A.B. LTD ν. C.D. LIMITED κ.α., Αρ. Υπ. 8305/2018, 17/3/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2023:B31 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Λ. ΧΑΒΙΑΡΑ, Προσ. Ε.Δ. Αρ. Υπ. 8305/2018 Μεταξύ: A.B. LTD Παραπονούμενη -και-
- C.D. LIMITED 2.Σ. Ι. Κατηγορούμενοι Ημερομηνία: 17.3.2023 Για την Κατηγορούσα Αρχή: κ. Παπαλλής Για τον Κατηγορούμενο: κα. Μιχαήλ ΑΠΟΦΑΣΗ Το Κατηγορητήριο Οι Κατηγορούμενοι αντιμετωπίζουν τις κατηγορίες της έκδοσης επιταγής άνευ αντικρίσματος (1η κατηγορία) και της παροχής συνδρομής για έκδοση επιταγής άνευ αντικρίσματος (2η κατηγορία). Η Μαρτυρία Για την παραπονούμενη, κατάθεσε ο Σ. Κ. (ΜΚ1). Για τους Κατηγορούμενους, μετά που κρίθηκαν εκ πρώτης όψεως ένοχοι και τήρησαν το δικαίωμα της σιωπής, κατάθεσε ο Π. Μ. (ΜΥ1). Δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα η έκδοση της επιταγής (Τεκμήριο 4) από την Κατηγορούμενη 1, η συμπλήρωση της από τον Κατηγορούμενο 2 και η παράδοση της στην Παραπονούμενη από τον Κατηγορούμενο 2, η παρουσίαση και κατάθεση της επιταγής στην τράπεζα και η μη τίμηση της. Δηλώθηκε ως περαιτέρω παραδεκτό γεγονός ότι η επιταγή ήταν μεταχρονολογημένη. Ακολούθως, κατατέθηκε εκ συμφώνου και για την αλήθεια του περιεχομένου της κατάσταση κίνησης λογαριασμού της Κατηγορούμενης 1 ημερομηνίας 12.5.2022 που αφορά την χρονική περίοδο από 1.1.2018 μέχρι 31.12.2018 (Τεκμήριο 9). Σε σχέση με την περίοδο μετά την παρουσίαση της επιταγής στην τράπεζα η κα. Μιχαήλ δήλωσε ότι θεωρεί άσχετη τη μαρτυρία και δεν θα αντεξετάσει. Κατατέθηκε επίσης εκ συμφώνου για την αλήθεια του περιεχομένου του έγγραφο δειγμάτων υπογραφών (Τεκμήριο 10). Ο ΜΚ1 κατάθεσε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Α) την οποία υιοθέτησε. Είναι ο διευθυντής της παραπονούμενης. Σύμφωνα με τον μάρτυρα κατά τον Ιούλιο του 2017, ο Κατηγορούμενος 2 προσέγγισε την παραπονούμενη για μια επενδυτική συμφωνία που θα άφηνε στην παραπονούμενη σεβαστό κέρδος σε σύντομο χρονικό διάστημα. Ο Κατηγορούμενος 2 είχε ζητήσει από μια τραπεζικό της Τράπεζας USB, κοινό πρόσωπο για τα μέρη, να μεσολαβήσει και η οποία είχε αναφέρει στον ΜΚ1 ότι ο Κατηγορούμενος 2 είναι αξιόχρεος. Η πρόταση ήταν να επενδύσει η Παραπονούμενη €350.000 και εντός 45 ημερών θα επιστρεφόταν σε αυτή το ποσό των €385.
- Η επένδυση θα γινόταν στον τομέα της αγοραπωλησίας φαρμάκων. Αφού συμφωνήθηκε η πράξη υπογράφηκε συμφωνία ημερομηνίας 18.7.2017 (Τεκμήριο1). Σύμφωνα με τον ΜΚ1, ο Κατηγορούμενος 2 ήταν τόσο σίγουρος για την επένδυση που κατά την υπογραφή του Τεκμηρίου 1 παράδωσε στην παραπονούμενη δυο ισόποσες μεταχρονολογημένες επιταγές των €385.000 (Τεκμήρια 2 και 3). Μετά την πάροδο των 45 ημερών οι πιο πάνω επιταγές κατατέθηκαν και δεν τιμήθηκαν. Ακολούθως, ο Κατηγορούμενος 2 κατέβαλε στην παραπονούμενη €65.000 εκ των οποίων οι €20.000 θα καταβάλλονταν επιπρόσθετα των €385.000 λόγω της καθυστέρησης. Έτσι απέμεινε το ποσό των €360.000 που σύμφωνα με τον ΜΚ1 έπρεπε να καταβληθεί από τους Κατηγορούμενους. Περί τον Φεβρουάριο του 2018 ο Κατηγορούμενος 2 παράδωσε στην παραπονούμενη ακόμη δυο επιταγές, την επίδικη για ποσό €360.000 (Τεκμήριο 4) και ακόμη μια προσωπική του ως εγγύηση για την πληρωμή του πιο πάνω ποσού (Τεκμήριο 5). Η επιταγή, Τεκμήριο 4, κατατέθηκε στις 7.3.2018 και επιστράφηκε με την ένδειξη «ΝΑ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΕΙ ΞΑΝΑ ΑΝΕΠΑΡΚΗ ΥΠΟΛΟΙΠΑ». Στις 30.3.2018 πληρώθηκαν στην παραπονούμενη από τον Κατηγορούμενο 2 €10.000, με αποτέλεσμα να παραμένει υπόλοιπο €350.
- Θεωρούσε τον Κατηγορούμενο 2 εξαιρετικό άνθρωπο και ότι θα μπορούσαν να κάνουν επενδύσεις στο μέλλον. Προσπάθησε επανειλημμένα μέσω τηλεφωνημάτων και συναντήσεων για να βρεθεί λύση η οποία δεν επιτεύχθηκε ποτέ παρά τις συνεχείς υποσχέσεις του Κατηγορούμενου
- Αντεξεταζόμενος ρωτήθηκε αν οι επενδύσεις έχουν τον παράγοντα του ρίσκου και συμφώνησε. Για αυτό τον λόγο ζήτησε επιταγές της Κατηγορούμενης 1 και προσωπική του Κατηγορούμενου 2, γιατί μια επιταγή δεν έχει ρίσκο. Του υποβλήθηκε επίσης ότι το Τεκμήριο 1 δεν είναι επενδυτική συμφωνία αλλά συμφωνία δανείου και διαφώνησε. Τον Κατηγορούμενο 2 τον έφερε σε επαφή μαζί του μια κοινή τους γνωστή, τραπεζικός στην USB και του τον εγγυήθηκε και του ανάφερε ότι ήταν κρίμα να χαθεί η επένδυση που θα διπλασίαζε τα χρήματα του. Ουδέποτε δάνεισε χρήματα σε κάποιον είπε. Είναι επιχειρηματίας που έκανε μια επένδυση είπε και αρνήθηκε υποβολή ότι η επιταγή εκδόθηκε ένεκα πιέσεων και απειλών από τον ίδιο. Υποβλήθηκε επίσης στον μάρτυρα ότι είτε η συμφωνία (Τεκμήριο 1) πήγαινε καλά είτε όχι, η παραπονούμενη θα έπαιρνε πίσω τα χρήματα της με μεγάλο κέρδος με τον μάρτυρα να απαντά ότι δεν το αποδέχεται διότι και ο Κατηγορούμενος 2 θα έπαιρνε χρήματα με διπλάσιο κέρδος. Υποβλήθηκε στον μάρτυρα ότι η επίδικη επιταγή (Τεκμήριο 4) και οι υπόλοιπες επιταγές (Τεκμήρια 2, 3 και 5) είναι προϊόντα παράνομης συναλλαγής κάτι το οποίο δεν αποδέχθηκε. Η κα. Μιχαήλ υπέβαλε επιπρόσθετα στον μάρτυρα ότι η επιστροφή ποσού €385.000 ως κέρδος μέσα σε 45 μέρες συνιστά επιτόκιο 80% και ότι το νόμιμο επιτόκιο τη συγκεκριμένη περίοδο ήταν 9.42%. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι δεν είναι τράπεζα για να τον ενδιαφέρει το επιτόκιο και επέμεινε στη θέση του ότι ουδέποτε δόθηκε δάνειο. Τις 45 ημέρες είναι ο Κατηγορούμενος 2 που τις ζήτησε. Αρνήθηκε περαιτέρω ότι εκμεταλλεύτηκε την ανάγκη των Κατηγορούμενων για χρηματοδότηση και ανάφερε ότι ο Κατηγορούμενος 2 ως διευθυντής σε μια εταιρεία όφειλε να ξέρει αν θα εξοφλείτο η επιταγή. Υποβλήθηκε επίσης στον μάρτυρα ότι το Τεκμήριο 1 είναι άκυρο και η επίδικη επιταγή (Τεκμήριο 4) είναι άκυρη επειδή είναι προϊόν τοκογλυφίας υποβολή με την οποία διαφώνησε κάθετα. Διαφώνησε και στην υποβολή ότι το επιπρόσθετο ποσό των €20.000 ήταν επινόηση δική του για να αυξήσει το κέρδος και ότι ουδέποτε συμφωνήθηκε αυτό. Από πλευράς υπεράσπισης, κατάθεση ο ΜΥ1 ο οποίος είναι λογιστής, ελεγκτής σε ιδιωτική εταιρεία. Κατάθεσε τα πιστοποιητικά του και ανάφερε ότι έχει πείρα σε δάνεια και συμβάσεις μέσω των ελέγχων που διεξάγει σε εταιρείες. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, το Τεκμήριο 1 είναι μια συμφωνία δανείου και όχι επένδυσης σύμφωνα με την οποία η παραπονούμενη δανίζει στην κατηγορούμενη 1 το ποσό των €350.000 και στις 31.8.2017 θα λάμβανε €385.
- Σύμφωνα με τον πίνακα που ετοίμασε ο μάρτυρας (Τεκμήριο 12), η συμφωνία έχει απόδοση 10% μέσα σε 44 ημέρες η οποία αν υπολογιστεί ετήσια αποφέρει 82,95% ετήσιο επιτόκιο. Ο μάρτυρας κατάθεσε έντυπο με τα επιτόκια αναφοράς της Κεντρικής Τράπεζας (Τεκμήριο 13) όπου στην ημερομηνία που ενδιαφέρει, δηλαδή στις 28.4.2017 το επιτόκιο ήταν 9.12% και καλύπτει την τριμηνία 28.4.2017 μέχρι 27.7.2017 και στις 28.7.2017 το επιτόκιο είναι 9.47%. Ένα επιτόκιο που είναι περισσότερο του ποσοστού αυτού θεωρείται τοκογλυφία. Αν το επιτόκιο στην συμφωνία ήταν 9.47% τότε θα απέφερε αυτός ο δανεισμός €3.962 τόκο. Αντεξεταζόμενος κατά πόσο είναι το αρμόδιο άτομο να πει αν μια συμφωνία είναι δάνειο απάντησε σίγουρα διότι ως ελεγκτής σε μια εταιρεία γνωρίζει που να την κατατάξει. Το επιτόκιο είπε, είναι το κόστος για να δοθούν χρήματα ούτως ώστε μετά την πάροδο μιας συγκεκριμένης περιόδου να επιστραφούν περισσότερα χρήματα. Δεν μπορεί να πει ότι είναι παράνομη η συμφωνία, αλλά είναι πάνω από το επιτόκιο αναφοράς. Σαν ελεγκτής, αν έπρεπε να κάνει λογαριασμό των εμπλεκόμενων εταιρειών, το Τεκμήριο 1 θα το κατέτασσε στη μια ως δάνειο εισπρακτέο και στην άλλη εταιρεία ως πληρωτέο. Δεν γνωρίζει πότε δόθηκαν τα χρήματα, ο υπολογισμός του ξεκινά από τις 17 Ιουλίου την ημέρα που γράφεται στο Τεκμήριο 1 ότι έπρεπε να δοθούν. Δεν μπορεί να εκφέρει γνώμη για άλλη ημερομηνία αν θα άλλαζε το αποτέλεσμα του υπολογισμού του χωρίς να του υποδειχθεί κάτι άλλο. Γνωρίζει τον Κατηγορούμενο 2, είναι φίλος του ως είπε. Δεν γνωρίζει για την κατάσταση λογαριασμού της Κατηγορούμενης 1 διότι δεν έχει επαφή με την εταιρεία αυτή. Προσεγγίστηκε κάποιες ημέρες πριν καταθέσει για να πει την γνώμη του αναφορικά με το Τεκμήριο
- Αρνήθηκε υποβολή ότι ήρθε στο Δικαστήριο για να εξυπηρετήσει το φίλο του, διότι ως είπε, είτε γνωστός είτε άγνωστος αυτός μιλά με βάση το Τεκμήριο 1 και το αποτέλεσμα θα ήταν το ίδιο. Αν ολοκληρώθηκε η συμφωνία δεν επηρεάζει τους υπολογισμούς του ούτε η φύση της η οποία είναι δάνειο. Η κατάθεση στην τράπεζα ως είπε είναι επένδυση. Νομική Πτυχή Με την άρνηση των Κατηγοριών η Κατηγορούσα Αρχή έχει υποχρέωση να αποδείξει κάθε συστατικό στοιχείο των αδικημάτων, με αποδεκτή μαρτυρία, και δεν επιτρέπονται υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και εάν είναι (βλ. Γενικός Εισαγγελέας V Σπύρος Σπύρου
(2002)2 ΑΑΔ 71, Λοϊζου V Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 363 και Σωτηριάδης V Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 482). Ο κατηγορούμενος δεν υποχρεούται να αποδείξει ότι οι ισχυρισμοί του είναι αληθινοί ή βάσιμοι αλλά αρκεί η δημιουργία λογικής αμφιβολίας. Διαφορετική προσέγγιση θα παραβίαζε το τεκμήριο της αθωότητας το οποίο κατοχυρώνεται από το Άρθρο 12
(4)του Συντάγματος (Ιακώβου ν. Δημοκρατίας
(1991)2 Α.Α.Δ. 211, σελίδα 218). Το άρθρο 305Α
(1)του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154 προνοεί τα εξής: «Πρόσωπο που εκδίδει επιταγή η οποία, κατά ή μετά την ημερομηνία, κατά την οποία αυτή έχει καταστεί πληρωτέα, παρουσιάζεται στο πιστωτικό ίδρυμα, επί του οποίου εκδόθηκε, δεν εξοφλείται, λόγω έλλειψης διαθέσιμων κεφαλαίων του εκδότη της ή λόγω του ότι ο λογαριασμός του εκδότη ήταν κλειστός κατά το χρόνο της παρουσίασης της επιταγής και παραμένει απλήρωτη για περίοδο δεκαπέντε
(15)ημερών από την παρουσίασή της, είναι ένοχο ποινικού αδικήματος και, σε περίπτωση καταδίκης, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα τρία
(3)έτη ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες ευρώ (€10.000,00) ή και στις δύο ποινές.» Το εδάφιο
(3)του ιδίου άρθρου διαλαμβάνει τα εξής: «Σε περίπτωση επιστροφής απλήρωτης επιταγής, το πιστωτικό ίδρυμα, επί του οποίου αυτή εκδόθηκε, οφείλει ενυπογράφως να σφραγίζει ή να σημειώνει σε αυτήν τον πραγματικό λόγο της μη πληρωμής της, δηλαδή αν η μη πληρωμή οφείλεται σε έλλειψη διαθέσιμων κεφαλαίων, κλείσιμο λογαριασμού ή εντολή μη πληρωμής, καθώς και την ημερομηνία παρουσίασής της προς πληρωμή, και μη σφράγιση, καθώς και ο λόγος επιστροφής που σημειώνεται από το εν λόγω πιστωτικό ίδρυμα επί της επιταγής, γίνεται αποδεκτή ως μαρτυρία ενώπιον δικαστηρίου: Νοείται ότι η σφραγίδα και ή η σημείωση του πιστωτικού ιδρύματος, επί του οποίου εκδόθηκε η επιταγή δυνάμει του παρόντος εδαφίου, καθώς και η καταχώριση της ημερομηνίας εμφάνισης της επιταγής προς πληρωμή αποτελούν μαχητό τεκμήριο του αληθούς του περιεχομένου τους:» Το πιο πάνω άρθρο έχει τύχει εξαντλητικής εξέτασης από τα Δικαστήρια μας και η Νομολογία επί του θέματος είναι πλούσια. Προκύπτει από το λεκτικό του, ότι τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος είναι (α) η έκδοση της επιταγής, (β) η παρουσίαση της σε τραπεζικό ίδρυμα, (γ) στην ημερομηνία που κατέστη πληρωτέα, (δ) η μη πληρωμή της και (ε) ότι παράμεινε απλήρωτη για περίοδο 15 ημερών. Στο εδάφιο
(6)του πιο πάνω άρθρου παρέχεται η υπεράσπιση την οποία ήγειρε η συνήγορος του Κατηγορούμενου, ότι δηλαδή η πράξη ή συναλλαγή μεταξύ της Παραπονούμενης και της Κατηγορούμενης 1 αντίκειται στα χρηστά ήθη ή σε οποιοδήποτε Νόμο. Το άρθρο 30
(1)του Περί Συναλλαγματικών Νόμου Κεφ.162 είναι επίσης σχετικό εφόσον σύμφωνα με το άρθρο 73 του ίδιου Νόμου δημιουργείται μαχητό τεκμήριο αντιπαροχής σε σχέση με την έκδοση επιταγών υπέρ του κατόχου τους (βλ. Παναγιώτου ν Φουρνίδου
(2012)2 Α.Α.Δ. 916). Η αντιπαροχή δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος, αποτελεί όμως υπεράσπιση (βλ. Δρούγκα ν Μάριου, Ποινική Έφεση 248/2018, ημερομηνίας 31.10.2019). Ο Κατηγορούμενος 2, κατηγορείται υπό την ιδιότητα του διευθυντή και σχετικό είναι το άρθρο 20 του Κεφ. 154, εφόσον η 2η κατηγορία καταλογίζει συνδρομή σε αυτόν προς την 1η Κατηγορούμενη για διάπραξη του αδικήματος. Η ιδιότητα του διευθυντή από μόνη της δεν είναι ικανή για καταδίκη του Κατηγορούμενου ως συνεργού αλλά χρειάζεται μαρτυρία η οποία να καταδεικνύει την συμμετοχή ή συμπεριφορά η οποία να στοιχειοθετεί την συνέργεια και θα πρέπει να καλύπτει χρονικά όλο το διάστημα παροχής συνδρομής στη διάπραξη του αδικήματος ή στην παράλειψη που συνεισφέρει στην δημιουργία του αδικήματος (βλ. Terezian v. Θεοδώρου, Ποινική Έφεση Αρ. 198/2015, ημερομηνίας 2.12.2016 Ευρυβιάδης ν. Αστυνομίας
(2000)2 Α.Α.Δ. 600, Παυλόπουλος ν Scopy Shoe Factory Ltd
(2003)2 A.A.Δ. 261, Ιωαννίδη ν Gastop Boutique Ltd κ.α. Ποινική Έφεση 161/2014, ημερομηνίας 30.6.2017, Σάββας Θεοχάρους & Υιός Λτδ ν. Ορφανίδης, Ποινική Έφεση Αρ. 102/2014, ημερομηνίας 23.10.2015). Αξιολόγηση και Ευρήματα Παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες. Αξιολόγησα της μαρτυρίας τους σύμφωνα με τις αρχές της νομολογίας, έχοντας εξετάσει επίσης το περιεχόμενο των εγγράφων που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια και έλαβα υπόψη την εικόνα τους στο Δικαστήριο (βλ. Ζαβρού ν. Χαραλάμπους
(1996)1 Α.Α.Δ 447, Χριστοφή ν Ζαχαριάδη
(2002)1 Α.Α.Δ 401, Παπαδοπούλου v Αστυνομίας
(2007)2 Α.Α.Δ 173, Κυπριανού ν Αστυνομίας
(2008)2 Α.Α.Δ 816). Μικρές αντιφάσεις σε ασήμαντες λεπτομέρειες ή ελαχίστου σημασίας ανακρίβειες δεν καταστρέφουν την όλη αξιοπιστία του μάρτυρα, την οποία το Δικαστήριο δεν εξετάζει αποσπασματικά (βλ. Κουδουνάρης ν Αστυνομίας
(1991)2 Α.Α.Δ 320). Ο ΜΚ1 ήταν σταθερός στις θέσεις του. Κρίνω ότι μπορώ να βασιστώ στην μαρτυρία του ως προς τις συνθήκες της υπογραφής του Τεκμηρίου 1 και ότι προσεγγίστηκε από τους Κατηγορούμενους μέσω μιας κοινής γνωστής. Η υπογραφή της συμφωνίας Τεκμήριο 1 δεν αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση. Το μέρος της μαρτυρίας που αμφισβητήθηκε ήταν η πραγματική φύσης της συναλλαγής, δηλαδή του Τεκμήριου 1 και ότι το επιπρόσθετο ποσό των €20.000 ουδέποτε είχε συμφωνηθεί. Αποδέχομαι επίσης το σημείο της μαρτυρίας του ΜΚ1 ότι είχαν πολλές φορές επικοινωνία με τον Κατηγορούμενο 2 και ότι ο Κατηγορούμενος 2 μετά που δεν τιμήθηκαν οι επιταγές (Τεκμήρια 2 και 3) παράδωσε την επίδικη επιταγή (Τεκμήριο 4) και μια προσωπική του επιταγή (Τεκμήριο 5) ως εγγύηση. Για την νομιμότητα της συναλλαγής θα ασχοληθώ πιο κάτω. Σε σχέση με το ποσό των €20.000 δεν τέθηκε οτιδήποτε συγκεκριμένο στον ΜΚ1 και μη έχοντας την θέση των Κατηγορούμενων αποδέχομαι τον ισχυρισμό του. Αναφορικά με την επιταγή που δόθηκε ως εγγύηση, δεν αμφισβητήθηκε από πλευράς υπεράσπισης. Εντάχθηκε όμως, στα πλαίσια της αντεξέτασης, στην ισχυριζόμενη παρανομία από πλευράς της παραπονούμενης. Σημειώνω ότι από πλευράς του ΜΚ1 δεν έγινε οποιαδήποτε περαιτέρω αναφορά στο είδος της επένδυσης και στο πλάνο γύρω από αυτή πέραν από ότι καταγράφεται στην συμφωνία (Τεκμήριο 1). Στρέφομαι στην μαρτυρία του ΜΥ1. Σε περιπτώσεις όπου μάρτυρες καταθέτουν ως εμπειρογνώμονες, το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να αποφασίσει αν πράγματι ο μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας. Το καθήκον ενός εμπειρογνώμονα, είναι να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τις απαραίτητες επιστημονικές πληροφορίες σε εξειδικευμένα επίδικα θέματα για να δυνηθεί το Δικαστήριο να εξακριβώσει, αφού αξιολογήσει, την ακρίβεια των συμπερασμάτων του εμπειρογνώμονα (βλ. Καουρής ν Δημητρίου
(2008)1Β Α.Α.Δ. 746, Cybargo v Kovascik
(2001)1 Α.Α.Δ. 2013, Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298. Η μαρτυρία εμπειρογνώμονα δεν υποκαθιστά την κρίση του Δικαστηρίου. Το Δικαστήριο θα πρέπει να καταλήξει σε δικά του ευρήματα (βλ. Νεάρχου ν Στεφανίδη
(2003)1 Α.Α.Δ. 351, Κοινοτικό Συμβούλιο Ομόδους ν Κονναρή
(2011)1 Α.Α.Δ. 2298). Η εμπειρογνωμοσύνη δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται πάνω σε αυτά (βλ. Σιακόλα ν Αστυνομίας
(2013)2 Α.Α.Δ. 110). Ο εμπειρογνώμονας δύναται να εκφέρει γνώμη, όμως η εξακρίβωση των γεγονότων, η αξιολόγηση της μαρτυρίας και η ετυμηγορία αθώωσης ή ενοχής είναι αποκλειστικό έργο του Δικαστηρίου. Έχοντας υπόψη ότι η κατηγορούσα αρχή δεν αμφισβήτησε ότι ο ΜΥ1 είναι εμπειρογνώμονας, τα προσόντα του μάρτυρα και το επάγγελμα του, αποδέχομαι τον μάρτυρα ως εμπειρογνώμονα. Αποδέχομαι την μαρτυρία του σε σχέση με τους υπολογισμούς του και σε ό,τι αφορά το επιτόκιο αναφοράς της Κεντρικής Τράπεζας. Αν και φάνηκε διστακτικός ο μάρτυρας στην αποκάλυψη των σχέσεων, του φιλικών ή μη με τον Κατηγορούμενο 2, κρίνω ότι δεν επηρεάζεται η κατάληξη του η οποία απορρέει από μαθηματικές πράξεις. Ούτε διέκρινα ότι ο σκοπός του ήταν να αποκρύψει στοιχεία από το Δικαστήριο με σκοπό να καταθέσει απλά και μόνο για να υποστηρίξει τον Κατηγορούμενο 2. Η θέση επίσης, του ΜΥ1 ότι δεν είναι σε θέση να πει αν είναι παράνομη ή όχι η συμφωνία είναι ορθή. Αυτό είναι καθήκον του Δικαστηρίου. Ο μάρτυρας ήταν σταθερός στην θέση του ότι πρόκειται περί συμφωνίας δανείου. Όπως και η νομιμότητα της, έτσι και η ερμηνεία της συμφωνίας εναπόκειται στο Δικαστήριο. Αποδέχομαι επίσης της θέση του μάρτυρα ως λογική, ότι δεν θα επηρεαζόταν η κρίση του αν στο μέσω της διάρκειας της συμφωνίας καταβάλλονταν άλλα χρηματικά ποσά διότι ο μάρτυρας είχε ως δεδομένα συγκεκριμένα ποσά και ημερομηνίες. Δεν του ζητήθηκε να προβεί σε άλλες πράξεις. Ευρήματα - Κατάληξη Τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος στην βάση όσων καταγράφω ανωτέρω έχουν αποδειχθεί τόσο μέσω των παραδεκτών γεγονότων όσο και μέσω της υπόλοιπης μαρτυρίας. Εκείνο που απομένει να εξεταστεί είναι κατά πόσο το Τεκμήριο 1 είναι αποτέλεσμα παρανομίας, συγκεκριμένα τοκογλυφίας, ως ήταν η θέση της υπεράσπισης. Κατά συνέπεια, το βάρος απόδειξης εναποτίθεται στους ώμους του κατηγορούμενων, με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων να αποδείξουν τον ισχυρισμό περί τοκογλυφίας (Γενικός Εισαγγελέας v. Μακρής
(1984)2 Α.Α.Δ. 332). Το άρθρο 314Α του Ποινικού Κώδικα προνοεί τα εξής: «
(1)Πρόσωπο το οποίο κατά την παροχή οποιουδήποτε δανείου, κατά την παροχή ή την παράταση της προθεσμίας πληρωμής, κατά την ανανέωση ή την προεξόφληση δανείου, λαμβάνει, εισπράττει, χρεώνει, συνομολογεί ή παίρνει για τον εαυτό του ή για τρίτον οικονομικό όφελος ή περιουσιακά ωφελήματα που υπερβαίνουν το επιτόκιο αναφοράς, διαπράττει αδίκημα και, σε περίπτωση καταδίκης, υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα πέντε
(5)έτη ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις τριάντα χιλιάδες ευρώ (€30.000) ή και στις δύο αυτές ποινές.
(2)Για τους σκοπούς του παρόντος άρθρου «επιτόκιο αναφοράς» σημαίνει το μέσο όρο των ετήσιων επιτοκίων, συμπεριλαμβανομένων προμηθειών, επιβαρύνσεων ή οποιωνδήποτε εξόδων χρεώνουν τα πιστωτικά ιδρύματα για καταναλωτικά δάνεια, αυξανόμενο κατά το ήμισυ, με ελάχιστη αύξηση πέντε ποσοστιαίες μονάδες και μέγιστη αύξηση μέχρι δέκα ποσοστιαίες μονάδες. Το επιτόκιο αναφοράς υπολογίζεται ανά τριμηνία από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, η οποία το δημοσιεύει στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας.» Η ύπαρξη δανείου αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος. Από την μαρτυρία δεν προκύπτει ότι η συναλλαγή μεταξύ των μερών εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 314Β του Κεφ.
- Αμφισβητείται από την Υπεράσπιση η πραγματική φύση της συναλλαγής, συνεπώς το Δικαστήριο αναπόφευκτα πρέπει να προβεί σε ερμηνεία του Τεκμήριου
- Η ερμηνεία μιας συμφωνίας εναπόκειται στο Δικαστήριο το οποίο πρέπει να ερμηνεύει την συμφωνία στο σύνολο της και όχι αποσπασματικά (βλ. Βουζούνη ν Αποστόλου, Πολιτική Έφεση 457/2012, ημερομηνίας 10.4.2019, ECLI:CY:AD:2019:A138). Η συμφωνία (Τεκμήριο 1) φέρει τίτλο «Investment Agreement» δηλαδή «Επενδυτική Συμφωνία». Ολόκληρο το κείμενο είναι στην αγγλική γλώσσα εκτός του δεύτερου της παραρτήματος. Στο προοίμιο της αναφέρεται ότι η επειδή η Κατηγορούμενη 1 ιδρύθηκε το 2010 με κύριο σκοπό την προμήθευση φαρμακευτικών προϊόντων στα τοπικά κυβερνητικά νοσοκομεία και σε χονδρέμπορες παγκόσμια. Επειδή η Κατηγορούμενη 1 επιθεωρήθηκε από τις Φαρμακευτικές υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας και εγκρίθηκε ως χονδρέμπορος με ισχύουσα άδεια και επειδή η Κατηγορούμενη 1 επιθυμεί να αυξήσει το κεφάλαιο κίνησης της («working capital») με €350.000 και επειδή τα μέρη επιθυμούν να έρθουν σε συμφωνία για περίοδο 45 ημερών υπογράφεται το Τεκμήριο
- Σκοπός της συμφωνίας (2η σελίδα Τεκμηρίου 1) είναι η επένδυση των €350.000 στο εμπόριο φαρμακευτικών προϊόντων για συγκεκριμένη περίοδο, ήτοι αυτή των 45 ημερών. Στην ίδια σελίδα, στο ερμηνευτικό κομμάτι του Τεκμηρίου 1 καταγράφεται το εξής: «Minimum profit: is the guarantee and committed profit to be given to THE INVESTOR, risk free» Σε ελεύθερη μετάφραση: «Ελάχιστο κέρδος: είναι η εγγύηση και δεσμευμένο κέρδος που θα δοθεί στον επενδυτή, χωρίς ρίσκο» Στο πρώτο παράρτημα του Τεκμηρίου 1 κάτω από τον τίτλο επένδυση καταγράφεται το ποσό των €350.000, κάτω από την απόδοση ως ελάχιστο ποσό καταγράφεται το ποσό των €385.000 και κάτω από το ελάχιστο υπολογιζόμενο κέρδος με το πέρας των 45 ημερών καταγράφεται το ποσό των €35.
- Τα κρίσιμα σημεία της συμφωνίας, Τεκμήριο 1, θεωρώ ότι είναι η επιθυμία της Κατηγορούμενης 1 να αυξήσει το κεφάλαιο κίνησης της («working capital») και η απόδοση ελάχιστου κέρδους χωρίς ρίσκο («risk free»). Αυτό σημαίνει πως οτιδήποτε κι αν συμβεί, η παραπονούμενη θα λάβει τα χρήματα της. Η ύπαρξη όρου επιστροφής των χρημάτων, της απόδοσης κέρδους, των εξασφαλίσεων όπως είναι η εγγύηση του Κατηγορούμενου 2 ότι θα τηρηθούν οι όροι της συμφωνίας από την Κατηγορούμενη 1 είναι κατά την κρίση μου χαρακτηριστικά μιας συμφωνίας δανείου. Ένα δάνειο είναι μια μορφή επένδυσης. Μια επένδυση όμως δεν μπορεί να είναι δάνειο ακριβώς λόγω του ότι εξαρτάται από την πιθανότητα να είναι πετυχημένη ή αποτυχημένη. Εμπεριέχει δηλαδή και ρίσκο στην συναλλαγή να μην αποφέρει κέρδος. Από την άλλη, το δάνειο, είναι μια παραχώρηση ποσού ή αντικειμένων με προκαθορισμένη ημερομηνία ή πρόγραμμα αποπληρωμής και στην συντρηπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων συνοδεύεται από τόκο. Από αυτή την έννοια, το μέρος που παραχωρεί το δάνειο δύναται να θεωρηθεί επένδυση διότι θα αποφέρει κέρδος μέσω του τόκου. Επιπλέον, η ύπαρξη εξασφαλίσεων παράλληλα με τον τόκο εκμηδενίζει το ρίσκο εφόσον σε περίπτωση μη τήρησης των συμφωνηθέντων παρέχεται αγώγιμο δικαίωμα. Ακόμη, η επιθυμία της Κατηγορούμενης 1 να αυξήσει το κεφάλαιο κίνησης της («working capital»), της ενισχύει κατά την κρίση μου την θέση ότι πρόκειται περί δανείου. Στην βάση των πιο πάνω, είναι κατάληξη μου, ότι η συμφωνία Τεκμήριο 1 είναι σύμβαση δανείου ως την επεξήγησε ο ΜΥ
- Όντας δάνειο, εμπίπτει στις πρόνοιες του άρθρου 314Α του Κεφ.
- Ο ΜΚ1 αναφέρθηκε στα ποσά που συμφωνήθηκαν και στα ποσά που καταβλήθηκαν. Συγκεκριμένα, είπε πληρώθηκαν στην παραπονούμενη €45.000 και απέμεινε το υπόλοιπο των €20.000 που θα κατέβαλλαν επιπρόσθετα στην παραπονούμενη και το ποσό που θα κάλυπτε τις €385.000, δηλαδή €360.
- Το ποσό που θα έπρεπε να λάβει η παραπονούμενη ανήλθε δηλαδή στις €370.000 πλέον οι €35.000 που ήταν το ελάχιστο υπολογιζόμενο κέρδος. Οι €20.000 προστέθηκαν κατά την παράταση αποπληρωμής. Στη βάση της αποδεκτής μαρτυρίας όμως του ΜΥ1, το ποσό των €35.000 αποτελεί τόκο ο οποίος ξεπερνά το επιτόκιο αναφοράς της Κεντρικής Τράπεζας, άρα είναι παράνομο. Το ίδιο αφορά και στο ποσό των €20.000 διότι αυτό ουδέποτε παραχωρήθηκε στην Κατηγορούμενη 1 και κατά λογική συνέπεια θα προστίθετο στο κέρδος που επιστρεφόταν στην Παραπονούμενη. Δεν υπάρχει αμφισβήτηση ότι πήρε το ποσό των €350.000 η κατηγορούμενη 1, ούτε ότι όφειλε να το επιστρέψει. Δεν αμφισβητήθηκε ούτε η καταβολή €45.000 προς την Παραπονούμενη. Συνεπώς, θα πρέπει να αφαιρεθούν αυτά τα χρήματα από τις €350.
- Το ποσό της επιταγής (Τεκμήριο 4) ήταν όμως €360.
- Σύμφωνα με τον ΜΥ1 ο τόκος που θα δικαιούτο η Παραπονούμενη σύμφωνα με το επιτόκιο αναφοράς της Κεντρικής Τράπεζας σύμφωνα με το Τεκμήριο 1 ήταν €3.
- Επομένως, οτιδήποτε πάνω από το ποσό αυτό είναι παράνομος τόκος. Παράμεινε αδιαμφησβήτητο γεγονός ότι η Κατηγορούμενη 1 έλαβε το χρηματικό ποσό των €350.000 από την Παραπονούμενη. Η Παραπονούμενη έλαβε πίσω ποσό €45.
- Το άρθρο 314Α του Κεφ.154 δεν απαιτεί όμως την αποκόμιση οφέλους εφόσον εφαρμόζεται και στις περιπτώσεις της χρέωση τόκου. Έχοντας ήδη αποδεχθεί ότι το ποσό των €35.000 αποτελούσε τόκο, κρίνω ότι η υπεράσπιση έχει στοιχειοθετήσει την υπεράσπιση της (άρθρο 305Α
(6)Κεφ.154) στον απαιτούμενο βαθμό. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Κατηγορούμενη 1 με την συνδρομή του Κατηγορούμενου 2 εξέδωσε την επίδικη επιταγή (Τεκμήριο 4) η οποία παρέμεινε απλήρωτη. Η επίδικη επιταγή εκδόθηκε στη βάση συμφωνίας η οποία εμπεριείχε επιβολή τόκου κατά παράβαση του άρθρου 314Α
(1)του Κεφ. 154 και ως εκ τούτου κρίνεται παράνομη. Οι Κατηγορούμενοι 1 και 2, εν όψη της κατάληξης του Δικαστηρίου αθωώνονται στις κατηγορίες που αντιμετωπίζουν. Τα έξοδα της διαδικασίας επιδικάζονται προς όφελος των Κατηγορούμενων ως αυτά υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Ο φάκελος της παρούσας, παραπέμπεται στον Γενικό Εισαγγελέα για τον, κατά της δικής του κρίσης, περαιτέρω χειρισμό. (Υπ.)..................................... Λ. Χαβιαράς, Προσ Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο