασθενών, την αναλαμβάνουν οι νευρολόγοι. Συμφώνησε ότι εκείνο που θα μπορούσε να του προσφέρει η χειρουργική επέμβαση, είναι να τον προφυλάξει από περαιτέρω επιδείνωση. Στατιστικά ο κίνδυνος με μίαν επέμβαση να μείνει εντελώς παράλυτος, είναι 2.5%. Ανέφερε ότι η επιλογή είναι του ότι μπορεί να μείνει παράλυτος με ποσοστό 0.5% ή να μην κάνει επέμβαση και να παραλύει σιγά‑σιγά. Ο τελευταίος μάρτυρας Υπεράσπισης, ΜΥ5, είναι ο νευροχειρουργός Χ. Χ. που εξήγησε το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού Τεκμήριο 31 και παρατίθεται πιο κάτω η γνώμη του που βρίσκεται στην τελευταία σελίδα του Τεκμηρίου
  21. Ο κύριος Τ. κατά την εμπλοκή του σε εργατικό ατύχημα υπέστη:
  22. Σοβαρή κρανιοεγκεφαλική κάκωση με εμπιεστικό κάταγμα κρανίου, επισκληρίδιο αιμάτωμα, υποσκληρίδιο αιμάτωμα, υπαραχνοειδή αιμορραγία.
  23. Κατάγματα πηχεοκαρπικών αμφοτερόπλευρα
  24. Ανάπτυξη αυχενικής μυελοπάθειας στο ύψος του Α3/4 επί ήδη υπάρχοντος προβολής δισκοφυτικού υλικού που προβάλλει προς τον νωτιαίο σωλήνα. Δεν μπορούσε να θυμηθεί προσωπικά τον ασθενή, διότι το πιστοποιητικό του εκδόθηκε το 2014 και βασίστηκε εξ' ολοκλήρου στο Τεκμήριο 31 για να θυμηθεί τα γεγονότα. Διευκρίνισε ωστόσο, ότι ο Ενάγοντας δεν θα ήταν καλό να κάνει χειρωνακτική εργασία βαραιού επιπέδου, δηλαδή ως σιδεράς, καλουψιής, οικοδόμος, φούρναρης, μεταφορέας σε αποθήκη και οποιοδήποτε επάγγελμα που έπρεπε να γίνει χρήση των χεριών ή του κορμού για να πάρει κάποιος βάρος. Πιθανόν να μπορούσε να κάνει ήπιες εργασίες. Όσον αφορά την οδήγηση, ανέφερε ότι θα μπορούσε να οδηγήσει κοντινές αποστάσεις. Αντεξεταζόμενος επιβεβαίωσε, ότι ο ασθενής είχε υποστεί σοβαρή κρανιοεγκεφαλική διάσειση και ότι τα συμπτώματα του, όπως οι ζαλάδες κλπ, συνάδουν με το εύρημα αυτό. Συμφώνησε ότι ο ΜΕ4, θα ήταν σε καλύτερη θέση να γνωμοδοτήσει για την κατάσταση του Ενάγοντα που τον εξέτασε πιο πρόσφατα τον Ιούλιο του
  25. Δεν γνώριζε τα ευρήματα του ΜΕ4 σε σχέση με τη μυελοπάθεια. Συμφώνησε επίσης, ότι δεν είχε υπόψη του εξετάσεις που μεσολάβησαν μετά που είχε εξετάσει τον ασθενή. Σε σχέση με το σημείο Hoffman, συμφώνησε ότι είναι σημείο που εμφανίζεται εξαιτίας παθολογικής αιτίας και αφορά σημείο ελέγχου της πυραμιδικής οδού του νευρικού συστήματος. Αν έχει υποστεί βλάβη, ο νευράξονας ο κεντρικός, θα φανεί κλινικά στον άρρωστο σαν σημείο Hoffman. Όταν το σημείο Hoffman είναι θετικό, ο άρρωστος έχει πυραμιδική βλάβη. Είναι το σημείο όπου όταν χαλαρώσει ο άρρωστος, ανακινούμε το δάκτυλο το μεσαίο με το άλλο το χαλαρό. Μπορεί να επηρεάσει την κίνηση των άκρων και μάλιστα στην πυραμιδική μορφή. Προκαλείται σπαστικότητα των άκρων έως και να μην παρουσιάζει τίποτε απολύτως κλινικά. Με αυτό το σημείο, δεν σημαίνει ότι ο Ενάγοντας θα είναι παράλυτος. Η πυραμιδική οδός επηρεάζεται από μυελοπάθεια ή από βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Επίσης μπορεί να εκδηλωθεί και σε άτομα που έχουν υποστεί τράνταγμα του νωτιαίου μυελού. Τον επηρεασμό των κινήσεων τον έχει πάθει από τη βαριά κρανιοεγκεφαλική κάκωση και από τη μυελοπάθεια. Δεν υπάρχει περίπτωση να ξεχωρίσει σε τι οφείλεται η μυελοπάθεια ακριβώς και δεν είναι σημαντική η συγκεκριμένη αιτία στην προκειμένη διότι έπαθε και τα δύο ο Ενάγοντας. Ο επηρεασμός που έχει υποστεί ο Ενάγοντας, δικαιολογείται από τις κακώσεις που έπαθε από το δυστύχημα και οι κακώσεις είναι περισσότερο στα άνω άκρα. Η δύναμη των κάτω άκρων είναι φυσιολογική. Το πυραμιδικό σύστημα το οποίο ελέγχει το σημείο Hoffman, ελέγχει τη δύναμη. Επίσης τα ευρήματα αυτά δικαιολογούν τη σπαστικότητα, δεν μπορούσε όμως να αναφέρει κατά πόσο η σπαστικότητα έχει αυξομειωθεί, ενόψει του χρόνου που έχει περάσει από την ημέρα που τον εξέτασε. Την εν λόγω επέμβαση για σταθεροποίηση της μυελοπάθειας, την σύστησε το
  26. Η επέμβαση γίνεται για να σταματήσει η επιδείνωση της κατάστασης. Ποσοστό 60% των ατόμων που θα έκαναν αυτήν την εγχείρηση, θα σταθεροποιηθούν, 18% μπορεί να βελτιωθούν και υπάρχει ένα ποσοστό 22% που μπορεί να χειροτερεύσουν. Ανέφερε ότι πιστεύει ότι πρέπει να ενημερωθεί σωστά ο άρρωστος σε σχέση με τους κινδύνους για να υποστεί τέτοιου είδους επέμβαση. Διαφώνησε ότι ήταν μεγάλος ο κίνδυνος επιδείνωσης της κατάστασης, με αποτέλεσμα να μείνει παράλυτος. Η στατιστική να μείνει παράλυτος είναι λιγότερο από το 1 τοις χιλίοις. Επίσης πρέπει να ληφθεί υπόψη, ότι οι ιατροί που κάνουν αυτές τις επεμβάσεις είναι εξειδικευμένοι και διεξάγουν συνεχώς αυτές τις εγχειρήσεις. Αναφορικά με την επιδείνωση της κατάστασης, εξαιτίας των καθημερινών δραστηριοτήτων του Ενάγοντα, ανέφερε ότι η πίεση είναι εκεί. Χτυπά σαν σφυρί, εξαρτάται αν ο Ενάγοντας θα κάνει μίαν καθημερινή πράξη η οποία θα προκαλέσει πρόβλημα ή αν ξαναχτυπήσει να επιδεινωθεί. Δεν μπορεί να προβλέψει τι μπορεί να του συμβεί στο μέλλον. Δεν είναι πρωτάκουστο το σενάριο ένας ασθενής να φοβηθεί το χειρουργείο. Αναφορικά με την ικανότητα του Ενάγοντα να εργαστεί, ανέφερε ότι είχε γνωμάτευση ότι μπορούσε να κάνει τον αποθηκάριο, αλλά διευκρίνισε ότι θα μπορούσε να κάνει αυτήν την εργασία μόνο αν δεν είχε να σηκώσει βάρη ή θα μπορούσε να κάνει γραφειακή εργασία. Εννοούσε δηλαδή να μην καταπονεί τον αυχένα του ή τα άκρα του ή να κάνει γραφειακή εργασία αν τούτο το επέτρεπαν τα κατάγματα. Θεώρησε ότι θα μπορούσε να κάνει την εργασία του περιπτερά καλύτερα χωρίς καταπόνηση. Παραδέχτηκε ωστόσο, ότι το ποια είναι η ακριβής εργασία του περιπτερά, δεν την γνωρίζει. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Το δυστύχημα είχε συμβεί όταν ο Ενάγοντας εργαζόταν σκάβοντας λάκκους για να φυτευτούν δέντρα σε λωρίδα γης πλάτους περίπου 70 εκατοστά δίπλα από ανοιχτό φωταγωγό βάθους 3 μέτρων και με διαστάσεις 2.70 επί 2.20 μέτρα. Είναι μη αμφισβητούμενο γεγονός, ότι αυτός ο φωταγωγός δεν έφερε οποιοδήποτε προστατευτικό κάλυμμα ή κιγκλίδωμα για αποτροπή πτώσης προσώπων από ύψος. Κατά συνέπεια, το θέμα της ευθύνης για το δυστύχημα, σίγουρα εν μέρει αποδίδεται στους εργοδότες του Ενάγοντα, ήτοι την Εναγόμενη και αρκετοί μάρτυρες Υπεράσπισης, προέρχοντο από την εταιρεία, παραδέχτηκαν ότι αυτή η παράλειψη ήταν σφάλμα της εταιρείας. Εξάλλου η Εναγόμενη προχώρησε σε παραδοχή ποινικών κατηγοριών σε σχέση με τη συγκεκριμένη παράλειψη. Αμφισβητούμενο επίδικο γεγονός επομένως, είναι κατά πόσο και ο Ενάγοντας έχει κάποιαν ευθύνη για το δυστύχημα, ένεκα του γεγονότος ότι κατά τη στιγμή της πτώσης, υπάρχει ισχυρισμός της Εναγόμενης ότι δεν έφερε προστατευτικό κράνος, δεν φορούσε παπούτσια ασφαλείας και είδε το μεγάλο άνοιγμα του φωταγωγού. Ως προς τα τραύματα του Ενάγοντα, είναι κοινό έδαφος ότι από την πτώση από ύψος, είχε υποστεί τα ακόλουθα τραύματα, ήτοι κρανιοεγκεφαλική κάκωση, (αιμάτωμα επί υποσκληριδίου δεξιά, μετωπιαία υπαραχνοειδή αιμορραγία και κατάγματα κρανίου), κάκωση αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, αυχενική μυελοπάθεια μετά από πτώση από ύψος και κατάγματα άνω άκρων αμφοτερόπλευρα, κάταγμα δεξιάς και αριστερής πηχεοκαρπικής. Επίσης το ιατρικό ιστορικό του Ενάγοντα, δεν αμφισβητήθηκε. Το ζήτημα που αμφισβητήθηκε με αποτέλεσμα να προσκομίσουν και οι δύο πλευρές ιατρική μαρτυρία, αφορούσε τα μόνιμα κατάλοιπα στον Ενάγοντα από την πτώση νευρολογικής φύσεως και συγκεκριμένα την εικόνα της μυελοπάθειας σε σχέση με τον νωτιαίο μυελό. Επίσης επίδικο, είναι ο επηρεασμός της καθημερινότητας του Ενάγοντα ως συνέπεια των τραυμάτων του και της βαριάς του μυελοπάθειας, αλλά και η μελλοντική προοπτική του Ενάγοντα συμπεριλαμβανομένου και του ενδεχομένου να πρέπει να υποβληθεί σε επικίνδυνη μελλοντική επέμβαση για να αποτρέψει τα χειρότερα σε σχέση με την επιδείνωση της κατάστασης του ή και να αποτραπεί η παραπληγία εξαιτίας της μυελοπάθειας. Επίδικο θέμα ήταν επίσης, κατά πόσο ο Ενάγοντας ενόψει των τραυμάτων του θα μπορούσε να εργοδοτηθεί σε εργασία για να μειώσει την απώλεια του. Σε σχέση με το ζήτημα της ευθύνης, είχα την ευκαιρία να ακούσω τον Ενάγοντα, τον επιθεωρητή εργασίας που εξέτασε το δυστύχημα και να συγκριθούν οι εκδοχές με αυτές των μαρτύρων που εργάζονταν στην Εναγόμενη εταιρεία. Το Δικαστήριο καλείται να αξιολογήσει τις εν λόγω μαρτυρίες ώστε να διαπιστώσει πραγματικά ευρήματα της υπόθεσης. Αναφορικά με τα τραύματα του Ενάγοντα, σχετική είναι η μαρτυρία του Ενάγοντα, των δύο γιατρών και η μαρτυρία αυτή θα πρέπει να αξιολογηθεί σε συνδυασμό με όλα τα έγγραφα τα πρωτογενή, ήτοι ιατρικός φάκελος, εξετάσεις, ακτινογραφίες κλπ, που βοηθούν στην αξιολόγηση της μαρτυρίας και στον εντοπισμό της πραγματικής κατάστασης σε σχέση με τις επιπτώσεις του δυστυχήματος στην υγεία του Ενάγοντα, καθώς και για την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ των τραυμάτων και τις επιπλοκές που παρουσιάστηκαν μεταγενέστερα του δυστυχήματος. Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω κάθε μάρτυρα και να σχηματίσω μία γενική εντύπωση για την αξιοπιστία του κάθε μάρτυρα. Παρατήρησα τον αυθορμητισμό του κάθε μάρτυρα και την αμεσότητα με την οποίαν απαντούσε τις ερωτήσεις κατά την αντεξέταση. Η γενική εντύπωση που αποκόμισα από κάθε μάρτυρα, ήταν σημαντική για τη διαμόρφωση της άποψης μου. Η αποτίμηση μου σε σχέση με την αξιοπιστία των μαρτύρων, ασφαλώς δεν περιορίζεται στη φαινομενική εντύπωση που μου δημιούργησε εκ πρώτης όψεως ο κάθε μάρτυρας. Η πεποίθηση μου ότι ένας μάρτυρας ήταν μάρτυρας της αλήθειας, βεβαιώνεται με συγκεκριμένα στοιχεία της υπόθεσης. Το ερώτημα ως προς την αξιοπιστία πρέπει να απαντηθεί με αυτοτέλεια, έτσι που να δημιουργείται η απαραίτητη εικόνα της βεβαιότητας αναφορικά με τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο της μαρτυρίας, την ποιότητα της και την πειστικότητα της σε σύγκριση με την υπόλοιπη μαρτυρία της υπόθεσης. (Βλ. Ομήρου ν. Δημοκρατία

(2001)2 ΑΑΔ 506). Ως εκ τούτου έχω αξιολογήσει ξεχωριστά κάθε μάρτυρα σε σχέση με τα λεγόμενα του και τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει προσκομίσει για να πείσει για την αλήθεια της εκδοχής του. Επιπρόσθετα, έχω αναλύσει τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα με αναφορά και την υπόλοιπη μαρτυρία της υπόθεσης, ώστε σε κάθε περίπτωση η προφορική μαρτυρία να έχει διασταυρωθεί με άλλα στοιχεία ή να έχει καταρριφθεί από άλλα στοιχεία και/ή μαρτυρία που αποδεικνύονται ως αναντίλεκτα στην υπόθεση. Έλαβα υπόψη μου πιθανά ελατήρια που μπορεί να είχε κάθε μάρτυρας να πει ή να μην πει την αλήθεια, ώστε να διαπιστωθούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια τα γεγονότα της υπόθεσης. Η επιθεωρήτρια ΜΕ1, θα πρέπει να θεωρηθεί αντικειμενική και αμερόληπτη μάρτυρας. Υπήρχε προσεκτική εξέταση των αιτιών του δυστυχήματος και είναι με βάση τη μελέτη που έγινε από τη μάρτυρα, η οποία πήγε επιτόπου στο μέρος του δυστυχήματος, που ετοιμάστηκε ο ποινικός φάκελος της υπόθεσης. Στη συνέχεια η Εναγόμενη εταιρεία παραδέχτηκε ενοχή σε σχέση με την έκθεση αδικημάτων που καταγράφεται στο Τεκμήριο
  1. Η επιθεωρήτρια έλαβε καταθέσεις από αυτόπτη μάρτυρα, έλαβε φωτογραφίες του φωταγωγού και της τοποθεσίας της πτώσης του Ενάγοντα που απεικονίζουν επακριβώς την κατάσταση στο έδαφος και έλαβε μαρτυρίες εκείνην την ημέρα σε ανύποπτο χρόνο σε σχέση με παροχή προστατευτικού κράνους και παπουτσιών ασφαλείας στον Ενάγοντα. Ο υπεύθυνος στο εργοτάξιο, της έδωσε μία θέση και η καταγραφή της θέσης του, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Είχε αναφέρει συγκεκριμένα "αναφορικά με τα παπούτσια δεν υπάρχει λόγος να δοθούν καινούργια παπούτσια, διότι είναι προς το τέλος του το έργο". Ούτε θα πρέπει να αμφισβητηθεί ότι έλεγξε το εργοτάξιο για διαθέσιμα κράνη και ότι δεν υπήρχαν. Η θέση αυτή εξάλλου, επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι η εταιρεία παραδέχτηκε την τέταρτη κατηγορία επί του Τεκμηρίου 3, δηλαδή που αφορά την παράλειψη του εργοδότη διασφάλισης παροχής κατάλληλου εξοπλισμού ατομικής προστασίας στους εργοδοτούμενους τους, δηλαδή ότι δεν τους παρείχε κράνη ασφαλείας ή παπούτσια ασφαλείας. Συνεπώς κρίνεται αξιόπιστος μάρτυρας και αυτά που ανέφερε στο Δικαστήριο, είναι βάσει επί της οποίας κρίνονται τα γεγονότα σε σχέση με τη διαπίστωση της ευθύνης της Εναγόμενης για το δυστύχημα. Είναι σημαντικό ότι αυτή η μάρτυρας, δεν είχε υπόψη της μαρτυρία ότι υπήρχαν παπούτσια και κράνη διαθέσιμα στον Ενάγοντα και ούτε της δόθηκε η αλληλογραφία που προσκομίστηκε στη δίκη σε σχέση με τη συμπεριφορά του Ενάγοντα στο εργοτάξιο. Αυτό δεν σημαίνει ότι η έρευνα είχε ελλείψεις. Εάν υπήρχε μαρτυρία σε σχέση με την απείθεια, αποδοτικότητα και προσοχή του Ενάγοντα στο εργοτάξιο, τότε δεν θα προχωρούσε η εταιρεία σε παραδοχή ποινικών κατηγοριών επί του θέματος και θα προσκόμιζε η εταιρεία μαρτυρία σε σχέση με αυτά που είχαν αναφέρει οι ΜΥ1 και ΜΥ2 στο Δικαστήριο. Εκείνο ήταν το κατάλληλο στάδιο να καταδειχθεί ότι η έρευνα της ΜΕ1 υπήρξε ελλιπής και όχι εκ των υστέρων μετά από μία δεκαετία. Τον Ενάγοντα τον παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή. Δεν είναι άνθρωπος με μεγάλη μόρφωση. Πρόκειται για απλό άνθρωπο που εκφράζεται στην ελληνική γλώσσα πολύ απλά. Τα όσα ανέφερε σε σχέση με τον τρόπο που έγινε το δυστύχημα, συνάδει με την εμπειρογνωμοσύνη της ΜΥ
  2. Επίσης οι φωτογραφίες που απεικονίζουν την πολύ στενή λωρίδα δίπλα από τον φωταγωγό, συνάδουν με την εκδοχή του Ενάγοντα ότι ενώ έσκαβε λάκκους, γλίστρησε προς τα πίσω και έπεσε μέσα στον φωταγωγό. Εξάλλου είναι λογικό ότι ως εργοδοτούμενος εκεί, ήταν υπόχρεος να εργαστεί στο συγκεκριμένο σημείο επειδή του δόθηκαν τέτοιες οδηγίες και σίγουρα εκτός και αν είχε γλιστρήσει δεν θα έβαζε τον εαυτό του σε τέτοιο κίνδυνο ενόψει του βάθους του φωταγωγού δίπλα στη στενή λωρίδα χώματος στην οποίαν εργαζόταν. Επίσης η εκδοχή που προέβαλε στο Δικαστήριο, είναι συνεπής με την κατάθεση που έλαβε η επιθεωρήτρια εργασίας, Τεκμήριο 6 στις 07/12/
  3. Δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω αυτά τα οποία είχε πει στην κατάθεση του λίγες μέρες μετά το δυστύχημα. Η θέση του ήταν ότι είχε παπούτσια ασφαλείας, αυτά ήταν σε κακή κατάσταση. Είχε ζητήσει νέα παπούτσια δύο φορές και δεν του είχαν δώσει. Αυτή η θέση συνάδει με τη μαρτυρία που περισυνέλλεξε η επιθεωρήτρια επιτόπου αμέσως μετά το δυστύχημα, ήτοι ότι δεν υπήρχε λόγος να δοθούν νέα παπούτσια στον Ενάγοντα, εφόσον το έργο ήταν προς το τέλος του. Οι επιστολές Τεκμήρια 8 και 8A που αφορούν τις προειδοποιητικές επιστολές που δόθηκαν στον Ενάγοντα σε σχέση με τη συμπεριφορά του, καμία αναφορά δεν κάνουν για την άρνηση του Ενάγοντα να φορέσει τον προστατευτικό εξοπλισμό. Οι δύο επιστολές αφορούν συγκεκριμένο θέμα, τη μειωμένη απόδοση του Ενάγοντα στην εργασία του, την απροσεξία του και τη λιγότερη διάθεση του για εργασία. Οι εν λόγω επιστολές, είχαν ως σκοπό να προειδοποιήσουν τον Ενάγοντα ότι θα προχωρούσαν σε απόλυση του αν δεν συμμορφωνόταν. Η επιστολή ημερομηνίας 06/07/2011 Τεκμήριο 35, καμία σχέση δεν πρέπει να έχει με τα αίτια του δυστυχήματος, καθότι αυτή δόθηκε σε όλους μετά από σύσκεψη και σε χρόνο πολύ προγενέστερο του χρόνου του δυστυχήματος. Αν η συγκεκριμένη επιστολή αφορούσε το πρόσωπο του Ενάγοντα, θα απευθυνόταν η επιστολή συγκεκριμένα στον Ενάγοντα όπως απευθύνονται συγκεκριμένα στον Ενάγοντα οι επιστολές Τεκμήριο 8 και 8A. Η προσπάθεια των Εναγομένων να κάνουν χρήση αυτής της επιστολής Τεκμήριο 35 και να την συνδέσουν με τη συμπεριφορά του Ενάγοντα και το ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας, μάλλον πρέπει να είναι σκέψη εκ των υστέρων, καθότι δεν προβλήθηκε τέτοιο επιχείρημα ποτέ κατά τον επίδικο χρόνο του δυστυχήματος και κατά τις 04/07/2012 όταν παραδέχτηκαν σε ποινική διαδικασία, ότι δεν είχαν δώσει στον Ενάγοντα τον κατάλληλο εξοπλισμό, ήτοι κράνος ασφαλείας και παπούτσια ασφαλείας. Επίσης σε σχέση με τον τρόπο που έγινε το δυστύχημα, η εκδοχή του συνάδει με αυτόπτη μάρτυρα της μαρτυρίας της οποίας έλαβε η επιθεωρήτρια που είπε ότι ο Ενάγοντας ήταν σκυφτός, σηκώθηκε, ζαλίστηκε και έπεσε. Επομένως θεωρώ, ότι είπε την αλήθεια ότι ο εργοδότης του εκείνην την ημέρα, δεν φρόντισε να επιβεβαιωθεί ότι φορούσε κράνος και παπούτσια και σε κάθε περίπτωση, το πρόσωπο που τον επέβλεπε, δεν έκανε θέμα συγκεκριμένο να διασφαλίσει την παροχή αυτού του προστατευτικού εξοπλισμού στον Ενάγοντα. Αναφορικά με το τι συνέβηκε στον Ενάγοντα, τα τραύματα του και την εμπειρία του στο νοσοκομείο και μετέπειτα, αυτά καταγράφονται λεπτομερώς στον ιατρικό φάκελο της υπόθεσης που κατατέθηκε. Αναφορικά με τα σημερινά του συμπτώματα, αυτά συνάδουν με την κλινική κατάσταση της υγείας του, ως την περιέγραψαν όλοι οι ιατροί που ήρθαν στο Δικαστήριο και είπαν πως δεν θα μπορούσε ο ίδιος να επινοήσει τέτοια συμπτώματα που να συνάδουν σε τέτοιον βαθμό με την πάθηση που έχει διαπιστωθεί ότι υποφέρει. Επίσης η θέση του ότι φοβάται να κάνει επέμβαση στον αυχένα και ότι έχει επιλέξει τη συντηρητική αγωγή παρά να επιλέξει επέμβαση μέχρι στιγμής, είναι επιλογή που δεν είναι παράλογη και συνάδει με την ιατρική μαρτυρία που παρουσίασε η πλευρά του στην υπόθεση. Εξάλλου και ο ΜΕ4, συμφώνησε ότι η κατάσταση της μυελοπάθειας, δυνατό να επιδεινωθεί με αποτέλεσμα να χειροτερεύσει η κατάσταση του. Δεν υπάρχει περίπτωση βελτίωσης της κατάστασης του, ακόμα και με χειρουργική επέμβαση. Το μόνο που μπορεί να ελπίζει ο Ενάγοντας, είναι άρση της περαιτέρω επιδείνωσης της κατάστασης του. Ούτε θεωρώ ότι είπε ψέματα ότι δεν είχε βρει κάποιαν εργασία που θα μπορούσε να την κάνει και ότι την είχε αρνηθεί ενόψει της κατάστασης της υγείας του. Είναι συγκεκριμένης ηλικίας ο Ενάγοντας. Είχα όπως ανέφερα και προηγουμένως, την ευκαιρία να τον παρακολουθήσω και διαπίστωσα τη μειωμένη δυνατότητα του να εκφράζεται στην ελληνική γλώσσα και έτσι είναι καθ' όλα πιστευτό ότι δεν μπορεί να βρει επικερδή εργοδότηση που να μην τον βάλει σε κίνδυνο για να επιδεινωθεί περαιτέρω η κατάσταση του και να παραμείνει παραπληγικός. Ένα άλλο σημάδι της αξιοπιστίας του, είναι ότι η εκδοχή του ήταν σχεδόν ίδια με αυτήν που είχε προβάλει στην κατάθεση του ενώπιον της επιθεωρήτριας. Δεν μπορούσε να θυμηθεί τότε τι είχε πει, αλλά αυτά που επανέλαβε ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν σχεδόν τα ίδια. Επίσης προέβαλε πολύ μικρές λεπτομέρειες ως προς το περιστατικό που κατέδειξαν ότι ο Ενάγοντας βασιζόταν στη μνήμη του για να αναφέρει τα γεγονότα. Για παράδειγμα, μπορούσε να θυμηθεί ότι ήταν η πλάτη του από την άλλην πλευρά που ήταν ο τοίχος και μπορούσε να θυμηθεί ότι η μία πλευρά ήταν ανοιχτή και οι άλλες ήταν κλειστές. Επίσης μπορούσε να θυμηθεί κάτι το οποίο είχε αναφέρει στην κατάθεση του, ότι την προηγούμενη ημέρα είχε βρέξει, με αποτέλεσμα το συγκεκριμένο σημείο να είναι βρεγμένο. Συνεπώς ο Ενάγοντας ανέφερε όλα τα γεγονότα για το δυστύχημα, για τις επιπτώσεις στην υγεία του. Με αδρές γραμμές η μαρτυρία του συνάδει με τη μαρτυρία άλλων μαρτύρων και με τα αναντίλεκτα γεγονότα της υπόθεσης και κρίνεται αξιόπιστος μάρτυρας. Αναφορικά με την εγκυρότητα του περιεχομένου του ιατρικού φακέλου του Ενάγοντα, σημειώνεται η παραδοχή της ΜΕ3 ότι αυτός ο φάκελος δεν βρισκόταν συνεχώς υπό τη φύλαξη του αρχείου και ότι βρέθηκε στην κατοχή εκπροσώπων του Ενάγοντα. Παρ' όλο τούτο, η γνησιότητα των εγγράφων που περιέχονται σε αυτό, μάλλον δεν πρέπει να αμφισβητείται επειδή τα περισσότερα αφορούν επώνυμες καταγραφές των ιατρών και φέρουν τη σφραγίδα του νοσοκομείου. Εάν υπήρχε καταχώρηση ή ισχυρισμός των πιστοποιητικών που ήταν αμφισβητούμενος, η Υπεράσπιση είχε όλην την ευκαιρία να μελετήσει το ενδεχόμενο με τη δική της ιατρική μαρτυρία. Δεν υπάρχει τέτοιο αμφισβητούμενο πραγματικό θέμα βαρύνουσας σημασίας και οι διαφορές των μερών επί των τραυμάτων του Ενάγοντα, αφορούν γνώμη ιατρών επί συγκεκριμένων παραδεκτών παθήσεων. Ως εκ τούτου, δεν τίθεται θέμα αμφισβήτησης του περιεχομένου του φακέλου που περιγράφει το ιατρικό ιστορικό και ευρήματα που να αφορούν τα τραύματα του Ενάγοντα. Αναφορικά με τον μάρτυρα ΜΥ1, διευθυντή της Εναγόμενης εταιρείας, δεν αποδίδω μεγάλη βαρύτητα στη μαρτυρία του. Δεν ήταν παρών όταν έγινε το δυστύχημα και δεν ήταν ανάμεσα στα άτομα από τα οποία η επιθεωρήτρια έλαβε κατάθεση. Δεν έχω λόγο να αμφισβητήσω το ότι στις 06/07/2011 επέστησαν την προσοχή όλων των εργαζομένων στα ατομικά μέτρα ασφαλείας. Όμως ως προς τη θέση ότι ο Ενάγοντας ευθύνεται για τη μη λήψη εκείνων των μέτρων τη δεδομένη στιγμή στο εργοτάξιο, δεν αποδίδω βαρύτητα στη μαρτυρία του. Αν ήταν έτσι τα πράγματα, δεν θα προέβαινε σε παραδοχή η εταιρεία στη συγκεκριμένη κατηγορία σε ποινική υπόθεση. Επίσης επί του Τεκμηρίου 35 που απευθυνόταν σε όλους τους εργαζομένους, δεν εξασφάλισε την υπογραφή του Ενάγοντα ότι έλαβε γνώση του περιεχομένου της επιστολής εφόσον εργαζόταν ο Ενάγοντας στην εταιρεία μέχρι τον Νοέμβριο του 2011 και η συγκεκριμένη επιστολή τους δόθηκε τον Ιούλιο. Η θέση του ότι αν δεν υπήρχε συμμόρφωση με τις οδηγίες του επιστάτη, θα απολυόταν ο Ενάγοντας δεν μπορεί να είναι πιστευτή. Δεν αποκλείεται να είναι αλήθεια ότι ο Ενάγοντας δεν ήταν από τους καλύτερους οικοδόμους που είχαν, αλλά η προσπάθεια του να παρουσιάσει τον Ενάγοντα ως αποκλειστικά υπαίτιο για την τύχη του ενώ δέχτηκε ότι η εταιρεία άφησε μίαν τεράστια τρύπα ακάλυπτη και επέτρεψε στους εργάτες της να εργάζονται δίπλα, πρόκειται για σκέψη εκ των υστέρων για να σωθεί ό,τι διασώζεται. Το ότι πρέπει να υπήρχε χαλαρότητα στο εργοτάξιο, προκύπτει και από το γεγονός ότι για μέρες προηγουμένως ήταν ανοιχτός ο φωταγωγός ενώ το εργοτάξιο λειτουργούσε. Εξάλλου εφόσον υπήρχε επιστάτης παρών στο εργοτάξιο, το μόνο που είχε να κάνει ήταν να απαγορεύσει στον Ενάγοντα να εργαστεί χωρίς τη λήψη των ατομικών μέτρων ασφαλείας. Η εκδοχή του ότι τα Τεκμήρια 8 και 8A δόθηκαν στον Ενάγοντα ειδικά εξαιτίας της παράλειψης του να φορά παπούτσια ασφαλείας και κράνος, δεν γίνεται πιστευτή διότι δεν συνάδει με την παραδοχή της εταιρείας σε ποινική κατηγορία για την παράλειψη της να εφοδιάσει τους εργάτες της με τον συγκεκριμένο εξοπλισμό εργασίας. Ο ΜΥ2 επανέλαβε στην ουσία τα όσα ανέφερε ο ΜΥ
  4. Για τους ίδιους λόγους δεν μπορεί να γίνει πιστευτός ότι τα Τεκμήρια 8 και 8A αποστάλθηκαν στον Ενάγοντα για να του επισημάνουν ειδικά σε σχέση με το συγκεκριμένο έργο και τη συγκεκριμένη ημέρα το ζήτημα της μη λήψης ατομικών μέτρων ασφαλείας. Περαιτέρω προέκυψε από την αντεξέταση, ότι δεν ήταν σε θέση να αναφέρει κατά πόσο πριν στις 17/11/2011 είχε απολυθεί προσωπικό για συγκεκριμένες παραλείψεις. Το συγκεκριμένο έργο ήταν κοντά στην ολοκλήρωση του και ήταν από τα τελευταία έργα που είχε συμπληρώσει η εταιρεία κατά τον επίδικο χρόνο. Ο χρόνος διεξαγωγής του έργου, συμπίπτει με την περίοδο της οικονομικής κρίσης της οικοδομικής βιομηχανίας στην Κύπρο. Επομένως δεν αποκλείεται αυτές οι επιστολές να είχαν αποσταλεί σε συγκεκριμένους εργάτες, διότι η εταιρεία σκόπευε να απολύσει προσωπικό και όχι ως αιτία μόνο το γεγονός ότι ο Ενάγοντας στο συγκεκριμένο έργο δεν φορούσε κράνος και παπούτσια ασφαλείας. Δέχτηκε εξάλλου αυτός ο μάρτυρας, ότι το δυστύχημα δεν είχε καμία σχέση με το γεγονός ότι ο Ενάγοντας δεν φορούσε κράνος και παπούτσια ασφαλείας, ούτε ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει 100% ότι το Τεκμήριο 35 δόθηκε ειδικά στον Ενάγοντα. Για τους ίδιους λόγους δεν αποδίδω ιδιαίτερη βαρύτητα στη μαρτυρία του μάρτυρα Υπεράσπισης
  5. Ως προς την ιατρική μαρτυρία, έδωσαν μαρτυρία 4 γιατροί 3 ειδικοτήτων. Ο ΜΥ3 που είναι ορθοπεδικός, ο ΜΕ4 που είναι νευροχειρουργούς και ο ΜΥ4 και ο ΜΥ5 νευρολόγοι. Τα κατάγματα και τα τραύματα που είχε υποστεί ο Ενάγοντας συνεπεία της πτώσης του από ύψος στον εν λόγω φωταγωγό, καταγράφονται με λεπτομέρεια στον ιατρικό φάκελο του νοσοκομείου και στα ιατρικά πιστοποιητικά που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια. Δεν υπήρξε αμφισβήτηση αυτών των τραυμάτων. Οι συγκεκριμένοι γιατροί, ήρθαν κυρίως για να εκφέρουν τη γνώμη τους σε σχέση με τη μονιμότητα της μυελοπάθειας του Ενάγοντα και τις συνέπειες αυτής της κατάστασης στη φυσική του υγεία, την ικανότητα του Ενάγοντα να εργαστεί σε επικερδή εργοδότηση και για να εκφέρουν γνώμη κατά πόσο είναι σωστή η συνετή επιλογή του Ενάγοντα μέχρι στιγμής να αποφύγει σοβαρή χειρουργική επέμβαση ώστε να μην επιδεινωθεί περαιτέρω η κατάσταση της μυελοπάθειας. Ως προς την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας της υπόθεσης, λαμβάνω υπόψη μου την αρχή που διατυπώθηκε με σαφήνεια στην υπόθεση Kayat Trading Ltd. V Genzyme Construction
(2013)1 ΑΑΔ 438, ότι η αποδεκτότητα μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, είναι η εξαίρεση στον κανόνα ότι ένας μάρτυρας δεν μπορεί να εκφέρει τη γνώμη του επί του επίδικου ζητήματος, εκτός και εάν καταδειχθεί ότι η μαρτυρία γνώμης είναι αναγκαία στα περιστατικά της υπόθεσης και ότι ο προτιθέμενος εμπειρογνώμονας που πρόκειται να καταθέσει, έχει τα προσόντα που χρειάζεται ώστε να δώσει τέτοια μαρτυρία. Πρόσωπο το οποίο έχει τις γνώσεις, πείρα και/ή κατάρτιση επί συγκεκριμένου ζητήματος, μπορεί να εκφέρει τη γνώμη του επί ζητήματος που αμφισβητείται. Επίσης στην υπόθεση Ομήρου ν. Δημοκρατίας Ποινική Έφεση αρ. 91/2017 ημερομηνίας 02/05/2018, το Εφετείο επεξήγησε ότι η αποδεκτότητα της γνώμης εμπειρογνώμονα ως μαρτυρία σε δίκη, συναρτάται κατά πρώτο λόγο με τη σχετικότητα της προς το επίδικο θέμα, δηλαδή κατά πόσο πρόκειται για μαρτυρία η οποία κρίνεται ευλόγως αποδεικτική ή ανταποδεικτική ενός ζητήματος το οποίο χρήζει απόδειξης. Πέραν της σχετικότητας, απαιτείται η μαρτυρία ενός εμπειρογνώμονα να παρέχει εξειδικευμένη επιστημονική γνώμη και πληροφορίες που βρίσκονται έξω από το πεδίο κοινής γνώμης και εμπειρίας. Αυτοί οι εμπειρογνώμονες δεν ήταν μάρτυρες που έχουν εκφέρει μόνο τη γνώμη τους επί γεγονότων που έχουν αποδειχθεί με βάση το δίκαιο της απόδειξης, αλλά εξαιτίας των γνώσεων τους και της πείρας τους ήταν σε θέση να αποκαλύψουν γεγονότα της υπόθεσης που σε διαφορετική περίπτωση, δεν θα ήταν γνωστά στο Δικαστήριο. Υπάρχει διχοτομία μεταξύ της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων που εκφέρουν την άποψη τους και καταλήγουν σε συμπεράσματα στη βάση γεγονότων που έχουν ήδη αποδειχθεί και μάρτυρες εμπειρογνώμονες που εξαιτίας των γνώσεων τους και τη χρήση ειδικών εργαλείων, ανακαλύπτουν γεγονότα της υπόθεσης που δεν είναι ορατά στους κοινούς ανθρώπους. (Βλ. R v Luttrell [2004] 2 Cr. App.R 31 at 35). Αυτοί οι μάρτυρες είναι μάρτυρες γεγονότων, παρ' όλο που θεωρούνται εμπειρογνώμονες. Κάποτε είναι δύσκολο να γίνει η σωστή κατάταξη μεταξύ μαρτυρίας της γνώμης που προκύπτει ως συμπέρασμα από την ανάλυση των γεγονότων και της μαρτυρίας εμπειρογνώμονα που σκοπό έχει τη διακρίβωση των γεγονότων. A microbiologist who looks through a microscope and identifies a microbe is perceiving a fact no less than the bank clerk who sees an armed robbery committed. The only difference is the former can use a particular instrument and can ascribe objective sύgnύfύgance to the data he perceives. The question of subjective assessment and interpretation which is the essence of opinion evidence hardly enters into the matter at all (Hopson on Evidence Sweet and Maxwell 18) Στην υπόθεση Siegel v. Pummel [2014] EWHC 4309 (QB), το Αγγλικό Δικαστήριο επεξήγησε ότι ο ρόλος του ειδικού εμπειρογνώμονα, είναι να βοηθήσει το Δικαστήριο να καταλήξει σε σωστά συμπεράσματα σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα. Ο εμπειρογνώμονας καταδεικνύει την εμπειρογνωμοσύνη του όταν βοηθά το Δικαστήριο με τις ειδικές του γνώσεις με τρόπο αντικειμενικό, ανεξάρτητο και με διαφάνεια να καταλήξει σε δικά του συμπεράσματα σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα. Δεν βοηθά το Δικαστήριο όταν ο εμπειρογνώμονας μειώνει άλλον ειδικό που έχει εκφέρει αντίθετη γνώμη, ακόμη και εάν δικαιολογείται η έντονη αμφισβήτηση των ευρημάτων του ειδικού με την αντίθετη άποψη. Σε εκείνην την υπόθεση, ο Δικαστής είχε σημειώσει τα εξής: «His evidence was combative and dismissive of that of other medical professionals who were not specialists in the same field as himself». Αυτά που είπε ο ΜΥ3 σε σχέση με τη λειτουργικότητα των άκρων του Ενάγοντα από ορθοπεδικής πλευράς, κρίνω ότι είναι αντικειμενική άποψη και ορθή. Ως ορθοπεδικός που ήταν, αντιλήφθηκε ότι τα μόνιμα του κατάλοιπα οφείλονται στην άλλην πάθηση της μυελοπάθειας που αφορά ειδικότητα που δεν την κατέχει. Διαπίστωσε όμως με την κλινική εξέταση του Ενάγοντα, ότι αυτός έχει περιορισμό των κινήσεων του και παρ' όλο ότι είναι μάρτυρας της Υπεράσπισης, αντικειμενικά εξέφρασε την άποψη ότι ο Ενάγοντας με τους περιορισμούς της κινητικότητας που έχει, θα δυσκολευτεί να βρει εργοδότη και έτσι είναι η πραγματικότητα. O Ενάγοντας ήταν οικοδόμος. Επειδή η ικανότητα του να κάνει χειρωνακτική εργασία για πολλές ώρες είναι μειωμένη και επειδή η σωματική κόπωση μπορεί να είναι επικίνδυνη ενόψει της κατάστασης, είναι δύσκολο ή απίθανο ένας εργοδότης να αναλάμβανε το ρίσκο να εργοδοτήσει τον Ενάγοντα σε χειρωνακτικής φύσεως εργασία στην οποίαν μπορούσε να πάθει κακό. Επιπρόσθετα, δεν έχει άλλες ουσιαστικές δεξιότητες ώστε να κάνει καθιστικής φύσεως εργασία. Έτσι θεωρώ ότι η γνώμη του ΜΕ4 ότι δύσκολα μπορεί να εργοδοτηθεί, είναι σωστή και αιτιολογημένη. Ο ΜΕ4, έχει πολύχρονη πείρα στον τομέα της νευροχειρουργικής. Περαιτέρω, παρακολούθησε την εξελικτική πορεία του Ενάγοντα από το 2013 μέχρι τον χρόνο πριν λίγο την ακροαματική μαρτυρία και τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο. Εξέτασε με προσοχή όλα τα ιατρικά πιστοποιητικά και τις εξετάσεις στις οποίες υποβλήθηκε ο Ενάγοντας και επιβεβαίωσε τα ευρήματα του με βάση το Τεκμήριο 27 που είναι η αξονική τομογραφία. Εξήγησε με άρτιο τρόπο ότι η μυελοπάθεια είναι τραυματισμός του νωτιαίου μυελού και εξήγησε επίσης, ότι το επίπεδο των οστεοφύτων εξαιτίας του τραυματισμού και της ζημιάς που έχει προκληθεί στον νωτιαίο μυελό, προκαλεί τα συμπτώματα της τετραπάρεσης. Σύνδεσε και εξήγησε γιατί η πτώση από ύψος και το κάταγμα που υπέστη η κεφαλή του, ο σπόνδυλος και ο αυχένας του, προκάλεσαν τη συγκεκριμένη πάθηση. Εξήγησε και συμφώνησε με τα ευρήματα των άλλων γιατρών για τα οποία προσκομίστηκαν ιατρικά πιστοποιητικά ως Τεκμήρια με τη διάγνωση της βαριάς μυελοπάθειας και εξήγησε γιατί στο μέλλον θα ήταν εύκολο με άλλο τραύμα η κίνηση του Ενάγοντα να γίνει μετατόπιση του δίσκου με αποτέλεσμα να ασκηθεί μεγαλύτερη πίεση του μυελού. Επίσης διαχώρισε μεταξύ του προσωρινού οιδήματος που προκλήθηκε στον νωτιαίο μυελό μετά το τραύμα και της μόνιμης μυελοπάθειας που οφείλεται στη βλάβη των κυττάρων του νωτιαίου μυελού. Επειδή η βλάβη είναι στα κύτταρα, η βλάβη είναι μόνιμη και εξήγησε γιατί εξαιτίας αυτής της βλάβης ο Ενάγοντας έχει συγκεκριμένα συμπτώματα που αφορούν την καθημερινότητα του, μεταξύ άλλων, και της σπαστικότητας στις κινήσεις του που αφορούν τα άκρα του. Η εκτίμηση του ενόψει της πιο πάνω εξήγησης ότι η φυσική άσκηση ή εργασία μπορεί να επιφέρει περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης του είναι απόλυτα λογική. Επίσης κρίνω ότι είναι αιτιολογημένη και η θέση του, ότι ο Ενάγοντας αποφεύγει να κάνει εγχείρηση στον σπόνδυλο του και ότι έχει επιλέξει αντ' αυτού τη συντηρητική αγωγή για να αποφύγει τέτοιο ενδεχόμενο όσο περισσότερο χρόνο μπορεί. Η γνώμη του ΜΕ4 επί του σημείου αυτού, είναι καλύτερη από εκείνη των νευρολόγων. Καταρχήν ο ΜΕ4 είναι νευροχειρουργός. Γνωρίζει κατά την άποψη μου, καλύτερα την πιθανότητα επιπλοκών σε τέτοιες εγχειρήσεις, διότι έχει κάνει αμέτρητες τέτοιες εγχειρήσεις. Κατά δεύτερο λόγο, είναι αυτονόητο ότι οποιαδήποτε εγχείρηση αφορά τη σπονδυλική στήλη που θεωρείται πάρα πολύ σοβαρή και που θα χρειαστεί ο Ενάγοντας πολλούς μήνες ανάρρωσης, δεν υπάρχει καμία εγγύηση για την επιτυχία τέτοιας επέμβασης και έτσι θεωρώ ότι η γνώμη του είναι καλά τεκμηριωμένη και αντικειμενική. Εξάλλου δεν υπήρχε καμία υπερβολή στις εκτιμήσεις του ή προσπάθεια του να διογκώσει τη σοβαρότητα της κατάστασης του Ενάγοντα, αφού μεταξύ άλλων ανέφερε, ότι η πιθανότητα εμφάνισης επιληπτικών κρίσεων του Ενάγοντα έχει σχεδόν εκμηδενιστεί ενόψει της παρόδου του χρόνου από την ημέρα του ατυχήματος του. Αναφορικά με τη μαρτυρία των ΜΥ4 και ΜΥ5, δεν θεωρώ ότι είναι λανθασμένη η γνώμη των νευρολόγων. Αιτιολόγησαν πολύ καλά τις θέσεις τους, αλλά και οι ίδιοι αναγνώρισαν ότι δεν μπορεί για ορισμένα θέματα η γνώμη τους να είναι καλύτερη από αυτήν του ΜΕ4 για τον λόγο, ότι εξέτασαν τον Ενάγοντα μόνο μία φορά πριν από αρκετά χρόνια. Η γνώμη του ΜΥ4 ότι ο Ενάγοντας μπορεί να εργαστεί σε χειρωνακτική εργασία, έρχεται σε αντίθεση με τη γνώμη του άλλου γιατρού νευρολόγου ΜΥ5 και του ορθοπεδικού ΜΥ
  1. Συμφώνησαν με τη θέση του ΜΕ4, ότι η μυελοπάθεια που επηρεάζει την κάθε πτυχή της καθημερινότητας του Ενάγοντα είναι μόνιμη και μη αναστρέψιμη και ότι η όποια εγχείρηση που θα κάνει, δεν θα έχει το αποτέλεσμα να ανατραπεί αυτό το δεδομένο, παρά μόνο να αποφύγει την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης του. Δεν θεωρώ ότι είναι σε καλύτερη θέση από τον ΜΕ4 να εκφέρουν την άποψη ότι ο Ενάγοντας θα πρέπει να επιλέξει ως μία σωστή επιλογή να μην κάνει την εγχείρηση ενόψει των επιπλοκών που εξήγησε ο ΜΕ4 ότι μπορεί να επισυμβούν. Ούτε θεωρώ ότι είναι σωστή η γνώμη του ΜΥ4 ότι ο Ενάγοντας μπορεί να εργοδοτηθεί σε χειρωνακτικής φύσεως εργασία. Ναι, μπορεί να περπατήσει, ναι μπορεί να έχει μυϊκή δύναμη στα χέρια του ο Ενάγοντας, αλλά το ζήτημα της σπαστικότητας επηρεάζει την κινητικότητα και επίσης ένα πρόσθετο μικρό τραύμα στην περιοχή, για παράδειγμα με την οδήγηση ή με απότομη κίνηση του αυχένα, θα μπορούσε να προκαλέσει επιδείνωση της κατάστασης του, ακόμα και παράλυση του και έτσι δεν είναι καθόλου παράλογο ότι ο Ενάγοντας έχει περιορίσει τη ζωή του με τέτοιον τρόπο, ώστε να υποβαθμιστεί αυτός ο κίνδυνος με μείωση κινήσεων. Ο ΜΥ5 συμφώνησε ότι δεν μπορεί ο Ενάγοντας να κάνει χειρωνακτική εργασία, αλλά προτάσεις του σε σχέση με άλλους είδους εργοδότηση που θα μπορούσε να βρει ο Ενάγοντας δεν λαμβάνουν υπόψη την πραγματική φύση και το εύρος των κινήσεων απαραίτητων για να εκτελέσει με επάρκεια τα πραγματικά καθήκοντα των προτεινόμενων εναλλακτικών επαγγελμάτων. Επομένως θεωρώ, ότι ήταν υπερβολικά αισιόδοξοι σε σχέση με την εγχείρηση και σε σχέση με την ικανότητα του Ενάγοντα να βρει εργασία και προτιμώ για τους λόγους που ανέφερα πιο πάνω, τη γνώμη του ΜΕ4 που είναι πιο αντικειμενική και αιτιολογημένη. ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Με βάση την αξιόπιστη μαρτυρία της υπόθεσης, καταλήγω στα ακόλουθα πραγματικά ευρήματα. Ως προς τον τρόπο που είχε συμβεί το δυστύχημα, αποδέχομαι εξ' ολοκλήρου τα ευρήματα της επιθεωρήτριας εργασίας ως αυτά διατυπώνονται στο Τεκμήριο
  2. Από τη διερεύνηση του ατυχήματος παρατηρήθηκαν-διαπιστώθηκαν τα ακόλουθα: -σύμφωνα με το έντυπο της εκ των προτέρων γνωστοποίησης εργοταξίου, κύριος του έργου και εργολάβος ολόκληρου του έργου, ήταν η εταιρεία CYTHERA DEVELOPMENTS LTD. -το έντυπο της εκ των προτέρων γνωστοποίησης του εργοταξίου διαβιβάστηκε στο γραφείο στις 21/06/
  3. -η εταιρεία CYTHERA DEVELOPMENTS LTD υπέβαλε στο Ε.Γ.Ε.Ε Λευκωσίας στις 27/12/2011 το έντυπο γνωστοποίησης ατυχήματος. -ο Σ. Τ. παθών, ήταν εργοδοτούμενος της CYTHERA DEVELOPMENTS LTD. -κατά την επίσκεψη του στη σκηνή του ατυχήματος στις 24/11/2011, ημέρα του ατυχήματος, παρατηρήθηκαν τα ακόλουθα: Το υπό κατασκευή κτηριακό συγκρότημα, είχε σχεδόν ολοκληρωθεί. Τη συγκεκριμένη ημέρα, διεξάγονταν διάφορες εργασίες, όπως μπογιαντίσματα εσωτερικά των ορόφων, καθαριότητα των ορόφων και εργοταξίου και προετοιμασία αυλής για δεντροφύτευση. Στην ανατολική αυλή υπήρχαν δύο ανοίγματα τα οποία χρησίμευαν ως φωταγωγοί υπογείου. Ο φωταγωγός που βρισκόταν στο βορειοανατολικό άκρο είχε κατάλληλο κάλυμμα, ενώ αυτός που βρισκόταν στο νοτιοανατολικό άκρο, δεν έφερε οποιοδήποτε προστατευτικό κάλυμμα ή κιγκλίδωμα για αποτροπή πτώσης προσώπων από ύψος και είχε διαστάσεις 2.70˟2.20m περίπου. Μεταξύ του νοτιοανατολικού φωταγωγού και του τοίχου περίφραξης του ανατολικού συνόρου του οικοπέδου, υπήρχε στενή λωρίδα χώματος 70cm περίπου, στην οποίαν εργοδοτούμενοι της εταιρείας άνοιγαν λάκκους για να φυτεύσουν δέντρα. Οι λάκκοι είχαν διαστάσεις 40˟40cm περίπου. Το ατύχημα συνέβηκε στον υπαίθριο χώρο του ισογείου του κτηρίου που αναφέρεται στις παραγράφους 7.5.2 και 7.5.
  4. Το συνολικό ύψος που βρισκόταν το άνοιγμα σε σχέση με το υπόγειο ήταν 3.10cm περίπου (απόσταση μεταξύ δαπέδου αυλής και υπογείου/ύψος πτώσης Σ. Τ.) Ο Σ. Τ. δεν φορούσε κράνος και παπούτσια ασφαλείας την ημέρα του ατυχήματος. Στο Σχέδιο Ασφάλειας και Υγείας, στο Παράρτημα Γ: γραπτές εκτιμήσεις κινδύνων, στη σελίδα 30 στη Δραστηριότητα: Εργασίες σε ύψος αναγνωρίζει τον κίνδυνο: Πτώση ατόμων ως ψηλό. Αναφέρει ως πιθανές αιτίες μεταξύ άλλων ''ανοίγματα/οπές σε τοίχους και δάπεδα'' και Μέτρα Ελέγχου, μεταξύ άλλων ''Χρήση κρανών ασφαλείας από όσους ευρίσκονται στο εργοτάξιο, Τοποθέτηση σταθερών κιγκλιδωμάτων ασφαλείας ύψους 1.0-1.15m επαρκούς αντοχής στα άκρα δαπέδων ή ανοιγμάτων και κάλυψη οπών σε δάπεδα με στερεά μέσα, χρήση ζωνών ασφαλείας όπου άλλα μέτρα ασφαλείας δεν είναι επαρκή. Η εταιρεία CYTHERA DEVELOPMENTS LTD ήταν ασφαλισμένη σύμφωνα με τον περί Υποχρεωτικής Ασφάλισης Ευθύνης των Εργοδοτών Νόμο με την ασφαλιστική εταιρεία. Επίσης αποδέχομαι, ότι ο Ενάγοντας ζήτησε νέο ζευγάρι παπούτσια και επειδή το έργο ήταν προς το τέλος του, δεν του δόθηκε άλλο ζευγάρι. Ο Ενάγοντας δεν είχε επίσης διαθέσιμο προστατευτικό κράνος στο εργοτάξιο και κανείς επιστάτης δεν τον προμήθευσε με ένα και ούτε του απαγόρευσε να εργαστεί ενόψει του γεγονότος ότι δεν φορούσε τέτοιο κράνος. Ως προς το τι έπαθε ο Ενάγοντας μετά από την πτώση του στον φωταγωγό, σχετικό είναι το Τεκμήριο
  5. Ο ως άνω ασθενής σαν αποτέλεσμα του ατυχήματος από ορθοπεδικής πλευράς υπέστη: 1) Κάταγμα αριστεράς πηχεοκαρπικής. Αντιμετωπίστηκε συντηρητικά με ανάταξη και γύψινο νάρθηκα. Ο νάρθηκας αφαιρέθηκε στις 5 εβδομάδες. 2) Ανοιχτό-συντριπτικό κάταγμα δεξιάς πηχεοκαρπικής. Αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με ανάταξη-εξωτερική οστεοσύνθεση και βελόνες. Αφαιρέθηκαν στις 10 εβδομάδες. Ο πόνος και η ταλαιπωρία υπήρξαν έντονα στα αρχικά στάδιο λόγω και των άλλων σοβαρών κακώσεων που υπέστη. Κάταγμα κρανίου, αιμάτωμα, κάκωση αυχενικής μοίρας. Μετά την αφαίρεση της εξωτερικής οστεοσύνθεσης και του γύψινου νάρθηκα, ο ασθενής άρχισε εντατική φυσιοθεραπεία λόγω της έντονης δυσκαμψίας που είχε. Ο ασθενής ήδη έχει παρουσιάσει μετά-τραυματική αρθρίτιδα στον δεξιό καρπό λόγω του ότι το κάταγμα ήτο ενδοαρθρικό. Επίσης υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης οστεοαρθρίτιδας μετά-τραυματικής και στον αριστερό καρπό. Λόγω της χρονικής περιόδου που έχει παρέλθει ο περιορισμός των κινήσεων του δεξιού καρπού θεωρείται μόνιμος. Δεν έχει επιστρέψει ακόμη στην εργασία του και δεν δύναται να εκτελεί χειρωνακτική εργασία. Ο κύριος Τ. υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση την 24/11/2011 η οποία έθεσε σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του και υπεβλήθη εις εγχείρηση κρανιοτομής, για ανάταξη εμπιεστικού κατάγματος και αφαίρεση επί και υποσκληριδίου συμπτώματος. Επίσης υπέστη σοβαρό τραυματισμό της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με πρόκληση αυχενικής μυελοπάθειας με κλινική συμπτωματολογία παραπάρεση άνω άκρων και σπαστικότητα κάτω άκρων. Απ' ό,τι προκύπτει από τη μελέτη των απεικονιστικών εξετάσεων προϋπήρχαν του τραυματισμού εκφυλιστικές αλλοιώσεις στην ΑΜΣΣ χωρίς όμως να προκαλούνται οποιαδήποτε συμπτώματα αφού ο κύριος Τ. εργαζόταν ανελλιπώς μέχρι τον τραυματισμό του. Δεν αναμένεται βελτίωση της κατάστασης του στο μέλλον. Υπάρχει όμως η πιθανότητα επιδείνωσης της νευρολογικής του εικόνας γι' αυτό και συστήθηκε χειρουργική αντιμετώπιση στα επίπεδα Α3-4 και Α5-
  6. ΕΥΘΥΝΗ Κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο Ενάγοντας ήταν οικοδόμος που εργαζόταν για την Εναγόμενη εταιρεία, εκτελούσε τα συγκεκριμένα καθήκοντα συμμορφούμενος με τις οδηγίες του εργοδότη του και θα πρέπει να εξεταστεί η ευθύνη της Εναγόμενης για την πρόκληση του ατυχήματος. Αναγνωρίζεται στο Κοινοδίκαιο, ότι ο εργοδότης έχει το καθήκον να ασκεί εύλογη επιμέλεια και προσοχή για να προφυλάξει τον εργοδοτούμενο του από οποιονδήποτε κίνδυνο που ο λογικός άνθρωπος θα θεωρούσε προβλεπτό κίνδυνο κατά την εργοδότηση του εργοδοτούμενου (βλ. Clerk & Lindsell on Torts, Sweet & Maxwell) Eleventh Edition, Section 12 Master and Servant, Employers Duty par.
  7. Στην ίδια παράγραφο στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell, επεξηγείται ποια είναι τα όρια αυτού του καθήκοντος: 1) Employ competent servants. Να εργοδοτεί ικανούς υπαλλήλους. 2) Provide and maintain adequate plant and appliances for the work carried. Να παρέχει το σωστό χώρο εργασίας και εργαλεία για τη σωστή εκτέλεση της εργασίας, ως και επίσης να συντηρεί το χώρο εργασίας και τα εργαλεία. 3) Provide and enforce a safe system of work. Να παρέχει και να εφαρμόσει ασφαλές σύστημα εργασίας. Τα Κυπριακά Δικαστήρια έχουν εφαρμόσει αυτό το κριτήριο κατά την εξέταση εργατικών ατυχημάτων. Η Βουλή έχει θεσπίσει τον Νόμο που προνοεί για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία, Ν.89
(1)/96. Αυτός ο νόμος έχει θεσμοθετήσει και ενσωματώσει τις αρχές του Κοινοδικαίου που αφορούν το καθήκον του εργοδότη προς τον εργοδοτούμενο για την ασφάλεια του κατά την εργοδότηση του. Προβλέπεται στις ερμηνευτικές διατάξεις του ιδίου νόμου δίπλα από τις λέξεις «εργοδότη» και «εργοδοτούμενου» τι περιλαμβάνει αυτή η σχέση. "εργοδότης" περιλαμβάνει και πρόσωπο, που δεν έχει άλλα εργοδοτούμενα πρόσωπα, αλλά διεξάγει οικονομική δραστηριότητα ή διευθύνει την επιχείρηση του με σκοπό κερδοσκο­πικό ή μη "εργοδοτούμενος" σημαίνει, πρόσωπο που εργά­ζεται με σύμβαση απασχόλησης ή ασκούμενο ή μαθητευόμενο πρόσωπο και περιλαμβάνει πρό­σωπα τα οποία, ως τρόφιμοι ιδρυμάτων, εκτε­λούν εργασία που τους έχουν ανατεθεί και ο όρος "εργοδότηση" θα ερμηνεύεται ανάλογα. Ο Ενάγοντας έσκαβε λάκκους στη στενή λωρίδα χώματος δίπλα από τον φωταγωγό που ήταν ανοιχτός για μέρες κατόπιν οδηγιών της Εναγόμενης. Υπήρχε επιστάτης της Εναγόμενης εταιρείας σε καθήκον που επιθεωρούσε και επέβλεπε τις εργασίες του Ενάγοντα. Οι γενικές υποχρεώσεις του εργοδότη να προφυλάξουν τους εργοδοτούμενους, κωδικοποιούνται στο άρθρο 13 του Νόμου 89
(1)/96 ως ακολούθως: «13.
(1)Κάθε εργοδότης πρέπει, να διασφαλίζει, καθ' όσον είναι ευλόγως εφικτό, την ασφάλεια, υγεία και ευημερία στην εργασία όλων των εργοδοτουμένων του.
(2)Χωρίς επηρεασμό της γενικότητας των υποχρεώσεων του που αναφέρονται στο εδάφιο
(1)/OL, υποχρεώσεις κάθε εργοδότη επεκτείνονται, ώστε να περιλαμβάνουν τα ακόλουθα: ­ (α) την παροχή και διατήρηση εγκαταστάσεων, συστημάτων KOL μεθόδων εργασίας τα οποία να είναι καθ' όσον είναι ευλόγως εφικτό, ασφαλή και χωρίς κινδύνους για την υγεία, (β) τις διευθετήσεις που διασφαλίζουν, καθ' όσον είναι ευλόγως εφικτό, την ασφάλεια και την απουσία κινδύνων για την υγεία σε σχέση με τη χρήση, χειρισμό, αποθήκευση και μεταφορά αντικειμένων και ουσιών, (γ) την παροχή τέτοιων πληροφοριών, οδηγιών, εκπαίδευσης και επιτήρησης για τη διασφάλιση, καθ' όσον είναι ευλόγως εφικτό, της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτουμένων του, (δ) τη διατήρηση οποιωνδήποτε χώρων εργασίας που είναι κάτω από τον έλεγχο του, συμπεριλαμβανομένων και των μέσων προσπέλασης και εξόδου, σε κατάσταση που να είναι καθ' όσον είναι, ευλόγως εφικτό, ασφαλείς και χωρίς κινδύνους για την υγεία, (ε) την παροχή και διατήρηση περιβάλλοντος εργασίας για τους εργοδοτούμενους του το οποίο καθ' όσον είναι ευλόγως εφικτό, είναι ασφαλές, χωρίς κινδύνους για την υγεία και επαρκές όσον αφορά τις διευκολύνσεις και διευθετήσεις για την ευημερία τους στην εργασία ... ......................». (στ) (
  1. i)τη λήψη των αναγκαίων μέτρων για την προστασία της ασφάλειας και της υγείας των εργοδοτουμένων του, συμπεριλαμβανομένων των δραστηριοτήτων πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων, ενημέρωσης, εκπαίδευσης και κατάρτισης, καθώς και της δημιουργίας της απαραίτητης οργάνωσης και της παροχής των αναγκαίων μέσων (
  2. ii)την επίβλεψη της ορθής εφαρμογής των μέτρων ασφάλειας, υγείας και ευημερίας των εργοδοτουμένων του ή και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεάζονται από τις δραστηριότητές του ή από τον τρόπο που διευθύνει την επιχείρησή του· (iii) την προσαρμογή των μέτρων αυτών ανάλογα με τις μεταβολές των περιστάσεων και την επιδίωξη της βελτίωσης των υφιστάμενων καταστάσεων· (ζ) την παροχή στους αντιπροσώπους ασφάλειας επαρκούς απαλλαγής από την εργασία χωρίς μισθολογική απώλεια, καθώς και των αναγκαίων μέσων προκειμένου να μπορούν να εκπληρώσουν τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις τους, που απορρέουν από τον παρόντα νόμο.
(3)ο εργoδότης εφαρμόζει τα μέτρα πoυ προβλέπονται στον παρόντα νόμο και τους Κανονισμούς που εκδίδονται δυνάμει αυτού, ακολουθώντας τις πιο κάτω γενικές αρχές πρόληψης: (α) αποφυγή των κινδύνων (β) εκτίμηση των κινδύνων που δεν μπορούν vα αποφευχθούν (γ) καταπολέμηση των κινδύνων στην πηγή τους (δ) προσαρμογή της εργασίας στov άνθρωπο, ειδικότερα όσov αφoρά τη διαμόρφωση τωv θέσεων εργασίας, καθώς και τηv επιλογή τωv εξοπλισμών εργασίας και τωv μεθόδωv εργασίας και παραγωγής προκειμένου ιδίως να μετριαστεί η μονότονη και ρυθμικά επαναλαμβανόμενη εργασία και να μειωθούν οι επιπτώσεις της στην υγεία. (ε) παρακολούθηση της εξέλιξης της τεχνολογίας (στ) αντικατάσταση του επικίνδυνου από το μη επικίνδυνο ή το λιγότερο επικίνδυνο (ζ) ανάπτυξη μίας ενιαίας και συνολικής πολιτικής πρόληψης, η οποία να καλύπτει την τεχνολογία, την οργάνωση της εργασίας, τις συνθήκες εργασίας, τις σχέσεις μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και την επίδραση των παραγόντων που συνδέονται με το εργασιακό περιβάλλον (η) πρoτεραιότητα στη λήψη μέτρωv oμαδικής πρoστασίας σε σχέση με τα μέτρα ατoμικής πρoστασίας (θ) παρoχή τωv κατάλληλωv oδηγιώv στα πρόσωπα στην εργασία
(4)κάθε εργoδότης πρέπει vα λαμβάvει τα αvαγκαία μέτρα ώστε o εξoπλισμός εργασίας, oι μηχαvές, τα μηχαvήματα, oι συσκευές και τα εργαλεία πoυ τίθεvται στη διάθεση τωv πρoσώπωv στηv εργασία, vα είvαι κατάλληλα για τηv πρoς εκτέλεση εργασία ή κατάλληλα πρoσαρμoσμέvα πρoς τoν σκoπό αυτόν, έτσι ώστε vα διασφαλίζεται η ασφάλεια και υγεία τωv πρoσώπωv στηv εργασία, κατά τη χρησιμoπoίηση τoυς.
(5)κάθε εργοδότης πρέπει vα διευθύνει τηv επιχείρηση του ή διεξάγει τις δραστηριότητες του με τέτοιον τρόπο και πρέπει vα παρέχει τέτοιες πληροφορίες ώστε vα διασφαλίζει, καθ' όσον είvαι ευλόγως εφικτό ότι, πρόσωπα πoυ δεv εργoδoτoύvται από αυτόν, αλλά πoυ μπορεί vα επηρεαστoύv από τις δραστηριότητες της επιχείρησης τoυ, δεv θα εκτίθεvται σε κίvδυvo.
(6)[Διαγράφηκε]
(7)καvέvας εργoδότης δεv πρέπει vα επιβάλλει ή vα εισπράττει ή vα επιτρέπει vα επιβάλλovται ή vα εισπράττovται από τoυς εργoδoτoυμέvoυς τoυ oπoιαδήπoτε τέλη σε σχέση με oτιδήπoτε γίvεται ή παρέχεται για συμμόρφωση πρoς τoν νόμo αυτόν.
(8)στo άρθρo αυτό, η υπoχρέωση κάθε εργoδότη vα διασφαλίζει τηv υγεία στηv εργασία όλωv τωv εργoδoτoυμέvωv τoυ, περιλαμβάvει και τηv υπoχρέωση vα πρoστατεύει τη λειτoυργία αvαπαραγωγής τωv εργoδoτoύμενωv πρoσώπωv και τηv υπoχρέωση vα πρoστατεύει τις εργoδoτoύμεvες γυvαίκες κατά τη διάρκεια της εγκυμoσύvης τoυς από κιvδύvoυς για τo έμβρυo και για επαρκή χρόvo μετά τov τoκετό από κιvδύvoυς για τις ίδιες ή τo vεoγέvvητo κατά τηv περίoδo τoυ θηλασμoύ.
(9)[Διαγράφηκε]
(10)κάθε εργoδότης πρέπει vα διαβoυλεύεται με τoυς εργoδoτoυμέvoυς τoυ ή τoυς αντιπροσώπους ασφάλειας για τη δημιoυργία και διατήρηση διευθετήσεωv για απoτελεσματική συvεργασία στηv πρoαγωγή και εφαρμoγή μέτρωv, ώστε vα διασφαλίζεται η ασφάλεια, υγεία και ευημερία τωv εργoδoτoυμέvωv.
(11)κάθε εργoδότης πρέπει vα διαβoυλεύεται με τoυς εργoδoτoυμέvoυς τoυ ή με τoυς αντιπροσώπους ασφάλειας πάvω σε θέματα πoυ άπτovται της ασφάλειας και της υγείας στηv εργασία.
(12)οι υποχρεώσεις των εργοδοτουμένων στον τομέα της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία, δεν θίγουν την αρχή της ευθύνης του εργοδότη.
(13)ο εργοδότης, όταν αναθέτει καθήκοντα σ' έναν εργοδοτούμενο του, να λαμβάνει υπόψη τις ικανότητες του εν λόγω εργοδοτούμενου σε θέματα ασφάλειας και υγείας.
(14)ο εργοδότης να μεριμνά ώστε ο προγραμματισμός και η εισαγωγή νέων τεχνολογιών, να αποτελούν αντικείμενο διαβούλευσης με τους εργοδοτούμενους ή/και τους αντιπροσώπους ασφάλειας, όσον αφορά τις συνέπειες για την ασφάλεια και την υγεία των εργοδοτουμένων που συνδέονται με την επιλογή των εξοπλισμών και τη ρύθμιση των συνθηκών εργασίας, καθώς και την επίδραση των παραγόντων του περιβάλλοντος στην εργασία.
(15)ο εργοδότης όταν πρόκειται να αναθέσει εργασία σε έναν εργοδοτούμενο του, πρέπει να βεβαιώνεται ότι, το πρόσωπο αυτό έχει επαρκείς γνώσεις και πείρα σε σχέση με την εργασία που πρόκειται να εκτελέσει, ώστε να δύναται να εκτελέσει την εργασία αυτήν χωρίς κίνδυνο για τον ίδιο ή για τα άλλα πρόσωπα.
(16)στην περίπτωση που εργοδότης (α) επιτρέπει σε άλλον εργοδότη ή σε άλλο αυτοεργοδοτούμενο πρόσωπο να διεξάγει εργασίες στο υποστατικό, στην επιχείρηση ή στην εγκατάστασή του ή (β) αναθέτει τη διεξαγωγή μέρους των εργασιών του σε άλλον εργοδότη ή σε άλλο αυτοεργοδοτούμενο πρόσωπο, τότε ο εργοδότης αυτός πρέπει καθ' όσον είναι εύλογα εφικτό, πριν τη διεξαγωγή ή την ανάθεση τέτοιας εργασίας να׃ (
  1. i)βεβαιώνεται ότι ο άλλος εργοδότης ή το άλλο αυτοεργοδοτούμενο πρόσωπο, ανάλογα με την περίπτωση, θα είναι σε θέση να εφαρμόσει ή να διατηρήσει τουλάχιστον τα ίδια επίπεδα ασφάλειας και υγείας στην εργασία που ισχύουν στο υποστατικό, στην επιχείρηση ή στην εγκατάστασή του. (
  2. ii)διασφαλίζει ότι ο άλλος εργοδότης ή το άλλο αυτοεργοδοτούμενο πρόσωπο διαθέτει, ανάλογα με την περίπτωση, κατάλληλο σύστημα ασφάλειας ή διαχείρισης των κινδύνων, καθώς και κατάλληλες και επαρκείς γραπτές εκτιμήσεις κινδύνου· (iii) βεβαιώνεται ότι ο άλλος εργοδότης ή το άλλο αυτοεργοδοτούμενο πρόσωπο, ανάλογα με την περίπτωση, διαθέτει τις επαρκείς γνώσεις και την πείρα, καθώς και τα αναγκαία έγγραφα, άδειες ή πιστοποιητικά για τη διεξαγωγή της εργασίας.
(17)κάθε εργοδότης έχει υποχρέωση να διαβιβάζει, όταν του ζητηθεί, στον επιθεωρητή ή σε οποιανδήποτε αρμόδια αρχή που εκδίδει άδεια λειτουργίας υποστατικού, επιχείρησης ή εγκατάστασης, πολεοδομική άδεια ή άδεια οικοδομής, κατάλληλα συμπληρωμένο εγκεκριμένο έντυπο στο οποίο να βεβαιώνει υπεύθυνα ότι διαθέτει τα πιστοποιητικά ή άλλα έγγραφα που προβλέπονται στον παρόντα νόμο.
(18)κάθε εργοδότης πρέπει κατάλληλα, επαρκώς και συστηματικά να οργανώνει, διευθύνει και ελέγχει την επιχείρηση ή τις δραστηριότητές του με τέτοιον τρόπο ή και μέσα ώστε να διασφαλίζει την προστασία από τους κινδύνους οποιωνδήποτε προσώπων στην εργασία και άλλων προσώπων που μπορεί να επηρεαστούν από τις δραστηριότητές του. Ως προκύπτει από το λεκτικό του πιο πάνω άρθρου, μέσα στο γενικό καθήκον του εργοδότη να προφυλάξει τον εργοδοτούμενο από προβλεπτούς κινδύνους, περιλαμβάνεται και ρητό καθήκον στο εδάφιο
(2)(στ)(i) να προλάβει ο εργοδότης επαγγελματικό κίνδυνο της εργασίας με ενημέρωση, εκπαίδευση, κατάρτιση, οργάνωση και την παροχή επαρκών μέσων για αντιμετώπιση των κινδύνων. Μέσα σε αυτό το καθήκον, ενσωματώνεται και το καθήκον του εργοδότη να κάνει ανάλυση ρίσκου για να διαγνώσει τους επαγγελματικούς κινδύνους ώστε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να προφυλάξει τον εργοδοτούμενο από τους κινδύνους ως προνοείται από το εδάφιο
(3)
(16)(iii) του νόμου. Περαιτέρω, μέσα στο γενικό καθήκον του εργοδότη αναγνωρίζεται και προβλέπεται ρητώς στον νόμο, η υποχρέωση του εργοδότη να εφαρμόσει ασφαλή μέθοδο εργασίας (βλ. εδάφιο (α) του νόμου). Τέλος, προβλέπεται ρητώς ότι το γενικό καθήκον προφύλαξης από προβλεπτούς κινδύνους, περιλαμβάνει και την εκτίμηση του εργοδότη για την ικανότητα, πείρα και γνώσεις του εργοδοτούμενου να εκτελέσει το συγκεκριμένο καθήκον που του έχει αναθέσει. (βλ. εδάφιo
(13)και
(15). Στην απόφαση St. Marina Sporting Promotions Ltd. v. Dimitrov 1 AAD 1663
(2004), εμφαίνεται καθαρά ότι τα Κυπριακά Δικαστήρια ταυτίζονται με τα κριτήρια του Κοινοδικαίου σε σχέση με τα όρια του καθήκοντος του εργοδότη προς τον εργοδοτούμενο να τον προφυλάξει από τον κίνδυνο ατυχημάτων. Τα όρια του καθήκοντος, είναι ο εργοδότης να προφυλάξει τον εργοδοτούμενο από προβλεπτό κίνδυνο ή από πιθανό κίνδυνο ο οποίος θα μπορούσε σε λογικό άνθρωπο να είναι προβλεπτός. Το καθήκον του εργοδότη και κατά πόσο έχει παραβεί το καθήκον του προς τον εργοδοτούμενο του σε κάθε περίπτωση πρόκλησης εργατικού ατυχήματος, εξαρτάται από τα γεγονότα της υπόθεσης. Στην υπόθεση Αναγνού ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd 1 ΑΑΔ 918
(2002), το Εφετείο τόνισε ότι το καθήκον επιμέλειας του εργοδότη, δεν εντοπίζεται μόνο στον εντοπισμό πιθανού κινδύνου αλλά στο προβλεπτό του κινδύνου και τη δυνατότητα αποτροπής του κινδύνου με λογικά μέσα. Στην αγγλική υπόθεση Jones v Vauxhall Motors
(1955)1 Lloyd's Report Motors, υποδείχθηκε από το Δικαστήριο ότι ο εργοδότης δεν οφείλει μόνο να λάβει υπόψη του την πιθανότητα ένας συγκεκριμένος κίνδυνος να εκδηλωθεί. Οφείλει και να λάβει υπόψη του πόσο σοβαρές θα είναι και οι συνέπειες στον εργοδοτούμενο, αν ο συγκεκριμένος κίνδυνος εκδηλωθεί. Σε σχέση με τη σημασία εφαρμογής συστηματικής εργασίας ώστε να προληφθεί προβλεπτός κίνδυνος, στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts Sweet Matwell 11th Edition par 639, επεξηγείται ότι κάθε περίπτωση θα πρέπει να κριθεί από τα γεγονότα της. Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να κριθεί κατά πόσο ο εργοδότης όφειλε να εφαρμόσει ασφαλές σύστημα εργασίας για τον συγκεκριμένο κίνδυνο, αφού ληφθεί υπόψη η φύση της συγκεκριμένης εργασίας και κατά πόσο αυτή η εργασία θέλει κάποιαν οργάνωση και επίβλεψη για να είναι ασφαλής. Tο άρθρο 13
(5)προνοεί ότι ο εργοδότης πρέπει να διεξάγει τις δραστηριότητες της επιχείρησης του με τέτοιον τρόπο, ώστε να διασφαλίζει την ασφάλεια προσώπων που επηρεάζονται. Δηλαδή ο νομοθέτης έχει εναποθέσει το καθήκον για την ασφαλή διεξαγωγή της επιχείρησης στους ώμους του εργοδότη. Το μέτρο γι' αυτό το καθήκον, είναι να πράξει ο εργοδότης αυτό που είναι εύλογα εφικτό για να διασφαλίσει την ασφάλεια των υπαλλήλων του. Το καθήκον του εργοδότη προς τους υπαλλήλους του έχει περιγραφεί στην υπόθεση Mass Pack Trading Ltd v. Επ. Λειτουργός Εργασίας Πάφου 2ΑΑΔ 142
(1996)ως καθήκον που είναι απόλυτο και διαρκές. Ακόμη ο εργοδότης οφείλει να αποτρέψει την έκθεση σε κίνδυνο του ιδίου του εργοδοτούμενου λόγω απειθαρχίας του εργοδοτούμενου προς τις οδηγίες του εργοδότη. Το καθήκον αυτό, περιορίζεται μόνο σε σχέση με κινδύνους για τους οποίους δεν ήξερε ο εργοδότης ή για τους κινδύνους που δεν θα μπορούσε να ξέρει και για τους οποίους δεν μπορούσε να πάρει λογικά μέτρα για να τα αποτρέψει. Όπως επεξηγείται στο σύγγραμμα Clerk and Lindsell on Torts Sweet and Maxwell 20η έκδοση Safe system of Work 13-14, όσο πιο περίπλοκη είναι η δραστηριότητα κατά την εκτέλεση της εργασίας, τόσο χρειάζεται να αποδειχθεί ότι υπήρχε σε ισχύ ασφαλές σύστημα εργασίας σε ισχύ ώστε να αποφευχθούν προβλεπτοί κίνδυνοι. Εκεί που διαπιστώνεται ότι χρειάζεται να τεθεί σε ισχύ ασφαλές σύστημα εργασίας, τότε αυτό πρέπει να προορίζεται λογικά ώστε να αποφευχθούν κίνδυνοι που χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα και που δεν μπορεί να εκμηδενιστούν τελείως, εξαιτίας της φύσης της δραστηριότητας. Στην αγγλική υπόθεση King v. NHS Trust [2002] EWCA Civ 953, προσδιορίστηκαν τα όρια του καθήκοντος του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας ως ακολούθως: «.Such public servants accept the risks which are inherent in their work, but not the risks which the exercise of reasonable care on the party of those who owe them a duty could avoid. An employer has a duty to take reasonable care to provide safe equipment and a safe system of work which includes assessing the risks to be undertaken, training in how to perform those tasks as safely as possible , and supervision in performing them». Στην παρούσα περίπτωση, η Εναγόμενη έδωσε οδηγίες και/ή επέτρεψε στους εργάτες της να εργάζονται σε στενή λωρίδα χώματος προς εκτέλεση εργασίας, ενώ δίπλα υπήρχε ανοιχτός φωταγωγός βάθος 3 μέτρων με διαστάσεις περί 3x3 χωρίς να προστατεύεται η μεγάλη τρύπα από κάλυμμα ή προστατευτικό κιγκλίδωμα. Η Εναγόμενη δεν προστάτευσε τον εργάτη της από γνωστό κίνδυνο για την υγεία και ασφάλεια του και του έδωσε οδηγίες να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία ενώ υπήρχε εύκολος και ανώδυνος τρόπος αποφυγής του κινδύνου. Η ίδια η Εναγόμενη εταιρεία παρέλειψε να εφαρμόσει σχέδιο για την ασφάλεια και υγεία κατά το στάδιο της εκτέλεσης των εργασιών (Τεκμήριο 34). Σημειώνεται στη σελίδα 30 της έκθεσης, ότι πιθανή αιτία κινδύνου είναι ανοίγματα ή οπές σε τοίχους και δάπεδα και παρ' όλο τούτο, άφησε ανοιχτό ένα μεγάλο άνοιγμα για να πέσει ένας εργάτης και να σπάσει την κεφαλή του και τον σπόνδυλο του. Ο Ενάγοντας εργαζόταν πολύ κοντά στο μεγάλο άνοιγμα και σκόνταψε και έπεσε. Πρόκειται για γνωστό και προβλεπτό κίνδυνο. Στην υπόθεση Εργοληπτική Εταιρεία Αμφιάραος Λτδ ν. Mikelov Πολιτική Έφεση 173/2012 ημερομηνίας 28/09/2018, ECLI:CY:AD:2018:A421, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι η εργοδότρια εταιρεία δεν παρείχε ασφαλές σύστημα εργασίας εκεί όπου ήταν ορατός ο κίνδυνος πτώσης από ύψος από τη φύση της εκτέλεσης της εργασίας. Κρίθηκε ότι η εταιρεία είχε εκθέσει τους εργάτες της στον κίνδυνο πτώσης από ύψος, ενώ υπήρχε η δυνατότητα προφύλαξης των εργατών στον συγκεκριμένο κίνδυνο με την τοποθέτηση περίφραξης σε ανοιχτούς χώρους και στο κλιμακοστάσιο. Κρίθηκε επίσης, ότι ακόμη και η εταιρεία να παρείχε στους εργάτες της ασφαλές σύστημα εργασίας, όφειλε περαιτέρω να διασφάλιζε την ασφάλεια των εργατών της με τη σωστή επιτήρηση κατά την εκτέλεση των εν λόγω εργασιών. Η εταιρεία ήγειρε το ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας παρά τη διαπίστωση, ότι η εταιρεία δεν επιτέλεσε το καθήκον της στους εργάτες της να τους προφυλάξει από προβλεπτούς κινδύνους. Ανέδειξε ως θέμα τον λανθασμένο τρόπο που ο συγκεκριμένος εργάτης εκτέλεσε τη συγκεκριμένη εργασία και το Εφετείο με αναφορά το σκεπτικό πιο κάτω, υπέδειξε ότι σε κάθε περίπτωση η συντρέχουσα αμέλεια θα πρέπει να αποδειχθεί ότι είναι η αιτία πρόκλησης του δυστυχήματος για να ληφθεί υπόψη στην εξίσωση της απόδοσης ευθύνης για το δυστύχημα. Στην υπόθεση Andreas Vrondis & Son (Constructions) Ltd ν. Σοφοκλή Παπαλεοντίου, Πολ. Έφ. Αρ. 189/11 ημερ. 15/05/17, επαναλήφθηκε η θέση της νομολογίας ως προς την απόδοση συντρέχουσας αμέλειας που είναι η εξής: «H συντρέχουσα αμέλεια που έχει ως αποτέλεσμα τον επιμερισμό της ευθύνης, αποτελεί ζήτημα πραγματικό και αποφασίζεται στη βάση της αξιολόγησης της μαρτυρίας και των δεδομένων της κάθε υπόθεσης. Η εναπόθεση συντρέχουσας αμέλειας, αποτιμάται στο σύνολο των γεγονότων, ως θέμα νομικής και λογικής συνέπειας. Έχει σημασία η γενεσιουργός αιτία ενός ατυχήματος, η αιτιώδης συνάφεια της επιδεικνυόμενης αμέλειας και του συμβάντος και ο βαθμός φροντίδας και προσοχής που θα πρέπει να επιδειχθεί και από το άλλο εμπλεκόμενο μέρος. (Παναγή ν. Παναγιώτου
(2008)1 A.A.Δ. 1267 και Σαμαρά ν. Πιπονίδου
(2013)1 Α.Α.Δ. 629). Το Εφετείο δύναται να επέμβει στον καταμερισμό ευθύνης, όπου διαφαίνεται ότι ο καταμερισμός ήταν εμφανώς λανθασμένος. Η συντρέχουσα αμέλεια, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο Ενάγων έναντι των Εναγομένων, αλλά στο καθήκον περί αυτοπροστασίας, με βάρος απόδειξης που φέρει ο Εναγόμενος, (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147, παρ.3-11 και Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v. Sharif
(2012)1 Α.Α.Δ. 28).» Η Εναγόμενη ήγειρε ως ζήτημα την παράλειψη του Ενάγοντα να λάβει ατομικά μέτρα ασφαλείας. Ο Ενάγοντας έχασε την ισορροπία του, βάδισε προς τα πίσω και έπεσε στο άνοιγμα διότι αυτό ήταν ακριβώς δίπλα στη στενή λωρίδα χώματος στην οποίαν έσκαβε λάκκους για δεντροφύτευση. Δεν έχει προσκομιστεί θετική αξιόπιστη μαρτυρία για να καταδειχθεί ότι εάν φορούσε άλλα παπούτσια δεν θα γλιστρούσε. Έπεσε στον λάκκο επειδή δεν υπήρχε κιγκλίδωμα να τον προστατεύσει από το άνοιγμα και η λωρίδα ήταν τόσο κοντά στο άνοιγμα και τόσο στενή που ένα παραπάτημα θα ήταν αρκετό για να επιφέρει την πτώση από ύψος. Δεν έχει τεθεί ενώπιον μου μαρτυρία ότι ο Ενάγοντας παράκουσε εντολές του εργοδότη του να εργαστεί στο συγκεκριμένο σημείο και αντίθετα εκτελούσε τη συγκεκριμένη εργασία με οδηγίες του εργοδότη του. Το κράνος και τα παπούτσια δεν έχει αποδειχθεί ότι θα μπορούσε να αποτρέψει το πέσιμο από ύψος. Επομένως, αυτά τα στοιχεία δεν έχουν καμία σχέση με την αιτία πρόκλησης του δυστυχήματος ώστε να ληφθούν υπόψη για την απόδοση της ευθύνης για την πρόκληση του δυστυχήματος. Στην υπόθεση E. Sakkas Developers Ltd. v Gazim Πολιτική Έφεση 173/2014 ημερομηνίας 15/09/2021, το Εφετείο επεξήγησε ότι εργοδότης οφείλει να διασφαλίσει την ασφαλή πρόσβαση στην εργασία και την αποφυγή της πτώσης από ύψος. Οι εργοδότες έχουν ρητή και απόλυτη εκ του νόμου υποχρέωση, να προστατεύσουν τους εργοδοτούμενους τους από κίνδυνο πτώσης όταν αυτός βρίσκεται σε χώρο εργασίας και να του παρέχουν ασφαλές και υγιές σύστημα εργασίας. Η υποχρέωση αυτή έχει και νομολογιακά εδραιωθεί και ρητά ορίζεται από τον περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμο 89
(1)/1996 άρθρο 34
(2)και τους σχετικούς με αυτόν Κανονισμούς, ήτοι ΚΔΠ 172/2002 (όπως ίσχυαν κατά τον επίδικο χρόνο) περί Ασφάλειας και Υγείας (ελάχιστες προδιαγραφές για προσωρινά ή κινητά εργοτάξια) Καν. 2002. Στο παρ. 4 Μέρος Β παρ. 5
(1)του εν λόγω Κανονισμού με τίτλο «Πτώση από ύψος» αναφέρεται: «Οι πτώσεις από ύψος πρέπει να προλαμβάνονται ιδίως μέσω στερεών κιγκλιδωμάτων με επαρκές ύψος που θα διαθέτουν τουλάχιστον ένα εμπόδιο στη στάθμη του δαπέδου, έναν χειρολισθήρα και ενδιάμεσο οριζόντιο στοιχείο ή με άλλο ισοδύναμο μέσο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στους Καν. 28, 29 και 33 των περί Οικοδομών και Έργων Μηχανικών Κατασκευών (Ασφάλεια, Υγεία και Ευημερία) Κανονισμό του 1973, ήτοι το ύψος των κιγκλιδωμάτων πρέπει να είναι τουλάχιστο 1.10 μ. από το δάπεδο και η απόσταση μεταξύ θωρακίου ή άλλου εμποδίου και χειρολισθήρα ή άλλων οριζόντιων στοιχείων, δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 0.45 μ.». Στην υπόθεση E. S

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.