ΔΗΜΟΣ ΠΑΦΟΥ ν. ΒΑΡΒΑΡΑ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ κ.α., Αρ. Υπόθεσης: 877/2019, 31/3/2023 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2023:B30 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Μ. Μυτίδη, Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 877/2019 ΔΗΜΟΣ ΠΑΦΟΥ Κατηγορούσα Αρχή εναντίον
- ΒΑΡΒΑΡΑ ΠΑΠΑΜΙΧΑΗΛ, Α.Τ [ ]
- ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΜΑΛΛΟΤΑ, Α.Τ [ ] Κατηγορούμενες Ημερομηνία: 31 Μαρτίου 2023 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: κος Ζύμπηλος Α. Για τον Κατηγορούμενες: κα Ζυμπουλάκη Γ. Κατηγορούμενη αρ.1 παρούσα ΑΠΟΦΑΣΗ Με την έκδοση ενδιάμεσης απόφασης αναφορικά με το εκ πρώτης όψεως, το Δικαστήριο κάλεσε σε απολογία μόνο την 1η κατηγορούμενη σε σχέση με τις κατηγορίες αρ.2, αρ.4, αρ.5 και αρ.
- Με τη δεύτερη κατηγορία αποδίδεται στην κατηγορούμενη αρ.1 ότι κατά την 15.10.2018 και προηγούμενα σε άγνωστη ημερομηνία στην Πάφο εντός των ορίων του Δήμου Πάφου επέτρεψε τη διενέργεια ανάπτυξης ακινήτου ιδιοκτησίας δηλαδή την ανέγερση δωματίων στον Β όροφο σε μέρος της ταράτσας υφιστάμενης τετρακατοικίας η οποία βρίσκεται εντός του τεμαχίου 148 του Φ/Σχ. 51/3.2.3 στον Άγιο Παύλο, κατά παράβαση των άρθρων 4, 5, 20
(1)&
(2), 85, 87
(2)(α),
(3)&
(5)του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας νόμου του 1972 (Ν.90/1972) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154. Στην τέταρτη κατηγορία, της αποδίδεται ότι κατά τον ίδιο τόπο και χρόνο επέτρεψε και/ή ανέχθηκε την ανέγερση οικοδομής ήτοι την ανέγερση δωματίων στον Β όροφο σε μέρος της ταράτσας υφιστάμενης τετρακατοικίας η οποία βρίσκεται στο υπό αναφορά τεμάχιο χωρίς να έχει εξασφαλίσει εκ των προτέρων πολεοδομική άδεια από την αρμόδια πολεοδομική αρχή κατά παράβαση των άρθρων 3
(1)(β),
(2)και 20
(1)(α),
(2)&
(3)του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154 Στην πέμπτη κατηγορία, κατηγορείται ότι κατά τον ίδιο τόπο και χρόνο παρανόμως ανέχθηκε την ανέγερση οικοδομής ήτοι την ανέγερση δωματίων στον Β όροφο σε μέρος της ταράτσας υφιστάμενης τετρακατοικίας η οποία βρίσκεται στο τεμάχιο που αναφέρεται στην πρώτη κατηγορία χωρίς να έχουν εξασφαλίσει εκ των προτέρων πολεοδομική άδεια από την αρμόδια πολεοδομική αρχή κατά παράβαση των άρθρων 3
(1)(β) & (στ), 20
(1)(α),
(2)&
(3)του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154 Τέλος στην έκτη κατηγορία, η οποία βασίζεται επί των άρθρων 2 - 5, 9, 10
(1), και 20
(1)(γ) &
(3)του Κεφ.96 και στο άρθρο 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ.154, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες του αδικήματος η κατηγορούμενη κατά τον ίδιο τόπο και χρόνο παρανόμως κατέχει και/ή χρησιμοποιεί οικοδομή, ήτοι δωμάτια στο Β όροφο σε μέρος της ταράτσας υφιστάμενης τετρακατοικίας η οποία βρίσκεται στο τεμάχιο που αναφέρεται στην πρώτη κατηγορία χωρίς να έχει εξασφαλίσει εκ των προτέρων πολεοδομική άδεια από την αρμόδια πολεοδομική αρχή. Παραδεκτά γεγονότα Κατά την ακροαματική διαδικασία και πριν την ολοκλήρωση της κυρίως εξέτασης του ΜΚ.2 δηλώθηκαν ως παραδεκτά γεγονότα, και εγκρίθηκαν ως τέτοια, τα κάτωθι: Α) Το τεμάχιο που αναφέρεται στις λεπτομέρειες όλων των κατηγοριών του κατηγορητηρίου εδαφικά εμπίπτει εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Πάφου Β) Στο εν λόγω τεμάχιο συνιδιοκτήτριες είναι οι κατηγορούμενες 1 και 2 μαζί με τα πρόσωπα που αναφέρονται στο κατηγορητήριο ως ΜΚ.3 και ΜΚ.4, ήτοι τη Σταυρούλα Ξενοφώντος και Αντρούλα Λεωνίδα αντίστοιχα κατά ¼ εξ' αδιαιρέτου μερίδιο Μαρτυρία: Για την απόδειξη της υπόθεσης της κατηγορούσας αρχής κατέθεσαν συνολικά οχτώ
(8)μάρτυρες ενώ η κατηγορούμενη αρ.1 τήρησε το δικαίωμα της σιωπής και δεν κάλεσε οποιουσδήποτε μάρτυρες Πρώτη μάρτυρας για την κατηγορούσα αρχή κατέθεσε η Αντρούλα Λεωνίδου Ξενοφώντος. Διαμένει στην οδό [ ] 6 στο διαμέρισμα 12 για το οποίο και κατέθεσε αντίγραφο του τίτλου ιδιοκτησίας του ως Τεκμήριο
- Πριν κτιστούν τα αυθαίρετα, ως τα χαρακτήρισε, η ίδια βρισκόταν στο εξωτερικό για 30 χρόνια. Αποφάσισαν με την αδελφή της (αργότερα ως ΜΚ.8) να διαχωρίσουν τα διαμερίσματα για να εκδοθούν ξεχωριστοί τίτλοι. Όταν η αδελφή της μίλησε με το σύζυγο της 1ης κατηγορούμενης για το θέμα αυτό, συμφώνησαν να προχωρήσουν με το διαχωρισμό όμως καθυστερούσαν γιατί δεν βρίσκαν τα σχέδια. Μετά από αρκετό καιρό τους ανέφερε η κατηγορούμενη αρ.1 ότι είχε η ίδια τα σχέδια. Το κτήριο που διαμένει αποτελείται από 4 διαμερίσματα, με αποθήκες στην πίσω πλευρά που κτίστηκαν όταν η ίδια έλειπε καθώς και 2 γκαράζ στις δυο μεριές. Η κάθε ιδιοκτήτρια γνωρίζει ποιο είναι το δικό της διαμέρισμα εφόσον η μητέρα τους ετοίμασε κάποιο έγγραφο στο οποίο αναφέρει ποιο διαμέρισμα ανήκει σε κάθε αδελφή. Αυτό υπογράφηκε από όλες τις αδελφές, τη μητέρα τους και από δυο μάρτυρες. Το έγγραφο αυτό το κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Στη συνέχεια κατατέθηκαν 2 έγχρωμες φωτογραφίες (Τεκμήρια 3Α και 3Β) τις οποίες η μάρτυρας αναγνώρισε ως τα 4 διαμερίσματα της ίδιας και των αδελφών της και στις οποίες φαίνονται τα «έξτρα από πάνω» ως ανέφερε, και για το λόγο αυτό δεν μπορούσε η κάθε ιδιοκτήτρια να εκδώσει ξεχωριστό τίτλο. Επί της φωτογραφίας τεκμήριο 3Α η μάρτυρας ανέφερε ότι το διαμέρισμα που απεικονίζεται στην κάτω δεξιά πλευρά είναι της Σταυρούλας Ξενοφώντος, ακριβώς από πάνω του είναι το δικό της, κάτω αριστερά της κας Καίτης Μαλλότα και το άλλο της Βαρβάρας Παπαμιχαήλ που έκτισε τις προσθήκες. Πρόσθεσε ότι δεν υπάρχει σκάλα να οδηγεί σε αυτά που κατασκευάστηκαν και έβαλαν ξύλα για να βγαίνουν από το δικό της διαμέρισμα για να παν στο δικό τους. Αναγνώρισε τις κατηγορούμενες στο εδώλιο ως τη Βαρβάρα Παπαμιχαήλ (κατηγορούμενη αρ.1) και την κα Καίτη Μαλλότα ως την κατηγορούμενη αρ.
- Για τις αυθαίρετες κατασκευές ενημερώθηκαν από κάποιο κο Φίλιππο που εργάζεται στο Δήμο Πάφου, όταν αποτάθηκαν για την έκδοση ξεχωριστών τίτλων ιδιοκτησίας. Αυτές συνίστανται στην κατασκευή μιας ξύλινης βεράντας πάνω από το διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.1, ένα γκαράζ στο πλευρό του κτηρίου και αποθήκες από πίσω του κτηρίου, και έγιναν όταν η ίδια έλειπε στην Αφρική. Συγκεκριμένα η κατασκευή πάνω από το διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.1 είναι μια βεράντα και πίσω έχει υπνοδωμάτια. Πρόκειται ουσιαστικά για σπίτι που κτίστηκε σε επιπρόσθετο όροφο, χωρίς άδειες και τη συγκατάθεση των άλλων 3 αδελφών. Ρώτησε να ενημερωθεί αν μπορούσε και η ίδια να κτίσει σπίτι πάνω από το δικό της διαμέρισμα όμως όπως την πληροφόρησε ο σύζυγος της Κατηγορούμενης αρ.2 «άλλαξε ο νόμος» και δεν μπορούσε. Δεν γνωρίζει αν μέχρι την ημέρα που κατέθετε εξασφαλίστηκε πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, όμως όταν ενημερώθηκαν για τα πιο πάνω από το Δήμο Πάφου, δεν είχε εξασφαλιστεί. Αντεξεταζόμενη δέχθηκε ότι η ιδιοκτήτρια του τεμαχίου που αναφέρεται στις λεπτομέρειες της πρώτης κατηγορίας ήταν η μακαριστή μητέρα της Ιουλία Παπαριστοδήμου. Το κτήριο κτίστηκε το 1988 όμως δεν γνώριζε αν υπήρχε άδεια οικοδομής ή τι αριθμό είχε, ούτε κατά πόσο είχε εκδοθεί πιστοποιητικό τελικής έγκρισης. Της υποδείχθηκε το εν λόγω πιστοποιητικό με επισυνημμένη άδεια οικοδομής το οποίο αναγνώρισε και κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Συμφώνησε ότι η άδεια οικοδομής αφορά τα 4 διαμερίσματα όμως δεν είχε ξαναδεί ως ανέφερε την πρώτη σελίδα του τεκμηρίου, και δεν ήξερε αν αφορά τα 4 διαμερίσματα. Επίσης δεν γνώριζε να απαντήσει κατά πόσο στις 16.11.1994 έγινε νέα αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας από τη μητέρα της, αναφορικά με τις επίδικες προσθηκομετατροπές που η ίδια υπέδειξε και για το υπόστεγο. Επίσης δεν γνώριζε αν είχε εκδοθεί πολεοδομική άδεια για την επίδικη κατασκευή στην ταράτσα, ούτε πότε κτίστηκε. Όταν είχε έρθει στην Κύπρο το 2007 ήταν κτισμένα. Δεν γνώριζε σίγουρα ποιος έχτισε τις προσθηκομετατροπές αλλά πρέπει να ήταν κάποιος από τους κατόχους του σπιτιού (προφανώς εννοώντας το διαμέρισμα αρ.11), επειδή υπάρχει εσωτερική σκάλα η οποία πρέπει να κτίστηκε από το άτομο που έχει το σπίτι. Το μερίδιο της επί του τεμαχίου που αναφέρεται στο κατηγορητήριο της μεταβιβάστηκε 14.07.1997, όμως δεν γνώριζε πότε χτίστηκε το κτήριο. Διαφώνησε με την υποβολή ότι την κατασκευή στην ταράτσα την έχτισε η μητέρα της το
- Για τη μη ύπαρξη αδειών, το πληροφορήθηκε περί το 2018, και κατά τη χρονική περίοδο που αποτάθηκε με το σύζυγο της στο Δήμο Πάφου σε μια προσπάθεια να εκδώσουν ξεχωριστό τίτλο για το διαμέρισμα τους. Αφού ενημερώθηκαν ότι έπρεπε να τύχει επιθεώρησης το κτήριο, μετά που αυτή διενεργήθηκε πληροφορήθηκαν ότι δεν μπορούσαν να εκδοθούν άδειες καθότι υπήρχαν παρανομίες. Συγκεκριμένα, ο πάνω όροφος δεν είχε άδειες, η βεράντα πίσω είχε κλείσει, η βεράντα μπροστά των δυο αδελφών επεκτάθηκε πέραν του επιτρεπτού και επίσης τα γκαράζ ήταν παράνομα. Είχαν μάλιστα αναφέρει στο λειτουργό του Δήμου Πάφου ότι δεν είχαν υπογράψει οποιαδήποτε έγγραφα. Τότε είχαν αποταθεί και στη δικηγόρο κα Σατολιά για να προσπαθήσουν να βρεθεί λύση στο πρόβλημα χωρίς όμως αποτέλεσμα λόγω μη συνεργασίας των κατηγορούμενων. Συζήτησαν το θέμα με την αδελφή της και το σύζυγο της, ο οποίος τους πρότεινε να υποβάλουν σχέδια. Συμφώνησε ότι της είχαν παραδοθεί σχέδια που αφορούσαν την επίδικη κατασκευή, όμως για το λόγο αυτό δεν τα υπέγραψε εφόσον ήθελε όπως και η αδελφή της (ΜΚ.8) να υποβληθούν σχέδια για να ολοκληρωθεί η διαδικασία έκδοσης ξεχωριστών τίτλων και για τα τέσσερα διαμερίσματα. Αυτό όμως δεν έγινε αποδεκτό από τις κατηγορούμενες αδελφές της. Ήταν η θέση της ότι δεν έλαβε σχέδια που αφορούσαν την νομιμοποίηση όλων των προσθηκομετατροπών που υπήρχαν στο κτήριο. Σε υποβολή ότι ο λόγος που δεν υπέγραψε τα σχέδια ήταν γιατί της «έκλεβαν» το συντελεστή δόμησης της, ανέφερε ότι δεν έχει καμία παρανομία στο σπίτι της. Ως προς το κατά πόσο ο συντελεστής δόμησης της είχε επηρεαστεί ανέφερε ότι αυτό ήταν αλήθεια. Αυτός ήταν και ο λόγος που δεν μπορούσε η ίδια, ως επιθυμούσε να αναγείρει τρίτο όροφο και όχι ως αναληθώς τους ανέφερε ο σύζυγος της 1ης κατηγορούμενης ότι άλλαξε ο νόμος. Αρνήθηκε υποβολή ότι οι κατηγορούμενες είχαν ετοιμάσει άλλα σχέδια για τη νομιμοποίηση των προσθηκομετατροπών στην ταράτσα και τις τα υπέδειξαν για να τα υπογράψει. Επίσης αρνήθηκε ότι προέβηκε σε καταγγελία των αδερφών της και ότι είναι ο Δήμος Πάφου που το έπραξε Η μάρτυρας δεν γνώριζε αν οι κατηγορούμενες υπέβαλαν στις 21.03.2019 νέα αίτηση για νομιμοποίηση των προσθηκομετατροπών, όπως δεν γνώριζε ότι εγκρίθηκε η πολεοδομική άδεια με ημερομηνία λήξης στις 15.09.
- Επίσης δεν θυμόταν να την είχαν καλέσει από το Δήμο Πάφου να υπογράψει για την έκδοση άδειας οικοδομής των προσθηκομετατροπών. Διαφώνησε με την θέση της συνηγόρου των κατηγορούμενων ότι οι κατηγορούμενες δεν επέτρεψαν την ανέγερση των επίδικων προσθηκομετατροπών. Δεν θυμόταν πριν πόσα χρόνια έφυγε η κατηγορούμενη αρ.1 από το κτήριο και για την κατηγορούμενη αρ.2 εξ' όσων θυμόταν πριν 2 χρόνια ΜΚ.2 Επόμενος μάρτυρας για την κατηγορούσα αρχή ήταν ο κος Σωτήρης Σκάρος, ο οποίος εργάζεται στο Δήμο Πάφου από τις 08.03.2022 στο γραφείο Πολεοδομικού Ελέγχου. Ετοίμασε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασης του το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε και κατέθεσε στο Δικαστήριο ως Τεκμήριο Α. Σε αυτή αναφέρονται, συνοπτικά, τα ακόλουθα: Ο ίδιος προσλήφθηκε στη θέση του κου Φίλιππου Φιλίππου ο οποίος ασκούσε καθήκοντα στον κατήγορο, που αφορούσαν, μεταξύ άλλων, άσκηση και επιβολή Πολεοδομικού ελέγχου. Επιπλέον ανάμεσα στα κύρια καθήκοντα του ήταν η μελέτη και ο έλεγχος αιτήσεων για έκδοση πολεοδομικών αδειών και ο έλεγχος κατά πόσο μια οικοδομή που ανεγείρεται καλύπτεται από άδεια οικοδομής και είναι σύμφωνη με τα εγκριθέντα σχέδια και όρους εκδοθείσας άδειας οικοδομής. Από της πρόσληψης του ασκεί τα ίδια καθήκοντα. Μετά από επιτόπιο έλεγχο που διενήργησε ο κος Φιλίππου στις 15.10.2018, αναφορικά με την υπό εκδίκαση υπόθεση, διαπίστωσε ότι εντός του τεμαχίου που αναφέρεται στο κατηγορητήριο είχαν ανεγερθεί επιπρόσθετα δωμάτια. Κατόπιν διενέργειας ελέγχου στο σχετικό φάκελο του Κατηγόρου διαπίστωσε ότι η ανέγερση των εν λόγω δωματίων δεν καλυπτόταν από οποιαδήποτε άδεια ή πιστοποιητικό. Διαφάνηκε επίσης ότι ιδιοκτήτριες του τεμαχίου ήταν οι κατηγορούμενες 1 και 2 μαζί με κάποια Σταυρούλα Ξενοφώντος και την ΜΚ.
- Στην ίδια διαπίστωση κατέληξε και ο ίδιος μετά από δική του έρευνα. Αναφέρει ακόμα ότι οι κατηγορούμενες κατά την 15.10.2018 και προηγούμενα σε άγνωστη ημερομηνία προέβησαν σε διενέργεια ανάπτυξης ακινήτου ιδιοκτησίας, δηλαδή στην ανέγερση δωματίων στο Β' όροφο σε μέρος της ταράτσας υφιστάμενης τετρακατοικίας που βρίσκεται στο τεμάχιο που αναφέρεται στο κατηγορητήριο, χωρίς να έχουν εξασφαλίσει πολεοδομική άδεια από την αρμόδια πολεοδομική αρχή ήτοι τον Κατήγορο. Αποδίδει επίσης στις κατηγορούμενες ότι για την υπό αναφορά ανέγερση, προβαίνουν σε παρανομία ήτοι στην επίτρεψη διενέργειας ανάπτυξης χωρίς πολεοδομική άδεια από τον Κατήγορο, στην ανέγερση οικοδομής χωρίς άδεια, στο ότι επέτρεψαν την ανέγερση οικοδομής χωρίς άδεια, στο ότι ανέχθηκαν την ανέγερση οικοδομής χωρίς άδεια και στο ότι κατέχουν και χρησιμοποιούν οικοδομή εντός των δημοτικών ορίων του Δήμου Πάφου, χωρίς πιστοποιητικό εγκρίσεως. Στη συνέχεια αναφέρει ότι οι κατηγορούμενες κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν και εξακολουθούν μέχρι σήμερα να είναι οι κάτοχοι των επίδικων δωματίων που έχουν ανεγερθεί επί της ταράτσας της τετρακατοικίας που βρίσκεται στο τεμάχιο που αναφέρεται στο κατηγορητήριο. Αναφέρει επίσης ότι το τεμάχιο αυτό βρίσκεται εντός των δημοτικών ορίων του Δήμου Πάφου, ο οποίος είναι η αρμόδια Πολεοδομική Αρχή που εξουσιοδοτήθηκε από τον Υπουργό Εσωτερικών δυνάμει του Νόμου καθώς και η αρμόδια αρχή δυνάμει του Περί Οδών και Οικοδομών Νόμο. Ο ίδιος επισκέφθηκε το χώρο στις 28.09.2022 και διαπίστωσε προσωπικά τις παρανομίες που περιγράφει, οι οποίες και υφίστανται μέχρι σήμερα και η κατάσταση παρέμεινε αναλλοίωτη από την 15.10.
- Δεν έχει εκδοθεί οποιαδήποτε άδεια οικοδομής ή πιστοποιητικό έγκρισης για τα αναφερόμενα δωμάτια. Για την τετρακατοικία παραχωρήθηκε άδεια οικοδομής με αριθμό 8501, ημερομηνίας 06.05.1985 και εκδόθηκε το πιστοποιητικό έγκρισης με αριθμό 3842 ημερομηνίας 16.01.
- Η οικοδομή έχει ανεγερθεί πλήρως και χρησιμοποιείται. Η Πολεοδομική άδεια με αριθμό 7194, ημερομηνίας 15.09.2020, που είχε εκδοθεί κατόπιν αίτησης, έχει ανακληθεί από τον Κατήγορο με απόφαση του δημοτικού συμβουλίου ημερομηνίας 09.08.2021, καθότι είχε χορηγηθεί εκ παραδρομής και εκ του ότι δεν είχε υπογραφεί από όλους τους συνιδιοκτήτες. Η παράνομη οικοδομή (τα επιπρόσθετα δωμάτια) έχουν και αυτά ανεγερθεί πλήρως και χρησιμοποιούνται. Στο μάρτυρα υποδείχθηκε η φωτογραφία τεκμήριο 3Α στην οποία είπε ότι στο αριστερά πάνω μέρος της φαίνεται η προσθήκη μιας οικοδομής - δωματίου - στην οροφή του κτιρίου, καθώς και μια πέργολα στο ίδιο σημείο. Στο τεκμήριο 3Β ανέφερε ότι συνεχίζει η προσθήκη στην πάνω αριστερή γωνία αυτής. Πρόκειται για προσθήκη που δεν έχει αδειοδοτηθεί και έχει προσαρτηθεί στην υφιστάμενη (κύρια) οικοδομή με υλικά που δεν είναι λυόμενα. Η μη αδειοδοτημένη οικοδομή είναι κατασκευασμένη από τοιχοποιία (τούβλα και μπετόν) και η πέργολα είναι κατασκευασμένη από ξύλο. Όσον αφορά τις διαστάσεις έχει πλάτος είναι 7 μέτρα και 60 εκατοστά ενώ το μήκος της είναι 12 μέτρα. Το μήκος της πέργολας είναι 6 μέτρα και 30 εκατοστά και το πλάτος της 6 μέτρα και 60 εκατοστά. Στις 28.09.2022 μετέβηκε στο μέρος που βρίσκεται η οικοδομή και φωτογράφισε την επί τόπου κατάσταση. Κατέθεσε σχετική φωτογραφία με ημερομηνία 28.09.2022 ως Τεκμήριο
- Επιπλέον ο μάρτυρας είχε στην κατοχή του χάρτη του Δήμου Πάφου στον οποίο υπέδειξε στο μέσο αυτού (όπου υφίστατο κόκκινο τόξο) το σημείο που βρίσκεται το ακίνητο και επίσης υπέδειξε στο χάρτη τα όρια του Δήμου Πάφου. Ο χάρτης κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Επίσης κατέθεσε τοπογραφικό σχέδιο επί του οποίου φαίνεται το τεμάχιο που περιγράφεται στις λεπτομέρειες των κατηγοριών, το οποίο υπέδειξε, ως Τεκμήριο
- Ανέφερε ότι για την οικοδομή επί της οποίας συνδέεται η μη αδειοδοτημένη οικοδομή, υπάρχει άδεια οικοδομής από το
- Κατατέθηκε προς τούτο σχετικό σετ, ήτοι της άδειας οικοδομής με τα αρχιτεκτονικά σχέδια που την αφορούν, καθώς και πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας, ως Τεκμήριο
- Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας εξήγησε ότι η έρευνα στην οποία προέβηκε για το υπό αναφορά τεμάχιο, ήταν μέσω του ηλεκτρονικού προγράμματος που υπάρχει στο Δήμο Πάφου, για την ανεύρεση ιδιοκτητών και κατόχων ακινήτων. Δεν είχε εκτυπώσει τα αποτελέσματα της έρευνας. Δεν γνώριζε πως γίνεται η ενημέρωση του προγράμματος σε περίπτωση αλλαγής του ιδιοκτήτη ή ποιος δίνει τις πληροφορίες. Επίσης δεν ήταν σε θέση να αναφέρει ποια ονόματα αναφέρονταν σε σχέση με το υπό αναφορά τεμάχιο, πλην της κατηγορούμενης αρ.1 για την οποία ήταν σίγουρος. Ούτε γνώριζε αν διαμένουν οι κατηγορούμενες στο κτήριο που υφίσταται στο τεμάχιο που περιγράφεται στο κατηγορητήριο. Για το κατά πόσο κατείχαν τα υποστατικά κατά την 15.10.2018 ο μάρτυρας παρέπεμψε στη γραπτή του δήλωση, όμως δεν γνώριζε για τη σημερινή κατάσταση. Θεωρεί ότι το πρόγραμμα του υπολογιστή που προανέφερε ήταν ενημερωμένο γιατί έγραφε ημερομηνίες από πότε μέχρι πότε είναι κάποιος κάτοχος ή ιδιοκτήτης. Για την κατηγορούμενη αρ.1 δεν γνώριζε να αναφέρει κατά πόσο από τον Ιούνιο του 2018 μετακόμισε στην Τάλα. Για το ότι η κατηγορούμενη αρ.2 ουδέποτε είχε κατοχή ή χρησιμοποιεί το υποστατικό ανέφερε ότι δεν το αποδέχεται. Δεν γνώριζε που διαμένει η κάθε μια από τις συνιδιοκτήτριες. Το μόνο που έκαμε όταν επισκέφθηκε επί τόπου το ακίνητο ήταν να τραβήξει τη φωτογραφία τεκμήριο
- Από το μάρτυρα ζητήθηκε και κατατέθηκε ως σετ, η πολεοδομική άδεια που εκδόθηκε το 1995 αναφορικά με τις επίδικες προσθήκες στην ταράτσα της οικοδομής, μαζί με τα επισυνημμένα και εγκεκριμένα αρχιτεκτονικά σχέδια και χωρομετρικό σχέδιο ως Τεκμήριο
- Η αίτηση που σχετίζεται με την έκδοση της εν λόγω άδειας είχε υποβληθεί στις 04.11.1994 και εγκρίθηκε στις 06.02.1995 από την Ιουλία Παπαριστοδήμου Δημητρίου. Δεν γνώριζε όμως κατά πόσο ήταν η τελευταία που προέβηκε στις επίδικες προσθηκομετατροπές. Σε σχετική υποβολή απάντησε ότι δεν τον αποδέχεται. Στη συνέχεια ζητήθηκε από το μάρτυρα και κατέθεσε την πολεοδομική άδεια με αριθμό 7194 που αφορούσε και πάλι τις επίδικες προσθηκομετατροπές στην ταράτσα, ως Τεκμήριο
- Ως ανέφερε, την αίτηση για την έκδοση της συγκεκριμένης άδειας την υπέβαλε η Κατηγορούμενη αρ.1 την 29.03.
- Κατατέθηκε ως σετ αντίγραφο της εν λόγω αίτησης με 7 αρχιτεκτονικά σχέδια και επισυνημμένο τίτλο ιδιοκτησίας ως Τεκμήριο
- Ζητήθηκε επιπλέον από το μάρτυρα να καταθέσει στο Δικαστήριο και τα πρακτικά συνεδρίασης του συμβουλίου του κατηγόρου, ημερομηνίας 28.07.2021, αποτελούμενο από 6 σελίδες, και κατατέθηκαν ως Τεκμήριο
- Στη συνέχεια κατατέθηκε και η αίτηση για την έκδοση άδειας οικοδομής με αριθμό Α227/20, ημερομηνίας 30.10.2020 που σχετιζόταν με την πολεοδομική άδεια 7194 ως Τεκμήριο
- Η εν λόγω αίτηση κατατέθηκε και από τις δυο κατηγορούμενες, όμως δεν γνώριζε κατά πόσο έχει εξεταστεί ή εγκριθεί. Συμφώνησε σε υποβολή της κας Ζυμπουλάκη ότι ιδιοκτήτρια του υπό αναφορά τεμαχίου πριν το 1997 ήταν η Ιουλία Παπαριστοδήμου, ήτοι η μητέρα των συνιδιοκτητριών. Για τη συγκεκριμένη υπόθεση, εξ όσων γνώριζε είχε αποσταλεί επιστολή από τους δικηγόρους της ΜΚ.1 και της Σταυρούλας Ξενοφώντος (οι άλλες δυο συνιδιοκτήτριες), στην οποία ο Δήμος Πάφου απάντησε. Η εν λόγω απαντητική επιστολή κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει κατά πόσο λήφθηκε απόφαση από το Δημοτικό Συμβούλιο του κατήγορου για λήψη μέτρων εναντίον της κατηγορούμενης αρ.2 όπως επίσης δεν γνώριζε γιατί δεν κατηγορήθηκαν και οι άλλες δυο συνιδιοκτήτριες. Ούτε γνώριζε πότε ήλθε σε γνώση των κατηγορουμένων ότι η πολεοδομική άδεια του 1995 είχε λήξει. Για το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης εξ' όσων γνώριζε πρέπει να επιθεωρηθεί μια οικοδομή από λειτουργό πρώτα και μετά να εκδοθεί. Τέτοιο πιστοποιητικό υπάρχει για την τετρακατοικία όχι όμως για τις προσθηκομετατροπές. Ο μάρτυρας δεν γνώριζε επίσης κατά πόσο ήταν οι κατηγορούμενες που ανήγειραν τις υπο αναφορά προσθηκομετατροπές, ή επέδειξαν ανοχή στην παρανομία ή ότι επέτρεψαν την ανέγερση τους. Διαφώνησε όμως με την υποβολή ότι δεν είχαν κατοχή ή χρήση αυτών οι κατηγορούμενες από την 15.10.
- Σε άλλο σημείο της αντεξέτασης του ανέφερε ότι δεν γνώριζε κατά πόσο τις επίδικες προσθηκομετατροπές τις χρησιμοποιούν και οι άλλες δυο συνιδιοκτήτριες. Ερωτώμενος τέλος αν διαπίστωσε άλλες αυθαίρετες κατασκευές επί της τετρακατοικίας απάντησε αρνητικά, διότι είχε επικεντρωθεί στις προσθήκες που αναφέρθηκε. Η επιθεώρηση στην οποία προέβηκε ο κος Φιλίππου ήταν κατόπιν της επιστολής του δικηγόρου που στάλθηκε εκ μέρους της Σταυρούλας Ξενοφώντος και της ΜΚ.
- Κατά την επανεξέταση του ανέφερε ότι τα τεκμήρια 11 και 13 υπογράφθηκαν από τις κατηγορούμενες. ΜΚ.3 Επόμενη μάρτυρας για την κατηγορούσα αρχή ήταν η κα Ξένια Γεμελιάνοβα. Κατάγεται από τη Ρωσία και σήμερα διαμένει στην οδό [ ] 6 στην Πάφο. Δεν θυμόταν από πότε ακριβώς διέμενε εκεί. Υπέγραψε ενοικιαστήριο έγγραφο που σύναψε με την κατηγορούμενη αρ.1 το οποίο και κατατέθηκε ως τεκμήριο
- Δεν μπορούσε να θυμηθεί το πρόσωπο της κατηγορούμενης αρ.1 γιατί είχαν βρεθεί μόνο μια φορά. Ανέφερε ότι και πριν την υπογραφή του τεκμηρίου 15 διέμενε με άλλο ενοικιαστήριο έγγραφο, το οποίο όμως δεν το είχε και δεν ήταν στο όνομα της. Μετά που της υποδείχθηκε το τεκμήριο 3Α και 3Β αναγνώρισε το απεικονιζόμενο κτίριο ως το μέρος που διαμένει με την οικογένεια της από το Μάρτιο. Υπέδειξε το διαμέρισμα που διαμένει, ήτοι πάνω αριστερά επί της φωτογραφίας 3Α το οποίο και σημείωσε με το σημείο «Χ». Στη συνέχεια της υποδείχθηκε επίδικη προσθήκη στην ταράτσα και ανέφερε ότι είναι ακριβώς από πάνω από το διαμέρισμα που διαμένει, και μοιάζει με μπαλκόνι ή βεράντα. Τα δυο συνδέονται και μπορεί από το διαμέρισμα της να περάσει εκεί με σκάλα η οποία βρίσκεται πίσω από το πλυσταριό / αποθήκη. Μπορεί να χρησιμοποιήσει και αυτή την οικοδομή. Ερωτώμενη αν ενοικίασε και την πάνω οικοδομή ανέφερε ότι ενοικίασε αυτό που περιγράφεται στο τεκμήριο
- Μετά που της δόθηκε το εν λόγω τεκμήριο ανέφερε ότι ενοικίασε διαμέρισμα με 5 δωμάτια επιπλωμένα και με χώρο στάθμευσης. Τα υπνοδωμάτια βρίσκονται στο σημείο «Χ» που σημείωσε επί της φωτογραφίας 3Α, στο πίσω μέρος. Το ενοίκιο το καταθέτει σε λογαριασμό τράπεζας. Η σκάλα που συνδέει τις επίδικες προσθήκες με το διαμέρισμα που διαμένει η μάρτυρας είναι εσωτερική Αντεξεταζόμενη είπε ότι η σκάλα που ανέφερε (πίσω από το πλυσταριό) δεν είναι κοινόχρηστη και δεν μπορούν οι γείτονες να τη χρησιμοποιήσουν. Εκεί που είναι η σκάλα ή και εκεί που καταλήγει δεν υπάρχει πόρτα. Υπάρχει και εξωτερική σκάλα. Στη συνέχεια ανέφερε ότι η «σκάλα ενώνεται εκεί που τελειώνει η σκάλα και ξεκινά το κοινό σημείο (πάτημα), εκεί ενώνεται με άλλη σκάλα και εκεί υπάρχει πόρτα». Η πόρτα αυτή είναι κλειδωμένη μερικές φορές. ΜΚ.4 Επόμενη μάρτυρας ήταν η κα Μαρία Παπακλεοβούλου (ΜΚ.4). Εργάζεται στον κλάδο φόρων του κατήγορου και ανέφερε ότι για τα διαμερίσματα 1 και 11 επιβάλλονται φόροι, στο μεν διαμέρισμα αρ.1 στο όνομα της Κατηγορούμενης αρ.2 και για το μεν διαμέρισμα 11 στο όνομα Ξένια Εμιλιάνοβα. Είχε στην κατοχή της γραπτά αρχεία για τη φορολογία του διαμερίσματος αρ.1 που ξεκινούν από το έτος 2007 μέχρι και σήμερα. Για το διαμέρισμα 11 επιβάλλονται από το Δεκέμβριο του 2020 στο όνομα Ξένια Εμιλιάνοβα, ενώ πριν ήταν στο όνομα Λάκη Παπαμιχαήλ. Η μάρτυρας δεν γνώριζε ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του διαμερίσματος
- Η μάρτυρας κατέθεσε ως Τεκμήριο 16, αντίγραφο της πολιτικής (κριτήρια) του Δήμου Πάφου για τις χρεώσεις τελών και φόρων γενικότερα για τα υποστατικά που είναι εντός των δημοτικών ορίων του, και ως Τεκμήριο 17 σετ αντιγράφων χρεώσεων φόρων σε σχέση με τα διαμερίσματα αρ.1 και αρ.
- Επί του τεκμηρίου 17 η μάρτυρας υπογράμμισε τα σημεία όπου γίνονται αναφορές στα υπό αναφορά διαμερίσματα. Η μάρτυρας διευκρίνισε ότι η αναφορά της σε φορολογίες αφορούσαν τέλη σκυβάλων τα οποία έχουν να κάνουν με το κατά πόσον είναι συνδεδεμένα με την υδατοπρομήθεια και φορολογούνται κατ' επέκταση με τέλη αποκομιδής σκυβάλων. Η μάρτυρας δεν αντεξετάστηκε. ΜΚ.5 Επόμενος μάρτυρας ήταν ο κος Παύλος Χρυσοστόμου (ΜΚ.5), ο οποίος εργάζεται στον κλάδο υδατοπρομήθειας του Δήμου Πάφου. Ανέφερε ότι αμφότερα τα διαμερίσματα αρ.1 και αρ.11 είναι συνδεδεμένα με την υδατοπρομήθεια του κατήγορου. Η τελευταία σύνδεση του διαμερίσματος 11 καταχωρήθηκε στις 10.12.2020 στο όνομα Ξένια Εμιλιάνοβα, όμως είναι «ανοικτό», ως ανέφερε, καθότι υπάρχουν καταναλώσεις από προηγουμένως. Είχε όμως συνδεθεί από το
- Εξήγησε ότι έχει αλλαχθεί το πρόγραμμα του υπολογιστή μεταξύ 2000 - 2008 και το προηγούμενο πρόγραμμα δεν το έχουν. Για αυτό το λόγο καταδεικνύονται καταγραφές από το
- Ανέφερε στη συνέχεια, εξετάζοντας το φάκελο που είχε, ότι για 5 συνεχείς τριμηνίες η κατανάλωση είναι μηδενική, χωρίς όμως να γνωρίζει αν έχει διακοπεί. Ο μάρτυρας κατέθεσε ως Τεκμήριο 18 κατάσταση ιστορικού μετρήσεων σε σχέση με το διαμέρισμα 11 στην οδό Γεωργίου Δροσίνη
- Δεν μπορούσε να εκτυπώσει την αναφορά από τον υπολογιστή για τα πρόσωπα που ήταν πριν εγγεγραμμένο το διαμέρισμα 11 αλλά μάλλον ήταν Λάκης Παπαμιχαήλ και Βαρβάρα Παπαμιχαήλ. Πρόσθεσε ότι επί του τεκμηρίου 18 αναγράφεται ως Ιδιοκτήτης η Βαρβάρα Παπάμιχαηλ και ως Ενοικιαστής η Ξένια Εμιλιάνοβα. ΜΚ.6 Επόμενος μάρτυρας (ΜΚ.6) ήταν ο Χρίστος Ζαβρός. Εργάζεται στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ) στο κέντρο εξυπηρέτησης πελατών στην Πάφο στο τμήμα προμήθειας. Ανέφερε ότι τα διαμερίσματα αρ.1 και αρ.11 στην οδό Γεωργίου Δροσίνη 6 στην Πάφο είναι συνδεδεμένα με την προμήθεια ρεύματος της ΑΗΚ, μέχρι σήμερα. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 20 κατάσταση λογαριασμού της ΑΗΚ σε σχέση με το διαμέρισμα αρ.11 στην οδό Γεωργίου Δροσίνη
- Ο λογαριασμός για το διαμέρισμα 11 είναι στο όνομα του Λάκη Παπαμιχαήλ, όμως δεν μπορούσε να γνωρίζει αν το πρόσωπο αυτό είναι ο ιδιοκτήτης. Επίσης ο μάρτυρας κατέθεσε ως Τεκμήριο 21 κατάσταση λογαριασμού αναφορικά με το διαμέρισμα αρ.1 στην αναφερόμενη οδό. Ανάφερε ότι για το διαμέρισμα αρ.1 έγινε σύνδεση στις 31.07.
- Διευκρίνισε ότι κατόπιν αλλαγής συστημάτων στην ΑΗΚ οι καταστάσεις ξεκινούν ουσιαστικά από το 2008 και εντεύθεν, και για το διαμέρισμα αρ.1 φθάνει μέχρι την 20.10.
- Για το διαμέρισμα 11 η σύνδεση έγινε την 24.06.1987 στο όνομα Λάκη Παπαμιχαήλ και η κατάσταση φθάνει επίσης μέχρι την 20.10.
- Ούτε και αυτός ο μάρτυρας αντεξετάστηκε. ΜΚ.7 Στη συνέχεια κατέθεσε ο ΜΚ.7 ο οποίος διαμένει στην οδό που βρίσκεται η τετρακατοικία. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι διαμένει στο «σπίτι 6» μαζί με τους γονείς και τα τέσσερα αδέλφια του. Κατά την υπόδειξη του τεκμηρίου 15 ανέφερε ότι είναι η συμφωνία ενοικίασης του υποστατικού που διαμένει με την οικογένεια του και το οποίο το υπέγραψε, μαζί με την αδελφή του. Ερωτώμενος για το αν γνωρίζει τις κατηγορούμενες ανέφερε ότι νομίζει ότι διαμένουν στο κτήριο που κατοικεί και ο ίδιος, όμως δεν θυμόταν τα ονόματα τους. Στη φωτογραφία τεκμήριο 3Α αναγνώρισε την οικοδομή στην οποία διαμένει, και υπέδειξε το διαμέρισμα που είχε υποδείξει και η ΜΚ.
- Εκεί βρίσκονται και τα υπνοδωμάτια. Ερωτώμενος τι είναι η κατασκευή άνωθεν του διαμερίσματος που μένει απάντησε ότι είναι στέγη που προστατεύει το σπίτι από τη βροχή. Ανέφερε ότι η κατασκευή άνωθεν της κατοικίας που διαμένει και αυτής, συνδέονται. Συγκεκριμένα είπε ότι υπάρχουν δυο σκάλες η μια μέσα στο διαμέρισμα που διαμένει και η δεύτερη βρίσκεται στον κοινόχρηστο χώρο. Το χώρο αυτό τον χρησιμοποιούν με την οικογένεια του όμως δεν γνώριζε κατά πόσο αυτός περιλαμβανόταν στη συμφωνία ενοικίασης. Ο λόγος που πηγαίνει πάνω είναι για να ελέγχει τα κουνέλια. Εκεί έχουν επίσης το υπνοδωμάτιο τους η μητέρα του και οι δυο αδελφές του. Κληθείς να υποδείξει στη φωτογραφία τεκμήριο 3Α που βρίσκονται τα υπνοδωμάτια που ανέφερε, είπε ότι δεν φαίνονται στη φωτογραφία και βρίσκονται στην πίσω πλευρά της κατασκευής που βρίσκεται άνωθεν του διαμερίσματος που διαμένει. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι το υπνοδωμάτιο της μητέρας του και των 2 αδελφών του αποτελεί μέρος του διαμερίσματος που διαμένει με την οικογένεια του. Οι κατηγορούμενες νομίζει ότι διαμένουν στο αριστερό μέρος του κτηρίου όπως φαίνεται στη φωτογραφία, όμως δεν θυμόταν τα ονόματα τους. Στην υποβολή ότι οι κατηγορούμενες δεν διαμένουν στο κτήριο απάντησε ότι δεν το ήξερε, όμως έχει γειτόνισσες που μοιάζουν μαζί τους. Τα κουνέλια στην ταράτσα τα τοποθέτησε η μητέρα του όμως δεν γνώριζε αν υπάρχει οποιαδήποτε σχετική πρόνοια στο συμβόλαιο που υπέγραψε. Τέλος συμφώνησε στην υποβολή ότι ενοικιάζει και διαμένει στο διαμέρισμα αριθμό 11 το οποίο φαίνεται σημειωμένο με το γράμμα «Χ» επί του τεκμηρίου 3Α. ΜΚ.8 Τελευταία μάρτυρας ήταν η ΜΚ.8 η οποία διαμένει στην οδό Γεωργίου Δροσίνη 6 στο διαμέρισμα αρ.
- Αναγνώρισε τις κατηγορούμενες στο εδώλιο ως τις αδελφές της και ανέφερε τα ονόματα τους. Κατάθεσε ως τεκμήριο 22 τον τίτλο ιδιοκτησίας που είχε στην κατοχή της σχετικά με το ακίνητο που βρίσκεται η τετρακατοικία. Υπέδειξε επί του τεκμηρίου 3Α έκαστο των κατοικιών που ανήκει σε κάθε μια από τις τέσσερις αδελφές (των κατηγορούμενων, της ιδίας και της ΜΚ.1). Κατά τον Ιούλιο με Αύγουστο του 2015 ήθελε να εκδώσει ξεχωριστό τίτλο ιδιοκτησίας για το διαμέρισμα που διαμένει και κατέχει. Παρά το ότι είχε αποταθεί στο σύζυγο της κατηγορούμενης αρ.1 εντούτοις δεν βρήκε ανταπόκριση και έτσι αποτάθηκε στον κ. Φιλίππου Φίλιππο. Όταν ο τελευταίος ήλθε να επιθεωρήσει το σπίτι της ανέφερε ότι υπήρχαν παράνομες οικοδομές (αυθαίρετα) και δεν μπορούσαν να εκδοθούν ξεχωριστοί τίτλοι. Αποτάθηκε στη δικηγόρο Μαρία Σατολιά για να εξευρεθεί κάποια λύση, όμως λόγω άρνησης συνεργασίας από τη δικηγόρο των κατηγορούμενων δεν κατέστει εφικτό. Υπόδειξε επί του τεκμηρίου 3Α την κατασκευή που πλαισιώνεται με δυο κόκκινα τόξα, ως την αυθαίρετη κατασκευή στην οποία αναφέρθηκε ο κος Φιλίππου. Ανέφερε ότι πρόκειται για πέργολα μπροστά και πίσω είναι τα κτίσματα των υπνοδωματίων. Είπε ότι υπάρχει εσωτερική ξύλινη σκάλα από την κουζίνα του διαμερίσματος, που το συνδέει με τον πάνω όροφο, εκεί που είναι οι προσθηκομετατροπές. Πρόκειται ως είπε για συνεχόμενο σπίτι και ολοκληρωμένη κατοικία. Υπάρχει δωμάτιο τηλεόρασης (tv room), σαλοτραπεζαρία και κουζίνα. Στο κάτω σπίτι πριν την ανέγερση της πάνω οικοδομής υπήρχαν υπνοδωμάτια. Στον πάνω όροφο υπάρχει πέργολα στεγασμένη, ψησταριά το υπνοδωμάτιο της κατηγορούμενης αρ.1 με μπάνιο καθώς και ακόμα δυο υπνοδωμάτια, μπάνιο και αποχωρητήρια. Υπέδειξε επί του τεκμηρίου 3Α το σημείο που βρίσκεται η ψησταριά. Το διαμέρισμα αυτό τώρα ενοικιάζεται σε κάποιους Ρώσους που είναι οικογένεια με τέσσερα παιδιά. Θεωρεί ότι η κατασκευή άνωθεν του διαμερίσματος είναι κατασκευασμένη από τούβλα και κάποιο άλλο υλικό που δεν ήταν σίγουρη. Στη συνέχεια κατέθεσε 5 έγχρωμες φωτογραφίες οι οποίες λήφθηκαν από την ΜΚ.1 και εκτυπώθηκαν από την ίδια. Αυτές σημειώθηκαν ως Τεκμήρια 23Α έως 23Ε. Η φωτογραφία 23Δ απεικονίζει το φωταγωγό του διαμερίσματος αρ.11 (της κατηγορούμενης αρ.1) και του πάνω ορόφου. Η φωτογραφία 23Ε δείχνει, στο κάτω μέρος, το διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.2 εκεί που φαίνεται κάποιο φως. Στο μέσο της φωτογραφίας είναι το διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.1 και φαίνεται εξωτερικά το μπαλκόνι που ενώνενται με τη σαλοτραπεζαρία του διαμερίσματος της. Στο πάνω μέρος της φωτογραφίας φαίνεται επίσης φως εκεί που βρίσκεται η πέργολα. Στη φωτογραφία 23Γ απεικονίζεται η εξωτερική βεράντα του διαμερίσματος που ανήκει στην ΜΚ.
- Εκεί που φαίνονται μπαλκονόπορτες είναι το διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.1 και άνωθεν αυτού φαίνεται η πέργολα στην ταράτσα και φαίνεται να υπάρχει κάποιο άτομο εκεί. Το τεκμήριο 23Β στο κάτω μέρος φαίνονται κάποιες μπαλκονόπορτες που ανήκουν στο διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.1 και στο πάνω μέρος φαίνεται και πάλι ένα άτομο που βρίσκεται στην αυθαίρετη κατασκευή. Επίσης η φωτογραφία 23Α δείχνει τις δυο μπαλκονόπορτες του διαμερίσματος της κατηγορούμενης αρ.1 και άνωθεν αυτού φαίνεται κάποιο άτομο που γεμίζει νερό τον κουβά του. Ερωτώμενη αν γνωρίζει ποιος έχτισε το αυθαίρετο ανέφερε ότι ήταν η κατηγορούμενη αρ.1 με το σύζυγο της, ο οποίος είχε κερδίσει 15 χιλιάδες σε ξυστό λαχείο. Δεν θυμόταν ακριβή ημερομηνία ανέγερσης αλλά τοποθέτησε αυτή χρονικά μεταξύ των ετών 1996 και
- Η ίδια βρισκόταν Κύπρο και ήταν παρούσα όταν γινόταν η ανέγερση. Το αυθαίρετο ενοικιάστηκε πριν τον κορονοϊό. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι κατέστει συνιδιοκτήτρια του ακινήτου που βρίσκεται η τετρακατοικία την 14.07.
- Αυτή κατασκευάστηκε από τη μητέρα της περί το
- Δεν γνώριζε για την οικοδομική άδεια της όλης οικοδομής και για το πιστοποιητικό τελικής έγκρισης της το 1988, ούτε και για αίτηση που υποβλήθηκε από τη μητέρα της για τις προσθηκομετατροπές άνωθεν του διαμερίσματος της κατηγορούμενης αρ.
- Δεν γνώριζε ούτε και για την πολεοδομική άδεια που εκδόθηκε για αυτές. Για το ότι δεν υπήρχαν άδειες για την αυθαίρετη κατασκευή το έμαθαν από τον κο Φιλίππου περί το
- Συμφώνησε ότι οι κατηγορούμενες ετοίμασαν σχέδια για να νομιμοποιηθεί η αυθαίρετη κατασκευή τα οποία όμως δεν τα υπέγραψε η ίδια επειδή ως ανέφερε δεν είναι ειδική να διαβάσει σχέδια. Εν τέλει πήρε τα σχέδια στο σύζυγο της αδελφής της Αντρούλας, ήτοι τον Αντρέα Ξενοφώντος, ο οποίος ήταν δικηγόρος, όμως απεβίωσε το 2018 και το θέμα παρέμεινε εκεί στάσιμο. Σε επίμονες ερωτήσεις της δικηγόρου για την άρνηση της να υπογράψει ανέφερε ότι παλαιότερα είχε υπογράψει σε άλλη υπόθεση η οποία «γύρισε εναντίον της» όπως ανέφερε. Πείσθηκε, ως ανέφερε, όπως και η αδελφή της Αντρούλα, από την κατηγορούμενη αρ.2, σε συνεννόηση με την κατηγορούμενη αρ.1, να υπογράψουν, όπως το μερίδιο του πατρικού σπιτιού τους που ανήκε στον πατέρα τους, να μεταβιβαστεί, όταν αυτός απεβίωσε το 1994, στη μητέρα τους έτσι ώστε να της ανήκει ολόκληρο. Υπέγραψαν σχετικό έγγραφο όλες οι αδελφές. Παρά το ότι τους είχε υποσχεθεί η μητέρα τους ότι θα έπαιρναν όλες οι θυγατέρες εξ' αδιαιρέτου το πατρικό σπίτι κατά το θάνατό της, το 2015 έμαθε ότι είχε ήδη μεταβιβαστεί από το 2005 στις δυο θυγατέρες της κατηγορούμενης αρ.
- Από τότε έχασε και κάθε εμπιστοσύνη απέναντι της, για αυτό και δεν υπέγραψε τα σχέδια. Δεν γνώριζε οτιδήποτε για διορισμό αρχιτέκτονα παρά μόνο ως ανέφερε προσπάθησαν να πάρουν μια γνώμη από κάποιον ο οποίος όμως δεν ανάλαβε τη δουλειά. Επίσης δεν γνώριζε για επιστολές των κατηγορούμενων στην ίδια και στη δικηγόρο της για να προσπάθεια επίλυσης του ζητήματος των προσθηκομετατροπών. Για το θέμα της καταγγελίας του θέματος με τις παράνομες προσθήκες ανέφερε ότι τους ζητήθηκε από τον κο Φιλίππου να τους δώσει άδεια να προχωρήσει η υπόθεση στο Δικαστήριο μέσω του Δήμου Πάφου. Αναγκάστηκαν έτσι, περί το 2016 - 2017, να υπογράψουν κάποιο χαρτί, προκειμένου να μην είναι και η ίδια με την ΜΚ.1 συγκατηγορούμενες. Ανέφερε ότι για το θέμα αυτό επισκέφθηκαν και το δικηγόρο Τόκα στη Λεμεσό όμως δεν γνωρίζει αν απέστειλε οποιεσδήποτε επιστολές. Η συνεννόηση με τη δικηγόρο της κα Σατολιά και το δικηγόρο κο Τόκα γινόταν μέσω του γαμπρού της Αντρέα Ξενοφώντος. Όταν απεβίωσε, έμειναν όλα στάσιμα καθότι ήταν δυο γυναίκες μόνες τους και δεν ήξεραν πως να κινηθούν. Αρνήθηκε ότι στις 28.03.2019 της παραδόθηκε με ιδιωτική επίδοση επιστολή των δικηγόρων των κατηγορουμένων και δεν αναγνώρισε την υπογραφή της επί σχετικής επιστολής που της υποδείχθηκε. Δεν γνώριζε οτιδήποτε για αίτηση που υποβλήθηκε από τις κατηγορούμενες για νομιμοποίηση των αυθαίρετων κατασκευών ή ότι εκδόθηκε πολεοδομική άδεια ή ότι υποβλήθηκε αίτηση για έκδοση άδειας οικοδομής. Εκτός από τα αρχιτεκτονικά σχέδια που ετοιμάστηκαν και της υποδείχθηκαν από τη θυγατέρα της κατηγορούμενης αρ.1 κατά το έτος 2016 δεν είδε οποιαδήποτε άλλα σχέδια. Συμφώνησε ότι η ίδια με τις αδερφές της έγιναν συνιδιοκτήτριες της όλης οικοδομής περί το 1997 και ότι η κάθε μια τους έλαβε από ένα διαμέρισμα στη βάση συμφωνητικού. Σήμερα η κατηγορούμενη αρ.1 ενοικιάζει από το 2019 το διαμέρισμα άνωθεν του οποίου βρίσκεται η παράνομη οικοδομή και διαμένει στον Άγιο Νεόφυτο, ενώ η κατηγορούμενη αρ.2 από το Μάρτιο του 2022 διαμένει στο χωριό Γουδί της Πόλεως Χρυσοχούς. Ερωτώμενη για το διαμέρισμα που ανήκει στην κατηγορούμενη αρ.2 απάντησε ότι έδωσε λανθασμένη απάντηση κατά την κυρίως εξέταση της και ότι το διαμέρισμα αρ.2 είναι το δικό της και το διαμέρισμα αρ.1 είναι της Κατηγορούμενης αρ.
- Δεν είδε ποτέ την κατηγορούμενη αρ.2 να χρησιμοποιεί ή να κατέχει με οποιοδήποτε τρόπο τις αυθαίρετες προσθηκομετατροπές, και δεν γνώριζε κατά πόσο επέτρεψε ή ανέχθηκε την ανέγερση της επίδικης οικοδομής στην ταράτσα. Η χρήση της γίνεται από τους ενοικιαστές της κατηγορούμενης αρ.1 τους οποίους βλέπει κάθε μέρα να ανεβοκατεβαίνουν τις σκάλες. Σε σχέση με τις φωτογραφίες που κατέθεσε ως τεκμήρια 23Α έως 23Ε δεν γνώριζε πότε τραβήχτηκαν από την αδερφή της. Η πρόσβαση στην επίδικη οικοδομή γίνεται με τη χρήση της κοινόχρηστης σκάλας η οποία ξεκινά από την είσοδο του κτηρίου και οδηγεί μέχρι τη ταράτσα και από εκεί και πέρα υπάρχει πόρτα που είναι κλειδωμένη και η οποία επιτρέπει πρόσβαση στην επίδικη οικοδομή, Η ίδια δεν έχει πρόσβαση σε αυτή. Επανεξεταζόμενη ανέφερε ότι ο γαμπρός της (σύζυγος της ΜΙΚ.1) είχε αποβιώσει στις 18.09.
- Δεν γνώριζε το λόγο που της δόθηκαν οι φωτογραφίες από την αδελφή της. Αγορεύσεις Αμφότεροι οι συνήγοροι ετοίμασαν και υπέβαλαν στο Δικαστήριο γραπτώς τις αγορεύσεις τους περισώζοντας πολύτιμο χρόνο. Αυτές έχουν βεβαίως μελετηθεί με προσοχή και στην ολότητα τους και έχω υπόψιν οτιδήποτε αναφέρεται. Δεν κρίνω σκόπιμο να επαναλάβω ότι αναφέρεται σε αυτές ενώ επιμέρους αναφορές θα γίνονται όπου αυτό κριθεί αναγκαίο. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Παρακολούθησα με μεγάλη προσοχή όλους τους μάρτυρες ενόσω έδιναν μαρτυρία ενώπιον μου και είχα την ευκαιρία να παρατηρήσω τόσο τον τρόπο με τον οποίο αυτοί απάντησαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους τέθηκαν όσο και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας τους λαμβάνω υπόψη μου τον τρόπο που οι εν λόγω μάρτυρες απαντούσαν τις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, τις αντιδράσεις τους και γενικά την όλη συμπεριφορά τους από το εδώλιο του μάρτυρα. Περαιτέρω, λαμβάνω υπόψη μου το περιεχόμενο τόσο της προφορικής τους μαρτυρίας όσο και της έγγραφης μαρτυρίας που κατατέθηκε στο Δικαστήριο και έχω υπόψη μου και τις αρχές της νομολογίας αναφορικά με την κρίση της αξιοπιστίας ενός μάρτυρα[1]. Διατηρώ επίσης υπόψιν μου και την αρχή ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός είτε εξ' ολοκλήρου είτε μερικώς[2], και ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη[3], αρκεί αυτό να δικαιολογείται και να επεξηγείται, διαφορετικά μπορεί να οδηγήσει σε επιτυχία τυχόν έφεσης λόγω εσφαλμένης καθοδήγησης[4]. Έχω επίσης κατά νου, πως δεν είναι σπάνιο κάποιοι μάρτυρες να έχουν ιδιαίτερη ικανότητα στο να προβάλλουν μια τελείως διαφορετική εικόνα από εκείνη που πραγματικά τους χαρακτηρίζει (βλ. κατ' αναλογία, Χριστοφή ν. Ζαχαριάδη
(2002)1(Α) Α.Α.Δ. 401, 406), αλλά και διότι κάποιες συμπεριφορές στο εδώλιο του μάρτυρα μπορεί να ορμώνται από πλειάδα αιτιών, χωρίς αναγκαστικώς αυτές να εκπορεύονται από διάθεση ψεύδους ή παραπλάνησης. Πολύ σημαντική παράμετρος που χρήζει αναφοράς είναι ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας κάθε μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά συνεκτιμάται, διερευνάται και αντιπαραβάλλεται με το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας[5]. Η ΜΚ.1 θεωρώ ότι ανέφερε στο Δικαστήριο την αλήθεια για τα όσα είχε γνώση που επεσυνέβησαν σε σχέση με τα γεγονότα της υπόθεσης. Ουσιαστικά η μαρτυρία της κινήθηκε γύρω από τις συνθήκες τις οποίες η ίδια έλαβε γνώση της αυθαίρετης κατασκευής και τις ενέργειες που έγιναν μετέπειτα προκειμένου να βρεθεί λύση στο πρόβλημα. Τα όσα σχετικά ανέφερε δεν αμφισβητήθηκαν. Βέβαια η μάρτυρας δεν είχε οποιαδήποτε προσωπική γνώση αναφορικά με τα όσα έλαβαν χώρα σύμφωνα με τις κατηγορίες που παρέμειναν εναντίον της κατηγορούμενης αρ.1 όμως η θέση της περί ύπαρξης εσωτερικής σκάλας που συνδέει το διαμέρισμα με την αυθαίρετη κατασκευή φαίνεται να υποστηρίζεται και από τους ΜΚ.3, ΜΚ.7 και ΜΚ.
- Ομοίως οι ισχυρισμοί της για την κατοχή έκαστου των διαμερισμάτων ως η και η θέση που ανεγέρθηκε η επίδικη κατασκευή όχι μόνο επιβεβαιώνεται και από την υπόλοιπη σχετική μαρτυρία που βρίσκεται ενώπιον του Δικαστηρίου αλλά ούτε και αμφισβητείται. Με ειλικρίνεια ανέφερε ότι δεν γνώριζε για τις ενέργειες της μητέρας της για νομιμοποίηση της αυθαίρετης κατασκευής όπως επίσης δεν γνώριζε για τις ενέργειες προς το σκοπό αυτό εκ μέρους των κατηγορούμενων ή κατά πόσο εξασφαλίστηκαν άδειες. Αποδέχομαι τη θέση της ότι τα μόνα σχέδια που της προσκομίστηκαν από την θυγατέρα της κατηγορούμενης αρ.1 αφορούσαν μόνο τη νομιμοποίηση της επίδικης κατασκευής και ότι δεν παρέλαβαν άλλα σχέδια για όλες τις αυθαιρεσίες εντός του κτηρίου. Αυτή ήταν και η θέση της αδελφής της ΜΚ.
- Δεν έχω εντοπίσει οποιαδήποτε στοιχεία που να υποστηρίζουν την εισήγηση της συνηγόρου υπεράσπισης ότι η μαρτυρία της ήταν εμποτισμένη από εμπάθεια και κακοβουλία εναντίον της κατηγορούμενης. Σημειώνω βέβαια ότι δεν ενδιαφέρει το Δικαστήριο ο λόγος της μη νομιμοποίησης, εκ των υστέρων, της επίδικης κατασκευής και οι λόγοι ή τα κίνητρα που αναφέρθηκαν για τη μη υπογραφή των αρχιτεκτονικών σχεδίων προς νομιμοποίηση τους. Αδιάφορο για σκοπούς εξαγωγής συμπερασμάτων, είναι και το κατά πόσο η ΜΚ.2 είτε η ΜΚ.8 κατάγγειλαν την κατηγορούμενη αρ.1 (και την πρώην κατηγορούμενη αρ2) στο γραφείο του Κατήγορου. Εκείνο που διαφάνηκε μέσα από τη μαρτυρία της είναι ότι η προώθηση της υπό κρίση υπόθεσης εναντίον των αδελφών της προήλθε από ενέργειες της για να εκδώσει ξεχωριστό τίτλο ιδιοκτησίας για το διαμέρισμα της. Ουδέν μεμπτό περί τούτου. Συνεπώς αποδέχομαι τη μαρτυρία της Ο ΜΚ.2 θεωρώ ότι μετέφερε στο Δικαστήριο την αληθή εικόνα των όσων ο ίδιος διαπίστωσε από την επιτόπια επίσκεψη του στο υπό αναφορά ακίνητο. Δεν υπέπεσε σε ουσιώδης αντιφάσεις και δεν έχω εντοπίσει οποιοδήποτε λόγο να επικαλεστεί ψευδώς γεγονότα, που περιήλθαν στη δική του αντίληψη. Με ειλικρίνεια ανέφερε ότι δεν γνώριζε ως προς το ποιος ανήγειρε την επίδικη κατασκευή ούτε ως παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση του γνώριζε αν η κατηγορούμενη αρ.1 (όπως και η πρώην κατηγορούμενη αρ2) ανέχθηκε την ανέγερση της ή αν έχει μετακομίσει από τον Ιούνιο του 2018 στο χωριό Τάλα. Επίσης έδωσε επακριβή περιγραφή για την επίδικη κατασκευή αναφορικά με τις διαστάσεις και τα υλικά που είναι κατασκευασμένη καθώς και ότι αυτή συνδέεται αναπόσπαστα με το διαμέρισμα αρ.11 που βρίσκεται στον πρώτο όροφο και που ανήκει στην κατηγορούμενη αρ.
- Απαντούσε με ευθύτητα και σαφήνεια σε όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν από την Υπεράσπιση και παρουσίασε στο Δικαστήριο, όταν κλήθηκε προς τούτο κατά την αντεξέταση του, όλες τις αιτήσεις και άδειες που είτε καταχωρήθηκαν είτε εκδόθηκαν σε σχέση με το κτήριο αλλά και την επίδικη κατασκευή, καθώς επίσης και απόσπασμα από τα πρακτικά συνεδρίασης της επιτροπής πολεοδομίας του Δήμου Πάφου αναφορικά με την εξέλιξη της αίτησης για έκδοση πολεοδομικής άδειας εν σχέση με την επίδικη κατασκευή. Από τη μαρτυρία του δεν αποδέχομαι τα όσα αναφέρει στη γραπτή του δήλωση σε σχέση με το ότι η κατηγορούμενη αρ.1 (μαζί με την πρώην κατηγορούμενη αρ.2) ως μία εκ των ιδιοκτητριών επέτρεψε και ανέχθηκε την κατασκευή της επίδικης οικοδομής χωρίς πολεοδομική άδεια και χωρίς άδεια οικοδομής, ή και κατά πόσο αυτή την κατέχει, εφόσον αυτά αποτελούν συμπεράσματα στα οποία θα καταλήξει το Δικαστήριο κατά την αξιολόγηση της όλης μαρτυρίας που έχει ενώπιον του. Τέτοιες αναφορές δεν πρέπει να περιλαμβάνονται σε μαρτυρία η οποία και πρέπει να περιορίζεται στα γεγονότα τα οποία θα τύχουν αξιολόγησης από το Δικαστήριο. Περαιτέρω ως έχει ήδη λεχθεί κατά την αντεξέταση του σε σχετική υποβολή δέχθηκε ότι δεν γνώριζε κατά πόσο αυτό συνέβηκε. Επιπλέον δεν μπορώ να προσδώσω οποιαδήποτε βαρύτητα στην αναφορά του για ενημέρωση του από το πρόγραμμα που είναι εγκατεστημένο στον ηλεκτρονικό υπολογιστή του γραφείου του Κατήγορου εφόσον δεν προσκομίστηκαν τα αποτελέσματα της έρευνας που διεξήγαγε σχετικά, ούτε και ήταν σε θέση ο μάρτυρας να εξηγήσει στο Δικαστήριο το ρόλο και λειτουργία του παραπέμποντας στο αρμόδιο τμήμα. Το υπόλοιπο μέρος της μαρτυρίας του γίνεται αποδεκτό στο οποίο και το Δικαστήριο μπορεί να βασιστεί για εξαγωγή συμπερασμάτων. Η ΜΚ.3 δεν μου άφησε καλή εντύπωση, παρά το ότι δεν αμφισβητήθηκαν τα όσα ανέφερε. Διαφάνηκε μέσα από τις απαντήσεις της ότι προσπαθούσε να αναφέρει όσο το δυνατό λιγότερες λεπτομέρειες για τα ζητήματα που ερωτάτο δίδοντας έτσι την εντύπωση ότι προσπαθούσε να αποκρύψει γεγονότα από το Δικαστήριο. Συγκεκριμένα όταν της ζητήθηκε να αναφέρει κατά πόσο η 1η κατηγορούμενη ήταν στο Δικαστήριο επικαλέστηκε ότι είχε μυωπία και στη συνέχεια αφού προχώρησε προς το εδώλιο των κατηγορούμενων ανέφερε ότι δεν θυμόταν γιατί την είχε δει μόνο μια φορά για να αλλάξει στη συνέχεια τη θέση της και πάλι και να αναφέρει ότι δεν θυμάται πρόσωπα. Όταν ερωτήθηκε κατά πόσο ενοικίασε το διαμέρισμα με την άνωθεν αυτού κατασκευή απάντησε υπεκφεύγοντας ότι ενοικίασε αυτό που περιγράφεται στο ενοικιαστήριο έγγραφο που κατέθεσε ως τεκμήριο
- Στην υπόδειξη του εν λόγω τεκμηρίου επικαλέστηκε ότι δεν γνωρίζει καλά Αγγλικά δημιουργώντας εύλογα το ερώτημα πως υπέγραψε το ενοικιαστήριο έγγραφο επί του οποίου αναγνώρισε την υπογραφή της. Επίσης ήταν ασαφής ως προς το ποια σκάλα καταλήγει σε πόρτα και τι ακριβώς εννοούσε από την αναφορά της ότι μερικές φορές είναι κλειδωμένη, δηλ. από ποιον και κατά πόσο η ίδια ή η οικογένεια της είχε κλειδί. Επίσης η θέση της ότι όλα τα υπνοδωμάτια βρίσκονται στον ίδιο όροφο που είναι το διαμέρισμα αρ. 11 δεν συνάδει με τη μαρτυρία του αδελφού της ούτε όμως και με τα αρχιτεκτονικά σχέδια που επισυνάπτονται στα τεκμήρια 9 και
- Ενόψει της γενικότερης αρνητικής εντύπωσης που προκάλεσε στο Δικαστήριο απορρίπτω τη μαρτυρία της. Οι ΜΚ.4, ΜΚ.5 και ΜΚ.6 ήταν τυπικοί μάρτυρες οι οποίοι κλητεύθηκαν για να παρουσιάσουν στοιχεία λογαριασμών αναφορικά με το διαμέρισμα αρ.11 το οποίο βάσει της συμφωνίας δωρεάς (τεκμήριο 2) ανήκει στην κατηγορούμενη αρ.
- Διαφάνηκε ότι ο σκοπός κλήτευσης των εν λόγω μαρτύρων ήταν να καταδείξουν ότι επιβάλλονταν φορολογίες ή και κατανάλωση ύδατος και ρεύματος στα διαμερίσματα αρ.1 και αρ.
- Αποδέχομαι στο σύνολο τη μαρτυρία τους για σκοπούς εξαγωγής συμπερασμάτων Ο ΜΚ.7 θεωρώ ότι ήταν πιο διαφωτιστικός ως προς την χρήση της επίδικης κατασκευής άνωθεν του διαμερίσματος που ενοικιάζει με την αδερφή του. Από τη μαρτυρία του φάνηκε ότι γίνεται χρήση της επίδικης κατασκευής από τους ενοικιαστές του διαμερίσματος αρ.11 στην οποία έχουν πρόσβαση με τη χρήση εσωτερικής (ιδιωτικής) και κοινόχρηστης σκάλας. Μάλιστα ως ανέφερε στο πίσω μέρος της επίδικης κατασκευής υπάρχουν τα υπνοδωμάτια που χρησιμοποιεί η μητέρα του και οι δυο αδελφές του. Διευκρίνισε σχετικά ότι είναι στο πίσω μέρος του πάνω ορόφου που βρίσκονται αυτά, και όχι ως εισηγείται η συνήγορος της κατηγορούμενης στο πίσω μέρος του διαμερίσματος. Για να προσθέσει, κατά την αντεξέταση του, ότι θεωρεί το πίσω μέρος της επίδικης κατασκευής ως ενιαίο με το διαμέρισμα που ενοικιάζει. Η μαρτυρία του αυτή συνάδει και με τα όσα σχετικά ανέφερε η ΜΚ.8 αλλά και με το περιεχόμενο των τεκμηρίων 9 αλλά και 11 και συγκεκριμένα με το επισυνημμένο αρχιτεκτονικό σχέδιο που φέρει τον τίτλο «Κάτοψη Β' Ορόφου» όπου φαίνονται 3 υπνοδωμάτια, μπάνιο και αποχωρητήριο. Σύμφωνα με τον όρο 3 της πολεοδομικής άδειας που παραχωρήθηκε την 04.11.1994, το κτήριο θα χρησιμοποιείτο αποκλειστικά ως τετρακατοικία (4 κατοικίες) κάτι που υποδηλώνει, σε συνδυασμό με τα όσα λέχθηκαν για την πρόσβαση σε αυτή ότι η επίδικη προσθήκη αποτελούσε επέκταση του διαμερίσματος αρ.
- Αποδέχομαι επίσης από τη μαρτυρία του ότι ενοικιάζουν το συγκεκριμένο διαμέρισμα για 3 χρόνια δηλαδή από το 2019, κάτι για το οποίο δεν είχε λόγο να πει ψέματα. Μοναδικό σημείο που δεν αποδέχομαι από τη μαρτυρία του είναι η αναφορά του για το ότι οι κατηγορούμενες διαμένουν στο κτήριο, εφόσον όχι μόνο διαφοροποίησε τη θέση του κατά την αντεξέταση αλλά υπέδειξε το μέρος του κτηρίου που σύμφωνα με την υπόλοιπη και αδιαμφισβήτητη μαρτυρία διαμένουν οι ΜΚ.1 και ΜΚ.8 Τέλος κρίνω ότι και η ΜΚ.8 ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Η εν λόγω μάρτυρας είναι επίσης αδελφή της κατηγορούμενης αρ.1 και διέμενε συνεχώς στο κτήριο της οδού Γεωργίου Δροσίνη από το
- Η από πλευράς της εξιστόρηση των γεγονότων που οδήγησαν στην καταχώριση της παρούσας υπόθεσης συνάδει πλήρως με τα όσα ανέφερε και η ΜΚ.
- Η μάρτυρας παρέμεινε σταθερή στις θέσεις της, για όσα εκ των γεγονότων ήταν στην σφαίρα γνώσης της, και δεν υπέπεσε σε οποιεσδήποτε αντιφάσεις. Απαντούσε με ευθύτητα, αμεσότητα και χωρίς περιστροφές. Ήταν ειλικρινής στη θέση της για τους λόγους που δεν υπέγραψε τα σχέδια που της προσκομίστηκαν, όπως και της αδελφής της ΜΚ.1, από τη θυγατέρα της κατηγορούμενης αρ.1 και έδωσε πειστικές εξηγήσεις για τους λόγους που δεν είχε εμπιστοσύνη στην κατηγορούμενη αρ.
- Ούτε αυτή η μάρτυρας θεωρώ ότι είχε κακόβουλα κίνητρα εναντίον των αδελφών της ούτε και μπορώ να θεωρήσω ως τέτοια τα όσα ανέφερε στους λειτουργούς του κατήγορου. Απεναντίας τόσο η ίδια όσο και η ΜΚ.1 όφειλαν να καταγγείλουν στην αρμόδια αρχή οτιδήποτε επιλήψιμο έλαβε χώρα στο κτήριο που ήταν συνιδιοκτήτριες. Άλλωστε η υπόθεση ήλθε σε γνώση του κατήγορου όταν η ΜΚ.1 άρχισε να διερευνά την προοπτική έκδοσης ξεχωριστών τίτλων ιδιοκτησίας και εκ τούτου ακολούθησε επιτόπιος έλεγχος από τον τότε λειτουργό του κατηγόρου κο Φιλίππου. Συνεπώς δεν θεωρώ ότι η εν λόγω μάρτυρας είχε οποιαδήποτε εμπάθεια προς το πρόσωπο της κατηγορούμενης αρ.1 και ότι κατέθεσε με αποκλειστικό σκοπό την καταδίκη της. Η τελική απόφαση για λήψη των νομικών μέτρων εναντίον των συγκεκριμένων κατηγορούμενων λήφθηκε από τον Κατήγορο, ενώ ο τρόπος με τον οποίο το ζήτημα ήρθε εις γνώσιν του είναι ως εξηγήθηκε πιο πάνω, αδιάφορο. Η περιγραφή που έδωσε για την επίδικη κατασκευή δεν έχει αμφισβητηθεί και η θέση της ότι συνδέονται με σκάλα τόσο εσωτερική όσο και εξωτερική επιβεβαιώνεται και από τους ΜΚ.3 και ΜΚ.
- Επίσης και η αναφορά της ότι το εν λόγω διαμέρισμα ενοικιάζεται σε αυτούς επιβεβαιώνεται από την ενώπιον μου μαρτυρία. Η θέση της ότι η επίδικη προσθήκη με το διαμέρισμα αρ.11 αποτελεί συνεχόμενο σπίτι και ολοκληρωμένη κατοικία συνάδει και με τη θέση του ΜΚ.7 όσο και με τα επισυνημμένα αρχιτεκτονικά σχέδια που υποβλήθηκαν για έκδοση πολεοδομικής άδειας τόσο από τη μητέρα της όσο και από την κατηγορούμενη αρ.1 και πρώην κατηγορούμενη αρ.
- Το ότι γίνεται χρήση της επίδικης κατασκευής ενισχύεται και από τις φωτογραφίες τεκμήρια 23Α, Β, Γ, Δ και Ε, οι οποίες απεικονίζουν, μεταξύ άλλων, ότι γίνεται χρήση της επίδικης κατασκευής, εφόσον φαίνονται σε αυτή αναμμένα φώτα (τεκμήρια 23 Δ και 23 Ε) και κάποιο άτομο εντός αυτής (τεκμήρια 23 Α,Β, και Γ). Το γεγονός ότι δεν γνώριζε πότε λήφθηκαν οι φωτογραφίες είναι στοιχείο αδιάφορο για τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης εφόσον αυτό το οποίο τείνουν να καταδείξουν είναι ότι γίνεται χρήση της επίδικης προσθήκης που δεν αμφισβητείται ότι υφίσταται άνωθεν του διαμερίσματος αρ.
- Σε κάθε περίπτωση δέχομαι και τη θέση της ότι βλέπει καθημερινά τους ενοικιαστές της κατηγορούμενης αρ.1 να ανεβοκατεβαίνουν τις σκάλες από και προς την επίδικη κατασκευή από το διαμέρισμα
- Δέχομαι τη θέση της πως δεν γνώριζε για τις διαδικασίες νομιμοποίησης από πλευράς κατηγορούμενων και πως ουδέποτε της δόθηκαν αρχιτεκτονικά σχέδια πλην εκείνων περί το
- Δέχομαι ακόμα τη θέση της ότι η επίδικη προσθήκη ανεγέρθηκε μεταξύ των ετών 1996 και
- Αποδεκτή ως πειστική γίνεται και η θέση της ότι η ίδια δεν γνώριζε από τις διαδικασίες αυτές και πως την επίλυση των προβλημάτων που προέκυψαν με τις άδειες ανέλαβε ο σύζυγος της ΜΚ.
- Τέλος αποδέχομαι τη θέση της ότι κανένας άλλος δεν μπορεί να έχει πρόσβαση στην επίδικη κατασκευή εφόσον για να εισέλθει κάποιος χρειάζεται κλειδί εκτός, ως εξήγησε, αν χρησιμοποιηθεί η εσωτερική του διαμερίσματος αρ.11 σκάλα, την οποία χρησιμοποιούσαν όποτε τους καλούσε για φαγητό η κατηγορούμενη αρ.
- Μοναδική θέση που δεν αποδέχομαι από τη μαρτυρία της είναι ότι η επίδικη κατασκευή ανεγέρθηκε από την κατηγορούμενη αρ.1 και το σύζυγο της, εφόσον, ως ανέφερα και στην ενδιάμεση απόφαση μου για το εκ πρώτης όψεως, η αναφορά της αυτή παρέμεινε γενική και αόριστη ενώ εμπλέκει και πρόσωπο που δεν είναι κατηγορούμενος στην υπόθεση. Με εξαίρεση συνεπώς του πιο πάνω σημείου αποδέχομαι τη μαρτυρία της Στο σημείο αυτό κρίνω σκόπιμο να αναφέρω ότι όλες οι υποβολές που τέθηκαν στην μάρτυρα, όπως και στους υπόλοιπους μάρτυρες παρέμειναν στο επίπεδο αυτό και δεν πλαισιώθηκαν από σχετική μαρτυρία. Οι υποβολές των συνηγόρων από μόνες τους δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αργότερα αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν απλά μετέωροι ισχυρισμοί. Σχετική είναι η απόφαση Ησαϊας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας
(2012)2 Α.Α.Δ.
- Τέτοιες περιπτώσεις αποτελούσαν, μεταξύ άλλων, οι υποβολές περί διορισμού αρχιτέκτονα από πλευράς ΜΚ.1 και ΜΚ.8 και εκ μέρους τους άρνησης υπογραφής των αρχιτεκτονικών σχεδίων λόγω επηρεασμού του συντελεστή δόμησης, ότι αποστάλθηκε επιστολή με ιδιώτη επιδότη από τη δικηγόρο της κατηγορούμενης αρ.1 για διευθέτηση συνάντησης για υποβολή αίτησης και σχεδίων με σκοπό τη νομιμοποίηση της αυθαίρετης κατασκευής, και ότι πρώτη φορά έμαθε η κατηγορούμενη αρ.1 για τη μη ύπαρξη αδειών περί το
- Επίσης ανυποστήρικτη παρέμεινε και η υποβολή περί προσκόμισης σχεδίων το 2019 για υπογραφή προκειμένου να υποβληθούν και να εκδοθούν καλυπτικές άδειες για την επίδικη κατασκευή. Σε σχέση με την κατηγορούμενη αρ.1 ως αναφέρθηκε αυτή άσκησε το δικαίωμα της σιωπής. Σημειώνεται πώς η σιωπή - όπως και η ανώμοτη δήλωση (εκεί που πλέον εφαρμόζεται) - σε αντίθεση με την ένορκη κατάθεση δεν υπόκειται σε αξιολόγηση (Βλ. Themistocleous v. The Police
(1981)2 CLR 200 και Anastassiades v. The Republic
(1977)2 CLR 97). Ούτε και η επιλογή ενός κατηγορούμενου να προβεί σε ανώμοτη δήλωση ή να παραμείνει σιωπηλός δύναται να εκληφθεί ως επιβαρυντικό στοιχείο εναντίον του (Βλ. Δημοσθένους κ.α. v. Αστυνομίας
(1998)2 ΑΑΔ 129). Επιπλέον το γεγονός ότι ένας κατηγορούμενος δεν έδωσε ο ίδιος ένορκη κατάθεση ή ότι δεν παρουσίασε μάρτυρες, δεν πρέπει να θεωρείται ότι συμπληρώνει τυχόν κενά της μαρτυρίας της κατηγορούσας αρχής (βλ. Θεοχάρους ν. Δημοκρατίας
(2008)2 Α.Α.Δ 22) Ευρήματα Αφού έλαβα υπόψιν μου τα παραδεκτά γεγονότα, το σύνολο της πραγματικής μαρτυρίας και την αποδεκτή δια ζώσης μαρτυρία των μαρτύρων κατηγορίας καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα Στην οδό [ ] 6 στην Πάφο, εντός των δημοτικών ορίων του Δήμου Πάφου, υφίσταται κτήριο που αποτελείται από τέσσερα
(4)διαμερίσματα, το οποίο ανεγέρθηκε εντός του τεμαχίου αρ. [ ] του Φ/Σχ. 51/3.2.
- στον Άγιο Παύλο. Δυο εξ' αυτών βρίσκονται στο ισόγειο του κτηρίου και δυο στον Α' όροφο και συνδέονται με κοινό κλιμακοστάσιο (σκάλα). Ιδιοκτήτρια του κτηρίου αυτού μέχρι την 13.07.1997 ήταν η Ιουλία Παπαριστοδήμου Δημητρίου μητέρα των τεσσάρων σήμερα εξ' αδιαιρέτου συνιδιοκτητριών του υπό αναφορά τεμαχίου. Για το κτήριο αυτό, πλην της επίδικης προσθήκης, έχουν εκδοθεί άδεια οικοδομής με αριθμό 8501 το έτος 1985 (τεκμήριο 8), καθώς και πιστοποιητικό τελικής έγκρισης (1η σελίδα τεκμηρίου 4) Δυνάμει έγγραφης συμφωνίας δωρεάς (τεκμήριο 2) η τέως ιδιοκτήτρια του υπό αναφορά ακινήτου ανέλαβε να μεταβιβάσει σε κάθε μια από τις τέσσερις θυγατέρες της, και εφ' όσον θα εκδίδοντο ξεχωριστοί τίτλοι ιδιοκτησίας από ένα διαμέρισμα ήτοι στην Καίτη Μαλλόττα (πρώην κατηγορούμενη αρ.2) το διαμέρισμα αρ.1, στην Σταυρούλα Δημήτρη Ξενοφώντος (ΜΚ.8) το διαμέρισμα αρ. 2, στην Βαρβάρα Π/Μιχαήλ (κατηγορούμενη) το διαμέρισμα αρ.11 και στην Αντρούλλα Ξενοφώντος το διαμέρισμα αρ.
- Δυνάμει του όρου 3 του τεκμηρίου έκαστη των αναφερόμενων προσώπων κατέστη κάτοχος των αντίστοιχων διαμερισμάτων την 09.04.1994 (ημερομηνία υπογραφής). Επομένως η κατηγορούμενη αρ.1 απέκτησε τη φυσική κατοχή του διαμερίσματος αρ.11 από την εν λόγω ημερομηνία, μέχρι και της ενοικιάσεως του διαμερίσματος στους ΜΚ.3 και ΜΚ.
- Παρά το ότι μέχρι σήμερα δεν έχουν εκδοθεί ξεχωριστοί τίτλοι εγγραφής για τα διαμερίσματα, εντούτοις οι 4 αδελφές κατά την 14.07.1997 κατέστησαν εξ' αδιαιρέτου συνιδιοκτήτριες του υπό αναφορά τεμαχίου (βλ τεκμήριο 1 και 22). Το κτήριο έχει ανεγερθεί πλήρως και τον έλεγχο του κάθε διαμερίσματος έχει έκαστη αδελφή στη βάση του περιεχομένου του τεκμηρίου
- Περί την 06.02.1995 η μητέρα των κατηγορούμενων και ΜΚ.1 και ΜΚ.8 κατόπιν σχετικής αίτησης, ημερομηνίας 04.11.1994, προς τον κατήγορο (αρμόδια πολεοδομική αρχή) εξέδωσε πολεοδομική άδεια αναφορικά με προθήκη δωματίου στο Β' όροφο του κτηρίου και μετατροπές σε αυτό (τεκμήριο 9). Σύμφωνα με τον όρο 3 αυτής της άδειας η χρήση του κτηρίου (που αναφέρεται ως «οικοδομή») θα είναι αποκλειστικά ως «4 κατοικίες». Στο 4ο επισυνημμένο αρχιτεκτονικό σχέδιο επί του εν λόγω τεκμηρίου, που φέρει τίτλο «Κάτοψη Β' ορόφου» φαίνεται ότι η υπό αναφορά προσθήκη θα περιλάμβανε τρία υπνοδωμάτια, σάουνα, 1 μπάνιο και ένα αποχωρητήριο. Σύμφωνα δε με το 6ο επισυνημμένο αρχιτεκτονικό σχέδιο, αλλά και το επισυνημμένο τοπογραφικό σχέδιο του κτηματολογίου η υπό αναφορά προσθήκη θα ανεγειρόταν άνωθεν του διαμερίσματος αρ.11 και στο αριστερό μέρος της ταράτσας σύμφωνα με την πρόσοψη του κτηρίου. Η ετοιμασία των σχεδίων ζητήθηκε από τους Λάκη και Βάνα Παπαμιχαήλ, ήτοι την κατηγορούμενη αρ.1 και το σύζυγο της. Η συγκεκριμένη άδεια έχει λήξει την 06.02.1998 χωρίς να έχει υποβληθεί αίτηση για άδεια οικοδομής. Η κατηγορούμενη αρ.1 μαζί με την πρώην κατηγορούμενη αρ.2 ετοίμασαν περί το 2016 αρχιτεκτονικά σχέδια προκειμένου να καταστήσουν νόμιμη την επίδικη προσθήκη όμως λόγω διαφωνιών αυτά δεν υπογράφηκαν. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία ότι προσκομίστηκαν οποιαδήποτε άλλα σχέδια προς υπογραφή. Η κατηγορούμενη με το σύζυγο της έφυγαν από το διαμέρισμα αρ.11 αρχές του
- 'Έκτοτε ενοικιάζουν το διαμέρισμα σε 6μελή οικογένεια που κατάγεται από τη Ρωσία ως κατοικία. Οι λογαριασμοί τελών σκυβάλων, νερού και ρεύματος εκδίδονταν αναφορικά με το διαμέρισμα αρ.11 στο όνομα του συζύγου της μέχρι το τέλος του 2020 ενώ από το 2021 στο όνομα της ΜΚ.
- Αυτό σε καμία περίπτωση δεν αναιρεί τη μαρτυρία του ΜΚ.3 ότι ενοικίαζαν το διαμέρισμα από το
- Υποβλήθηκε νέα αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας με αρ. 91/2019 (τεκμήριο 11), την 21.03.2019, με περιγραφή αναπτύξεως την προσθήκη δωματίων, πέργολα σε όροφο, καλυμμένο χώρο στάθμευσης και βοηθητικές αποθήκες. Τα υλικά που θα χρησιμοποιούντο θα ήταν τα μεν δωμάτια από τούβλα, σουβά και σκυρόδεμα στην οροφή και η κάλυψη της βεράντας από πέργολα με κεραμίδι και ο χώρος στάθμευσης με πασαμάνα με τσίγκους. Τα σχέδια κάτοψης του Β' ορόφου είναι τα ίδια με αυτά που είχαν επισυναφθεί στην πρώτη αίτηση. Αυτή τη φορά η αίτηση υποβλήθηκε από την κατηγορούμενη αρ.1 και την πρώην κατηγορούμενη αρ.2, και η οποία εγκρίθηκε περί την 15.09.2020 με ισχύ μέχρι την 15.09.2026 (Τεκμήριο 10). Για την εν λόγω άδεια υποβλήθηκε εισήγηση, από την επιτροπή πολεοδομίας, τεχνικών θεμάτων και υδροδότησης του Δήμου Πάφου, όπως ανακληθεί, σε συνεδρία ημερομηνίας 28.07.2021 «αφού εξασφαλιστεί η έγκριση του διατάγματος ανάκλησης από τον Υπουργό Εσωτερικών» (τεκμήριο 12 σελ. 4). Ως αναφέρεται στο εν λόγω τεκμήριο ο λόγος της λήψης απόφασης για ανάκληση ήταν η έλλειψη συγκατάθεσης των συνιδιοκτητών ήτοι των ΜΚ.1 και ΜΚ.
- Δεν έχει όμως παρουσιαστεί ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε τελική απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ή άλλου αρμόδιου οργάνου για τέτοια ανάκληση, ενώ επίσης δεν έχει παρουσιαστεί ενώπιον του Δικαστηρίου διάταγμα από τον Υπουργό Εσωτερικών. Επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ανακλήθηκε η εν λόγω πολεοδομική άδεια η οποία και συνεχίζει να παραμένει σε ισχύ. Στη συνέχεια υποβλήθηκε από τα ίδια πρόσωπα αίτηση για έκδοση άδειας οικοδομής, περί την 30.10.2020, με αριθμό Α227/20, (τεκμήριο 13) η οποία ακόμα εκκρεμεί προς εξέταση. Επομένως η επίδικη κατασκευή δεν καλύπτεται από οικοδομική άδεια. Παρέμεινε άγνωστο στο Δικαστήριο ποιος ανέγειρε ή με ποιου τις εντολές ανεγέρθηκε η επίδικη κατασκευή, εφόσον δεν δόθηκε σαφής και θετική μαρτυρία προς τούτο. Ανεγέρθηκε όμως μεταξύ των ετών 1996 και 1998, περίοδος κατά την οποία βρισκόταν σε ισχύ η πρώτη πολεοδομική άδεια. Αυτή αποτελείται από τοιχοποιία (τούβλα) και μπετόν και υπάρχει επίσης και πέργολα κατασκευασμένη από ξύλο και είναι μόνιμα συνδεδεμένη με το διαμέρισμα αρ.11 που βρίσκεται ακριβώς από κάτω της. Αποτελεί συνεπώς οικοδομή εντός της εννοίας του νόμου. Οι διαστάσεις της οικοδομής είναι 7 μέτρα και 60 εκατοστά πλάτος και το μήκος της 12 μέτρα. Το μήκος της πέργολας είναι 6 μέτρα και 30 εκατοστά και το πλάτος της 6 μέτρα και 60 εκατοστά και βρίσκεται στο μπροστινό μέρος της επίδικης προσθήκης ενώ στο πίσω μέρος υπάρχουν 3 υπνοδωμάτια με μπάνιο και αποχωρητήριο. Η επίδικη κατασκευή παραμένει μέχρι σήμερα στην ίδια κατάσταση και πρόσβαση σε αυτή έχουν μόνο οι ένοικοι του διαμερίσματος αρ.11 είτε μέσω της εσωτερικής σκάλας που υπάρχει σε αυτό, είτε από την εξωτερική (κοινόχρηστη) σκάλα με τη χρήση κλειδιού για να ξεκλειδωθεί (όποτε χρειάζεται) η πόρτα που επιτρέπει πρόσβαση. Οι σημερινοί ένοικοι του διαμερίσματος χρησιμοποιούν και την κατασκευή άνωθεν αυτού. Ενόψει του ότι η επίδικη κατασκευή έχει ανεγερθεί επί οικοδομής που βρίσκεται εντός των ορίων του Δήμου Πάφου αυτός είναι και ο αρμόδιος κατήγορος. Νομική Πτυχή Όπως έχει προαναφερθεί η εναπομείνασα κατηγορούμενη αντιμετωπίζει τα αδικήματα α) της παράνομης επίτρεψης ή ανοχής ανέγερσης οικοδομής τόσο κατά παράβαση των άρθρων 3
(1)(β), 20
(1)(α) και 20
(3)(α) του Περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 όσο και των άρθρων 4, 5, 20
(1)&
(2), 85, 87
(2)(α)
(3)&
(5), του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου του 1972 (Ν90/1972) και (β) ότι παρανόμως κατέχουν και χρησιμοποιούν την επίδικη οικοδομή χωρίς την έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης κατά παράβαση των άρθρων 2 έως 5, 9, 10
(1)και 20
(1)(γ) &
(3)του Κεφ.
- Αυτό το οποίο προκύπτει ως αποτελούσα τη φερόμενη ως παράνομη οικοδομή είναι ουσιαστικά κατασκευή / προσθήκη που βρίσκεται άνωθεν του διαμερίσματος το οποίο φέρεται να ανήκει στην κατηγορούμενη αρ.
- Εξετάζοντας αρχικά τη νομική πτυχή της 2ης κατηγορίας το άρθρο 87
(2)(α) και
(3)του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου, Ν.90/1972, προνοεί τα ακόλουθα: «87.-....
(2)Πας όστις- (α) ποιείται έναρξιν οιασδήποτε αναπτύξεως ή εκτελεί οιανδήποτε πράξιν ή ενεργεί ή επιτρέπει την εκτέλεσιν οιασδήποτε αναπτύξεως ή πράξεως κατά παράβασιν του παρόντος Νόμου ή οιουδήποτε Κανονισμού, Διατάγματος, ειδοποιήσεως ή σχεδίου εκδοθέντος ή γενομένου δυνάμει του παρόντος Νόμου ............. είναι ένοχος αδικήματος και υπόκειται επί τη καταδίκη του εις φυλάκισιν μη υπερβαίνουσαν τους εξ μήνας ή εις χρηματικήν ποινήν μη υπερβαίνουσαν τας πεντακοσίας λίρας ή εις αμφοτέρας τας ποινάς ταύτας.
(3)Προς άρσιν οιασδήποτε αμφιβολίας αι διατάξεις του εδαφίου
(2)εφαρμόζονται επί παντός ιδιοκτήτου ακινήτου ιδιοκτησίας, επί παντός προσώπου έχοντος υπό τον έλεγχον αυτού οιανδήποτε ακίνητον ιδιοκτησίαν και επί παντός αρχιτέκτονος, μηχανικού, εργολάβου οικοδομών, ή παντός ετέρου προσώπου ενεργούντος οιανδήποτε ανάπτυξιν εφ' οιασδήποτε ακινήτου ιδιοκτησίας εκ μέρους του ιδιοκτήτου αυτής.» Περαιτέρω, το άρθρο 20 του Νόμου, το οποίο παρέχει ερμηνεία του τι εστί ανάπτυξη για τους σκοπούς του Νόμου, προνοεί τα ακόλουθα: «20.-
(1)Εν τω παρόντι Νόμω, εκτός εάν άλλως προκύπτη εκ του κειμένου, "ανάπτυξις" σημαίνει, τηρουμένων των επομένων διατάξεων του παρόντος άρθρου, την εκτέλεσιν οικοδομικών, μηχανικών, μεταλλευτικών ή άλλων εργασιών εντός, επί, ύπερθεν ή κάτωθεν ακινήτου ιδιοκτησίας ή την εκτέλεσιν οιασδήποτε ουσιώδους μεταβολής εν τη χρήσει οιασδήποτε οικοδομής ή άλλης ακινήτου ιδιοκτησίας.
(2)Προς άρσιν οιασδήποτε αμφιβολίας διά τους σκοπούς του παρόντος άρθρου η ανάπτυξις περιλαμβάνει- (α) την χρήσιν ως δύο ή πλειόνων κατοικιών οιασδήποτε οικοδομής προηγουμένως ούσης μιας ενιαίας κατοικίας, ανεξαρτήτως του εάν οιαδήποτε τοιαύτη μεταβολή της χρήσεως απαιτή οιανδήποτε κατασκευήν ή μη (β) την εναπόθεσιν απορριμμάτων ή αχρήστων αντικειμένων επί ακινήτου ιδιοκτησίας, παρά το ότι η ακίνητος ιδιοκτησία περιλαμβάνεται εις χώρον όστις ήδη εχρησιμοποιείτο προς τον σκοπόν τούτον, εάν είτε το επιφανειακόν εμβαδόν της εναποθέσεως επεκτείνηται ούτω ή το ύψος της εναποθέσεως επεκτείνηται ούτω και υπερβαίνη το επίπεδον της παρακειμένης προς τον χώρον τούτον ακινήτου ιδιοκτησίας (γ) άνευ επηρεασμού οιωνδήποτε διατάξεων οιουδήποτε εκάστοτε εν ισχύϊ νόμου αναφερομένου εις τον έλεγχον διαφημίσεων ή οιωνδήποτε Κανονισμών εκδοθέντων δυνάμει του παρόντος Νόμου και αναφερομένων εις τον έλεγχον διαφημίσεων, την δι' έκθεσιν διαφημίσεων χρήσιν οιουδήποτε εξωτερικού μέρους οικοδομής το οποίον κανονικώς δεν χρησιμοποιείται διά τοιούτον σκοπόν (δ) τη μετατροπή ή τη διαίρεση οποιασδήποτε ακίνητης ιδιοκτησίας σε οικόπεδο ή/και σε χωριστά οικόπεδα∙ (ε) την κατεδάφισιν οιασδήποτε οικοδομής (στ) την διάνοιξιν οιασδήποτε οδού.» Από το λεκτικό του άρθρου 87
(2)(α) του Ν.90/1972 συνάγεται ότι για να στοιχειοθετηθεί το αδίκημα, και εν προκειμένω η 1η και 2η κατηγορία, θα πρέπει να καταδειχθεί σωρευτικά ότι η κατηγορούμενη αρ.1: (α) Άρχισε ανάπτυξη ή εκτέλεσε πράξη ανάπτυξης ή ενήργησε ή επέτρεψε την ανάπτυξη ή πράξη ανάπτυξης. (β) Κατά παράβαση των προνοιών του Νόμου ή οιουδήποτε Κανονισμού, Διατάγματος, ειδοποίησης ή σχεδίου που εκδόθηκε δυνάμει του Νόμου. Το Άρθρο 2 του Περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ.96 μετά των συναφών τροποποιήσεων, το οποίο αποτελεί το ερμηνευτικό πλαίσιο της νομοθεσίας αυτής, προσδιορίζει την έννοια της «οικοδομής» ως: "οποιαδήποτε κατασκευή, είτε από λίθους, σκυρόδεμα, πηλό, σίδερο, ξύλο ή άλλη ύλη, και περιλαμβάνει οποιοδήποτε λάκκο και οποιοδήποτε θεμέλιο, τοίχο, στέγη, καπνοδόχο, βεράντα, εξώστη, κορωνίδα ή προεξοχή ή τμήμα οικοδομής, ή οποιοδήποτε πράγμα που είναι προσαρτημένο σε αυτή, ή οποιοδήποτε τοίχο, ανάχωμα, φράκτη, περίφραγμα ή άλλη κατασκευή που περικλείει ή οροθετεί ή έχει σκοπό να περικλείει ή να οροθετεί οποιαδήποτε γη ή χώρο." Με βάση το πιο πάνω λεκτικό, η έννοια της οικοδομής καλύπτει: (α) οποιαδήποτε κατασκευή είτε από σίδερο ή άλλη ύλη και (β) που περικλείει ή οροθετεί ή (γ) έχει σκοπό να περικλείει ή να οροθετεί (δ) οποιαδήποτε γη ή χώρο. Η υποχρέωση προσώπου να εξασφαλίσει άδεια από την αρμόδια αρχή προτού ανεγείρει οικοδομή αναγνωρίζεται και καθορίζεται από το άρθρο 3
(1)του Κεφ.96 το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα: «Κανένα πρόσωπο δεν δύναται: (α) να διανοίγει ή κατασκευάζει οδό (β) να ανεγείρει ή να ανέχεται ή να επιτρέπει να ανεγείρεται οικοδομή ή να κατεδαφίζει ή να ανοικοδομεί ή να προβαίνει σε μετατροπή, προσθήκη ή επισκευή σε οποιαδήποτε υφιστάμενη οικοδομή ή να ανέχεται ή να επιτρέπει να γίνει οποιαδήποτε τέτοια κατεδάφιση ή ανοικοδόμηση ή οποιαδήποτε τέτοια μετατροπή, προσθήκη ή επισκευή ..................................... χωρίς άδεια γι' αυτό, η οποία λαμβάνεται προηγουμένως από την αρμόδια αρχή όπως καθορίζεται στο εδάφιο
(2)ή, όταν η άδεια εκδίδεται δυνάμει της δεύτερης επιφύλαξης του εδαφίου
(2)του άρθρου 14, από το Διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως»: Νοείται ότι, άδεια δυνάμει του παρόντος άρθρου είναι δυνατό να αφορά αποκλειστικά συγκεκριμένο τμήμα οικοδομής ή οποιαδήποτε προσαρτήματα σε αυτή και αυτή η άδεια δε θα αποτελεί άδεια για άλλα τμήματα της οικοδομής για τα οποία δεν έχει εκδοθεί άδεια μετά την εξέταση σχετικής αίτησης. ....................................
(2)Η αρμόδια αρχή εντός (α) οποιασδήποτε περιοχής Δήμου, είναι το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου αυτού Από το λεκτικό του άρθρου 3
(1)(β) συνάγεται, ότι τα συστατικά στοιχεία της 4ης και 5ης κατηγορίας είναι τα ακόλουθα:
- Η ανέγερση οικοδομής ή να ανέχεται ή να επιτρέπει να ανεγείρεται οικοδομή, και
- Η οικοδομή να είναι οικοδομή σύμφωνα με το Νόμο και
- Η ανέγερση αυτή να γίνεται χωρίς την προηγούμενη εξασφάλιση άδειας οικοδομής από την αρμόδια αρχή
- Η Κατηγορούσα Αρχή να είναι η αρμόδια αρχή Συνάγεται από τα πιο πάνω ότι η στοιχειοθέτηση της αντικειμενικής υπόστασης του αδικήματος που περιλαμβάνεται στις πρόνοιες του εν λόγω άρθρου μπορεί να επέλθει με εναλλακτικούς τρόπους. Δύο εκ των εναλλακτικών και διακεκριμένων αυτών πράξεων είναι και η ανέγερση της οικοδομής χωρίς άδεια καθώς και η ανοχή ή να επιτρέπει να ανεγείρεται οικοδομή. Η ανέγερση οικοδομής εκδηλώνεται είτε δια της χειρονακτικής εργασίας του κατηγορουμένου είτε δια της παροχής, εκ μέρους του, σε τρίτο πρόσωπο σχετικών εντολών. Εκείνο που παρέμεινε να εξεταστεί αναφορικά μόνο με την κατηγορούμενη αρ.1 είναι κατά πόσο επέτρεψε ή/και ανέχθηκε τέτοια ανέγερση. Επιπρόσθετα σύμφωνα με το Άρθρο 20 του Περί Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ. 96 που τιτλοφορείται Ποινικά αδικήματα και ποινές αναφέρονται τα εξής: 20.-
(1)Ανεξαρτήτως από την επιβολή οποιουδήποτε διοικητικού προστίμου δυνάμει των διατάξεων του παρόντος Νόμου, πρόσωπο το οποίο - (α) Ανεγείρει οικοδομή χωρίς προηγουμένως να έχει εξασφαλίσει άδεια οικοδομής, όπως προβλέπεται στις διατάξεις του άρθρου 3· ........ διαπράττει αδίκημα για το οποίο υπόκειται σε περίπτωση πρώτης καταδίκης, σε φυλάκιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει το ένα
(1)έτος ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις δέκα χιλιάδες ευρώ (€10.000) ή και στις δύο ποινές μαζί και σε περίπτωση δεύτερης ή μεταγενέστερης καταδίκης, σε φυλάκιση για περίοδο που δεν υπερβαίνει τα δύο
(2)έτη ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις είκοσι χιλιάδες ευρώ (€20.000) ή και στις δύο ποινές μαζί. Στην υπόθεση Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου v. Δήμου Αγλαντζιάς
(2006)2 Α.Α.Δ. 291, που με παρέπεμψε ο συνήγορος του κατήγορου, υποδείχθηκε πως το κατά πόσο μια κατασκευή θεωρείται 'οικοδομή' ή όχι είναι θέμα πραγματικό. Το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του όλα τα συναφή γεγονότα όπως το σχήμα και το μέγεθος της κατασκευής, τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν, ο τρόπος κατασκευής της οικοδομής, κατά πόσο είναι προσαρτημένη στη λοιπή οικοδομή, η σχέση της κατασκευής με τα υπόλοιπα κατασκευάσματα και τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει χρήση της οικοδομής. Κανένας από τους πιο πάνω παράγοντες δεν είναι καθοριστικός αλλά όλοι μαζί βοηθούν στην απάντηση του τιθέμενου ερωτήματος[6]. Στην εν λόγω υπόθεση, οι εφεσείοντες κατασκεύασαν μεταλλικές βάσεις τις οποίες στερέωσαν στην οροφή με βίδες. Επί των βάσεων στερέωσαν το προκατασκευασμένο δωμάτιο εντός του οποίου τοποθέτησαν τον εξοπλισμό. Επειδή το δωμάτιο που δημιουργήθηκε περικλείει και οριοθετεί χώρο κρίθηκε ότι βρισκόταν εντός της έννοιας της 'οικοδομής' που καθορίζει το άρθρο 2 του Κεφ.96. Το γεγονός ότι μπορούσε εύκολα ή δύσκολα να αποσπαστεί δεν συνιστούσε ουσιώδες στοιχείο. Σημασία επίσης δεν είχε ούτε και η πρόθεση ή μη των εφεσειόντων να διατηρήσουν το συγκεκριμένο δωμάτιο μόνιμα ή για κάποιο χρονικό διάστημα. Λέχθηκε ακόμα με παραπομπή στην υπόθεση Κυπριανού ν. Δήμου Στροβόλου
(1992)2 Α.Α.Δ. 344, 347, πως και η τοποθέτηση πασσάλου παράλληλα προς υφιστάμενο τοίχο και η τοποθέτηση στέγης κρίθηκε ότι αποτελεί κατασκευή η οποία περικλείει και οριοθετεί χώρο. Το Δικαστήριο σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο πρέπει να αντλεί καθοδήγηση από την «πρόθεση της κατασκευής», ήτοι τον σκοπό για τον οποίο αυτή κατασκευάστηκε ή ανεγέρθηκε[7]. Έτσι μια κατασκευή η οποία μετακινείται από ένα χώρο σε άλλο όποτε αυτό κρίνεται απαραίτητο και αναγκαίο για το σκοπό που έγινε, κρίθηκε ότι δεν συνιστούσε οικοδομή, χωρίς όμως αυτό να εξυπακούει ότι κάθε κατασκευή εκφεύγει του ορισμού της ως οικοδομή, μόνο και μόνο επειδή τοποθετείται σε τροχούς και μπορεί να μετακινείται (βλ. London County Council v. Pearce [1892] 2 QB 109) Στην υπόθεση Μάριος Ανδρέα Σωφρονίου Λτδ v. Δήμου Στροβόλου
(1991)2 Α.Α.Δ. 369 τονίστηκε ότι αποτελεί προϋπόθεση για να θεωρηθεί ότι κάποιος ανέχεται κάτι να γνωρίζει την ύπαρξη του ή να εθελοτυφλεί ή να κλείνει τα μάτια του μπροστά στην πραγματικότητα (Somerset v. Wade [1894] 1 QB 574). Επίσης, λέχθηκε ότι η ύπαρξη δυνατότητας, φυσικής ή νομικής, για την παρεμπόδιση μιας απαγορευμένης ενέργειας είναι εγγενές στοιχείο του όρου «ανέχομαι». Το σκεπτικό της πιο πάνω υπόθεσης υιοθετήθηκε και στην μεταγενέστερη και πιο πρόσφατη υπόθεση Έπαρχος Πάφου v TREMETOUSHIOTIS DEVELOPERS LTD κ.α., Ποιν. Έφ. 153/2018 ημερ. 27.3.2019. Από την άλλη η χρήση του ρήματος «επιτρέπω» οδηγεί στην εκδήλωση ενέργειας ή ηθελημένης παράλειψης από ένα άτομο υποβοηθώντας έτσι με το δικό του τρόπο στην δημιουργία και εδραίωση της παρανομίας. Ουσιαστικά οι δυο έννοιες επάλληλες. Προκύπτει συναφώς από τα πιο πάνω ότι η διάπραξη του αδικήματος που αφορά την τέταρτη και Πέμπτη κατηγορία προϋποθέτει ένοχη διάνοια από το εν λόγω πρόσωπο (mens rea) με τη γνώση ύπαρξης παράνομων καταστάσεων ή μέσω ενσυνείδητης αποστασιοποίησης από την πραγματικότητα και παράλληλα συμπεριφορά μέσω πράξεων ή παραλείψεων προς αυτήν την κατεύθυνση (actus reus). Επιπλέον στην υπόθεση Τσιολής ν. Δήμου Πάφου
(2013)2 ΑΑΔ 223 κρίθηκε ότι ο συνιδιοκτήτης της οικοδομής επέδειξε ανοχή και/ή επέτρεψε την ανέγερση οικοδομής εφόσον, και παρά το ότι δεν είχε τη φυσική κατοχή ενός ακινήτου, λάμβανε τα ενοίκια από την οικοδομή επί της οποίας υφίσταντο ή ανεγέρθηκαν παράνομες οικοδομές, ασχέτως από ποιόν και πότε, δεν υπόγραφε συγκατάθεση με τους άλλους συνιδιοκτήτες για κατεδάφιση τους και παρέλειψε να λάβει (δικαστικά) μέτρα έναντι του ενοικιαστή είτε για έξωση του είτε για επαναφορά του ακινήτου στην προτέρα του κατάσταση. Τέλος στο Άρθρο 10
(1)Κεφ. 96 προβλέπεται ότι: «Ουδέν πρόσωπο κατέχει ή χρησιμοποιεί ή ενεργεί, ώστε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο να κατέχει ή να χρησιμοποιεί οποιαδήποτε οικοδομή ή τμήμα οικοδομής, μέχρις ότου εκδοθεί πιστοποιητικό έγκρισης από την αρμόδια αρχή σε σχέση με την εν λόγω οικοδομή ή τμήματος αυτής, ανεξάρτητα αν χορηγήθηκε άδεια για την οικοδομή ή τμήμα της, με βάση το άρθρο 3 του παρόντος Νόμου.» Αναφορικά με την 6η κατηγορία που αντιμετωπίζουν η κατηγορούμενη και αφορούν την κατοχή και/ή χρήση οικοδομής χωρίς πιστοποιητικό τελικής έγκρισης, από το λεκτικό του άρθρου 10 του Νόμου, πιο πάνω συνάγεται ότι τα συστατικά στοιχεία αυτής είναι τα ακόλουθα:
- Ο κατηγορούμενος να κατέχει ή να χρησιμοποιεί ή να ενεργεί όπως οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο κατέχει ή χρησιμοποιεί, ή να επιτρέπει ή να ανέχεται οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο να κατέχει ή να χρησιμοποιεί οικοδομή κατά τον ουσιώδη χρόνο.
- Η εν λόγω οικοδομή να είναι οικοδομή σύμφωνα με τον Νόμο και να συγκαταλέγεται στην κατηγορία οικοδομών για τις οποίες απαιτείται άδεια οικοδομής και κατ' επέκταση πιστοποιητικό τελικής έγκρισης.
- Να μην έχει εκδοθεί από την αρμόδια αρχή πιστοποιητικό έγκρισης που να καλύπτει την οικοδομή αυτή. Το αδίκημα της κατοχής και χρήσης οικοδομής χωρίς την εκ των προτέρων εξασφάλιση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης είναι ξεχωριστό από αυτό της ανέγερσης της χωρίς την προηγούμενη έκδοση άδειας. Παραπέμπω σχετικά στην υπόθεση Έπαρχος Πάφου v. Κώστα Ηλιάδη κ.α.
(2005)2 Α.Α.Δ. 231. Μέσα από την υπόθεση αυτή υποδείχθηκε πως η ύπαρξη πιστοποιητικού έγκρισης συναρτάται πάντα με την κατοχή ή χρήση των υποστατικών και όχι με την ανέγερση τους. Από τα δε λεχθέντα στην υπόθεση Μηλιδώνη ν. Έπαρχου Λευκωσίας
(1998)2 Α.Α.Δ 384 συνάγεται ότι ο σκοπός του Κεφ.96 είναι η εξασφάλιση της ασφαλούς, από κατασκευαστικής άποψης, χρήσης των οικοδομών από τον άνθρωπο, η οποία επιτυγχάνεται με την προηγούμενη λήψη της συγκατάθεση της αρμόδιας αρχής και έμμεσα με τη διαβεβαίωση, ότι η οικοδομή θα είναι ασφαλής για κατοχή και χρήση. Βάρος Απόδειξης Όπως σε όλες τις ποινικές υποθέσεις, έτσι και στην παρούσα, το βάρος απόδειξης όλων των συστατικών στοιχείων του αδικήματος της κατηγορίας που προσάπτεται εναντίον του κατηγορούμενου βρίσκεται επί των ώμων της κατηγορούσας αρχής, η οποία πρέπει να αποδείξει σωρευτικά την στοιχειοθέτησή τους με αποδεκτή μαρτυρία, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Υποθέσεις ως προς την ύπαρξη γεγονότων, όσο εύλογες και εάν είναι δεν επιτρέπονται[8]. Εναπόκειται, επίσης, στην κατηγορούσα αρχή να παρουσιάσει μαρτυρία που να είναι και αξιόπιστη και σαφής[9]. Αν στο τέλος της υπόθεσης παραμείνει στο μυαλό του Δικαστηρίου έστω και η παραμικρή αμφιβολία για την ενοχή του κατηγορούμενου, τότε αυτός θα πρέπει να απαλλαχθεί από τις κατηγορίες που αντιμετωπίζει[10]. Υπαγωγή Ευρημάτων επί της νομικής πτυχής / Συμπεράσματα Έχοντας υπόψιν τα ευρήματα του Δικαστηρίου στα οποία κατέληξα από το σύνολο της έγγραφης μαρτυρίας που έχει τεθεί ενώπιον μου και την οποία αποδέχθηκα, καθώς και τη δια ζώσης μαρτυρία που έχω κάνει αποδεκτή, και αντλώντας καθοδήγηση από τις αρχές της νομολογίας που αφορούν τα υπό κρίση αδικήματα, έχοντας πάντα κατά νου ότι το βάρος απόδειξης βρίσκεται τους ώμους της κατηγορούσας αρχής και η κατηγορούμενη δεν χρειάζεται να αποδείξει οτιδήποτε προχωρώ να εξετάσω κατά πόσο η κατηγορούσα αρχή πέτυχε να αποδείξει την ενοχή της. Δεύτερη Κατηγορία Ξεκινώντας από τη 2η κατηγορία, η οποία υπενθυμίζω ότι εδράζεται επί των προνοιών του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας νόμου του 1972 (Ν.90/1972) και του άρθρου 20 του Ποινικού Κώδικα Κεφ. 154, παρατηρώ ότι η επίδικη προσθήκη η οποία ως έχω αποδεχθεί ανεγέρθηκε μεταξύ των ετών 1996 και 1998, ενώ επίσης ως έχει κάνει αποδεκτό η (πρώτη) πολεοδομική άδεια εκδόθηκε την 06.02.1995 και βρισκόταν σε ισχύ μέχρι και την 06.02.1998 (τεκμήριο 9). Δεν υπάρχει ενώπιον μου σαφής και θετική μαρτυρία ως προς το πότε ολοκληρώθηκαν οι κατασκευαστικές εργασίες της επίδικης προσθήκης και πέργολας, και ειδικότερα αν ήταν πριν την 06.02.1998 ή αργότερα εντός του έτους αυτού. Συνεπώς κατά την περίοδο που ανεγέρθηκε είτε η κατηγορούμενη αρ.1 ήταν κάτοχος του διαμερίσματος αρ.11 είτε στη συνέχεια κατέστη και συνιδιοκτήρια στο όλο τεμάχιο και κτήριο (τετρακατοικία), στη βάση των πιο πάνω δεδομένων, δεν μπορώ να καταλήξω με ασφάλεια στο συμπέρασμα ότι επέτρεψε να ανεγερθεί χωρίς να υπάρχει σε ισχύ πολεοδομική άδεια. Δεν μου διαφεύγει ότι ο χρόνος ανέγερσης σε αδικήματα αυτής της φύσεως, που έχουν χαρακτηριστεί ως συνεχιζόμενα, είναι επουσιώδης και δεν επηρεάζεται η εγκυρότητα της δίκης αν υπάρχει διάσταση μεταξύ του χρόνου που περιγράφεται στις λεπτομέρειες αδικήματος ότι έλαβε χώρα με την μαρτυρία που γίνεται αποδεκτή. Όπως επίσης δεν μου διαφεύγει ότι η ιδιοκτησία δεν είναι συστατικό στοιχείο τέτοιας φύσεως αδικημάτων, εφόσον κάτι τέτοιο δεν υποστηρίζεται ούτε από τη νομολογία ούτε από το γράμμα του νόμου (βλ. και Τ. Λεωνίδα & Υιοι Λτδ ν. Έπαρχου Πάφου, Ποιν. Εφ. 160/12, ημερ. 25.09.2014), ECLI:CY:AD:2014:B709. Σε αυτή όμως την περίπτωση, για τους λόγους που έχω εξηγήσει ο χρόνος ολοκλήρωσης της ανέγερσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ενόψει αυτής της διαπίστωσης η κατηγορούσα αρχή απέτυχε να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας την ενοχή της κατηγορούμενης αρ.1 στη 2η κατηγορία. Τέταρτη και Πέμπτη Κατηγορία Οι εν λόγω κατηγορίες εδράζονται στις πρόνοιες του Κεφ.96 και αφορούν τα αδικήματα του παράνομης επίτρεψης και ανοχής σε ανέγερση οικοδομής χωρίς εξασφάλιση άδεια οικοδομής Αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι για την επίδικη προσθήκη ουδέποτε εξασφαλίστηκε άδεια οικοδομής, ενώ αυτή σαφέστατα με τα όσα έχουν γίνει σχετικά αποδεκτά από τη μαρτυρία του ΜΚ.2 αποτελεί οικοδομή εντός της έννοιας του Άρθρου 2 του Περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ.96, και μόνιμα συνδεδεμένη με το διαμέρισμα αρ.11. Αποτέλεσε σταθερή θέση της Υπεράσπισης καθ' όλη την ακροαματική διαδικασία, καθώς επίσης περιλαμβάνεται αντίστοιχο επιχείρημα στη γραπτή αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου της κατηγορούμενης, ότι η τελευταία (και η πρώην κατηγορούμενη αρ.2) κατέβαλαν κάθε προσπάθεια να νομιμοποιήσουν την επίδικη προσθήκη καθότι δεν γνώριζαν ότι δεν ήταν αδειούχα. Απέδωσαν δεν την αποτυχία της προσπάθεια τους αυτής στο γεγονός ότι δεν συνεργάζονταν οι ΜΚ.1 και ΜΚ.8. Εξ' αυτού, αλλά και για το γεγονός ότι η ανέγερση έγινε προτού καταστεί ιδιοκτήτρια η κατηγορούμενη αρ.1 θεωρεί η συνήγορος τους ότι ουδέποτε ανέχθηκαν ή επέτρεψαν την ανέγερση τους. Ξεκινώντας από το τελευταίο αυτό επιχείρημα ευθύς αναφέρω ότι αυτό δεν ευσταθεί. Το ζήτημα της ιδιοκτησίας δεν αποτελεί συστατικό στοιχείο του αδικήματος του Άρθρου 3
(1)(β) του Κεφ.96, το οποίο κάνει αναφορά σε «κανένα πρόσωπο». Επομένως δεν απαιτείται η ιδιότητα του ιδιοκτήτη, εν προκειμένω του διαμερίσματος αρ.11, για να καταδικαστεί κάποιος για την εν λόγω κατηγορία (είτε για ανέγερση είτε για επίτρεψη ή ανοχή ανέγερσης). Είναι συνεπώς αδιάφορη η ιδιότητα της κατηγορούμενης αρ.1 κατά το χρόνο ανέγερσης της επίδικης οικοδομής, όπως επίσης αδιάφορο είναι και το ποιος ή ποιοι ανέγειραν αυτή (βλ. υπόθεση Τσιολής ανωτέρω), αλλά αυτό που έχει σημασία είναι η στάση της κατηγορούμενης εν σχέση με αυτή. Όσον δε αφορά τις υπόλοιπες υποβολές, αυτές δεν έγιναν αποδεκτές από τους μάρτυρες κατηγορίας, οι οποίοι κρίθηκαν αξιόπιστοι, και ειδικότερα οι ΜΚ.1 και ΜΚ.8 έδωσαν σχετικές εξηγήσεις για τη μη υπογραφή των σχεδίων που δέχθηκαν ότι τους παρουσιάστηκαν περί το 2016, αρνούμενες ότι τους παρουσιάστηκαν άλλα σχέδια. Η πλευρά της υπεράσπισης δεν παρουσίασε οποιαδήποτε μαρτυρία για να υποστηρίξει τις σχετικές υποβολές οι οποίες και παρέμειναν έωλες. Σε ότι δε αφορά τον ισχυρισμό περί άγνοιας της παρανομίας της επίδικης κατασκευής αναφέρω ότι αυτός στερείται οποιασδήποτε βασιμότητας. Η επίδικη οικοδομή έχει ανεγερθεί μεταξύ των ετών 1996 και 1998 και βρίσκεται στο μέρος της ταράτσας που είναι ακριβώς πάνω από το διαμέρισμα αρ.11, όπως φαίνεται ξεκάθαρα και από τις φωτογραφίες 3Α 3Β και 5, και το οποίο ανήκει στην κατηγορούμενη αρ.
- Με βάση τα όσα ανέφερε οι ΜΚ.7 και ΜΚ.8, και που επιβεβαιώνονται και από τα αρχιτεκτονικά σχέδια που επισυνάπτονται επί των δυο αιτήσεων για έκδοση πολεοδομικής άδειας η κατασκευή της επίδικης οικοδομής έγινε κατά τρόπο που να αποτελεί ενιαίο σύνολο με το διαμέρισμα της κατηγορούμενης αρ.
- Επιπλέον, η τελευταία, δυνάμει του τεκμηρίου 2, κατέστη κάτοχος ή τουλάχιστον εν δυνάμει κάτοχος του διαμερίσματος αρ.11 από το 1994, και από την 14.07.1997 συνιδιοκτήτρια στο όλο ακίνητο. Όλα αυτά, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η κατηγορούμενη αρ.1 επιχείρησε, μετά από 21 περίπου χρόνια, να νομιμοποιήσει την επίδικη οικοδομή, αλλά και το γεγονός ότι ενοικίασε και ενοικιάζει το διαμέρισμα της με ανεμπόδιστη πρόσβαση σε αυτή, χωρίς να προβεί σε οποιοδήποτε μέτρο για επαναφορά του διαμερίσματος της στην προτέρα κατάσταση του, αποδεχόμενη κατ' αυτό τον τρόπο τη συνέχιση της παρανομίας αυτής, υποδηλώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι και επέτρεψε και ανέχθηκε την ανέγερση της. Πέραν δε τούτου, ακόμα και αν αποδεχόμουν τη θέση της κατηγορούμενης ότι ήταν περί το 2015 - 2016 που ανακάλυψε ότι δεν καλύπτονταν από τις εκ του νόμου προβλεπόμενες άδειες, το συμπέρασμα μου θα ήταν το ίδιο ακριβώς της παράλειψης της να επαναφέρει το διαμέρισμα της στην προτέρα νόμιμη κατάσταση του. Τα περιστατικά της υπόθεσης προσομοιάζουν σε μεγάλο βαθμό με την Τσιολης ν. Δήμου Πάφου (ανωτέρω). Είχε δε κάθε λόγο να ενεργήσει με τον τρόπο αυτό εφόσον επεκτάθηκε σημαντικά σε έκταση το δικό της διαμέρισμα. Ήταν το μόνο πρόσωπο από τις τέσσερις συνιδιοκτήτριες που επωφελήθηκε από τη συγκεκριμένη παρανομία. Δεν αποδέχομαι συνεπώς τον ισχυρισμό της συνηγόρου της ότι δεν «έκλεισε τα μάτια στην πραγματικότητα» όπως ακριβώς λέχθηκε ότι συνιστά στοιχείο ανοχής, στην υπόθεση Σωφρονίου Λτδ ν. Δήμου Στροβόλου (ανωτέρω), αλλά έπραξε ακριβώς αυτό. Τουλάχιστο από το 2008 που σύμφωνα με τα λεχθέντα από τους μάρτυρες κατηγορίας αρ.4, 5 και αρ.
- και τις σχετικές καταστάσεις λογαριασμών που προσκόμισαν η κατηγορούμενη αρ.1 βρισκόταν στο διαμέρισμα της, και το χρησιμοποιούσε με το σύζυγο της. Εκείνο δε το οποίο απαιτείται να γνωρίζει κάποιος, σύμφωνα με τα λεχθέντα στην υπόθεση Σωφρονίου, είναι την ύπαρξη της κατασκευής αυτής καθ' εαυτής και όχι το αν και κατά πόσο υφίστανται για αυτή οι αναγκαίες άδειες. Αποτελεί υποχρέωση του κατόχου ή ιδιοκτήτη της οικοδομής επί της οποίας υφίσταται ή ανεγείρεται προσθήκη, εντός της έννοιας του νόμου, να μεριμνήσει ώστε αυτή να καλύπτεται από τις εκ του νόμου προβλεπόμενες άδειες (βλ. Elfi Entertainment Ltd κ.α v. Δήμου Αγίας Νάπας 2006 2 ΑΑΔ 361). Δεν απαιτείται, συνεπώς, να αποδείξει η κατηγορούσα αρχή κατά πόσο γνώριζε ή όχι το υπό κατηγορία πρόσωπο, αν υπήρχαν τέτοιες άδειες. Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε δυσανάλογο βάρος στους ώμους της κατηγορούσας αρχής, και θα αποτελούσε ευχερή δικαιολογία για αποφυγή ευθυνών των παραβατών. Το γεγονός ότι η κατηγορούμενη υπέβαλε με την πρώην κατηγορούμενη αρ.2 αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας και στη συνέχεια αίτηση για άδεια οικοδομής η οποία ακόμα εκκρεμεί είναι αδιάφορο, εφόσον αυτό που ενέχει σημασία ήταν η στάσης της κατά τη χρονική περίοδο που κάλυπτε το κατηγορητήριο (βλ. Σωφρονίου ανωτέρω). Αβάσιμο επιπλέον θεωρώ και το επιχείρημα ότι η καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης οφείλετο στο ότι δεν υπέγραφαν την αίτηση οι ΜΚ.1 και ΜΚ.8 ως συνιδιοκτήτριες. Κατ' αρχάς τέτοιες άδειες θα έπρεπε να προϋπήρχαν και όχι να αναζητούνται εκ των υστέρων, κάτι που αν πραγματωθεί αποτελεί μετριαστικό παράγοντα και μόνο. Δεν είχαν καμία θετική υποχρέωση οι ΜΚ.1 και ΜΚ.8 να συνυπογράψουν την όποια αίτηση ή σχέδια ενώ θα μπορούσε η κατηγορούμενη αρ.1 να υποβάλει τη σχετική αίτηση βασιζόμενη στις πρόνοιες του άρθρου 90 του περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου όπως άλλωστε εν τέλει έπραξε, μετά όμως που καταχωρήθηκε η υπό κρίση υπόθεση. Σε ότι αφορά το επιχείρημα ότι δεν είχαν οποιαδήποτε εξουσιοδότηση οι ΜΚ.3 και ΜΚ.7, ενοικιαστές του διαμερίσματος αρ.11, να χρησιμοποιούν την επίδικη προσθήκη και αυτό στερείται βασιμότητας. Είναι ορθό ότι δεν αναφέρεται οτιδήποτε εντός του ενοικιαστηρίου εγγράφου κάτι που για ευνόητους λόγους παραλήφθηκε. Αναφέρεται όμως ότι το διαμέρισμα αποτελείται από 5 υπνοδωμάτια, τρία εκ των οποίων, ως έγινε δεκτό από το Δικαστήριο βρίσκονται στον πάνω όροφο, ενώ υπάρχει εσωτερική σκάλα που δίδει ανεμπόδιστη πρόσβαση σε αυτόν. Άλλωστε ουδέποτε υποβλήθηκε στους μάρτυρες ότι τους απαγορεύθηκε η χρήση του πάνω ορόφου από την κατηγορούμενη ώστε να τοποθετηθούν σχετικά. Παραμένει προς εξέταση η 6η κατηγορία. Απόλυτα σχετικά ως προς το ζήτημα κατοχής και χρήσης οικοδομής χωρίς πιστοποιητικό τελικής έγκρισης είναι τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Έπαρχος Πάφου v TREMETOUSHIOTIS DEVELOPERS LTD κ.α., (ανωτέρω) (υπογράμμιση δική μου): Η έννοια της κατοχής στο σχετικό άρθρο του Νόμου, (και δεν υπάρχει ορισμός της λέξης στο ερμηνευτικό άρθρο), πρέπει να ερμηνευθεί τελεολογικά και κατά τρόπο που να υποδεικνύει τη μη απώλεια της ιδιοκτησίας. Ορθά το Δικαστήριο ανέφερε ότι ο ιδιοκτήτης οικοδομής δεν σημαίνει χωρίς άλλο ότι είναι και κάτοχος της, αλλά αυτό μόνο από την άποψη της φυσικής κατοχής. Η ουσία του άρθρου 10
(1), είναι η απαγόρευση κατοχής χωρίς πιστοποιητικό έγκρισης, ανεξάρτητα από το αν χορηγήθηκε άδεια για την οικοδομή ή τμήμα αυτής. Το γεγονός ότι η οικοδομή στο βαθμό που είχε συμπληρωθεί είχε ενοίκους, δεν σημαίνει ότι η λήψη του πιστοποιητικού έγκρισης δεν βάρυνε τους εφεσίβλητους ως ιδιοκτήτες των τεμαχίων γης και ως εκείνους που είχαν ανεγείρει την οικοδομή. Η έννοια της κατοχής («possession»), σύμφωνα με τα νομικά ερμηνευτικά λεξικά, μπορεί να υποδηλώνει την πραγματική κατοχή ή μπορεί να υποδηλώνει τη νομική κατοχή, δηλαδή, τον πραγματικό έλεγχο με πρόθεση χρήσης και το δικαίωμα εισόδου, (δέστε Oxford Dictionary of Law, 5η έκδ., σελ. 371 και Osborn: A Concise Law Dictionary, 5η έκδ., σελ. 245). Στην εν λόγω υπόθεση το Ανώτατο έκρινε ότι η υποχρέωση για εξασφάλιση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης βάρυνε την ιδιοκτήτρια εταιρεία των τεμαχίων γης επί των οποίων ανεγέρθηκαν οι παράνομες οικοδομές. Λέχθηκε, με αναφορά στη Σωφρονίου ότι εφόσον η ιδιοκτήτρια εταιρεία ενοικίαζε τις εν λόγω οικοδομές, και λάμβανε σχετικά ενοίκια, αυτό οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι ανέχονταν κατά παράνομο τρόπο τη χρησιμοποίηση τους, χωρίς την από μέρους τους εκπλήρωση των νομικών τους υποχρεώσεων. Προκύπτει συναφώς, ότι δεν απαιτείται να υφίσταται ή να δύναται να υφίσταται φυσική κατοχή μιας οικοδομής προκειμένου να διατυπωθεί συμπέρασμα ενοχής αναφορικά με το εν λόγω αδίκημα. Αρκεί και η νομική κατοχή την οποία αναμφίβολα η κατηγορούμενη αρ.1 είχε από την 14.07.
- Όπως λέχθηκε και στην υπόθεση Elfi Entertainment Ltd κ.ά. ν. Δήμου Αγίας Νάπας (ανωτέρω), η οποία αφορούσε την έκδοση διαταγμάτων κατεδάφισης οικοδομών εναντίον ενοικιαστών που τις χρησιμοποιούσαν χωρίς πιστοποιητικό τελικής έγκρισης «οποιοσδήποτε επιθυμεί την κατοχή και χρήση οικοδομών θα πρέπει πρώτα να βεβαιώνεται ότι αυτές είναι νόμιμες και ότι έχουν και άδεια οικοδομής και πιστοποιητικό έγκρισης από την αρμόδια αρχή.». Στην υπό κρίση περίπτωση δεν έχει αμφισβητηθεί ότι η κατηγορούμενη αρ.1 έχει εγκαταλείψει το διαμέρισμα αρ.11 και διαμένει αλλού. Με βάση τη μαρτυρία της ΜΚ.8 που έχω κάνει αποδεκτή αυτό επισυνέβει εντός του
- Ακόμα όμως και να αποδεχόμουν ότι ήταν από τον Ιούνιο του 2018 που έφυγε, ως η θέση που υποβλήθηκε στους μάρτυρες κατηγορίας, αυτό δεν ισοδυναμεί με παύση της κατοχής εκ μέρους της ούτε και απαλλαγή από την υποχρέωση της για εξασφάλιση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης. Η υποχρέωση αυτή παραμένει στην ίδια ασχέτως του ότι ενοικίασε το διαμέρισμα αρ.11 και απώλεσε έτσι τη φυσική κατοχή όχι όμως και τη νομική (βλ. κατ' αναλογία την Tremetoushiotis). Με την πράξη ενοικίασης του διαμερίσματος αρ.11 παρείχε ταυτόχρονα και πρόσβαση στη μη αδειούχα οικοδομή, ως έχει ήδη εξηγηθεί, και συνεπώς έχει διαφανεί ότι ενέργησε κατά τρόπο που επιτρέπει την κατοχή και χρήση τους από άλλα πρόσωπα. Τέλος παραμένει το ζήτημα τους κατάχρησης διαδικασίας από πλευράς κατήγορου. Αποτέλεσε εισήγηση τους πλευράς τους Υπεράσπισης πως ενώ ενεκρίθει αίτηση για πολεοδομική άδεια των επίδικων προσθηκών, και ενώ στη συνέχεια περί το 2020 υποβλήθηκε αίτηση για έκδοση οικοδομικής άδειας, αυτή η τελευταία μέχρι τους εκδίκασης τους υπόθεσης ακόμη, ήτοι για πέραν των 2 ετών, εκκρεμούσε. Πράγματι τα γεγονότα είναι ως τα αναφέρει η κα Ζυμπουλάκη, καθότι ως αναφέρθηκε και πιο πάνω, η πολεοδομική άδεια που παραχωρήθηκε στα πλαίσια τους αίτησης με αρ. 91/2019 δεν έχει ανακληθεί ενώ η αίτηση για έκδοση άδειας οικοδομής υποβλήθηκε τους 30.10.2020 και μέχρι τους ολοκλήρωσης τους παρούσας διαδικασίας δεν έχει εκδοθεί απόφαση από την αρμόδια αρχή. Η συγκεκριμένη εισήγηση τους δεν με βρίσκει σύμφωνο. Κατ' αρχήν τα αδικήματα των κατηγοριών αρ.2, 4, 5 και 6, τους έχει αποφασιστεί από το Ανώτατο Δικαστήριο, είναι συνεχιζόμενα και διαπράττονται σε κάθε χρονική στιγμή που διαπιστώνεται η ανέγερση, κατοχή και χρήση υποστατικών χωρίς τους απαραίτητες άδειας και πιστοποιητικά (βλ. Milan Garaca κ.α. ν. Θεόδωρου(Δώρου) Γ. Τάκκα
(2007)2 Α.Α.Δ 167, στην σελίδα 169). Αμφότερες οι αιτήσεις κατατέθηκαν και προωθήθηκαν μετά την καταχώρηση τους υπό κρίση υπόθεσης και πιο συγκεκριμένα η αίτηση για άδεια οικοδομής 1 έτος και 8 μήνες αργότερα. Τα αδικήματα που καταλογίζονται στην κατηγορούμενη αρ.1, στο μέτρο που αποδειχθεί, είχαν ήδη συντελεστεί και η τυχόν έγκριση τους άδειας οικοδομής δεν θα επηρέαζε την εξαγωγή συμπερασμάτων του Δικαστηρίου με βάση την ενώπιον του μαρτυρία. Εκείνο το οποίο ενδεχομένως να επηρεάσει είναι το ύψος τους ποινής που θα επιβληθεί, εάν και εφόσον μέχρι την απαγγελία τους δηλωθεί ότι έχει εκδοθεί τέτοια άδεια. Επιπρόσθετα αναφέρω και το εξής. Το Άρθρο 4
(1)του περί Ρυθμίσεως Οδών και Οικοδομών Νόμου Κεφ.96 δεν καθορίζει χρονοδιάγραμμα για εξέταση τους αίτησης από την Αρχή και έκδοση τους σχετικής απόφασής τους. Η ενέργεια της Αρχής πρέπει να λαμβάνεται σε εύλογο χρόνο ο οποίος εξαρτάται από τα περιστατικά τους κάθε υπόθεσης. Το κριτήριο του εύλογου χρόνου είναι αντικειμενικό και οι αρμόδιες αρχές θα πρέπει να ενεργούν το ταχύτερο δυνατό μέσα στα πλαίσια τους χρηστής διοίκησης. Η κατηγορούμενη θα μπορούσε να προσφύγει στο Διοικητικό Δικαστήριο για την παράλειψη τους υποχρέωσης τους κατηγορούσας αρχής να απαντήσει στην αίτηση τους για την έκδοση οικοδομικής άδειας, κάτι που δεν έχει πράξει (βλ. Υπόθεση αρ. 540/91 Ανδρούλλα Ανδρέα Γεωργίου ν. Δήμου Λεμεσού (Αρ.1)
(1992)4 ΑΑΔ 1055). Επιπλέον δεν θεωρώ ότι από μόνος του κρινόμενος ο χρόνος που έχει παρέλθει για εξέταση της αίτησης είναι τέτοιας έκτασης που να δικαιολογεί εύρημα του Δικαστηρίου για κατάχρηση και συνακόλουθα απόρριψη της υπόθεσης. Συνεπώς η εισήγηση δεν έχει οποιοδήποτε έρεισμα και απορρίπτεται. Κατάληξη Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η κατηγορούσα αρχή πέτυχε να αποδείξει πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας τις κατηγορίες αρ.4, αρ.5 και αρ.6 και συνακόλουθα η κατηγορούμενη αρ.1 κρίνεται ένοχη στις εν λόγω κατηγορίες Απεναντίας η κατηγορούμενη αρ.1 αθωώνεται και απαλλάσσεται στη 2η κατηγορία. (Υπ.)............. Μ. Μυτίδης, Ε.Δ Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] Βλ. Χρίστου v. Ηροδότου κ.α.
(2008)1 Α.Α.Δ. 676, Σάντης v. Χατζηβασιλείου κ.α
(2009)1 Α.Α.Δ. 288 [2] Βλ. Αγαπίου ν. Παναγιώτου
(1998)1 ΑΑΔ 263, και Γενικός Εισαγγελεας ν. Μανώλη
(1995)2 ΑΑΔ 207 [3] Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva
(2002)1 ΑΑΔ 454 [4] Βλ. Χαράλαμπος Τσιντίδης Λτδ (Charalampos Tsintidis Ltd) ν. Χαριδήμου
(2012)1(Γ) Α.Α.Δ. 2290, και Μελεκίδης ν. Παπαγεωργίου κ.α.
(2013)1(Α) Α.Α.Δ. 832 [5] Βλ. Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 AAΔ 1056 [6] Έγινε αναφορά και στην αγγλική υπόθεση South Wales Aluminium Co. Ltd. v. Assessment Committee for the Neath Assessment Area [1943] 2 All E.R. 587 [7] Βλ. The London County Council v. Tann
(1954)1 All E R 389, η οποία υιοθετήθηκε στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση The Mayor etc. of Nicosia Town v. Keravnos 20 CLR (II) 51 [8] Ενδεικτικά Αστυνομία ν. Βρυώνης, Ποιν. Έφεση 97/2017, ημ. 19/7/2019 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Σπύρος Σπύρου
(2002)2 Α.Α.Δ. 71 [9] Βλ. Φλουρής ν. Αστυνομίας
(1989)2 Α.Α.Δ. 401 [10] Βλ. Ιωάννου Σάββας Πλαστήρα κ.α. ν. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 195 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο