ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΜΗΜΑΤΟΣ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ν. ΑΡΧΗΣ ΗΛΕΚΤΡΙΣΜΟΥ ΚΥΠΡΟΥ, Αρ. Υπόθεσης: 1889 / 2023, 16/9/2025

(2)(γ) και 53

(1)του Νόμου. Ο Αργυρού υπέκυψε στα τραύματα του. 2η Κατηγορία 5. Με βάση τη 2η κατηγορία, η Κατηγορούμενη κατηγορείται ότι από άγνωστη ημερομηνία μέχρι τις 20.05.2021, παρέλειψε να διαθέσει κατάλληλη γραπτή εκτίμηση των υφιστάμενων κατά την εργασία κινδύνων δηλαδή να εκτιμήσει τους κινδύνους από τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής και να καθορίσει τα προληπτικά και προστατευτικά μέτρα που πρέπει να ληφθούν με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της και άλλα πρόσωπα να εκτίθενται σε κίνδυνο, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 3 και 4 των Κανονισμών Διαχείρισης Α&Υ και των άρθρων 2, 3, 13, 53 και 54 του Νόμου. 3η Κατηγορία 6. Με βάση τις λεπτομέρειες αδικήματος της τρίτης κατηγορίας η Κατηγορούμενη κατά τις ίδιες ημερομηνίας με τις προηγούμενες κατηγορίες, παρέλειψε να παράσχει επαρκή ειδική εκπαίδευση στους εργοδοτούμενους της οι οποίοι ασχολούντο με τη διεξαγωγή ελέγχου δοκιμής αντοχής σε τάση με αποτέλεσμα οι εργοδοτούμενοι της να εκτίθενται σε κίνδυνο, κατά παράβαση των κανονισμών 2, 3, 4, και 10 των Κανονισμών Εξοπλισμού Εργασίας και των άρθρων 2, 3, 13, 38, 53 και 54 του Νόμου. Β. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 7. Προτού προχωρήσω στη σύνοψη της μαρτυρίας η οποία προσάχθηκε σημειώνω ότι δηλώθηκαν από κοινού και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο τα ακόλουθα γεγονότα ως παραδεκτά: 7.1 Η Κατηγορούμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν εργοδότης των Αργυρού και Μιχαήλ. 7.2 Η Κατηγορούμενη στις 20.05.2021 ήταν ιδιοκτήτρια του υποσταθμού διανομής ηλεκτρικής ενέργειας με την ονομασία «Μεγάλου Αλεξάνδρου» ο οποίος βρίσκεται στον κυκλικό κόμβο μεταξύ των οδών Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ιδαλίου στα Λατσιά της Επαρχίας Λευκωσίας. 7.3 Στις 20.05.2021 επεσυνέβη εργατικό ατύχημα στους εργοδοτούμενους της Κατηγορούμενης Αργυρού και Μιχαήλ. 8. Τα πιο πάνω παραδεκτά γεγονότα καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου. 9. Προς απόδειξη της υπόθεσης της Κατηγορούσας Αρχής κατέθεσαν τρεις μάρτυρες, ήτοι ο κύριος Ιωάννης Μαληκίδης (ΜΚ1), η κυρία Μαρίνα Κουγίαλη (ΜΚ2), ο κύριος Κώστας Μιχαήλ (ΜΚ3) και ο κύριος Θάσος Θεοδοσίου (ΜΚ4). Για την Υπεράσπιση έδωσαν μαρτυρία οι κύριοι Αντώνης Αβρααμίδης (ΜΥ1) και Χριστόφορος Γεωργιάδης (ΜΥ2). 10. Η πλήρης μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας και δεν κρίνω σκόπιμο να την επαναλάβω σε αυτό το σημείο. Το σύνολο της μαρτυρίας η οποία προσκομίστηκε μέχρι στιγμής έχει τύχει προσεκτικής μελέτης και την έχω υπόψιν μου. Θα επικεντρωθώ σε ορισμένα σημαντικά σημεία από τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα. i. ΜΚ1 - Ιωάννης Μαληκίδης 11. Ο ΜΚ1 είναι Επιθεωρητής Εργασίας στο Επαρχιακό Γραφείο Λευκωσίας του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας από τον Δεκέμβριο του 2006. Τα κύρια καθήκοντα του είναι η επιθεώρηση υποστατικών και εργοταξίων καθώς και η διερεύνηση ατυχημάτων. Κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού από το Πολυτεχνείο Θεσσαλονίκης. 12. Διερεύνησε το επίδικο ατύχημα και ετοίμασε την Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 1. Ως Τεκμήριο 2, κατέθεσε 39 φωτογραφίες οι οποίες λήφθηκαν από το χώρο του ατυχήματος ή από τον Υποσταθμό με την ονομασία «Έλληνας». Στην Έκθεση Διερεύνησης καταγράφει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα. 13. Επεξηγούνται οι ενέργειες στις οποίες προέβησαν οι επιθεωρητές για τη διερεύνηση του ατυχήματος. 14. Παρατίθενται πληροφορίες σε σχέση με τον εξοπλισμό εντός του Υποσταθμού διανομής «Μεγάλου Αλεξάνδρου» (εφεξής «ΥΣ ΜΑ»). Επεξηγούνται τα χαρακτηριστικά της μονάδας διακοπτών βρόγχου («ΜΔΒ»), των τριών διακοπτών οι οποίοι απαρτίζουν τη ΜΔΒ (Latsia Main, Local, Έλληνας) καθώς και τα επιμέρους τμήματα των διακοπτών φορτίου. Ακολούθως, επεξηγείται το τμήμα μηχανισμών λειτουργίας του διακόπτη φορτίου. 15. Στην εξωτερική πλευρά του τμήματος μηχανισμών λειτουργίας του διακόπτη φορτίου (driving mechanism compartment) βρίσκονταν τα ακόλουθα: 15.1 Θυρίδα για κλείσιμο και άνοιγμα του διακόπτη φορτίου (ON-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ) ή (OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ) (γκρίζα περιοχή) - Θυρίδα ON/OFF. 15.2 Θυρίδα για άνοιγμα και κλείσιμο της γείωσης του διακόπτη φορτίου (EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ) ή (OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ) (κίτρινη περιοχή) - Θυρίδα EARTH/OFF. 15.3 Ανιχνευτής τάσης (Voltage Presence Detector). 16. Οι θυρίδες ON/OFF και EARTH/OFF μανταλώνονταν με κλειδωνιά ασφαλείας. Είναι σημαντικό να σημειωθεί σε αυτό το σημείο ότι, «ΚΛΕΙΣΤΟΣ» διακόπτης επιτρέπει τη διέλευση του ρεύματος γι' αυτό και θεωρείται ότι είναι θέση «ΟΝ», ενώ «ΑΝΟΙΚΤΟΣ» διακόπτης δεν επιτρέπει τη διέλευση του ρεύματος και γι' αυτό θεωρείται πως είναι στη θέση «OFF». 17. Στον θάλαμο καλωδίου, ο οποίος είναι μέρος του τμήματος βάσης του διακόπτη φορτίου, υπάρχουν δύο πίροι. Ο πίρος 1 είναι ο μηχανισμός ενδασφάλισης και ο πίρος 2 παρεμποδίζει την αφαίρεση της μεταλλικής θύρας του καλύμματος των ακροδεκτών. Για να μπορεί να αφαιρεθεί η μεταλλική θύρα του καλύμματος ακροδεκτών, ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου έπρεπε να είναι στη θέση OFF και ο μηχανισμός της θυρίδας EARTH/OFF να είναι στη θέση EARTH, δηλαδή γειωμένος. Για να μπορέσει να τοποθετηθεί ο μεταλλικός μοχλός χειρισμού στη θυρίδα ON/OFF, όταν η μεταλλική θύρα/πόρτα του καλύμματος ακροδεκτών δεν ήταν στη θέση της, έπρεπε να παρακαμφθεί ο Πίρος 1 (επιφέροντας την απενεργοποίηση του μηχανισμού ενδασφάλισης). Η παράκαμψη του Πίρου 1 μπορούσε να γίνει πιέζοντας με ένα στιβαρό αιχμηρό εργαλείο τον Πίρο 1. 18. Ο ΜΚ1 επίσης επεξήγησε τη διαδικασία η οποία ακολουθείται για τη δεκαετή συντήρηση επίγειων σταθμών διανομής υψηλής τάσης: 18.1 Ετοιμάζεται Πρόγραμμα Διακοπής το οποίο περιλαμβάνει οδηγίες για τη διακοπή και επαναφορά του συστήματος για να διασφαλιστεί ότι δεν μπορεί να μεταφερθεί με οποιοδήποτε τρόπο ρεύμα στον συγκεκριμένο υποσταθμό. Το Πρόγραμμα ελέγχεται, εγκρίνεται και υπογράφεται από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. 18.2 Το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο εκδίδει Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας σε Ικανό Πρόσωπο το οποίο είναι υπεύθυνο για την εργασία. 18.3 Οι διακόπτες φορτίου που ελέγχουν την παροχή στους υποσταθμούς οι οποίοι θα συντηρηθούν μανδαλώνονται (κλειδώνονται) στην ανοικτή θέση - OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ. Όπου είναι πρακτικό το κλειδί κρατείται από το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. 18.4 Εκτελείται η συντήρηση του εξοπλισμού σύμφωνα με την οδηγία της Κατηγορούμενης με τίτλο, «Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής» με κωδικό 0-ΔΙ-ΟΟ9 (Τεκμήριο 7). 18.5 Όταν ολοκληρωθεί η εργασία συντήρησης του υποσταθμού, το Ικανό Πρόσωπο, στο οποίο εκδόθηκε το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας, υπογράφει στο πίσω μέρος του, στην παράγραφο «Πιστοποιητικό Αποπεράτωσης Εργασίας», δηλώνοντας, μεταξύ άλλων, ότι το προσωπικό που βρίσκεται υπό την εποπτεία του προειδοποιήθηκε ότι η εκτέλεση εργασίας στις συσκευές που αναφέρονται στο Πιστοποιητικό δεν είναι ασφαλής. Στη συνέχεια, το Ικανό Πρόσωπο ενημερώνει το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ότι η εργασία έχει ολοκληρωθεί. 18.6 Το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο μεταβαίνει στον υποσταθμό όπου εκτελέστηκε η συντήρηση για να ακυρώσει το «Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας». 18.7 Όταν αποπερατωθεί η εργασία το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο πληροφορεί τον Λειτουργό Ελέγχου ότι η εργασία έχει ολοκληρωθεί και το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας έχει επιστραφεί σε αυτόν και έχει ακυρωθεί. 18.8 Μετά την ολοκλήρωση του δεκαετούς ελέγχου και συντήρησης υποσταθμού απαιτείται η διενέργεια ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test) για να διακριβωθούν τα επίπεδα μόνωσης του καλωδίου και η ικανότητα του εξοπλισμού να ενεργοποιηθεί. 18.9 Με τη χρήση του οργάνου VLF («Very Low Frequency») (φωτ 6, 29 και 30 Τεκμήριο 2), ελέγχεται η κατάσταση τόσο του τμήματος του δικτύου, το οποίο παρέμεινε νεκρό κατά τη διάρκεια της διακοπής, όσο και των ζυγών του εξοπλισμού διακοπτών. 19. Σε σχέση με το Pressure Test αναφέρεται στην Έκθεση ότι: 19.1 Θα πραγματοποιείτο στον ΥΣ ΜΑ από τον διακόπτη φορτίου του υποσταθμού ΕΛΛΗΝΑΣ (εφεξής «ΥΣ ΕΛ») μέχρι τον ΥΣ ΕΛ και το σημείο που συνδεόταν με το εναέριο δίκτυο, το οποίο ήταν αποκομμένο βάσει προγράμματος διακοπής. 19.2 Στον ΥΣ ΕΛ όπου έγινε ο έλεγχος και η δεκαετής συντήρηση, οι διακόπτες φορτίου «POLE LL-1» και «MEGA ALEXANDROU S/S» έπρεπε να είναι στη θέση ON. 19.3 Στον ΥΣ ΜΑ (όπου έγινε το ατύχημα) ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου ΥΣ ΕΛ θα έπρεπε να βρίσκεται στη θέση OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ με κλειδαριά και ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ με κλειδαριά. Τα κλειδιά έπρεπε να ήταν τοποθετημένα στο ειδικό κουτί (κλειδοθήκη) που βρισκόταν μέσα στον ΥΣ ΜΑ, ή να τα κρατά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο για την εκτέλεση της εργασίας. 19.4 Για τη σύνδεση του οργάνου VLF με τον διακόπτη φορτίου ΥΣ ΕΛ έπρεπε να αφαιρεθεί η μεταλλική θύρα του καλύμματος ακροδεκτών του διακόπτη. Η αφαίρεση της μεταλλικής θύρας γίνεται μόνο όταν ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF βρίσκεται στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Στη συνέχεια, έπρεπε να αφαιρεθούν τα τρία πλαστικά καλύμματα και τα τρία κεραμικά καπάκια που υπήρχαν σε κάθε φάση του υπόγειου καλωδίου, το οποίο συνδέετο μέσω του διακόπτη φορτίου με τους ζυγούς 11KV. 19.5 Ακολούθως, στις υποδοχές των καλωδίων έπρεπε να εφαρμοστούν οι μεταλλικές προεκτάσεις (spouts) ώστε τα ειδικά βύσματα («κροκοδειλάκια») να μπορούν να αγκιστρωθούν πάνω σε αυτές (φωτ. 15, 24 και 34 Τεκμήριο 2). Τα κροκοδειλάκια είναι ενωμένα πάνω σε ένα καλώδιο («λιγαδούρα»). Τα βύσματα με τη βοήθεια λιγαδούρων τοποθετούνται σε κατάλληλα σημεία αναλόγως του τι πρόκειται να ελεγχθεί. 20. Οι μετρήσεις με το όργανο VLF και οι χειρισμοί σε διακόπτη φορτίου εκτελούνται από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή από Ικανό Πρόσωπο μετά από οδηγία του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. 21. Για να εκτελεστεί το Pressure Test στον διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ στον ΥΣ ΜΑ έπρεπε να διενεργηθούν οι ακόλουθες ενέργειες: 21.1 Αφαιρείται η κλειδαριά μόνο από τη θυρίδα γείωσης ώστε να μετακινηθεί το κίτρινο κάλυμμα και να ελευθερωθεί η είσοδος στη θυρίδα αυτή. 21.2 Ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF παραμείνει κλειδωμένος με κλειδαριά στη θέση OFF-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ. Πριν από τον έλεγχο του Pressure Test και κατά τη διάρκεια του ελέγχου αυτού δεν πρέπει να αφαιρεθεί η κλειδαριά από τη θυρίδα ON/OFF. 21.3 Για να γίνει κατορθωτή η διεξαγωγή των μετρήσεων, ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF πρέπει να είναι στη θέση OFF-0-ΑΝΟΙΚΤΟΣ και ο μηχανισμός της θυρίδας EARTH/OFF να τεθεί από τη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ στη θέση EARTH-Ο-ΑΝΟΙΚΤΟΣ. 21.4 Για να μπορεί ο μεταλλικός μοχλός να εισέλθει στη θυρίδα EARTH/OFF απαιτείται απενεργοποίηση / παράκαμψη του Πίρου1. 21.5 Έπειτα, διενεργούνται οι μετρήσεις με το όργανο VLF. 21.6 Σε περίπτωση που απαιτείται να αφαιρεθούν οι λιγαδούρες μετακινείται ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF από τη θέση EARTH-Ο-ΑΝΟΙΚΤΟΣ στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ για εκφόρτιση τυχόν εναπομείναντος ηλεκτρικού φορτίου. 21.7 Όταν τελειώσει το Pressure Test, τότε ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF μετακινείται στη θέση EARTH-I-ΚΛΕΙΣΤΟΣ, αφαιρούνται τα spouts, τοποθετείται η μεταλλική θύρα/πόρτα του καλύμματος ακροδεκτών στη θέση της, ο μηχανισμός της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF μετακινείται στη θέση EARTH-O-ΑΝΟΙΚΤΟΣ για να μπορέσει να τεθεί ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. 22. Ως προς τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στο δυστύχημα αναφέρθηκε στην Έκθεση - Τεκμήριο 1, μεταξύ άλλων, ότι στις 20.05.2021 προγραμματίστηκε να γίνει ο έλεγχος και η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ από συνεργείο του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης της Κατηγορούμενης. Ο Αντώνης Αβρααμίδης («Αβρααμίδης» ή «ΜΥ1»)) ανέλαβε την οργάνωση και επίβλεψη των διαδικασιών για την ασφαλή διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ και την έκδοση του Πιστοποιητικού Άδειας Εργασίας για τη δεκαετή συντήρηση του εξοπλισμού στον εν λόγω υποσταθμό. Το Πρόγραμμα Διακοπής στο Δίκτυο 11KV εκπονήθηκε από τον Μιχαήλ (ΜΚ3) και ελέγχθηκε από τον Αβρααμίδη, την προηγούμενη ημέρα του ατυχήματος (19.5.2021). 23. Το συνεργείο για τη δεκαετή συντήρηση του ΥΣ ΕΛ αποτελείτο από τα πιο κάτω πρόσωπα: Φίλιππο Λαμπρίδη, Τεχνίτη Δικτύου, Κυριάκο Αργυρού, Τεχνίτη Δικτύου, Σωκράτη Αναστασιάδη, Ηλεκτρολόγο Εφαρμοστή, Άριστο Πελεκάνου, Βοηθό Τεχνίτη Δικτύου, Φρίξο Ζεμπύλα, Βοηθό Τεχνίτη Βάρδιας Σταθμού. Παρών ήταν και ο Κώστας Κωνσταντίνου, Ανώτερος Τεχνίτης Δικτύου, ο οποίος μελλοντικά προοριζόταν να αναλάμβανε την επιστασία του συνεργείου, καθώς και οι Κώστας Μιχαήλ και Νίκος Βασιλειάδης, Βοηθοί Μηχανικοί Δικτύου. 24. Η διαδικασία ξεκίνησε κατά τις 6:30 το πρωί με την εκτέλεση του Προγράμματος Διακοπής (Τεκμήριο 22). Ο Μιχαήλ πραγματοποίησε χειρισμό στον ΥΣ ΜΑ δηλαδή ξεκλείδωσε τις κλειδαριές στις θυρίδες διακόπτη φορτίου Έλληνας, έγινε η διακοπή και κλείδωσε τις θυρίδες, τοποθέτησε τα κλειδιά στην κλειδοθήκη, κλείδωσε τον ΥΣ ΜΑ και μετέβη στον ΥΣ ΕΛ. Μέχρι τις 07:00 είχε διακοπεί η ηλεκτροδότηση στον ΥΣ ΕΛ από όλες τις πηγές τροφοδοσίας, έγινε η γείωση και όταν ο Αβρααμίδης κατέφθασε στον ΥΣ ΕΛ εξέδωσε το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας στον Φίλιππο Λαμπρίδη («Λαμπρίδης») για να ξεκινήσει η δεκαετής συντήρηση στον ΥΣ ΕΛ. Γύρω στις 10:45 όταν τέλειωσε η συντήρηση του ΥΣ ΕΛ ο Μιχαήλ, ο Νίκος Βασιλειάδης, ο Κώστας Κωνσταντίνου και ο Αργυρού μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ όπου θα λάμβανε χώρα ο έλεγχος δοκιμής αντοχής τάσης αφού ενημέρωσαν τον Αβρααμίδη. 25. Όταν ο Μιχαήλ κατέφθασε μαζί με τον Βασιλειάδη στον ΥΣ ΜΑ, ο Αργυρού ήταν ήδη μέσα στον υποσταθμό και είχε κοντά του το VLF. Ο Μιχαήλ τον ρώτησε αν προετοίμαζε τον εξοπλισμό για το Pressure Test και ο Αργυρού έγνεψε καταφατικά. Ο Μιχαήλ στάθηκε εκεί βλέποντας τον εξοπλισμό και τις προετοιμασίες που έκανε ο Αργυρού. Έπειτα, ο Μιχαήλ ξεκίνησε να περπατά προς την έξοδο του ΥΣ ΜΑ, όταν ξαφνικά άκουσε ένα κρότο και είδε μια λάμψη. Κατευθύνθηκε έξω από τον ΥΣ ΜΑ ήταν σε κατάσταση σοκ και προσπαθούσε να καταλάβει τι είχε συμβεί, ενώ είχε ανάψει φωτιά πάνω στα ρούχα του. 26. Ο Αβρααμίδης είχε καταφθάσει στον ΥΣ ΜΑ λίγο πριν και μιλούσε με τον Βασιλειάδη και τον Κωνσταντίνου έξω από τον υποσταθμό όταν άκουσε ένα δυνατό θόρυβο. Από το εσωτερικό του ΥΣ ΜΑ έβγαινε μαύρος καπνός. Ο Μιχαήλ βγήκε έξω και τα ρούχα του είχαν πάρει φωτιά. Την φωτιά πάνω στον Μιχαήλ την έσβησε ο Κωνσταντίνου ο οποίος πήρε πυροσβεστήρα από το υπηρεσιακό αυτοκίνητο του Αργυρού. Ο Κωνσταντίνου εντόπισε τον Αργυρού μέσα στον ΥΣ ΜΑ στο πάτωμα χωρίς να έχει τις αισθήσεις του. Τον βοήθησε να σηκωθεί και περπάτησε μόνος του προς τα έξω. Κλήθηκε ασθενοφόρο το οποίο παρέλαβε τους δύο τραυματίες. 27. Ακολούθως, παρατίθενται οι διαπιστώσεις του ΜΚ1. Παραπέμπει στην Οδηγία για τον Έλεγχο και Συντήρηση Υποσταθμών Διανομής (Τεκμήριο 7) η οποία αναφέρει ότι ο δεκαετής έλεγχος και συντήρηση του εξοπλισμού επίγειων Υ/Σ διανομής: Γίνεται μόνο από κατάλληλα για τη συγκεκριμένη εργασία εκπαιδευμένο προσωπικό, βρίσκεται συνεχώς υπό την προσωπική επίβλεψη και ευθύνη Ικανού / Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, το οποίο κατέχει πιστοποιητικό εκτέλεσης εργασίας. 28. Περαιτέρω, το συνεργείο ελέγχου και δεκαετούς συντήρησης αποτελείται από ένα Ανώτερο Τεχνικό / Τεχνικό Μηχανικό (υποσταθμών διανομής), δύο Ηλεκτρολόγους Εφαρμοστές ή κατάλληλα εκπαιδευμένους Τεχνίτες Δικτύου ή συνδυασμό των δύο και δύο ή τρεις Βοηθούς Τεχνίτες / Εργάτες. 29. Την ημέρα του ατυχήματος, στις 20.5.2021, την οργάνωση των διαδικασιών για την ασφαλή διακοπή και απομόνωση του ΥΣ ΕΛ με σκοπό τον έλεγχο και τη δεκαετή συντήρηση του εξοπλισμού του υποσταθμού ανέλαβε ο Αβρααμίδης, ο οποίος ήταν ο μόνος μηχανικός του Τμήματος Κατασκευών & Συντήρησης ο οποίος ήταν Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. 30. Το συνεργείο, το οποίο εκτέλεσε τον έλεγχο και τη δεκαετή συντήρηση στον Υ/Σ «Έλληνας» αποτελείτο από τρεις Ηλεκτρολόγους Εφαρμοστές / Τεχνίτες Δικτύου: Σωκράτη Αναστασιάδη (Ηλεκτρολόγο Εφαρμοστή), Φίλιππο Λαμπρίδη (Τεχνίτη Δικτύου) και Κυριάκο Αργυρού (Τεχνίτη Δικτύου) και δύο Βοηθούς Τεχνίτες / Εργάτες: Άριστο Πελεκάνου (Βοηθό Τεχνίτη Δικτύου) και Φρίξο Ζεμπύλα (Βοηθό Τεχνίτη Βάρδιας Σταθμού). Στο πιο πάνω συνεργείο δεν υπήρχε Ανώτερος Τεχνικός / Τεχνικός Μηχανικός σύμφωνα με την ισχύουσα Οδηγία (Τεκμήριο 7). 31. O Λαμπρίδης και ο Σωκράτης Αναστασιάδης βάσει του Πιστοποιητικού Ικανότητας που διέθεταν μπορούσαν να χειριστούν συσκευές 11KV, μετά από οδηγίες Λειτουργού Ελέγχου ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. Ο Κώστας Κωνσταντίνου, ο οποίος πρόσφατα πήρε τη θέση του Βοηθού Επιστάτη, βρισκόταν στον ΥΣ ΕΛ για να παρακολουθήσει τη διαδικασία συντήρησης με σκοπό αργότερα να αναλάβει τα καθήκοντα του Βοηθού Επιστάτη στο Τμήμα. Ο Κωνσταντίνου πρώτη φορά παρευρισκόταν σε διακοπή για έλεγχο και δεκαετή συντήρηση υποσταθμού και ήταν παρατηρητής/εκπαιδευόμενος. Στις 14.5.2021 (δηλαδή 6 μέρες πριν το ατύχημα) είχε ενημερωθεί ότι θα μετακινηθεί στο Τμήμα Κατασκευών και Συντήρησης. 32. Οι δε Μιχαήλ και Βασιλειάδης ήταν βοηθοί μηχανικοί και εκπαιδευόμενοι. Δεν είχαν δικαίωμα να δώσουν οδηγίες σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο να εκτελέσει εργασία εκτός και μόνο μετά από ρητές οδηγίες ενός Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, στην παρουσία του. Εκείνη την ημέρα, η δική του ανάμειξη αφορούσε μόνο τη διαδικασία της διακοπής του ρεύματος και αυτό μετά από τις σχετικές ρητές οδηγίες του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου, Αντώνη Αβρααμίδη. Οι δύο Βοηθοί Μηχανικοί δεν είχαν άλλη ουσιαστική εργασία, εκτός του να παρακολουθήσουν τη διαδικασία της συντήρησης για σκοπούς εκπαίδευσης. Μπορούσαν να εκτελέσουν εργασία, εάν λάμβαναν ρητές οδηγίες από τον υπεύθυνο της διακοπής και Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο, Αβρααμίδη. 33. Ο Αργυρού εργαζόταν στο Τμήμα Συνενωτών και η κύρια εργασία του μέχρι μια εβδομάδα πριν το ατύχημα, το οποίο συνέβη στις 20.5.2021 εκτελούσε τα καθήκοντα του συνενωτή καλωδίων. 34. Σε σχέση με τα Πιστοποιητικά Ικανότητας των εμπλεκομένων εργοδοτούμενων σημείωσε τα ακόλουθα: 34.1 Ο Αβρααμίδης ήταν ορισμένος ως «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο» και κατείχε Πιστοποιητικό Πλήρους Εξουσιοδότησης Μέσης Τάσης (μέγιστης τάσης 22ΚV) και Πιστοποιητικό Κατάρτισης για έκδοση Πιστοποιητικού Πλήρους Εξουσιοδότησης Ψηλής Τάσης (μέγιστης τάσης 132KV) μέχρι το 2025. Επίσης, κατείχε Πιστοποιητικό Πλήρους Εξουσιοδότησης από τον Διαχειριστή του Συστήματος Μεταφοράς Κύπρου για μέγιστη Τάση Συστήματος 132 ΚV με ημερ. έκδοσης μέχρι και το 2025 (Τεκμήρια 9 και 10). 34.2 Ο Μιχαήλ ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο» και κατείχε Πιστοποιητικό Ικανότητας ημερ. 12.3.2020. Το Πιστοποιητικό αυτό του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να χειρίζεται διακόπτες φορτίου Μέσης Τάσης (11KV & 22KV) μετά από οδηγίες του Λειτουργού Ελέγχου Συστήματος ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου και να εκτελεί μετρήσεις μόνωσης, με χρήση κατάλληλης συσκευής, σε καλώδια και άλλο εξοπλισμό Μέσης Τάσης 11KV & 22KV μετά από απομόνωση και εκφόρτιση και μετά από οδηγίες Εξουσιοδοτημένου Προσώπου (Τεκμήριο 11). 34.3 Ο Αργυρού ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο». Το Πιστοποιητικό αυτό του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να εισέρχεται σε υποσταθμούς Μεταφοράς και Διανομής 11/22/66/132KV για σκοπούς (

1. i)λήψης ενδείξεων (
2. ii)επιθεώρησης, (iii) εκτέλεσης εργασιών που καλύπτονταν από το Πιστοποιητικό του, και (
3. iv)επίβλεψη ή εκτέλεση εργασιών γενικής φύσεως για τις οποίες δεν επιβάλλεται κατοχή Πιστοποιητικού Ικανότητας και να εργάζεται πάνω σε συσκευές υψηλής τάσης 11/22/66/132KV μετά την απομόνωση και γείωση τους, κατόπιν έκδοσης Πιστοποιητικού Άδειας Εργασίας (Τεκμήριο 12). 34.4 Ο Λαμπρίδης ήταν ορισμένος ως «Ικανό Πρόσωπο». Το Πιστοποιητικό Ικανότητας του επέτρεπε, μεταξύ άλλων, να (α) παραλαμβάνει «Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας» από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο, επιβλέπει την εργασία που περιγράφεται σε αυτό, φέρει ευθύνη για το προσωπικό της ομάδας του και για την εργασία που εκτελείται και (β) χειρίζεται επίγειους διακόπτες (isolators) και ασφαλειοδιακόπτες ψηλής τάσης 11&22KV κατόπιν οδηγιών του Λειτουργού Ελέγχου ή Εξουσιοδοτημένου Προσώπου (Τεκμήριο 13). 35. Ο ΜΚ1 μετέβη στον ΥΣ ΜΑ την ημέρα του ατυχήματος για να επιθεωρήσει τη σκηνή και προέβη στις ακόλουθες διαπιστώσεις: 35.1 Τα καλώδια ελέγχου και τροφοδοσίας του οργάνου VLF ήταν στο δάπεδο στη δεξιά πλευρά του υποσταθμού. Ο ρευματολήπτης του καλωδίου τροφοδοσίας ήταν πάνω σε επιπρόσθετο καλώδιο (extension), το οποίο, επίσης, βρισκόταν στο δάπεδο. 35.2 Η γείωση του οργάνου VLF ήταν συνδεδεμένη/αγκιστρωμένη στη γείωση της ΜΔΒ όπου έγινε το ατύχημα. 35.3 Στην είσοδο του υποσταθμού στη δεξιά πλευρά υπήρχε ο διακόπτης διανομής τροφοδοσίας του υποσταθμού και κάτω από αυτόν υπήρχαν δύο ρευματοδότες και ο διακόπτης φωτισμού (φωτ. 3 του Τεκμηρίου 2). Στη γωνιά της δεξιάς πλευράς του υποσταθμού υπήρχε κλειδοθήκη (ξύλινο ερμαράκι), όπου φυλάσσονται τα κλειδιά του εξοπλισμού / μηχανημάτων του Υ/Σ (φώτ. 3 Τεκμηρίου 2). Η απόσταση της ΜΔΒ ORMAZABAL από τον τοίχο του υποσταθμού ήταν περίπου 90εκ. 35.4 Στην αριστερή πλευρά της ΜΔΒ, ο διακόπτης φορτίου LATSIA MAIΝ, ο οποίος τροφοδοτούσε τους ζυγούς 11KV της ΜΔΒ βρισκόταν στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Το ίδιο και ο ασφαλειοδιακόπτης τροφοδοσίας του μετασχηματιστή του υποσταθμού στο κέντρο της ΜΔΒ. 35.5 Στη δεξιά πλευρά της ΜΔΒ, ο διακόπτης φορτίου του Έλληνας βρισκόταν λανθασμένα στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Η μεταλλική θύρα του θαλάμου των καλωδίων στον διακόπτη είχε αφαιρεθεί και βρισκόταν ακουμπημένη στον απέναντι τοίχο. 35.6 Στον θάλαμο των καλωδίων, στις υποδοχές των τερματικών των καλωδίων βρίσκονταν τοποθετημένες τρεις μεταλλικές προεκτάσεις (spouts). Πάνω στους ακροδέκτες των «spouts» υπήρχαν φανερά σημάδια λιωμένου μετάλλου. Οι τρεις προεκτάσεις είχαν μήκος 41cm, 25cm και 37cm. 35.7 Η κλειδαριά για το κλείδωμα του μηχανισμού της θυρίδας γείωσης EARTH/OFF του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ μαζί με τα δύο κλειδιά της κρεμόταν ανοιχτή πάνω στη θυρίδα της γείωσης. Η κλειδαριά για το κλείδωμα του μηχανισμού της θυρίδας του διακόπτη ON/OFF μαζί με τα δύο κλειδιά της βρισκόταν πάνω στο ράφι της ΜΔΒ μπροστά από τη φωτεινή ένδειξη παρουσίας τάσης (φωτ. 11, Τεκμήριο 2). Ο μεταλλικός μοχλός χειρισμού του διακόπτη φορτίου ήταν τοποθετημένος μέσα στη θυρίδα ON/OFF. Σύμφωνα με την ένδειξη στα γυάλινα διαφανή καλύμματα (συνεχόμενη μάυρη γραμμή), ο διακόπτης φορτίου βρισκόταν στη θέση ON (φωτ. 11, Τεκμήριο 2). 35.8 H ένδειξη της θέσης του μηχανισμού της θυρίδας γείωσης του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ βρισκόταν στη θέση OFF-Ο-ΑΝΟΙΚΤΟΣ (φωτ. 11 και 12 του Τεκμηρίου 2). 35.9 Πάνω στο ράφι της ΜΔΒ υπήρχαν τα τρία κεραμικά πώματα των τερματικών του καλωδίου, τρία πλαστικά μαύρα καλύμματα και το εργαλείο που χρησιμοποιείται για την αφαίρεσή τους (φωτ. 16, Τεκμήριο 2). 35.10 Στο πάτωμα μπροστά από τον διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ υπήρχαν τα απομεινάρια τριπλού γεφυροσυνδέσμου (λιγαδούρα) και μια καμένη και σπασμένη βαλίτσα με τα εξαρτήματα και τα καλώδια σύνδεσης του οργάνου ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης VLF. Δίπλα από τη βαλίτσα υπήρχε μια λιγαδούρα με τρεις ακροδέκτες (φωτ. 15 και 18, Τεκμηρίου 2). 35.11 Mέσα στον θάλαμο καλωδίων υπήρχε δεύτερος γεφυροσύνδεσμος με τις άκρες του πιασμένες στους αγωγούς γείωσης των καλωδίων. Οι τοιχοποιία απέναντι από τον διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ ήταν μαυρισμένη. 36. Ανέφερε επίσης ότι ο Αβρααμίδης περί τις 10:45 ήταν στην αποθήκη της Κατηγορούμενης στο Στρόβολο. Τον ενημέρωσε ο Μιχαήλ ότι η διαδικασία συντήρησης βρισκόταν προς το τέλος και ότι μπορούσαν να προχωρήσουν με τον έλεγχο Pressure Test. Ο Αβρααμίδης θα πήγαινε πρώτα στον ΥΣ ΕΛ για να ακυρώσει το Πιστοποιητικό Άδειας Εργασίας. Ο Μιχαήλ ανέφερε στις καταθέσεις του (Τεκμήριο 26) ότι ο ίδιος δεν προέβη σε κανένα χειρισμό στο διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ στον ΥΣ ΜΑ, δηλαδή δεν τοποθέτησε τον μοχλό σε κανένα διακόπτη είτε για να τον ενεργοποιήσει, είτε να τον απενεργοποιήσει. 37. Με βάση τις διαδικασίες της ΑΗΚ, οι θυρίδες των διακοπτών από τις οποίες γίνονται οι χειρισμοί για την ενεργοποίηση / απενεργοποίηση (ON/OFF) και την γείωση (EARTH/OFF) του εξοπλισμού θα πρέπει να μανδαλώνονται και τα κλειδιά να φυλάσσονται στην κλειδοθήκη, στην οποία πρόσβαση μπορεί να έχει μόνο Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή Ικανό Πρόσωπο ενεργώντας υπό τις οδηγίες του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. 38. Περιέλαβε στην Έκθεση ο ΜΚ1 τις διαπιστώσεις του Λειτουργού Ασφάλειας της ΑΗΚ, Γιώργου Φλωρίδη, δηλαδή ότι η θυρίδα ON/OFF του διακόπτη φορτίου ΕΛΛΗΝΑΣ έπρεπε να ήταν κλειδωμένη μέχρι να ολοκληρωθούν όλες οι εργασίες συμπεριλαμβανομένου και του Pressure Test. Την ημέρα του ατυχήματος, τα κλειδιά του ΕΛΛΗΝΑΣ δεν ήταν μέσα στην κλειδοθήκη αλλά βρίσκονταν πάνω στις κλειδαριές. Η μια κλειδαριά ήταν τοποθετημένη πάνω στο πλαστικό της θυρίδας γείωσης και η άλλη κλειδαριά ήταν τοποθετημένη πάνω στο ράφι της ΜΔΒ (φωτ. 11, Τεκμήριο 2). 39. Σε αυτό το σημείο ο ΜΚ1 παραθέτει και ορισμένα από τα ευρήματα της Έκθεσης Ερευνητικής Επιτροπής της Κατηγορούμενης (Τεκμήριο 25), ήτοι: Στην περίπτωση του υπό αναφορά ατυχήματος, η παράκαμψη του Πίρου1 για να μετακινηθεί ο μηχανισμός της θυρίδας ON/OFF από τη θέση OFF στη θέση ON δεν έπρεπε να γίνει γιατί δεν είχε σχέση με τη διεξαγωγή του Pressure Test. Επίσης, αναφέρεται ότι έγιναν λανθασμένες κινήσεις / χειρισμοί κατά τη διαδικασία εκτέλεσης του Pressure Test. Συγκεκριμένα, ανοίχθηκε η κλειδαριά της θυρίδας ON/OFF, αγνοήθηκε το εσωτερικό πλαστικό κάλυμμα της θυρίδας ON/OFF, παρακάμφθηκε ο Πίρος 1 του μηχανισμού ενδασφάλισης και τέθηκε ο διακόπτης φορτίου στη θέση ON με τη χρήση μεταλλικού μοχλού. 40. Ο μεταλλικός μοχλός (κλειδί) ο οποίος χρησιμοποιείται στις θυρίδες γείωσης και διακόπτη είναι ο ίδιος, σε αντίθεση με καινούριο εξοπλισμό (Siemens) που έχει διαφορετικό χρώμα για τον κάθε σκοπό. 41. Γίνεται αναφορά και στον Κανονισμό 21 των Κανονισμών Ασφαλείας της Κατηγορούμενης (Τεκμήριο 8) όπου αναφέρεται πως σε περίπτωση που δεν υπάρχει ειδικός μηχανισμός γείωσης και συνδέσεως, οι συσκευές υψηλής τάσης μετά τη νέκρωση και απομόνωσή τους πρέπει να εκφορτιστούν και γειωθούν, από Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή Ικανό Πρόσωπο κάτω από τις οδηγίες και προσωπική επίβλεψη του Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. 42. Σε σχέση με τη γραπτή εκτίμηση κινδύνων («ΓΕΚ») η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 43 ο ΜΚ1 ανέφερε τα ακόλουθα: 42.1 Η Κατηγορούμενη διέθετε ΓΕΚ με τελευταία ημερομηνία αναθεώρησης τις 30.10.2009. 42.2 Στο μέρος της ΓΕΚ το οποίο αφορά τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διανομής γίνεται αναφορά στην Οδηγία ENG3/44/98 η οποία έχει αντικατασταθεί με την Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής με κωδικό Ο-ΔΙ-009 ημερομηνίας 23.10.2019. 42.3 Στη ΓΕΚ δεν γίνεται καμία αναφορά: (
4. i)στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία ενεργοποίησης Υ/Σ Διανομής και συναφούς εξοπλισμού, (
5. ii)στους κινδύνους και τα μέτρα προστασίας από τη διαδικασία δοκιμής αντοχής τάσεως (Pressure test) σε εξοπλισμό διακοπής των Υ/Σ και των υπόγειων καλωδίων Μέσης Τάσης (ΜΤ) με την εφαρμογή τάσης (VLF - Very Low Frequency) χρησιμοποιώντας όργανο δοκιμής τάσεως, (iii) στις Οδηγίες Ο-ΔΙ-009 (Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής) και Ο-ΔΙ-005 (Διαδικασία Ενεργοποίησης Υποσταθμών Διανομής και Συναφούς Εξοπλισμού), και (
6. iv)στα εγχειρίδια λειτουργίας της Μονάδας Διακοπτών Βρόγχου (RMU - Ring Main Unit) ORMAZABAL, όπου έγινε το ατύχημα και του οργάνου δοκιμής τάσεως HVA30 High Voltage Test System. 43. Στις Οδηγίες Ο-ΔΙ-009 (Οδηγία Συντήρησης Δικτύου Διανομής) και Ο-ΔΙ-005 (Διαδικασία Ενεργοποίησης Υποσταθμών Διανομής και Συναφούς Εξοπλισμού), δεν μεταφέρθηκαν οι οδηγίες του κατασκευαστή του οργάνου δοκιμής τάσεως HVA30 High Voltage Test System όπως αναφέρονται στο εγχειρίδιο χρήσης, στο Κεφάλαιο 5 με τίτλο «Test Procedure». 44. Σε σχέση με την εκπαίδευση των εργοδοτουμένων για την εκτέλεση της εργασίας της δεκαετούς συντήρησης και του Pressure Test ο ΜΚ1 ανέφερε, μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: 44.1 Ο Μιχαήλ έτυχε, μεταξύ άλλων, γενικής εκπαίδευσης κατά την πρόσληψη του διάρκειας 14 ημερών, εκπαίδευση για τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διάρκειας μίας ημέρας και εκπαίδευση για τους διακόπτες Μέσης Τάσης τύπου LUCY διάρκειας δύο ημερών. 44.2 Σύμφωνα με την κατάθεση του Μιχαήλ (Τεκμήριο 26), σε ερώτηση αν έτυχε εκπαίδευσης για τον χειρισμό διακοπτών σε διακόπτη φορτίου τύπου ORMAZABAL ή άλλου τύπου, η απάντησή του ήταν ότι εκπαιδεύτηκε επί τόπου σε εξοπλισμό που βρισκόταν στις αποθήκες της ΑΗΚ στη Λευκωσία, αλλά θεωρεί ότι αυτή η εκπαίδευση που έτυχε ήταν ελλιπής. Στην κατάθεσή του επίσης, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις για την ικανότητα κάποιων προσώπων του συνεργείου δεκαετής συντήρησης να προβαίνουν σε εκτέλεση εργασιών συντήρησης χωρίς προηγουμένως να εκπαιδευτούν. 44.3 Ο Αργυρού έτυχε, μεταξύ άλλων, εκπαίδευση για τη δεκαετή συντήρηση υποσταθμών διάρκειας μίας ημέρας και εκπαίδευση για τους διακόπτες Μέσης Τάσης τύπου LUCY διάρκειας δύο ημερών. 44.4 Στα έγγραφα, τα οποία υποβλήθηκαν από την ΑΗΚ, δεν γίνεται καμία αναφορά στην εκπαίδευση του Μιχαήλ και του Αργυρού σε σχέση με τον χειρισμό του διακόπτη τύπου ORMAZABAL, ούτε εκπαίδευση για τη χρήση του οργάνου HVA30 High Voltage Test System, με το οποίο γινόταν το Pressure Test. 44.5 Σύμφωνα με την κατάθεση του Κώστα Κωνσταντίνου, όταν ο Αβρααμίδης τον ενημέρωσε ότι θα μετακινηθεί στο Τμήμα Κατασκευών και Συντήρησης, το οποίο ασχολείται με τη δεκαετή συντήρηση, του ανέφερε ότι θα αναλάμβανε το Τμήμα αυτό μετά από εκπαίδευση που θα του παρείχαν οι συνάδελφοι του. 44.6 Σύμφωνα με την κατάθεση του Χαρίλαου Καραβά, Βοηθού Διευθυντή (Ανθρώπινου Δυναμικού) η διάλεξη για τη «Συντήρηση και Υποστήριξη Δικτυού» πραγματοποιήθηκε από τον Ανδρέα Κυπρίδημο. Σύμφωνα με τον Ανδρέα Κυπρίδημο, στην εκπαίδευση αυτή δεν έγινε οποιαδήποτε αναφορά για τον έλεγχο του κάθε διακόπτη διανομής ή για τον έλεγχο διαφόρων οργάνων που χρησιμοποιεί η ΑΗΚ. Έγινε μόνο αναφορά σε σχέση με τι ασχολείται η υποδιεύθυνση Συντήρησης και Υποστήριξης Δικτύου Διανομής. 44.7 Σε μια προσπάθεια να ενταχθεί το θέμα της εκπαίδευσης σε μια νέα βάση, έχει αρχίσει η διαδικασία αναβάθμισης της Σχολής Εκπαίδευσης της ΑΗΚ. Δεν υπάρχει συγκεκριμένη εκπαίδευση για να εκτελεί κάποιος τα καθήκοντα του Επιστάτη ή Βοηθού Επιστάτη. Η εκπαίδευση γίνεται «on site» από τους ανώτερους του. 45. O MK1 αναφέρθηκε επίσης στα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε μετά από τη διερεύνηση της υπόθεσης. Μεταξύ άλλων, εξήγαγε τα ακόλουθα συμπεράσματα: 45.1 Στις 20.5.2021, κατά τη διεξαγωγή του ελέγχου δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test) του καλωδίου και των εξοπλισμών στον ΥΣ ΜΑ, δεν διασφαλίστηκε η επιτήρηση των εργοδοτουμένων, οι οποίοι πραγματοποιήσαν ή θα πραγματοποιούσαν τον έλεγχο αυτόν ώστε να επιβλέπεται και να ελέγχεται αποτελεσματικά ο τρόπος διενέργειας της εργασίας. 45.2 Η Κατηγορούμενη δεν διέθετε κατάλληλη ΓΕΚ με βάση την οποία να καθορίζονται τα μέτρα και οι διαδικασίες για τον δεκαετή έλεγχο και συντήρηση των υποσταθμών διανομής και για τον έλεγχο δοκιμής αντοχής τάσης (Pressure Test). Το ίδιο διαπίστωσε και η Ερευνητική Επιτροπής της ΑΗΚ, στην έκθεσή της για το εν λόγω ατύχημα στην οποία εισηγείται να ετοιμαστεί νέα ΓΕΚ στην κατηγορία εργασιών Υπογείου Δικτύου που να αφορά στους χειρισμούς στο δίκτυο Μέσης Τάσης και στην ορθή χρήση των μηχανισμών ενδασφάλισης και παράκαμψης. Δεν υπήρχε αναφορά στην παράκαμψη που πρέπει να γίνει στον διακόπτη Οrmazabal για να επιτευχθεί το Pressure Test και να επεξηγούνται οι κίνδυνοι που μπορεί να προκύψουν αυτές τις ενέργειες. 45.3 Η Κατηγορούμενη δεν διασφάλισε την ύπαρξη συστήματος, το οποίο να εμποδίζει το ξεκλείδωμα του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» στον ΥΣ ΜΑ από πρόσωπα που δεν ήταν υπεύθυνα για τον χειρισμό του διακόπτη αυτού, όπως προνοεί ο Κανονισμός 13 των Κανονισμών Ασφαλείας της ΑΗΚ. Την ώρα του ατυχήματος η θυρίδα του διακόπτη ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» στον ΥΣ ΜΑ βρισκόταν ξεκλείδωτη. 45.4 Κατά τη διαδικασία της ετοιμασίας για διενέργεια του Pressure Test στον ΥΣ ΜΑ λανθασμένα πραγματοποιήθηκαν τα πιο κάτω: 45.4.1 Ανοίχτηκε η κλειδαριά του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», η οποία σε καμία περίπτωση δεν έπρεπε να είναι ανοικτή αφού δεν είχε σχέση με τη διαδικασία του Pressure Test. 45.4.2 Αγνοήθηκε η προειδοποίηση που δίδει το εσωτερικό κάλυμμα του μηχανισμού της θυρίδας ON/OFF του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ», το οποίο εμπόδιζε την είσοδο του μοχλού χειρισμών σε αυτή. 45.4.3 Παρακάμφθηκε ο Πίρος1 με αποτέλεσμα να απενεργοποιηθεί ο μηχανισμός ενδασφάλισης του διακόπτη φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ». 45.4.4 Ο διακόπτης φορτίου «ΕΛΛΗΝΑΣ» τέθηκε στη θέση ΟΝ-Ι-ΚΛΕΙΣΤΟΣ. Με αυτή την ενέργεια, οι τρεις ακροδέκτες (spouts), οι οποίοι ήταν τοποθετημένοι σε θέση δοκιμής (ενωμένοι με λιγαδούρα) βρέθηκαν υπό τάση 11KV με αποτέλεσμα να προκληθεί βραχυκύκλωμα. 45.5 Σύμφωνα με τις καταθέσεις των Βάσου Χ' Βασιλείου, Λαμπρίδη και Σωκράτη Αναστασιάδη, το πρωί της 20.05.2021 αρκετοί χειρισμοί για τη διακοπή των πηγών τροφοδοσίας εκατέρωθεν του ΥΣ ΕΛ όπως αυτοί περιγράφονται στο Πρόγραμμα Διακοπής, έγιναν με οδηγίες του Μιχαήλ, ο οποίος ήταν «Ικανό Πρόσωπο» και όχι από τον Αβρααμίδη, ο οποίος ήταν «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο». 45.6 Το συνεργείο ελέγχου και δεκαετούς συντήρησης του ΥΣ ΕΛ δεν είχε Ανώτερο Τεχνικό / Τεχνικό Μηχανικό (υποσταθμών διανομής), όπως προβλέπεται από την Οδηγία της ΑΗΚ Ο-ΔΙ-009 με τίτλο «Έλεγχος και Συντήρηση Υποσταθμών Διανομής». 45.7 Η ΑΗΚ δεν διέθετε τεκμηριωμένη εκπαίδευση για να εκτελεί κάποιος τα καθήκοντα του Επιστάτη ή βοηθού Επιστάτη. 45.8 Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα οποία υποβλήθηκαν από την ΑΗΚ και αφορούν στην εκπαίδευση των Μιχαήλ και Αργυρού, οι εργοδοτούμενοι αυτοί δεν έτυχαν εκπαίδευσης για τον χειρισμό του διακόπτη φορτίου τύπου ORMAZABAL. 45.9 Σύμφωνα με την έκθεση της Ερευνητικής Επιτροπής της ΑΗΚ, προσωπικό του Τμήματος Εναερίων Δικτύων της ΑΗΚ τοποθετείται στο Τμήμα Υπόγειων Δικτύων για να καλύψει τις ανάγκες και τη δομή των συνεργείων χωρίς τα πρόσωπα αυτά να έχουν την απαιτούμενη εμπειρία για εκτέλεση της εργασίας που τους ανατίθεται. 46. Ο ΜΚ1 επίσης εξήγησε με απλά λόγια τον σκοπό του Pressure Test, τι εννοεί με τον όρο χειρισμό, τι είναι το βραχυκύκλωμα καθώς και το γιατί υπήρξε βραχυκύκλωμα εν προκειμένω. Πολύ απλά ο διακόπτης φορτίου του ΕΛΛΗΝΑΣ, η θυρίδα ΟN-FF τέθηκε λανθασμένα στη θέση ΟΝ, ήταν ενωμένη δηλαδή η τριφασική τροφοδοσία και προκλήθηκε τριφασικό βραχυκύκλωμα, με αποτέλεσμα να απελευθερωθεί μεγάλη ποσότητα ενέργειας και να τραυματίσει τους Αργυρού και Μιχαήλ. 47. Εξήγησε ότι για να διενεργηθεί το Pressure Test ο διακόπτης πρέπει να είναι στη θέση OFF και η γείωση επίσης να τεθεί στη θέση OFF ούτως ώστε να σταλθεί το σήμα και να πάρεις μια ανταπόκριση. Εάν υπάρχει γείωση σημαίνει ότι δεν θα πάρεις απάντηση όταν στείλεις το μήνυμα με το VLF. Για να γίνει ο έλεγχος θα έπρεπε να υπάρξει παράκαμψη της γείωσης, ωστόσο εν προκειμένω έγινε και δεύτερη παράκαμψη και γύρισε ο μοχλός στη θυρίδα ON-OFF με αποτέλεσμα να προκληθεί τριφασικό βραχυκύκλωμα. 48. Όσον αφορά τις κλειδαριές, κανονικά τα κλειδιά του διακόπτη της θυρίδας ΟΝ-OFF δεν έπρεπε να βρίσκονται εκεί. Έπρεπε να τα κρατά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο ή να είναι στην κλειδοθήκη. 49. Στη σελ. 18, πρακτικά 15.10.2024 ο ΜΚ1 αναφέρει ότι δεν μπορεί να γνωρίζει αν έγινε ή δεν έγινε το Pressure Test, ή αν ετοιμάστηκε το όργανο για να διενεργηθεί , δηλαδή αν ήταν ένα βήμα πριν από τη διενέργεια του Pressure Test. Η εργασία αυτή έπρεπε να γίνει υπό την επίβλεψη του Αβρααμίδη - Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. Έπρεπε να φέρει τη διαδικασία υπό τον έλεγχο του. Κανένας δεν επέβλεπε αυτούς που εργαζόντουσαν μέσα στον ΥΣ ΜΑ. 50. Ήταν αναγκαία η επίβλεψη κατά τον ΜΚ1 καθότι επρόκειτο περί μίας διαδικασίας που απαιτούσε παρακάμψεις. Έπρεπε να διασφαλιστεί ότι το κλειδί του διακόπτη ήταν στην κλειδοθήκη κλειδωμένο. Κατά την άποψη του ΜΚ1 εάν υπήρχε καλύτερη επίβλεψη το ατύχημα μπορούσε να αποφευχθεί. Μπορούσε το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο να προχωρήσει λίγα μέτρα μέσα στον ΥΣ ΜΑ και να δει τι έκαναν οι εργοδοτούμενοι μπροστά από το διακόπτη. Μπορούσε να αποφευχθεί εάν ο Αβρααμίδης περνούσε από τον ΥΣ ΜΑ αφού έφυγε από τον ΥΣ ΕΛ, πριν να μεταβεί στις αποθήκες της ΑΗΚ, για να βεβαιωθεί ότι ήταν κλειδωμένοι οι διακόπτες κα να πάρει τα κλειδιά. 51. Αντεξεταζόμενος ερωτήθηκε εάν θεωρεί πως η διερεύνηση στην οποία προέβη είναι πλήρης και δίκαιη. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι έχει προβεί σε διερεύνηση η οποία είχε ως σκοπό να εξαχθούν κάποια συμπεράσματα και να γίνουν ορισμένες παρατηρήσεις αφού καταδειχθούν τα αίτια του δυστυχήματος. 52. Τέθηκε το ερώτημα για το κατά πόσον ο ΜΚ1 μπορεί να θεωρηθεί ως πραγματογνώμονας. Ο ίδιος ανέφερε ότι εργάζεται στο ΤΕΕ εδώ και 18 χρόνια και έχει την απαραίτητη εμπειρία. Σημειώνω ότι ο ΜΚ1 κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού. 53. Σε σχετική ερώτηση απάντησε ότι το πρόσωπο το οποίο εκτελούσε καθήκοντα επιστάτη στην ουσία ήταν εκπαιδευόμενος. 54. Δέχθηκε ότι την ημέρα του δυστυχήματος δεν υπήρχε λόγος βιασύνης καθότι με βάση το πρόγραμμα η επαναφορά του ρεύματος θα γινόταν στις 12:00, ενώ μέχρι τις 10:45 είχε ολοκληρωθεί η δεκαετής συντήρηση του ΥΣ ΕΛ. 55. Επέμεινε στο ότι δεν μπορεί να γνωρίζει το ποιος προέβη σε χειρισμούς πάνω στον διακόπτη για τη διεξαγωγή του Pressure Test και απέρριψε τον ισχυρισμό ότι ο Αργυρού διενήργησε το χειρισμό. Ο ΜΚ1 ανέφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα και ότι στην ουσία κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα. 56. Υποβλήθηκε επανειλημμένα ότι ήταν ο Αργυρού που προέβη σε χειρισμούς στο διακόπτη καθότι είχε πάθει την περισσότερη ζημιά από το ατύχημα. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι δεν συμμερίζεται αυτή την θέση και επεξήγησε κατ' επανάληψη ότι δεν μπορεί αναφέρει με βεβαιότητα ποιος ήταν που προέβη σε χειρισμούς στο διακόπτη. Επίσης κανείς δεν μπορεί να αναφέρει με βεβαιότητα γιατί δεν περίμεναν τον Αβρααμίδη. 57. Υποβλήθηκε ότι το ατύχημα έγινε επειδή ο Αργυρού ενήργησε καθ' υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας του. Ο ΜΚ1 ανέφερε ότι ατύχημα έγινε επειδή έλαβαν χώρα λανθασμένοι χειρισμοί. 58. Συμφώνησε ότι δεν ακυρώθηκε το Πιστοποιητικό Εργασίας επειδή έγινε το ατύχημα και ότι η μη ακύρωση του πιστοποιητικού εργασίας δεν σχετίζεται με το ατύχημα. Το ανέφερε στην έκθεση του επειδή πρόκειται για ένα γεγονός. 59. Παραδέχθηκε ότι ο Αργυρού έπαθε το ατύχημα όταν εκτελούσε εργασίες καθ' υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας του. 60. Τέθηκε το ερώτημα από το συνήγορο της Υπεράσπισης, αφού το πιστοποιητικό ικανότητας του Αργυρού δεν του επέτρεπε να προβαίνει σε τέτοιους χειρισμούς τότε γιατί να τύχει εκπαίδευσης. Ο ΜΚ1 απάντησε ότι αφού του ανατέθηκε να δουλέψει σε ένα διακόπτη, ότι έκανε προεργασία πάνω σε ένα διακόπτη θα ήταν χρήσιμο να ξέρει κάποια πράγματα σε σχέση με αυτόν. Ο ΜΚ1 επέμεινε ότι η εκπαίδευση δεν σημαίνει να τον εκπαιδεύσει η ΑΗΚ να προβαίνει σε χειρισμούς τους οποίους δεν είχε την ικανότητα να προβεί αλλά να του εξηγήσει τους κίνδυνους και τα μέτρα ασφαλείας που πρέπει να λαμβάνονται για να μπορεί να αναγνωρίσει τον κίνδυνο. Ο Αργυρού εργαζόταν πάνω ή κοντά σε διακόπτες και με το όργανο VLF όπως και την ημέρα του ατυχήματος. Έπρεπε να εκπαιδευτεί για να μπορεί να γνωρίζει σε πράξεις δικαιούτο να προβεί π.χ. ότι οι κλειδωνιές αυτές πρέπει να είναι κλειδωμένες, εσύ δικαιούσαι να κάνεις αυτή την πράξη αλλά όχι αυτό τον χειρισμό. Το γεγονός του ατυχήματος, πρόσθεσε ο ΜΚ1, καταδεικνύει ότι έπρεπε να είχε εκπαιδευτεί ο Αργυρού. 61. Σε σχέση με την επιτήρηση ο ΜΚ1 ανέφερε ότι ο Μιχαήλ δεν επιτηρούσε τον Αργυρού. Ο Μιχαήλ δεν μπορούσε να επιτηρήσει τον Αργυρού καθότι θα εκτελούσε και ο ίδιος εργασίες με τον ίδιο εξοπλισμό. 62. Σε σχέση με την ΓΕΚ υποβλήθηκε ότι δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της μη αναφοράς στους διακόπτες Ormazabal ή στο VLF στην ΓΕΚ και του ατυχήματος και ότι το ατύχημα έγινε λόγω λανθασμένων χειρισμών ενός προσώπου το οποίο δεν ήταν εξουσιοδοτημένο να προβεί σε χειρισμούς. Υποβλήθηκε επίσης πως η ΓΕΚ ήταν κατάλληλη. Ο ΜΚ1 επέμεινε ότι ήταν ελλιπής και επί τω ότι ακόμα και ένα πρόσωπο το οποίο δεν μπορούσε να εκτελέσει κάποιους χειρισμούς έπρεπε να την διαβάσει για να ξέρει ότι δεν μπορεί να τους εκτελέσει. H παράκαμψη για παράδειγμα έπρεπε να καταγράφεται στη ΓΕΚ και να επεξηγούνται οι κίνδυνοι. Ο ΜΚ1 ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι εργασίες αυτές ήταν ένα μέτρο μακριά του, μισό μέτρο μακριά του. Πως εν τον αφορούσε;» 63. Η θέση της Υπεράσπισης ήταν ότι αν περιλαμβάνονταν όλα όσα ανέφερε ο ΜΚ1 στην ΓΕΚ τότε θα ήταν ατέρμονη. Ο ΜΚ1 ανέφερε πως έπρεπε να περιλαμβάνονται οι οδηγίες ασφαλείας του διακόπτη και του VLF. ii. MK2 - Μαρίνα Κουγιάλη 64. H MK2 είναι Ανώτερη Λειτουργός Επιθεώρησης Εργασίας και είναι προϊσταμένη στο τμήμα μεταποίησης και κατασκευών. Εργάζεται στο ΤΕΕ από το 2004. Κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Τεχνικού από το Α.Τ.Ι., Ηλεκτρολόγου Μηχανικού από το Πανεπιστήμιο Βορείου Καρολίνας στις Η.Π.Α., μεταπτυχιακό σε θέματα ασφάλειας και υγείας στην εργασία καθώς και μεταπτυχιακά στην δημόσια διοίκηση και διοίκηση επιχειρήσεων. Σε σχέση με ηλεκτρολογικά, κατέχει και άδεια για συντήρηση, μελέτη και εγκατάσταση, εξοπλισμού πάσης τάσης, από το Τμήμα Ηλεκτρομηχανολογικών Υπηρεσιών. 65. Αναγνώρισε και υιοθέτησε το Τεκμήριο 1. Είχε ασχοληθεί με τη συγγραφή της έκθεσης από κοινού με τον ΜΚ1. Κατά την κυρίως εξέταση της, επεξήγησε τη διαδικασία διακοπής ρεύματος για σκοπούς της διεξαγωγής της δεκαετούς συντήρησης και τις διάφορες ενέργειες οι οποίες έπρεπε να γίνουν για την διεξαγωγή του ελέγχου pressure test. 66. H MK2 σημείωσε ότι «έπρεπε να υπάρχουν κάποιες παρακάμψεις οι οποίες αναφέρονται και στην έκθεση των εμπειρογνωμόνων της ΑΗΚ.... Να σημειώσω ότι όλοι οι χειρισμοί έπρεπε να γίνουν με οδηγία εξουσιοδοτημένου προσώπου. Οι χειρισμοί των διακοπτών.» Σύμφωνα με την ΜΚ2 θα έπρεπε το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να ήταν παρών κατά την διάρκεια του pressure test για να διασφαλιστεί ότι ο διακόπτης φορτίου είναι κλειδωμένος. Το δε γεγονός ότι έπρεπε να γίνει κάποια παράκαμψη δημιουργούσε σύγχυση και επομένως έπρεπε να ήταν παρών το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. 67. Ανέφερε επίσης ποιοι είναι οι κίνδυνοι οι οποίοι προκύπτουν κατά την διενέργεια του pressure test. Αναφέρθηκε σε δύο είδη κινδύνων. Το ένα είδος αφορά τη χρήση του οργάνου VLF, π.χ. υπερθέρμανση του μηχανήματος λόγω σκόνης στον εξαεριστήρα, ή φθορά στο μεταλλικό άγκιστρο γείωσης. Το δεύτερο είδος αφορά τους χειρισμούς κατά τη διάρκεια του pressure test, π.χ. η κλειδωνιά του διακόπτη φορτίου να είναι τοποθετημένη στο διακόπτη, ή, πιο σημαντικά, ο ανοιχτός διακόπτης φορτίου. Οι κίνδυνοι αυτοί δεν είναι καταγεγραμμένοι στη ΓΕΚ της Κατηγορούμενης (σελ. 9, πρακτικά 10.12.2024). 68. Επεξήγησε ότι ο Κανονισμός 13 των Κανονισμών Ασφαλείας δια τον Έλεγχον, Χειρισμόν και Συντήρησιν Συσκευών Υψηλής, Μέσης και Χαμηλής Τάσεως της Κατηγορούμενης (Τεκμήριο 8) προνοεί ότι ο διακόπτης πρέπει να μανταλώνεται στην ανοιχτή θέση και όταν τούτο είναι πρακτικό το κλειδί να κρατείται από το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και, εν πάση περιπτώσει, πρέπει να υπάρχει σύστημα το οποίο να αποτρέπει την πιθανότητα απομανδαλώσης από οποιοδήποτε πρόσωπο των αυτόματων διακοπτών το οποίο δεν είναι υπεύθυνο δια την εργασία. Εν προκειμένω το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο ήταν έξω από τον ΥΣ ΜΑ. Μπορούσε να έχει μαζί του τα κλειδιά για να διασφαλιστεί ότι δεν θα μπορούσε κάποιος να ξεκλειδώσει τον διακόπτη φορτίου. 69. Κατά την ΜΚ2, το ατύχημα έγινε επειδή ο διακόπτης φορτίου βρέθηκε ξεκλείδωτος, η κλειδαριά ήταν πάνω στον διακόπτη. Ο μοχλός ήταν μέσα στον διακόπτη φορτίου ενώ θα έπρεπε να ήταν κλειδωμένος. Φαίνεται να ήταν στο ΟΝ ο διακόπτης φορτίου αντί στη θέση OFF και επομένως ήρθε ρεύμα από τον υποσταθμό Λατσιά. Η γείωση ήταν στο σημείο OFF και πέρασε το ρεύμα πάνω στα spouts, ήτοι τριφασικό ρεύμα 7.5 ΚΑ και μονοφασικό ρεύμα 2.5 ΚΑ που είναι πολύ μεγάλη ποσότητα ρεύματος. 70. Όσον αφορά την επιτήρηση στο στάδιο διεργασίας του pressure test, η ΜΚ2 ανέφερε ότι δεν υπήρχε ικανοποιητική επιτήρηση εκείνη την στιγμή υπό την έννοια ότι δεν υπήρχε στενός έλεγχος της εργασίας από ένα πρόσωπο το οποίο επέβλεπε για αποφυγή δυσάρεστων καταστάσεων. Η επιτήρηση συμπλήρωσε δεν μπορεί να γίνεται από άτομα τα οποία εκτελούν εργασία εκείνη την στιγμή αλλά πρέπει να γίνεται από άλλο πρόσωπο το οποίο δεν εκτελεί εργασία αλλά επιβλέπει τις εργασίες οι οποίες εκτελούνται. Ο Μιχαήλ και ο Αργυρού έπρεπε να επιτηρούνται από πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. 71. Σε σχέση με την ΓΕΚ, η ΜΚ2 σχολιάζοντας το Τεκμήριο 43 ανέφερε ότι σε αυτό δεν υπάρχει καμία αναφορά στην εργασία σε σχέση με τη δοκιμή pressure test επί μονάδας διακοπτών βρόγχου Ormazabal. Θα έπρεπε επίσης να αναφέρονταν οι κίνδυνοι σε σχέση με τη χρήση του οργάνου VLF. Στις σχετικές οδηγίες γίνονται κάποιες αναφορές σε οδηγίες που έχουν αντικατασταθεί. Η ΓΕΚ ετοιμάζεται είτε από τον οργανισμό είτε από εξωτερικό συνεργάτη που πρέπει να έχει κατάλληλη γνώση των κινδύνων που μπορεί να προκύψουν κατά την εργασία. Πρέπει να εντοπιστούν τα πρόσωπα που επηρεάζονται, να αξιολογηθεί ο κίνδυνος και να αναγραφούν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν για να μειωθεί ο κίνδυνος σε αποδεκτά επίπεδα. Εν προκειμένω η ΓΕΚ ετοιμάστηκε από την Management Force. Έπρεπε να ληφθούν υπόψη οι αναφορές ασφαλείας (safety messages) που έχουν σχέση με τα ζητήματα ασφάλειας και υγείας που αναφέρονται στο εγχειρίδιο χρήσης του VLF. 72. Όσον αφορά την ειδική εκπαίδευση, η ΜΚ2 ανέφερε ότι για το χειρισμό οποιουδήποτε εξοπλισμού εργασίας πρέπει να υπάρχει η κατάλληλη εκπαίδευση για το συγκεκριμένο εξοπλισμό. Η όλη διαδικασία αφορά το όργανο VLF και κάποιους χειρισμούς στο διακόπτη Ormazabal και ήταν απαραίτητη η εκπαίδευση των εργαζομένων πάνω στο χειρισμό οργάνου και διακοπτών για να γνωρίζουν τι έπρεπε να κάνουν καθώς και τους κινδύνους οι οποίοι προκύπτουν και τα προστατευτικά μέτρα που έπρεπε να λαμβάνουν για να αποφεύγεται κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος. Από τα έγγραφα τα οποία έλαβε το ΤΕΕ σε σχέση με την εκπαίδευση των Μιχαήλ και Αργυρού δεν αναφέρεται οτιδήποτε για την εκπαίδευση τους στη χρήση οργάνου VLF και στους διακόπτες ORMAZABAL. Υπάρχουν άλλες εκπαιδεύσεις αλλά όχι στον εξοπλισμό που χρησιμοποιήθηκε εκείνη την ημέρα του συμβάντος. Επομένως, οι εργοδοτούμενοι δεν ήταν εκπαιδευμένοι επαρκώς και ειδικώς σε σχέση με την εργασία την οποία εκτελούσαν. 73. Η ΜΚ2 σε ερώτηση ως προς τις ενέργειες στις οποίες θα έπρεπε να προβεί ο εργοδότης για να αποφευχθεί το ατύχημα απάντησε ότι έπρεπε να υπάρχει κατάλληλη ΓΕΚ στην οποία να αναφέρονται όλοι οι κίνδυνοι και τα μέτρα προστασίας και πρόληψης για τη συγκεκριμένη εργασία. Τα μέτρα έπρεπε να μεταφερθούν στους εργαζόμενους με την κατάλληλη εκπαίδευση για να γνωρίζουν τους κίνδυνους και τα μέτρα προστασίας έναντι αυτών. Έπρεπε επίσης να υπάρχει κατάλληλη επιτήρηση. Περαιτέρω, όσον αφορά το τεχνικό κομμάτι, η ΜΚ2 εξέφρασε την θέση ότι εάν ο διακόπτης φορτίου ήταν κλειδωμένος και τα κλειδιά φυλάσσονταν σε κατάλληλο χώρο θα αποφεύγετο το ατύχημα διότι δεν θα μπορούσε να υπάρξει παράκαμψη της κλειδωνιάς. Δεν θα μπορούσε να μπει ο μοχλός στο διακόπτη φορτίου αν υπήρχε η κλειδωνιά. Δεν θα μπορούσε κανείς να θέσει τον διακόπτη στην θέση ΟΝ είτε με επίβλεψη είτε χωρίς. 74. Κατά την αντεξέταση της από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Κατηγορούμενης, επέμεινε στο ότι δεν είναι σε θέση να γνωρίζει ποιος προέβη σε χειρισμούς στο διακόπτη και δεν μπορεί να γνωρίζει εάν ο Αργυρού ενήργησε εκτός του πιστοποιητικού ικανότητας του. 75. Σε υποβολή ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να τύχει εκπαίδευσης στον διακόπτη Ormazabal ή στο VLF δεδομένου ότι ουδέποτε θα καλείτο να προβεί σε χειρισμούς, η ΜΚ2 απάντησε ότι δεν μπορεί να ευσταθεί αυτή η θέση. Ο Αργυρού έπρεπε να εκπαιδευτεί σε σχέση με τους κίνδυνους που μπορούν να προκύψουν είτε από χειρισμούς είτε από οποιαδήποτε άλλη ενέργεια σε σχέση με το διακόπτη. Εν πάση περιπτώσει, πολύ σωστά είχε τύχει εκπαίδευσης στον διακόπτη βρόγχου τύπου LUCY χωρίς να έχει πιστοποιητικό που να του επιτρέπει να προβεί σε χειρισμούς και επομένως η θέση ότι δεν έπρεπε να είχε εκπαιδευτεί στους Ormazabal είναι και αντιφατική. Επιπρόσθετα, ανέφερε πως οι διακόπτες LUCY είναι διαφορετικοί από τους Ormazabal οι οποίοι έχουν ως μονωτικό υλικό του εξαφθοριούχο θείο (ενώ οι LUCY το λάδι). Για παράδειγμα, θα έπρεπε να είναι σε θέση να διακρίνει την διαρροή εξαφθοριούχου θείου δεδομένου του ότι ο Αργυρού μπορεί να εκτελούσε γενικής φύσεως εργασίες κοντά σε διακόπτη. 76. Η ΜΚ2 επέμεινε ότι οι εργοδοτούμενοι πρέπει να τύχουν εκπαίδευσης, μεταξύ άλλων, για τους κινδύνους στον περιβάλλοντα χώρο στον οποίο θα εργαστούν. Περαιτέρω, αρνήθηκε την υποβολή ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να αγγίζει πάνω στον διακόπτη και επομένως δεν έπρεπε να εκπαιδευτεί σε αυτόν καθότι, κατά την ΜΚ2, ήταν μέσα στα καθήκοντα του π.χ. να πάρει το καλώδιο γείωσης του VLF και να το ενώσει με τον ακροδέκτη γείωσης του Ormazabal καθότι ήταν χαμηλή τάση και μπορούσε να προβεί σε αυτήν την ενέργεια. 77. Σε σχέση με το κατά πόσον έπρεπε να επιτηρείται ο Αργυρού την ώρα που προέβαινε σε προκαταρκτικής φύσης εργασίες, η ΜΚ2 ανέφερε πως εάν υπήρχε επιτήρηση τότε υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να αποτρέπονταν οι λανθασμένοι χειρισμοί. Η ΜΚ2 επέμεινε ότι δεν υπάρχει μαρτυρία που να δείχνει ότι ο Αβρααμίδης είπε στον Μιχαήλ να περιμένει για να κάνει ο ίδιος το pressure test. 78. Σύμφωνα με τη μαρτυρία που υπάρχει, οι Μιχαήλ, Αργυρού και άλλοι μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ για να προβούν στην προεργασία για το pressure test που είναι μέρος του pressure test και επομένως έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη. Δεν μπορεί να γνωρίζει εάν εν τέλει έγινε το pressure test. Το βέβαιο είναι ότι έγιναν εργασίες για να διεξαχθεί το pressure test π.χ. το VLF ήταν αγκιστρωμένο στο αγκίστρι γείωσης του διακόπτη. 79. Υπεβλήθη ότι ο Αβρααμίδης δεν είχε τίποτε να επιτηρήσει στον ΥΣ ΜΑ εκείνη την στιγμή καθότι δεν είχε δώσει εντολή για την εκτέλεση εργασιών αναφορικά με το pressure test. Η ΜΚ2 ανέφερε ότι το pressure test περιλαμβάνει διάφορες εργασίες και είναι βέβαιο ότι είχαν αρχίσει κάποιες προκαταρκτικές εργασίες και ο Αβρααμίδης γνώριζε πως γίνονταν εργασίες στο χώρο εκείνο. Από τη στιγμή που εκτελούνταν εργασίες έπρεπε να υπάρχει επιτήρηση. Η επιτήρηση ήταν απαραίτητη για να αποτραπούν οι λανθασμένοι χειρισμοί δηλαδή η μετακίνηση του διακόπτη φορτίου από τη θέση off στη θέση on. Υπό αυτήν την έννοια η παράλειψη επιτήρησης ήταν η αιτία του ατυχήματος. 80. Σε σχέση με την ΓΕΚ κατά την αντεξέταση της η ΜΚ2 επέμεινε ότι ήταν πολύ γενική και δεν γινόταν καμία αναφορά στους συγκεκριμένους εξοπλισμούς και στους κίνδυνους οι οποίοι προκαλούνταν από αυτούς. Απουσιάζουν οι συγκεκριμένες διεργασίες και οι κίνδυνοι που συνδέονται με αυτές για να μπορούν να ληφθούν κατάλληλα προληπτικά μέτρα. Δεν υπάρχει καμία αναφορά στην εργασία του pressure test. Δεν καθορίζονται οι κίνδυνοι από τον εξοπλισμό του ατυχήματος. Εν προκειμένω, το VLF ήταν ένα πολύ σημαντικό όργανο για την διεξαγωγή της δεκαετούς συντήρησης και έπρεπε να αναφέρεται στη ΓΕΚ. Ανέφερε επίσης ότι η ίδια η Κατηγορούμενη δια της κατάθεσης του κ. Καραβά του Βοηθού Διευθυντή της Διεύθυνσης Ανθρωπίνου Δυναμικού και υπεύθυνου για τους λειτουργούς ασφαλείας παραδέχεται ότι η ΓΕΚ χρήζει αναθεώρησης. 81. Στην υποβολή ότι πρόκειται περί γραπτής εκτίμησης κινδύνων και όχι manual - εγχειρίδιο χρήσης των μηχανημάτων - για να πρέπει να υπάρχει σ' αυτό τόση πολλή λεπτομέρεια, η ΜΚ2 τόνισε ότι αναφέρεται στους κίνδυνους που δημιουργούνται από τη χρήση των μηχανημάτων. Τα εγχειρίδια και οι αναφορές σε αυτά στα θέματα ασφάλειας και υγείας είναι εργαλεία για εντοπισμό των κινδύνων που πρέπει να καταγραφούν στην ΓΕΚ. Τόνισε επίσης τη σημαντικότητα του εντοπισμού των κινδύνων και την διασύνδεση της με την εκπαίδευση ούτως ώστε οι εργοδοτούμενοι να μαθαίνουν πως να διατηρούν την ασφάλεια και την υγεία τους κατά την διενέργεια των διαφόρων εργασιών. 82. Η ΜΚ2 απέρριψε την υποβολή ότι η ΓΕΚ της Κατηγορούμενης ήταν επαρκής καθότι υπήρχε αναφορά σε εργασία κοντά σε ενεργά καλώδια και κυκλώματα. iii. ΜΚ3 - Κώστας Μιχαήλ 83. O MK3 εργάζεται στην Κατηγορούμενη από το 2018 αρχικά ως Βοηθός Μηχανικός Δικτύου και τώρα ως Μηχανικός Δικτύου. Στο πλαίσιο της κυρίως εξέτασης του ανέγνωσε τις καταθέσεις τις οποίες είχε δώσει στο ΤΕΕ (Τεκμήριο 26) στις οποίες ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: 83.1 Λίγες ημέρες πριν από το ατύχημα είχε μεταφερθεί ξανά στο Τμήμα Υπόγειων Δικτύων. Στο μεταξύ είχε οριστεί ημερομηνία κατά την οποία θα λάμβανε χώρα η εξέταση για την απόκτηση πιστοποιητικού ως εξουσιοδοτημένος μηχανικός. 83.2 Λόγω της αλλαγής στη δομή της ΑΗΚ υπήρχε συζήτηση ως προς το ποιο τμήμα είχε την ευθύνη για την συντήρηση των υποσταθμών διανομής. Εν τέλει, η διεύθυνση αποφάσισε όπως τη συντήρηση την αναλάβει το Τμήμα Κατασκευών της περιφέρειας παρά το ότι είχε τεθεί θέμα ανεπαρκούς εμπειρίας και καταλληλόλητας του προσωπικού για την ανάληψη της συντήρησης από το Τμήμα Κατασκευών. Ο ΜΚ3 σημειώνει επίσης ότι η Λευκωσία ήταν πίσω στις συντηρήσεις υποσταθμών και υπήρχε πίεση για την άμεση έναρξη εργασιών συντήρησης. 83.3 Ο ΜΚ3 μετέφερε τις ανησυχίες και αμφιβολίες του σε σχέση με ζητήματα ασφάλειας προς τον προϊστάμενο του (κ. Αβρααμίδη). Συγκεκριμένα, ανησυχούσε για την ασφάλεια δεδομένου του ότι το Τμήμα Κατασκευών δεν ήταν καταρτισμένο από εκπαιδευμένο προσωπικό με γνώσεις και εμπειρία σε θέματα συντήρησης εξοπλισμού μέσης τάσης σε υποσταθμούς διανομής. Ωστόσο, η απόφαση είχε ήδη ληφθεί. 83.4 Πληροφορήθηκε για τα άτομα που θα απάρτιζαν το συνεργείο για τη δεκαετή συντήρηση. Αναφέρει ο ΜΚ3 ότι τα δύο νέα άτομα Αργυρού και Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου δεν είχαν τύχει καμίας εκπαίδευσης σε σχέση με τον χειρισμό και την συντήρηση του εξοπλισμού μέσης τάσης σε υποσταθμούς διανομής. Ρώτησε τον προϊστάμενο του για το κατά πόσον τα πρόσωπα αυτά θα τύγχαναν εκπαίδευσης χωρίς να λάβει οποιαδήποτε απάντηση σε σχέση με τις ανησυχίες του. 83.5 Ο Κωνσταντίνος Κωνσταντίνου ο οποίος θα ήταν επιστάτης του συνεργείου δεν είχε καθόλου εμπειρία σε σχέση με το θέμα και δεν γνώριζε τον εξοπλισμού σε υποσταθμούς διανομής, κάτι το οποίο ανησύχησε τον ΜΚ3. 83.6 Κατέθεσε δύο ηλεκτρονικά μηνύματα του Αβρααμίδη ως Τεκμήριο 47 τα οποία είχαν κοινοποιηθεί προς τον ίδιο σε σχέση με την δεκαετή συντήρηση. Στο μήνυμα 05.04.2021 αναφέρεται ότι με τη σύσταση του συνεργείου δεν μπορούσε να γίνει η συντήρηση με βάση την ισχύουσα τεχνική οδηγία. Δεν υπήρχε πρόσωπο που να κατέχει την πείρα και τεχνογνωσία για να προβεί στη συντήρηση. Θα έπρεπε να βρεθούν λύσεις διότι το πρόγραμμα συντήρησης δεν μπορούσε να εφαρμοστεί. Στο μήνυμα ημερ. 14.04.2021 (6 μέρες πριν το ατύχημα) ο Αβρααμίδης ανακοινώνει ότι ο Κώστας Κωνσταντίνου θα μεταφερθεί και θα αναλάβει τη δεκαετή συντήρηση. Περαιτέρω, ενημερώνει για τα πρόσωπα που θα απαρτίζουν το συνεργείο το οποίο θα αναλάβει την δεκαετή συντήρηση (περιλαμβάνεται και ο Αργυρού) και παρακαλεί τους εμπλεκόμενους να βοηθήσουν τον Κωνσταντίνου για να ανταποκριθεί στα νέα του καθήκοντα για την ασφάλεια όλων τους. 83.7 Ο ίδιος προχώρησε με την ετοιμασία του προγράμματος διακοπής και το είχε εγκρίνει ο κ. Αβρααμίδης. Στις 20.05.2021 μετέβησαν στον ΥΣ ΕΛ και προχώρησαν στη διακοπή του ρεύματος κατόπιν οδηγιών του Αβρααμίδη. Ο ίδιος και ο Βασιλειάδης ως βοηθοί μηχανικοί δεν είχαν εξουσιοδότηση να διεξάγουν οποιαδήποτε εργασία εκτός και μόνο μετά από ρητές οδηγίες εξουσιοδοτημένου προσώπου. Η δική του ανάμιξη αφορούσε την διακοπή του ρεύματος μετά από σχετικές οδηγίες του Αβρααμίδη. Πέραν τούτου, δεν είχαν άλλη ουσιαστική εργασία εκτός από το να παρακολουθήσουν τη διαδικασία συντήρησης για σκοπούς εκπαίδευσης εκτός και αν δίδονταν οδηγίες από εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. 83.8 Εφόσον ο ΥΣ ΕΛ ήταν απενεργοποιημένος, απομονωμένος και προσγειωμένος από όλες τις πλευρές το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο εξέδωσε πιστοποιητικό άδειας εργασίας και ξεκίνησε η δεκαετής συντήρηση. Με την ολοκλήρωση της συντήρησης έπρεπε να διενεργηθεί έλεγχος μόνωσης - pressure test του εξοπλισμού μέσης τάσης από τον ΥΣ ΜΑ. 83.9 Όταν ολοκληρώθηκε η συντήρηση ο ίδιος και ο Βασιλειάδης ενημέρωσαν τον Αβρααμίδη ότι θα αποχωρήσουν από τον ΥΣ ΕΛ και θα κατευθυνθούν προς τον ΥΣ ΜΑ και ο Αβρααμίδης θα μετέβαινε εκεί για να μπορεί να διεξαχθεί το pressure test. Μετέβησαν στον ΥΣ ΜΑ με το υπηρεσιακό αυτοκίνητο. Ο ΜΚ3 κατέβηκε πρώτος και κατευθύνθηκε προς το κτίριο του ΥΣ ΜΑ. Οι πόρτες ήταν ανοιχτές και όταν έφθασε στην είσοδο είδε τον Αργυρού μέσα. Τον χαιρέτισε και πήγε κοντά στον εξοπλισμό όπου θα γινόταν το pressure test. Πρόσεξε ότι ο Αργυρού είχε ήδη ξεκινήσει και τον ρώτησε εάν έκανε την προετοιμασία για τον έλεγχο μόνωσης και ο Αργυρού έγνεψε καταφατικά. 83.10 Ο ΜΚ3 παρέμεινε εκεί και έβλεπε τον εξοπλισμό και τις προετοιμασίες που γίνονταν. Ξεκίνησε να κατευθύνεται προς την έξοδο έχοντας πρόθεση να βρει τον κ. Αβρααμίδη για να ξεκινήσει ο έλεγχος μόνωσης. 83.11 Άκουσε ένα κρότο και είδε μια λάμψη. Έβαλε το χέρι του στο πρόσωπο και βγήκε έξω από τον ΥΣ ΜΑ σε κατάσταση σοκ, είδε τα χέρια του που είχαν ασπρίσει, ενώ η φανέλα του είχε εν μέρει καεί ενώ άλλο μέρος καιγόταν. Έτρεξαν κοντά οι συνάδελφοι του κοντά, έσβησαν τη φωτιά από πάνω του, κάποιοι πήγαν μέσα όπου βρισκόταν ο Αργυρού. Ο ίδιος ήταν έξω σε κατάσταση σοκ, περπατούσε πάνω κάτω και ρωτούσε πότε θα έρθει το ασθενοφόρο. Σε κάποια στιγμή βγήκε έξω και ο Αργυρού. Όταν κατέφθασε το ασθενοφόρο μπήκαν μέσα και μεταφέρθηκαν στον νοσοκομείο. 83.12 Από την ώρα που κατέβηκε από το αυτοκίνητο μέχρι και τη στιγμή του ατυχήματος είχαν περάσει ένα με δύο λεπτά περίπου. 83.13 Πληροφορήθηκε από συνάδελφους του ότι μετά το συμβάν γινόταν κανονική εκπαίδευση με μαθήματα στους βοηθούς μηχανικούς. 84. Στην κατάθεση του την οποία έδωσε στο ΤΕΕ ανέφερε μεταξύ άλλων τα ακόλουθα: 84.1 Δεν έλαβε οδηγία να προβεί σε pressure test. 84.2 Το πρωί της 20.05.2021 προέβη σε χειρισμό στον ΥΣ ΜΑ. Μπήκε το πρωί στον ΥΣ ΜΑ πήρε τα κλειδιά από το ξύλινο κουτί ξεκλείδωσε τις κλειδαριές πάνω στους διακόπτες του διακόπτη φορτίου Έλληνας και μετά το πέρας της διακοπής κλείδωσε ξανά τους διακόπτες και τοποθέτησε τα κλειδιά στην κλειδοθήκη. 84.3 Μετέβη στον ΥΣ ΕΛ και το συνεργείο εναέριου δικτύου ήταν ήδη εκεί με σκοπό να ανοίξει τα καβαλέτα σύμφωνα με το πρόγραμμα διακοπής. Ήρθε ο Αβρααμίδης και εξέδωσε το πιστοποιητικό άδειας εργασίας προς τον Λαμπρίδη. Όταν ολοκληρώθηκε η εργασία συντήρησης του ΥΣ ΕΛ επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Αβρααμίδη και του ανέφερε πως ολοκληρώθηκε η συντήρηση και έπρεπε να προχωρήσουν με τον έλεγχο μόνωσης. 84.4 Δεν γνωρίζει ποιος έδωσε οδηγία στον Αργυρού να μεταβεί στον ΥΣ ΜΑ και να κάνει το pressure test. 84.5 Πιθανό το pressure test να γινόταν από τον ίδιο και τον Βασιλειάδη κατόπιν οδηγιών του Αβρααμίδη. Ο ίδιος δεν έκανε κανέναν από αυτούς τους χειρισμούς ούτε έδωσε οδηγία σε οποιονδήποτε να προβεί σε αυτούς τους χειρισμούς καθότι δεν του το επιτρέπει το πιστοποιητικό ικανότητας του. 84.6 Εκείνη την ημέρα δεν έγινε το pressure test. 84.7 Εκπαιδεύτηκε επί τόπου σε διακόπτη Ormazabal στις αποθήκες της ΑΗΚ ωστόσο θεωρεί πως η εκπαίδευση του ήταν ελλιπής. Θεωρεί ότι η εκπαίδευση σε εξοπλισμό οποιασδήποτε τάσης είναι ελλιπής και θα έπρεπε να γίνεται πιο λεπτομερής εκπαίδευση και ειδικότερα σε θέματα ασφάλειας. 85. Ανέφερε επίσης κατά την κυρίως εξέταση του ότι η εκπαίδευση έπρεπε να γίνεται κατά τρόπο οργανωμένο και συστηματικό λόγω της φύσης της εργασίας. Θα πρέπει να γίνεται εκπαίδευση ανά τακτά χρονικά διαστήματα σε υφιστάμενο και νέο εξοπλισμό προτού ο εργαζόμενος να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία. Πρέπει να δίδονται σημειώσεις και να μπορούν να υποβάλουν ερωτήσεις και να πάρουν απαντήσεις. Η εκπαίδευση γίνεται επί τόπου και εναπόκειται στον καθένα πόση σημασία θα δώσει ενώ δεν είναι βέβαιο αν θα κατανοήσει κάποιος αυτά που πρέπει να γνωρίζει για να μπορεί να εκτελέσει την εργασία του με ασφάλεια. Πρόσθεσε ότι ο ίδιος σαν μηχανικός είχε τις βάσεις για να κατανοήσει κάποια πράγματα και βρήκε σημειώσεις, διάβασε τις οδηγίες και τις διαδικασίες από μόνος του. Χρειάζεται όμως κάτι πιο «επίσημο» ανέφερε. 86. Οι Κανονισμοί Ασφαλείας οι οποίοι τους δόθηκαν είναι γραμμένοι στην καθαρεύουσα. Για συγκεκριμένους εξοπλισμούς όπως τον διακόπτη Ormazabal δεν δόθηκε υλικό. Η εκπαίδευση γινόταν στο site ή στις αποθήκες της ΑΗΚ όπου ο εξοπλισμός δεν ήταν συνδεδεμένος για να μπορείς να τον λειτουργήσεις και να δεις μέσα πως είναι. Για τους κίνδυνους από τον εξοπλισμό δεν έλαβε εκπαίδευση, ωστόσο ο ίδιος ως μηχανικός γνώριζε ότι υπάρχει κίνδυνος όταν έχεις να κάνεις με ένα εξοπλισμό μέσης τάσης. 87. Ακολούθως, ερωτήθηκε για τις ενέργειες του κατά την ημέρα του ατυχήματος. Ανέφερε μεταξύ άλλων ότι ο κ. Αβρααμίδης είχε έρθει στον ΥΣ ΜΑ μπήκε στην είσοδο και ρώτησε εάν ήταν όλα καλά εννοώντας πως προχωρά η διαδικασία για την προετοιμασία για τον έλεγχο του pressure test. Δεν θα μπορούσε να ρωτά για την συντήρηση του ΥΣ ΕΛ καθότι για αυτό είχαν μιλήσει πριν από λίγο και είχε ενημερωθεί πως ολοκληρώθηκε η διαδικασία της δεκαετούς συντήρησης. 88. Κατά τον ΜΚ3 το πιστοποιητικό άδειας ακυρώνεται όταν τελειώσουν όλες οι εργασίες περιλαμβανομένου και του pressure test. Πρόσθεσε τα εξής: «Εξ όσων γνωρίζω όσο δούλεψα με τον κ. Αβρααμίδη και με άλλους μηχανικούς, δεν ακύρωσε ποτέ κάποιος μηχανικός το πιστοποιητικό άδειας εργασίας, πριν να ολοκληρωθεί και το pressure test, γιατί υπάρχει ανοικτός διακόπτης και γίνονται εργασίες πάνω. Δεν μπορείς να ακυρώσεις ένα πιστοποιητικό άδειας εργασίας, πριν να απομακρυνθούν όλοι είτε μηχανικοί είτε τεχνικοί είτε εργάτες που εργάζονται πάνω σε έναν εξοπλισμό.» 89. Αρνήθηκε ότι όταν βγήκε έξω από τον ΥΣΜΑ μετά το συμβάν ανέφερε στον Αβρααμίδη «τι μαλακία έκαμα». Περαιτέρω ανέφερε ότι κανονικά κατά την προετοιμασία του Pressure Test έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη επειδή ο Αργυρού δούλευε πάνω σε εξοπλισμό μέσης τάσης με βάση τον κανονισμό. Ο Αργυρού ήταν μόνος του. 90. Ερωτήθηκε τι περιλαμβάνει η προετοιμασία για το pressure test (που καλύπτεται από το πιστοποιητικό του Αργυρού) και ο μάρτυρας ανέφερε: «Αυτή που έκανε ήδη. Να βάλει τα spouts όπως τα ονομάζουμε πάνω στον διακόπτη να κάνει τη συνδεσμολογία να συνδέσει και τον εξοπλισμό, το μηχάνημα δηλαδή το VLF του pressure test και αφού είναι έτοιμο και το ελέγξει και ο υπεύθυνος μηχανικός, προχωρά με το επόμενο βήμα του ελέγχου pressure test.» 91. Κατά την αντεξέταση του ερωτήθηκε ποιος προέβη στον επίδικο χειρισμό και παρότι αρχικά δίστασε να απαντήσει, ανέφερε πως λογικά τους έκανε ο Αργυρού καθότι δεν υπήρχε άλλο άτομο εκεί. Ο λόγος για τον οποίο δίστασε είναι διότι «αν έγινε έτσι όπως λέτε, πιθανόν να έγινε λόγω του ότι δεν υπήρχε η κατάλληλη εκπαίδευση και εδώ ήθελα να καταλήξω και με την κατάθεση μου, που έδωσα και στο ΤΕΕ και στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου». 92. Συμφώνησε με την θέση ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να προβεί σε χειρισμούς πάνω σε εξοπλισμό που δεν του επέτρεπε το πιστοποιητικό ικανότητας του. Προηγουμένως είχε ανέφερε πως ο Αβρααμίδης ήταν εκεί την ώρα που ο Αργυρού έκανε την προετοιμασία για το pressure test. Πρόσθεσε ότι λογικά κάποιος του έδωσε οδηγία για να προχωρήσει με την προετοιμασία ωστόσο δεν μπορεί να γνωρίζει. 93. Σε ερώτηση γιατί η ΑΗΚ να εκπαιδεύσει τον Αργυρού στον διακόπτη Ormazabal ο ΜΚ3 ανέφερε πως από τη στιγμή που ο άνθρωπος μπορεί να εισέλθει και να εργαστεί πάνω σε εξοπλισμό ο οργανισμός οφείλει να τον εκπαιδεύσει σωστά για όλους τους κινδύνους τους οποίους ενδέχεται να βρει μπροστά του. Συμφώνησε ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός εξοπλισμού στην ΑΗΚ. Δεν έχει εκπαιδευτεί σε κάποιους επειδή δεν έρχεται σε επαφή μαζί τους επειδή δεν είναι μέρος των εργασιών του. Σε εξοπλισμό που θα πρέπει να χρησιμοποιήσει στο πλαίσιο της εργασίας του έχει τύχει κάποιας εκπαίδευσης προφορικής. 94. Σε υποβολή ότι το ατύχημα δεν έλαβε χώρα λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης, αλλά επειδή ο Αργυρού ενήργησε πέραν του πιστοποιητικού ικανότητας του ο ΜΚ3 ανέφερε πως διαφωνεί επειδή το ένα συνδέεται με το άλλο. Η ελλιπής εκπαίδευση και η ελλιπής εκτίμηση κινδύνου άμεσα συνδεδεμένη με το ατύχημα. Διαφώνησε με την υποβολή ότι η εκπαίδευση που παρέχει η ΑΗΚ στους υπάλληλους της είναι ικανοποιητική. 95. Περαιτέρω, σημείωσε ότι ο Αργυρού κανονικά δεν έπρεπε να έχει κλειδιά για να ανοίξει την κλειδοθήκη επειδή δεν του επέτρεπε το πιστοποιητικό ικανότητας του και επομένως κάποιος άλλος του έδωσε τα κλειδιά. iv. ΜΚ4 - Θάσος Θεοδοσίου 96. Ο ΜΚ4 εργάζεται στην Κατηγορούμενη ως Διευθυντής Διανομής στο Περιφερειακό Γραφείο Λεμεσού. Διορίστηκαν από τον Διευθυντή-Ιδιοκτήτη Συστήματος Διανομής, μετά το επίδικο ατύχημα, μαζί με τον Παύλο Ζαντή (από το Περιφερειακό Γραφείο Αμμοχώστου - Λάρνακας), ως ερευνούντες λειτουργοί για να διερευνήσουν τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στο ατύχημα. Ως αποτέλεσμα, συνέταξαν το Τεκμήριο 25 - Έκθεση Ερευνητικής Επιτροπής. Κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 25. 97. Σημειώνω ότι το Τεκμήριο 25 αποτελείται από 42 σελίδες. Θα παραθέσω ακολούθως ορισμένα σημεία τα οποία θεωρώ πως είναι σημαντικά: 97.1 Στη σελ. 12 του Τεκμηρίου 25 όπου παρατίθενται τα γεγονότα σε σχέση με την εκτέλεση εργασίας αναφέρεται ότι ο Μιχαήλ προχώρησε σε σχετικά μεγάλης έκτασης χειρισμούς από μόνος του με δική πρωτοβουλία και χωρίς την έγκριση του Αβρααμίδη ο οποίος καθυστέρησε να μεταβεί στην προγραμματισμένη διακοπή ή ώρα 06:30. 97.2 Ο Αβρααμίδης παρέμεινε στον ΥΣ ΕΛ μέχρι τις 07:50 όταν και αποχώρησε για προγραμματισμένη συνάντηση στο περιφερειακό γραφείο. Στις 11:00 ο Αβρααμίδης σταμάτησε να δει τι γίνεται στον ΥΣ ΜΑ. 97.3 Στη σελ. 15 κάτω από τον τίτλο «Αίτια του Ατυχήματος» αναφέρεται ότι το ατύχημα προκλήθηκε από τριφασικό βραχυκύκλωμα που δημιουργήθηκε στους ακροδέκτες των τριών testing spouts στις τρεις φάσεις του ακροκιβωτίου του διακόπτη Ellinas στον ΥΣ ΜΑ. Τα τρία spouts ήταν διασυνδεδεμένα με αγωγούς μικρής διατομής (λιγαδούρα) για σκοπούς των σχετικών ελέγχων δοκιμής αντοχής τάσης. Το βραχυκύκλωμα συνέβη όταν λανθασμένα και αντικανονικά ο προαναφερόμενος διακόπτης φορτίου τέθηκε στη θέση ΟΝ θέτοντας με τον τρόπο αυτό τους εκτεθειμένους προς τα έξω 3 ακροδέκτες των testing spouts σε τάση 11 κV. 97.4 Δεν είναι σαφές ποιος εκ των δύο προέβη στον λανθασμένο χειρισμό ο οποίος προκάλεσε το βραχυκύκλωμα. 97.5 Στις σελ. 24 και 25 αναφέρονται οι τέσσερεις λανθασμένες ενέργειες που έγιναν. Μεταξύ άλλων, ανοίχθηκε η κλειδαριά της θύρας ON-OFF ενώ δεν σχετίζεται με την διαδικασία της δοκιμής αντοχής σε τάση. Δεν επιτρέπεται να ανοίξει η κλειδαριά από τη στιγμή που αφαιρείται το κάλυμμα του θαλάμου καλωδίων. Με τη χρήση του μοχλού χειρισμών, ο διακόπτης τέθηκε στην θέση ΟΝ με αποτέλεσμα τη δημιουργία βραχυκυκλώματος. 97.6 Στην σελ. 25 με υπότιτλο «Παράλειψη» αναφέρεται ότι οι Μιχαήλ και Αβρααμίδης παρέλειψαν να θέσουν κάτω από τον πλήρη έλεγχο και την επίβλεψη τους τη διαδικασία προετοιμασίας για την δοκιμή. 97.7 Προτείνεται όπως ξεκαθαριστεί το κατά πόσον το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο μπορεί να δίδει πολλές οδηγίες μαζί στο Εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και εν γένει το εύρος της εξουσιοδότησης. Το «Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο για εκτέλεση χειρισμών κάτω από οδηγίες», όπως ο Μιχαήλ θεωρείται εκπαιδευόμενο και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά τη διάρκεια της όλης εργασίας από το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. (σελ. 29). 97.8 Στη σελ. 30 γίνεται αναφορά σε υποστελέχωση του οργανισμού, σε μείωση προσλήψεων, στην έλλειψη έμπειρων μηχανικών και στην συνεπακόλουθη δημιουργία συνθηκών εργασίας με αυξημένη πίεση. 97.9 Στην σελ. 32 της Έκθεσης αναφέρεται ότι ξεκίνησαν «αντικανονικά χειρισμοί σε εξοπλισμό μέσης τάσης με στόχο την εκτέλεση δοκιμής αντοχής σε τάση. Οι χειρισμοί αυτοί που τελικά οδήγησαν και στο ατύχημα εκτελούντο ....χωρίς την ενημέρωση, έγκριση, λήψη οδηγιών ή/και παρακολούθηση από τον Αντώνη Αβρααμίδη ο οποίος ήταν το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο υπεύθυνο για την εργασία, παρόλο που αυτός λίγο πριν είχε αφιχθεί και βρισκόταν στον [ΥΣ ΜΑ]». 97.10 Σημειώνεται ότι το πρωί της 20.05.2021 έγινε πλήθος χειρισμών με οδηγίες από τον Μιχαήλ χωρίς εμπλοκή στην όλη διαδικασία του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Μηχανικού. 97.11 Στη σελ. 34 αναφέρεται ότι ή σημαντική εμπλοκή του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Μηχανικού υπεύθυνου της εργασίας είναι επιβεβλημένη αν ληφθεί υπόψη ότι στο περιφερειακό γραφείο Λευκωσίας δεν υπάρχει έμπειρος επικεφαλής εργασίας λόγω των ζητημάτων στελέχωσης με εποπτικό προσωπικό. 97.12 Στην σελ. 34 αναφέρεται πως στο ατύχημα συνέβαλαν παράγοντες όπως η νοοτροπία εφησυχασμού για την ασφάλεια, η πίεση που κάποιες φορές δημιουργεί χαλάρωση στα μέτρα προστασίας, η παραμέληση συνεχούς και συστηματικής ενημέρωσης και εκπαίδευσης στα θέματα ασφάλειας και καθιερωμένες πρακτικές εργασίας, η υποστελέχωση των περιφερειακών γραφείων της ΑΗΚ και του τμήματος υπογείου δικτύου. 97.13 Αποδίδονται ευθύνες «σε ηπιότερο βαθμό» στον Αβρααμίδη για την χαλαρή στάση και αντιμετώπιση αρκετών από τις ενέργειες που σχετίζονταν με την προγραμματισμένη εργασία της ημέρας του ατυχήματος. Μετέβη στον ΥΣ ΜΑ και δεν έθεσε άμεσα κάτω από τις οδηγίες του και τον έλεγχο του την κατάσταση. 97.14 Στην σελ. 37 αποτελεί διαπίστωση των ερευνούντων λειτουργών ότι η εκπαίδευση δεν γίνεται σε στοχευμένη και οργανωμένη βάση. Χρειάζεται σχολή εκπαίδευσης η οποία άρχισε να λειτουργεί μετά το ατύχημα και κρίθηκε ως θετική εξέλιξη. 97.15 Στην σελ. 41 προτείνεται η ετοιμασία νέας μελέτης εκτίμησης επαγγελματικού κινδύνου στην κατηγορία εργασιών υπογείου δικτύου που να αφορά τους χειρισμούς στο δίκτυο μέσης τάσης και την ορθή χρήση των μηχανισμών ενδασφάλισης και παράκαμψης. 98. Σε ερώτηση αν πρώτα ακυρώνεται το πιστοποιητικό εργασίας και μετά διενεργείται το pressure test απάντησε θετικά επεξηγώντας γιατί. Ανέφερε επίσης κατά την αντεξέταση του ότι δεν εντόπισε μαρτυρία που να δείχνει ότι ο κ. Αβρααμίδης έδωσε οδηγία για την διεξαγωγή του pressure test. 99. Συμφώνησε με τη θέση του συνηγόρου Υπεράσπισης ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να εκπαιδευτεί πάνω στο διακόπτη επειδή δεν θα προέβαινε ο ίδιος σε χειρισμούς επί αυτού με βάση το πιστοποιητικό εξουσιοδότησης του. Ως προς τους κινδύνους που θα μπορούσαν να ανακύψουν από την εργασία, ο ΜΚ4 θεωρεί ότι τους μαθαίνει κατά την διάρκεια της εκτέλεσης της εργασίας. 100. Δεν μπορεί να γνωρίζει ποιος προέβη στον χειρισμό που δημιούργησε το βραχυκύκλωμα. Ανέφερε ότι μπορεί είτε ο ένας είτε ο άλλος να ένιωσαν ικανοί να κάνουν ένα βήμα περισσότερο ενώ κανένας από τους δύο δεν ήταν εξουσιοδοτημένος να κάνει τον χειρισμό αυτό. 101. Κατά την αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν θεωρεί ότι το ατύχημα προκλήθηκε λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης επειδή θεωρεί πως ο Μιχαήλ ήταν καταρτισμένος, ενώ ο Αργυρού δεν θα έπρεπε να προβεί σε οποιοδήποτε χειρισμό. Με αναφορά στους Κανονισμούς Ασφαλείας διευκρίνισε ότι το να μην κράτα τα κλειδιά ο Μηχανικός είναι η εξαίρεση. 102. Έγιναν διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με την ΓΕΚ και το κατά πόσον ο ΜΚ4 θεωρεί ότι τυχόν ελλείψεις στην ΓΕΚ αποτέλεσαν αιτία για το ατύχημα. Ο ΜΚ4 ανέφερε στην ουσία ότι δεν θεωρεί πως επειδή η ΓΕΚ τυγχάνει αναθεώρησης συνέβαλε στο ατύχημα. Ήταν μια από τις εισηγήσεις του να αναθεωρείται η ΓΕΚ περιοδικά ή έκτακτα για να περιλαμβάνουν κινδύνους οι οποίοι προκύπτουν στην πορεία. 103. Δεν γνωρίζει εάν οι Αργυρού και Μιχαήλ είχαν σκοπό να διενεργήσουν το pressure test. Φαίνεται ότι έκαναν τους χειρισμούς για την ετοιμασία του pressure test. Δεν συμφωνεί με τη θέση ότι ο κ. Αβρααμίδης κατέβηκε από το αυτοκίνητο και μετά από 30 δευτερόλεπτα έγινε το ατύχημα. Σίγουρα ήταν περισσότερος χρόνος από ένα λεπτό, ανέφερε. Ανέφερε επίσης ότι μόνο κατά την διεξαγωγή του pressure test έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη και όχι για τις προκαταρκτικές ενέργειες. v. ΜΥ1 - Αντώνης Αβρααμίδης 104. Ο ΜΥ1 είναι Βοηθός Διευθυντή (Προμήθεια) στα Κεντρικά Γραφεία της ΑΗΚ. Ήταν το πρόσωπο το οποίο ήταν το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο - υπεύθυνος μηχανικός ο οποίος εξέδωσε το πιστοποιητικό άδειας εργασίας για σκοπούς της δεκαετούς συντήρησης στον ΥΣ ΕΛ. 105. Κατά την κυρίως εξέταση του ανέγνωσε τη γραπτή δήλωση την οποία ετοίμασε (Έγγραφο Α) στην οποία ανέφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: 105.1 Σκοπός της ΑΗΚ όταν διεξάγεται η δεκαετής συντήρηση είναι αφενός η εκτέλεση της συντήρησης του εξοπλισμού και αφετέρου η επαναφορά της παροχής του ρεύματος στους πολίτες και επιχειρήσεις εντός του χρονοδιαγράμματος. Επομένως, η ομάδα εργάζεται σε πιο μικρές υπό-ομάδες σε διαφορετικές τοποθεσίες με την κάθε υπό-ομάδα να εκτελεί το δικό της μέρος για να μπορεί να εργάζεται πιο αποτελεσματικά και με περισσότερη ταχύτητα. 105.2 Στις 7:15 αφού απομονώθηκε ο ΥΣ ΕΛ από όλες τις πλευρές και γειώθηκε ο εξοπλισμός εξέδωσε στις 7:15 πιστοποιητικό άδειας εργασίας στον Φ. Λαμπρίδη και ξεκίνησαν οι εργασίες της δεκαετούς συντήρησης. Στις 10:45 ενημερώθηκε από τον Μιχαήλ πως είχε ολοκληρωθεί η συντήρηση. Συνεπώς, ο ίδιος όφειλε να μεταβεί στον ΥΣ ΕΛ να επιβεβαιώσει ότι οι εργασίες ολοκληρώθηκαν με επιτυχία και να ακυρώσει το πιστοποιητικό ώστε να εκτελεστεί το pressure test από τον ΥΣ ΜΑ. Αυτή είναι η σωστή διαδικασία με βάση τους Κανονισμούς Ασφαλείας της ΑΗΚ. 105.3 Εκείνη την ημέρα οι εργασίες ολοκληρώθηκαν πιο γρήγορα απ' ότι ανέμεναν. Η παροχή με βάση το πρόγραμμα θα επανέρχετο στις 12:30μ.μ. και επομένως δεν υπήρχε λόγος βιασύνης. 105.4 Μετά τους χειρισμούς σε διακόπτες, αυτοί κλειδώνονται και τα κλειδιά τοποθετούνται σε κλειδοθήκη που υπάρχει σε όλους τους υποσταθμούς. Αυτή είναι η ορθή και κοινή πρακτική και αυτό έκανε για 22 χρόνια. Εξήγησε γιατί δεν είναι λογικό να έχει τα κλειδιά μαζί του το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Το κλειδί της κλειδοθήκης είναι master key και κρατούν από ένα τα πρόσωπα τα οποία τους επιτρέπει το πιστοποιητικό τους να προβούν σε χειρισμούς. 105.5 Είναι δηλαδή αποδεκτό με βάση τους Κανονισμούς Ασφαλείας το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο να μην κρατά τα κλειδιά των διακοπτών αλλά να κλειδώνονται στην κλειδοθήκη. 105.6 Ο Κανονισμός 13 των Κανονισμών Ασφαλείας της ΑΗΚ (Τεκμήριο 8) είναι άσχετος με την επίδικη περίπτωση καθότι αναφέρεται ρητά σε αυτόματο διακόπτη κυκλώματος. Εν πάση περιπτώσει, ο Κανονισμός 13

(1)αναφέρει ότι τα κλειδιά τα κρατά το εξουσιοδοτημένο πρόσωπο εάν αυτό είναι πρακτικό. 105.7 Ανέφερε επίσης πως με βάση τον Κανονισμό 28 των Κανονισμών Ασφαλείας είναι αποδεκτή η χρήση τηλεφώνου και επομένως μπορεί να δώσει οδηγίες σε ικανό πρόσωπο τηλεφωνικώς. 105.8 Θα πήγαινε ο ίδιος στον ΥΣ ΜΑ για να κάνει το pressure test. Στις 10:45 της 20.05.2021 πληροφορήθηκε για την ολοκλήρωση της δεκαετούς συντήρησης από τον Μιχαήλ. Του ανέφερε πως ήταν σε συνάντηση στην αποθήκη της ΑΗΚ στα Λατσιά και ότι θα ξεκινούσε. Ο ΥΣ ΜΑ ήταν στον δρόμο του προς τον ΥΣ ΕΛ αλλά είδε δύο αυτοκίνητα της ΑΗΚ σταθμευμένα στον ΥΣ ΜΑ καθώς και τον Νίκο Βασιλειάδη, πράγμα που τον έκανε να διερωτηθεί γιατί βρισκόταν εκεί. Επομένως σταμάτησε και κατέβηκε για να ρωτήσει. Διέσχισε το δρόμο και είδε τον Μιχαήλ και τον Ν. Βασιλειάδη. Ρώτησε τον Μιχαήλ εάν υπήρξε οποιοδήποτε πρόβλημα με τη διαδικασία της δεκαετούς συντήρησης και του ανέφερε ότι όλα πήγαν καλά. Ο λόγος που ρώτησε είναι επειδή διερωτήθηκε εάν προέκυψε κάποιο πρόβλημα και γι' αυτό ήταν εκεί διότι ο ίδιος δεν έδωσε οδηγίες σε κανένα να μεταβεί στον ΥΣ ΜΑ. 105.9 Δεν είχε οπτική επαφή με τους διακόπτες και ούτε γνώριζε αν υπήρχαν πρόσωπα εντός του ΥΣ ΜΑ αφού δεν έδωσε καμία οδηγία να εκτελεστούν εργασίες εκεί. Το πιστοποιητικό άδειας εργασίας ακόμα δεν είχε ακυρωθεί. 105.10 Χαιρέτισε τον Ν. Βασιλειάδη ο οποίος του ανέφερε πως ήθελε να τον ρωτήσει κάτι για τον οδικό φωτισμό. Εκείνη τη στιγμή αντιλήφθηκε τον Κ. Κωνσταντίνου ο οποίος βρισκόταν λίγο πιο μέσα στον ΥΣ ΜΑ και οποίος εργαζόταν για χρόνια στον οδικό φωτισμό και θα μπορούσε να τους εξηγήσει. Ο Κ. Κωνσταντίνου ήρθε προς την είσοδο του ΥΣ ΜΑ εκεί που ήταν οι ασφάλειες οδικού φωτισμού και λόγω της στενότητας του χώρου ο ΜΥ1 και ο Ν. Βασιλειάδης βγήκαν έξω από τον υποσταθμό. 105.11 Εκείνη τη στιγμή έγινε το ατύχημα. Δεν γνώριζε ότι ο Αργυρού ήταν μέσα επειδή δεν του έδωσε καμία οδηγία να βρίσκεται εκεί και επειδή ήταν πίσω από την επίδικη ΜΔΒ και δεν φαινόταν. Όλα αυτά συνέβησαν εντός 30 δευτερολέπτων από την ώρα που έφθασε στον ΥΣ ΜΑ. 105.12 Ο Αργυρού με βάση το Πιστοποιητικό Ικανότητας του μπορούσε να εκτελέσει εργασίας γενικής φύσεως όπως να κατεβάσει το μηχάνημα του pressure test και να απλώσει τα καλώδια στο πάτωμα, δηλαδή ακίνδυνες προκαταρκτικές εργασίες και όχι να προβεί ο ίδιος σε pressure test ή να εκτελέσει χειρισμό πάνω σε ΜΔΒ. 105.13 Δεν έδωσε οδηγίες σε κανέναν να προβεί σε χειρισμό πάνω στο διακόπτη ούτε να μεταβεί στον ΥΣ ΜΑ. 105.14 Ο κάθε υπάλληλος εκπαιδεύεται σε αυτά που αφορούν τις εργασίες που θα κληθεί να εκτελέσει και όχι σε όλο τον εξοπλισμό. Γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν και τα Πιστοποιητικά Ικανότητας. Επομένως δεν ήταν πρακτικά εφικτό για την ΑΗΚ να πράξει περισσότερα από όσα έπραξε καθότι δεν θα διδόταν ποτέ οδηγία στον Αργυρού να προβεί σε χειρισμούς. 105.15 Δεν τίθεται θέμα επιτήρησης από τον ίδιο καθότι δεν έδωσε οδηγία να εκτελεστεί εργασία. Διερωτήθηκε, αφού δεν έδωσα οδηγία να εκτελεστεί πως μπορώ να γνωρίζω πως εκτελείται για να την επιτηρήσω. 105.16 Οι οδηγίες ήταν να περιμένουν για να μεταβεί στον ΥΣ ΕΛ ώστε να ακυρώσει το πιστοποιητικό άδειας εργασίας. Δεν μπορούσε να γνωρίζει ότι κάποιο μέλος της ομάδας θα αποφάσιζε να μην περιμένει. 105.17 Ο ενέργειες που οδήγησαν στο ατύχημα δεν σχετίζονται με το pressure test.

1. Αναγνώρισε τις καταθέσεις που έδωσε στο ΤΕΕ (Τεκμήρια 27 και 28) και ανέφερε ότι συμφωνεί με το περιεχόμενο τους. Αναγνώρισε επίσης την κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
3. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν έκανε κάτι για να διασφαλίσει ότι δεν θα μετέβαιναν οι εργοδοτούμενοι στον ΥΣ ΜΑ. Όταν ενημερώθηκε από τον Μιχαήλ ότι ολοκληρώθηκε η συντήρηση του ανέφερε μόνο ότι ξεκινά. Σε υποβολή ότι λογικό ήταν να ρωτήσει τα πρόσωπα που ήταν στον ΥΣ ΜΑ τι κάνουν εκεί αφού δεν έδωσε οδηγία και να τους βγάλει έξω, ο ΜΥ1 απάντησε ότι ήταν γι' αυτό που ρώτησε τον Μιχαήλ αν πήγαν όλα καλά με τη δεκαετή συντήρηση και δεν υπήρχε χρόνος να αντιδράσει.
4. Όταν ερωτήθηκε εάν η διαδικασία υπάρχει κάπου καταγεγραμμένη δηλαδή με ποιο τρόπο γίνεται το pressure test και αν θα πρέπει πρώτα να ακυρωθεί το πιστοποιητικό ο ΜΥ1 παρέπεμψε σε έγγραφα τα οποία κάνουν αναφορά σε pressure test ωστόσο χωρίς να αναφέρουν την διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται. Επίσης, ο ΜΥ1 δέχθηκε ότι πουθενά δεν είναι καταγεγραμμένες οι παρακάμψεις που πρέπει να γίνουν για την διεξαγωγή του pressure test.
5. Ο ΜΥ1 επέμεινε ότι δεν είχε περάσει περισσότερο από μισό λεπτό μέχρι την ώρα που κατέβηκε στον ΥΣ ΜΑ μέχρι την ώρα του ατυχήματος. Περαιτέρω, ανέφερε ότι θα έπρεπε να υπάρχει επίβλεψη αν διεξάγονταν εργασίες ενώ ο ίδιος δεν έδωσε καμία οδηγία για να γίνουν εργασίες, άρα δεν μπορούσε να επιβλέψει.
6. Συμφώνησε ότι εκείνη περίοδο η Κατηγορούμενη αντιμετώπιζε πρόβλημα υποστελέχωσης.
7. Στη φωτογραφία 2 του Τεκμηρίου 2 αναγνώρισε το όργανο VLF με το οποίο διενεργείται το pressure test και το καλώδιο του extension πάνω στο οποίο ήταν ενωμένο. Υποβλήθηκε πως η εικόνα αυτή δείχνει πως είχε εκκινήσει η προεργασία για τη διενέργεια του pressure test. Ο ΜΥ1 συμφώνησε ότι γινόταν χωρίς επιστασία η εργασία αλλά και χωρίς εντολές να γίνει η εργασία. Την επιστασία πρόσθεσε θα την έκανε το πρόσωπο που έδωσε οδηγία να γίνει η εργασία αλλά αφού δεν έδωσε κάνεις τέτοια οδηγία δεν υπήρχε επιστασία. Υποβλήθηκε ότι αφού ήταν εκεί και επειδή ήταν φανερό ότι γινόταν η προεργασία έπρεπε να τους πει να εξέλθουν του σταθμού αν δεν είχε δώσει οδηγία. Ο ΜΥ1 απάντησε ότι δεν πρόλαβε καν να δει τι έγινε.
8. Σε σχέση με τη ΓΕΚ ανέφερε ότι δεν γνωρίζει τι περιλαμβάνει σε σχέση με το pressure test και δεν είναι το δικό του τμήμα που ασχολείται με αυτά τα ζητήματα.
9. Υποβλήθηκε από τον συνήγορο της Κατηγορούσας Αρχής ότι ο ΜΥ1 είχε ευθύνη διότι, όχι σκόπιμα αλλά λόγω του ενδεχομένως να ήταν αυτή η διαδικασία που εφάρμοζε η Κατηγορούμενη, δεν απέτρεψε τους εργοδοτούμενους από του να εκτελέσουν εργασία στον ΥΣ ΜΑ προκειμένου να μην συμβεί το ατύχημα. Ο ΜΥ1 διαφώνησε και ανέφερε ότι δεν έχει ευθύνη διότι δεν έδωσε καμία οδηγία να εκτελεστεί χειρισμός ή οτιδήποτε άλλο στον ΥΣ ΜΑ. Δεν έδωσε οδηγίες να μην εκτελεστεί εργασία. Ανέφερε ότι δεν μπορούμε να δίδουμε οδηγίες να μην εκτελέσετε μια εργασία σε άτομα που έχει χρόνια που εργάζονται στην ΑΗΚ και γνωρίζουν τις διαδικασίες.
10. Τέλος, υποβλήθηκε ότι αν ήταν πιο επιμελής ή πιο αυστηρός το ατύχημα ενδεχομένως να μην συνέβαινε. Ο ΜΥ1 διαφώνησε και με αυτήν την υποβολή καθότι δεν είχε προλάβει να καταλάβει τι γίνεται στον ΥΣ ΜΑ. Πρόσθεσε ότι δεν πρόσεξε τα καλώδια του VLF που ήταν στο πάτωμα και υποβλήθηκε από τον κ. Προδρόμου ότι έπρεπε να τα προσέξει διότι ήταν μέρος της δουλειάς του ως ανώτερος υπεύθυνος που ήταν. vi. ΜΥ2 - Χριστόφορος Γεωργιάδης
11. Ο ΜΥ2 είναι Βοηθός Διευθυντής Περιφέρειας Λευκωσίας Κερύνειας Μόρφου και προϊστάμενος της Υποδιεύθυνσης Κατασκευών και Συντήρησης Δικτύου Διανομής. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν διοικητικά προϊστάμενος των εμπλεκομένων στο ατύχημα προσώπων στο Τμήμα Υπόγειων και Εναέριων Κατασκευών.
12. Κατά την κυρίως εξέταση του υιοθέτησε γραπτή δήλωση (Έγγραφο Β) στην οποία αναφέρει πως δίδει μαρτυρία ως «μάρτυρας γεγονότων όσο και ως εμπειρογνώμονας» σε ζητήματα ηλεκτρολογίας, ζητήματα ασφάλειας και υγείας καθώς και ως εμπειρογνώμονας σε ζητήματα που άπτονται της εκπαίδευσης του προσωπικού της ΑΗΚ.
13. Ακολούθως επεξηγεί γιατί είναι εμπειρογνώμονας σε ζητήματα ηλεκτρολογίας και αναφέρεται στην πείρα του και την εκπαίδευση του ως ηλεκτρολόγος μηχανικός. Σε σχέση με ζητήματα ασφάλειας και υγείας αναφέρει ότι έχει παρακολουθήσει δεκάδες ώρες διαπιστευμένων προγραμμάτων και σεμιναρίων και εκπαιδεύτηκε ως ΕΣΥΠΠ. Αναφέρει πως είναι πρόεδρος τριών τοπικών επιτροπών ασφάλειας και υγείας της ΑΗΚ. Σε σχέση με την εκπαίδευση στον τομέα που αφορά τις εργασίες του τμήματος του αναφέρει έχει εκπαιδεύσει τουλάχιστον δέκα μηχανικούς και τους πρότεινε να παρακαθίσουν επιτυχώς τις διάφορες εξετάσεις της ΑΗΚ για την απόκτηση πιστοποιητικού πλήρους εξουσιοδότησης.
14. Κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ο προϊστάμενος του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης Δικτύου και παρότι δεν είχε προσωπική ανάμιξη και εμπλοκή στη συγκεκριμένη εργασία τη συγκεκριμένη μέρα μπορεί να έχει αντίληψη των γεγονότων.
15. Στη δήλωση του αναφέρει μεταξύ άλλων τα ακόλουθα αναφορικά με την εκπαίδευση των. Αργυρού και Μιχαήλ: 119.1 Αναφέρθηκε στην εκπαίδευση και την επαγγελματική σταδιοδρομία του Μιχαήλ στην Κατηγορούμενη. Ο Μιχαήλ ήταν Μηχανικός Δικτύου, βοηθός του Αβρααμίδη και ήταν υπό εκπαίδευση. Το πιστοποιητικό ικανότητας του του επέτρεπε να εκτελεί συγκεκριμένες εργασίες και μόνο μετά από οδηγίες Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Προσώπου. Η μετακίνηση των μηχανικών και τεχνιτών από το ένα τμήμα στο άλλο (εναέριο και υπόγειο) είναι αναγκαία και θεμιτή. 119.2 Η εκπαίδευση δεν μπορεί να γίνει με μαθήματα αλλά μόνο με την άμεση επαφή και εξοικείωση με τον εξοπλισμό. Η διαδικασία εκπαίδευσης μηχανικών παίρνει δύο με τρία χρόνια. Αρχικά συνοδεύουν τους πλήρως εξουσιοδοτημένους μηχανικούς στις εργασίες του δικτύου και αργότερο εκτελούν και οι ίδιοι κάποιες εργασίες για σκοπούς εκπαίδευσης μετά από οδηγίες του πλήρως εξουσιοδοτημένου προσώπου. 119.3 Θεωρεί ότι ο Μιχαήλ ήταν έτοιμος να γίνει πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο και κατανοούσε πλήρως τις διαδικασίες και τους κινδύνους σε σχέση με αυτές. 119.4 Ο Μιχαήλ έτυχε εκπαίδευσης στον χειρισμό διακοπτών Ormazabal αρχικά πάνω σε νεκρό εξοπλισμό στις αποθήκες της ΑΗΚ. Επίσης λάμβανε καθημερινά μέρος σε εργασίες δικτύου και εκτελούσε χειρισμούς σε ενεργό εξοπλισμό. 119.5 Ο Μιχαήλ προσπάθησε να δημιουργήσει εσφαλμένες εντυπώσεις ενώ γνωρίζει πολύ καλά ότι η εκπαίδευση γίνεται "hands on" και "on site". Τα εγχειρίδια και οι κανονισμοί ασφαλείας είναι διαθέσιμοι. 119.6 Κατά την άποψη του το δυστύχημα εν έγινε λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης των Βοηθών Μηχανικών Δικτύου ή των Τεχνιτών. 119.7 Ο Αργυρού εργαζόταν ως τεχνίτης συνενωτής καλωδίων στο Τμήμα Υπογείων Καλωδίων. Ο Αργυρού προθυμοποιήθηκε ο ίδιος να συμμετέχει στο νέο συνεργείο συντήρησης υποσταθμών. 119.8 Τα καθήκοντα του Αργυρού δεν περιλαμβάνουν τον χειρισμό εξοπλισμού μέσης τάσης και γι' αυτό δεν έχει τύχει εκπαίδευσης στο αντικείμενο. 119.9 Στην προκειμένη περίπτωση με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του μπορούσε να μεταφέρει με το υπηρεσιακό όχημα τη συσκευή του pressure test στον ΥΣ ΜΑ και να προχωρήσει στην ετοιμασία του για χρήση από το Πλήρως Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο. Με τον όρο ετοιμασία εννοεί να αποσυσκευάσει το όργανο και να συνδέσει πάνω του κάποια καλώδια ελέγχου, χωρίς ωστόσο να το θέσει σε λειτουργία ή να προχωρήσει σε οποιαδήποτε εργασία στον υπό έλεγχο διακόπτη και καλώδιο μέσης τάσης. 119.10 Ο Αργυρού επειδή εργαζόταν μια ζωή υπό επικίνδυνες συνθήκες χωρίς αμφιβολία γνώριζε τον κίνδυνο να επέμβει σε εξοπλισμό για τον οποίο δεν τον κάλυπτε το πιστοποιητικό εξουσιοδότησης του. Είναι άγνωστο γιατί αποφάσισε εκείνη την ημέρα να αψηφήσει τον κίνδυνο. 119.11 Το επίδικο ατύχημα δεν συνέβη λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης αλλά λόγω υπέρβασης εξουσίας και επειδή αγνόησε ο Αργυρού την εκπαίδευση του. Αν ενεργούσε εντός των αρμοδιοτήτων του με βάση το πιστοποιητικό ικανότητας του δεν θα συνέβαινε το ατύχημα. Δεν αντιλαμβάνεται τι περισσότερο μπορούσε να κάνει η Κατηγορούμενη 119.12 Επίσης κατηγόρησε την Κατηγορούσα Αρχή ότι δεν συμπεριφέρθηκε δίκαια έναντι της Κατηγορούμενης καθότι έπαιρνε καταθέσεις από αναρμόδιους λειτουργούς της ΑΗΚ για να δημιουργήσει «ένα μωσαϊκό από φράσεις» να τις προσθέσει στην έκθεση και να τις χρησιμοποιήσει για να την καταδικάσει. Αναφέρθηκε στην κατάθεση του κ. Καραβά και σε κατάθεση από τον κ. Κυπρίδημο (ο οποίος ωστόσο δεν έδωσε κατάθεση). Προσάπτει επίσης μομφή στην Κατηγορούσα Αρχή ότι υποβάλλει ερωτήσεις εκτός πλαισίου, «στο πόδι» με σκοπό να εκμαιεύσει φράσεις πάλι εκτός πλαισίου και να τις χρησιμοποιήσει εναντίον της. 119.13 Η θέση του ΤΕΕ ότι ο Αργυρού παρακολούθησε εκπαίδευση στους διακόπτες Lucy δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα καθότι ο Αργυρού ήταν απλώς παρόν όταν ο Άγγλος τεχνικός της Lucy είχε αποσυναρμολογήσει ένα διακόπτη που παρουσίασε βλάβη. Ο Αργυρού δεν θα μπορούσε ποτέ να χειριστεί διακόπτη χωρίς οδηγίες γιατί απλούστατα δεν είχε πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού.
16. Οι θέσεις του ΜΥ2 σε σχέση με την ΓΕΚ συνοψίζονται ως ακολούθως: 120.1 Η ΑΗΚ διαθέτει γραπτή εκτίμηση κινδύνων η οποία συντάχθηκε το 2009 από εξωτερικούς συμβούλους σε συνεργασία με το προσωπικό της Κατηγορούμενης, που καλύπτει το φάσμα των δραστηριοτήτων του Τμήματος Κατασκευών και Συντήρησης (Τεκμήριο 43). 120.2 Κατά την ημέρα του ατυχήματος ήταν σε ισχύ η ΓΕΚ με τίτλο Δεκαετής Συντήρηση Υποσταθμών Διανομής με ημερ. Αναθεώρησης 30.10.
17. 120.3 Ως εμπειρογνώμονας θεωρεί ότι η ΓΕΚ ήταν κατάλληλη, δεν είχε οποιεσδήποτε ελλείψεις και δεν συνέβαλε ούτε κατ' ελάχιστο στην πρόκληση του ατυχήματος. 120.4 Κατά την θέση του η ΓΕΚ δεν έχει ως σκοπό να καταγράψει τις διαδικασίες και ούτε αποτελεί οδηγό ή εγχειρίδιο για το πως θα εκτελεστεί μια συγκεκριμένη διαδικασία. 120.5 Η ΓΕΚ περιλαμβάνει αναφορά στη σελ. 5 αυτής στον κίνδυνο από «ηλεκτρικές εγκαταστάσεις και εξοπλισμούς» και την «εργασία κοντά σε ενεργά κυκλώματα» και υπάρχουν 11 εφαρμοζόμενα μέτρα για αντιμετώπιση του κινδύνου περιλαμβανομένης της διαδικασίας ασφάλισης / απασφάλισης, γείωση, σημάνσεις εργασία από εξειδικευμένα πρόσωπα, χρήση κατάλληλων εργαλείων. Εν ολίγοις, ο κίνδυνος καταγράφηκε και τα μέτρα που προτάθηκαν για την αντιμετώπιση του ήταν κατάλληλα.. 120.6 Δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος κίνδυνος από το pressure test για να πρέπει να καταγραφεί. Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας υπάρχει σε κάθε εργασία της ΑΗΚ. 120.7 Εάν ισχύει η θέση του ΤΕΕ σημαίνει ότι η ΓΕΚ για να είναι πλήρης θα πρέπει να κάνει αναφορά σε εκατοντάδες διαδικασίες και θα κατέληξαν οι ΓΕΚ να είναι «τόμοι ολάκεροι, ατέρμονες και θα καταντούσαν step by step εγχειρίδια εκτέλεσης εργασίας και όχι ΓΕΚ». 120.8 Το ίδιο ισχύει και για την παράκαμψη που πρέπει να γίνει στον διακόπτη Οrmazabal. Η παράκαμψη δεν φέρει κάποια αυξημένη επικινδυνότητα αλλά είναι ο τρόπος με τον οποίο λειτουργεί ο διακόπτης. 120.9 Ούτε και το ότι πρέπει να ενσωματωθούν εγχειρίδια στη ΓΕΚ συμφωνεί. Η ΓΕΚ δεν πρέπει να καταστεί εκπαιδευτικός οδηγός. Αν ισχύουν τα όσα αναφέρει το ΤΕΕ η ΓΕΚ θα ήταν τόσο μεγάλη που δεν θα μπορούσες να τη σηκώσεις. Η ΓΕΚ δεν πρέπει να συγχέεται με την εκπαίδευση. 120.10 Κατά την θέση του το ΤΕΕ επιχειρεί να δημιουργήσει «απαιτήσεις» που δεν προνοούνται σε μια ΓΕΚ.
18. Κατά την αντεξέταση του αμφισβητήθηκε το κατά πόσον είναι εμπειρογνώμονας σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας και το κατά πόσον έχει γνώση των γεγονότων για να μπορεί να εκφέρει άποψη επί αυτών.
19. Παραδέχθηκε ότι το συνεργείο της δεκαετούς συντήρησης δεν ήταν πλήρες και σε συμμόρφωση με τους κανονισμούς της ΑΗΚ αλλά πρόσθεσε ότι ήταν ικανό.
20. Σε σχέση με την εκπαίδευση των μηχανικών δεν υπάρχει κάποιο διαγώνισμα ή κάποιος τρόπος τεκμηρίωσης των γνώσεων εκτός από τη διαπίστωση της επιτροπής που τον εξετάζει σε προφορικό επίπεδο.
21. Σε κάποιο σημείο παραδέχθηκε ότι οι τεχνίτες θα πρέπει να μπορούν αναγνωρίζουν τους κίνδυνους πάνω σε ένα διακόπτη. Περαιτέρω, ανέφερε πως δεν μπορεί να γνωρίζει με βεβαιότητα ποιος έκανε του χειρισμούς που έγιναν πριν το ατύχημα.
22. Παραδέχθηκε ότι ο κ. Καραβάς ήταν το αρμόδιο πρόσωπο για την εκπαίδευση και στην ουσία δεν έχει παράπονο από το ΤΕΕ.
23. Σε σχέση με τη διαδικασία της παράκαμψης πάνω σε διακόπτη ανέφερε ότι δεν περιλαμβάνεται στο εγχειρίδιο του διακόπτη. Με την παράκαμψη κατά κάποιον τρόπο ξεγελάς τον διακόπτη για να μπορέσεις να κάνεις τη δουλειά σου. Αυτοί που πρέπει να γνωρίζουν πως να το κάνουν ξέρουν. Η τεκμηρίωση είναι ότι για 25 χρόνια γινόταν το ίδιο πράγμα χωρίς ατύχημα και επειδή έγινε ένα ατύχημα δεν σημαίνει ότι πρέπει να φταίξει η ΑΗΚ.
24. Κατά την αντεξέταση του επίσης παραδέχθηκε πως η ΓΕΚ (Τεκμήριο 43) παραπέμπει λανθασμένα στη παλαιά οδηγία ΕΝG3/44/98 η οποία αντικαταστάθηκε από την Ο-ΔΙ-009
25. Αναγνώρισε επίσης την κατάθεση του που έδωσε στο ΤΕΕ (Τεκμήριο 29). Ενώ αρχικά ανέφερε πως έγινε διαβεβαίωση πως δεν επρόκειτο περί κατάθεσης «για δικαστήριο» αποδέχθηκε πως τους επεξηγήθηκε πως επρόκειτο περί κατάθεσης που αποσκοπεί στη διερεύνηση των γεγονότων του ατυχήματος.
26. Υποβλήθηκε από τον κ. Προδρόμου ότι ήρθε στο Δικαστήριο με απώτερο σκοπό να βοηθήσει την Κατηγορούμενη της οποίας είναι στέλεχος, ότι δεν υπήρξε η αναγκαία επιτήρηση προκειμένου να αποτραπεί το ατυχές αυτό περιστατικό και ότι με τη μαρτυρία του προσπαθεί να αποφύγει και τις δικές του ευθύνες καθότι ήταν ο λειτουργός ελέγχου συστήματος. Ο ΜΥ2 απέρριψε όλες τις προαναφερόμενες υποβολές. Γ. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ
27. Αφού συνοψίσθηκε η προσκομισθείσα μαρτυρία προχωρώ με την αξιολόγηση της. Είχα την ευκαιρία να ακούσω με προσοχή τους μάρτυρες οι οποίοι κατέθεσαν ενώπιόν μου και να παρακολουθήσω τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο. Σύμφωνα με τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η εντύπωση την οποία αφήνει ο μάρτυρας στο δικαστήριο, θετική ή δυσμενής, είναι παράγων εξαιρετικής σπουδαιότητας για την κρίση της αξιοπιστίας (C & A Pelecanos Associates Ltd v. Ανδρέα Πελεκάνου

(1999)1 Α.Α.Δ. 1273). Παρακολούθησα, μεταξύ άλλων, την εμφάνιση και συμπεριφορά των μαρτύρων ενόσω καταθέταν, τις αντιδράσεις τους, κατά πόσο δηλαδή ήταν φυσικές ή αφύσικες, τον τρόπο με τον οποίο απαντούσαν, τη νευρικότητα ή την επιφυλακτικότητα τους, την ιδιοσυγκρασία που εκδήλωναν, την αμεσότητα και αυθορμητισμό κατά την κατάθεση τους και το κατά πόσον υπεκφεύγαν. 131. Παρότι ο σταθερός λόγος και η ήρεμη συμπεριφορά μπορούν να προσδώσουν θετικότητα στη μαρτυρία ενός μάρτυρα, δεν μπορούν να αποτελέσουν τον αποκλειστικό λόγο για την αποδοχή της μαρτυρίας τους (Νικολάου Νίκος ν. Aντώνη Παπαϊωάνου

(2011)1 Α.Α.Δ. 1797). Η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητα και πειστικότητά της και με βάση τη σύγκρισή της με την υπόλοιπη μαρτυρία (Ομήρου v. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506.)

1. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας δεν περιορίζεται αποκλειστικώς στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ξεχωριστά αλλά αντιπαραβάλλεται και διερευνάται στο σύνολο της μαρτυρίας που παρουσιάζεται και από τις δύο πλευρές. Επιπρόσθετα, οι θέσεις των μαρτύρων έχουν τύχει αντιπαραβολής με την πραγματική μαρτυρία η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου.
2. Έχω επίσης κατά νου την αρχή ότι μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (Kadis v. Nicolaou

(1986)1 C.L.R 212, 216 και Χρίστου ν. Khoreva

(2002)1(A) Α.Α.Δ. 45). Έχει νομολογηθεί πως για να καταστραφεί η αξιοπιστία ενός μάρτυρα οι αντιφάσεις στη μαρτυρία του θα πρέπει να είναι ουσιαστικές. Οι δε αντιφάσεις σε λεπτομέρειες ενδεχόμενα να ενισχύουν την φιλαλήθεια του μάρτυρα διότι αυτό δείχνει την έλλειψη προσχεδιασμού στην εκδοχή του (Κουδουνάρης ν Αστυνομίας

(1991)2 Α.Α.Δ 320). 134. Επιπρόσθετα, όπως έχει εξηγηθεί σε σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου, το ζήτημα του βάρους της απόδειξης είναι καθαρά διακριτό από το έργο της αξιολόγησης της μαρτυρίας. Η αξιολόγηση της μαρτυρίας των μαρτύρων απολήγει στη διαπίστωση των πραγματικών γεγονότων, οπότε, με αυτά ως δεδομένα, εξετάζεται αν εκείνος που έχει το βάρος της απόδειξης το απέσεισε (Αθανασίου v. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614). 135. Πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι οι υποβολές από αφ' εαυτού δεν έχουν καμιά αποδεικτική αξία και αν δεν προσαχθεί αντίστοιχη μαρτυρία παραμένουν μετέωροι ισχυρισμοί (Ησαϊας Ιωαννίδης ν. Αστυνομίας

(2012)2 Α.Α.Δ. 640). i. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ1

1. Ο ΜΚ1 προκάλεσε στο Δικαστήριο θετική εντύπωση τόσο ως μάρτυρας όσο και ως εμπειρογνώμονας επί θεμάτων ασφάλειας και υγείας στην εργασία. Είχε γνώση για τα όσα κατέθετε και έδιδε τεκμηριωμένες απαντήσεις. Περιέγραψε με σαφήνεια, σταθερότητα, θετικότητα και συνεκτικότητα τα επίδικά γεγονότα ως αυτά προέκυψαν από τη διερεύνηση από τον ίδιο των συνθηκών του δυστυχήματος.
2. Ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστικός μεταφέροντας στο Δικαστήριο τα γεγονότα τα οποία οδήγησαν στο ατύχημα με βάση τις καταθέσεις τις οποίες συνέλεξε και τις διαπιστώσεις και παρατηρήσεις του αφού επιθεώρησε το χώρο και έλαβε φωτογραφίες. Από τη μαρτυρία του και την Έκθεση Διερεύνησης Ατυχήματος διαφάνηκε πως η διερεύνηση του ατυχήματος ήταν πλήρης, ολοκληρωμένη και αντικειμενική.
3. Στο Δικαστήριο παρείχε μια πλήρη και ειλικρινή εικόνα των όσων προηγήθηκαν και ακολούθησαν μετά το επίδικο ατύχημα. Επεξηγούσε με απλό και κατανοητό τρόπο τους διάφορους χειρισμούς οι οποίοι έπρεπε να λάβουν χώρα, τον λανθασμένο χειρισμό ο οποίος έλαβε χώρα και οδήγησε στο δυστύχημα καθώς και τα μέτρα τα οποία έπρεπε να είχαν ληφθεί για την αποτροπή του ατυχήματος. Παράλληλα, ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός να μην εκφέρει άποψη σε ζητήματα τα οποία δεν ενέπιπταν εντός της σφαίρας της δικής του γνώσης εμπλοκής και πραγματογνωμοσύνης.
4. Δεν υπήρχε ίχνος υπερβολής στη μαρτυρία του, αντιθέτως έδωσε την εικόνα ενός προσώπου το οποίο προσήλθε στο Δικαστήριο για να αναφέρει σε τι ενέργειες προέβη για τη διερεύνηση του ατυχήματος και ποια ήταν τα ευρήματα του με αντικειμενικότητα.
5. Σημειώνω ότι έδωσε μαρτυρία ως πραγματογνώμονας σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας και στη διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων. Δεν αμφισβητήθηκε ότι έχει δεκαοκτώ χρόνια εμπειρίας στη διερεύνηση ατυχημάτων ως επιθεωρητής του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας. Δεν αμφισβητήθηκε επίσης ότι κατέχει πτυχίο Ηλεκτρολόγου Μηχανικού. Ο συνδυασμός των δύο θεωρώ ότι τον καθιστά το κατάλληλο πρόσωπο να εκφέρει άποψη σε σχέση με το ατύχημα. Αμφισβητήθηκε το κατά πόσον ήταν σε θέση να γνωρίζει πως λειτουργεί ο διακόπτης φορτίου δεδομένου του ότι μόνο η ΑΗΚ μπορεί να έχει πρόσβαση σε τέτοιο εξοπλισμό. Ο ΜΚ1 με τις απαντήσεις του και δεδομένου του ότι είναι και ο ίδιος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός έπεισε το Δικαστήριο ότι είχε την απαραίτητη κατανόηση του πως λειτουργούσε ο επίδικος εξοπλισμός και σε συνδυασμό με την εμπειρία του στη διερεύνηση ατυχημάτων και γνώση των ζητημάτων της ασφάλειας και υγείας στην εργασία, θεωρώ πως ήταν το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για να δώσει μαρτυρία σε σχέση με το ατύχημα, την επάρκεια επίβλεψης, εκπαίδευσης και της ΓΕΚ.
6. Έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας (Evangelou v. Ambizas

(1982)1 C.L.R. 41), λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα του ΜΚ1, την εκπαίδευση του, την πείρα και την γνώση του, αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι, ο ΜΚ1 είναι εμπειρογνώμονας στα θέματα που άπτονται και αφορούν την ασφάλεια και υγεία εργαζομένων σε χώρους εργασίας. Συνεπώς, κατ΄ εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του (Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 746). 142. Επομένως, η μαρτυρία του θα αντικριστεί και θα αξιολογηθεί λαμβανομένων υπόψη των αρχών που διέπουν την αξιολόγηση και προσέγγιση εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. Η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων αξιολογείται στη βάση των ίδιων αρχών που αξιολογούνται οι υπόλοιποι μάρτυρες (Καουρής v Δημητρίου κ.α

(2008)1 Α.Α.Δ. 967). Στην ίδια υπόθεση λέχθηκε ότι οι εμπειρογνώμονες εφοδιάζουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, τα οποία θα επιτρέψουν σε αυτό να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων του ώστε αυτό να είναι σε θέση να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία.

1. Σημειώνεται ότι το κατά πόσον υπήρχε επαρκής επίβλεψη, αν οι εργοδοτούμενοι ήταν επαρκώς εκπαιδευμένοι και η επάρκεια της ΓΕΚ είναι τα επίδικα ζητήματα για τα οποία θα αποφασίσει το Δικαστήριο - το έσχατο συμπέρασμα. Μάρτυς δεν μπορεί να καταθέσει για το έσχατο συμπέρασμα (ultimate issue) για το οποίο καλείται να αποφανθεί το Δικαστήριο (βλ. Το Δίκαιο της Απόδειξης, 2η έκδοση των Τ. Ηλιάδη και Ν.Γ. Σάντη, σελ. 603, υπό τον τίτλο «Πραγματογνώμονες και Έσχατο Συμπέρασμα). Παρότι ο μάρτυρας καλείται για να δώσει μαρτυρία και όχι να εκδικάσει την υπόθεση, μερικές φορές είναι αναπόφευκτη η τοποθέτηση πραγματογνώμονα επί του εσχάτου συμπεράσματος. Η παρούσα υπόθεση και εν γένει αυτού του είδους υποθέσεις που αφορούν την επάρκεια ή μη μέτρων και ενεργειών του εργοδότη για την διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας στο χώρο εργασίας δικαιολογούν την αποδοχή γνώμης ενός προσώπου το οποίο διερεύνησε μεγάλο αριθμό ατυχημάτων από αυτή την σκοπιά σε σχέση με την επάρκεια των μέτρων τα οποία λήφθηκαν και αυτών τα οποία έπρεπε να ληφθούν. Αυτό χωρίς να σημαίνει ότι το Δικαστήριο δεν θα αξιολογήσει τη μαρτυρία του πραγματογνώμονα. Τα προαναφερόμενα ισχύουν για όλους τους μάρτυρες οι οποίοι έδωσαν μαρτυρία (και) ως πραγματογνώμονες.
2. Ο ΜΚ1 έδιδε σαφείς, άμεσες και κατατοπιστικές απαντήσεις για να υποστηρίξει τις θέσεις του και παρέπεμπε σε συγκεκριμένα σημεία του μαρτυρικού υλικού που συνέλεξε, για να τεκμηριώσει τις διαπιστώσεις και τα συμπεράσματά του, χωρίς να προσπαθήσει να αποφύγει ή να αποκρύψει οποιαδήποτε πτυχή της μαρτυρίας που εξασφάλισε.
3. Σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν επιχείρησε να αλλοιώσει ή να παραποιήσει την εικόνα της μαρτυρίας που εξασφάλισε. Απαντούσε αυθόρμητα και χωρίς ενδοιασμούς τις ερωτήσεις οι οποίες υποβλήθηκαν και κατά την αντεξέταση του από τον ευπαίδευτο συνήγορο του Κατηγορούμενου παρέμεινε σταθερός και έδιδε πειστικές απαντήσεις. Θεωρώ ότι ουδόλως κλονίστηκε κατά την αντεξέταση.
4. Η ειλικρίνεια του φαίνεται από το ότι όταν ερωτήθηκε αν θεωρεί πως η διερεύνηση στην οποία προέβη είναι δίκαιη και αντικειμενική ο μάρτυρας απάντησε κατά τρόπο που φαινόταν ότι δεν θεωρεί πως είναι το αρμόδιο πρόσωπο για να κρίνει την επάρκεια και αντικειμενικότητα της Έκθεσης που ετοίμασε. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι ετοίμασε μια έκθεση στην οποία παρατίθενται τα γεγονότα και οι διάφορες διαπιστώσεις. Δεν συμμερίζομαι τη θέση της Υπεράσπισης ότι ο μάρτυρας παραδέχθηκε ότι η διερεύνηση στην οποία προέβη δεν είναι δίκαιη. Το κατά πόσον η διερεύνηση ήταν ορθή και αντικειμενική θα αποφασιστεί από το Δικαστήριο. Θεωρώ ότι ο ΜΚ1 αυτό εννοούσε και η απάντηση του δείχνει την ειλικρίνεια του.
5. Σημειώνω ότι σε κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν διαφάνηκε ότι δεν ήταν αντικειμενικός. Δεν ευσταθεί το ότι ο ΜΚ1 ανέφερε ή άφησε να νοηθεί ότι η Κατηγορούμενη έδωσε οδηγίες στον Αργυρού να προχωρήσει με τη διεξαγωγή του Pressure Test. Τουναντίον, ο ΜΚ1 ανέφερε πως δεν εντόπισε πουθενά ότι δόθηκαν οδηγίες να διεξαχθεί Pressure Test χωρίς την παρουσία του κ. Αβρααμίδη (π.χ. σελ. 13, γραμμή 29, σελ. 14, γραμμές 4 και 5 και σελ. 15 γραμμή 25, πρακτικών 19.11.2024).
6. Μάλιστα, έδωσε και απαντήσεις οι οποίες ευνοούσαν την Υπεράσπιση πράγμα το οποίο ενισχύει τη φιλαλήθεια του, δείχνει την έλλειψη προσχεδιασμού στη μαρτυρία του αλλά και την αντικειμενικότητα του. Για παράδειγμα σε σχέση με το κατά πόσον ακυρώθηκε το Πιστοποιητικό Εργασίας ανέφερε πως δεν προκάλεσε το ατύχημα. Η συμπερίληψη στην Έκθεση Τεκμήριο 1 αυτού του γεγονότος έγινε επειδή ακριβώς είναι ένα γεγονός.
7. Επίσης, ανέφερε πως όντως ο Αργυρού εκτελούσε εργασίες πέραν του πιστοποιητικού ικανότητας του θέση η οποία είναι αντίθετη από αυτήν της ΜΚ2 καθώς και αντίθετη με μεταγενέστερες απαντήσεις του ΜΚ1 επί του ζητήματος. Παρά ταύτα, δεν θεωρώ πως αυτό αποτελεί ουσιώδη αντίφαση δεδομένου του ότι ως θα επεξηγηθεί ακολούθως δεν είναι αυτό το οποίο εξετάζει το Δικαστήριο.
8. Επομένως, δεν θεωρώ ότι ο ΜΚ1 υπέπεσε σε οποιαδήποτε ουσιώδη αντίφαση κατά την αντεξέταση του. Αντιθέτως ήταν ιδιαιτέρως σταθερός στις θέσεις του.
9. Δεν θεωρώ πως το ότι ο ΜΚ1 ανέφερε επανειλημμένα πως δεν μπορεί να γνωρίζει μετά βεβαιότητας ότι ήταν ο Αργυρού που προέβη σε χειρισμό και στην ουσία προκάλεσε το ατύχημα, αποτελεί απροθυμία του ΜΚ1 να απαντήσει σε μια απλή ερώτηση ως εισηγείται η Υπεράσπιση. Κατ᾽ αρχάς, θεωρώ ότι ο ΜΚ1 ήταν ιδιαίτερα προσεκτικός να μην εκφέρει γνώμη από τη στιγμή που δεν μπορεί να είναι βέβαιος. Κατά δεύτερον, το ποιος έκανε τον χειρισμό ο οποίος προκάλεσε το ατύχημα δεν είναι κύριο επίδικο ζήτημα που πρέπει να αποφασιστεί. Ως θα προσπαθήσω να εξηγήσω στις επόμενες ενότητες, το πως προκλήθηκε το ατύχημα και ποιος είχε την ευθύνη στην ουσία αποτελεί ένα παρεμφερές ζήτημα (side issue).
10. Οι απαντήσεις του ως προς την εκπαίδευση ήταν τεκμηριωμένες και πειστικές. Σε σχέση με τον Αργυρού ανέφερε πολύ εύστοχα ότι έπρεπε τουλάχιστον να του επεξηγηθούν τα μέρη του διακόπτη ώστε να μπορεί να αντιληφθεί τον κίνδυνο αφού όντως δικαιούτο να προβεί στην προεργασία για την διεξαγωγή του Pressure Test όπως και έγινε. Η θέση του συνάδει με την κοινή λογική και την ανθρώπινη εμπειρία. Ο Αργυρού ήταν σε καθημερινή επαφή με τέτοιους διακόπτες έστω και αν δεν δικαιούτο να προβαίνει σε χειρισμούς επί αυτών.
11. Οι θέσεις του σε σχέση με τη επάρκεια της ΓΕΚ στην ουσία επιβεβαιώνονται και από την Έκθεση της Κατηγορούμενης. Ως προς το ζήτημα αιτιώδους συνάφειας που εγέρθηκε, παρά το γεγονός ότι δεν χρειάζεται αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της παράλειψης διάθεσης πλήρους ΓΕΚ και του ατυχήματος, ο ΜΚ1 έδωσε θεωρώ σαφείς και λογικές απαντήσεις. Ακόμα και ένα πρόσωπο το οποίο δεν μπορούσε να εκτελέσει κάποιους χειρισμούς έπρεπε να την διαβάσει για να ξέρει ότι δεν μπορεί να τους εκτελέσει. H παράκαμψη για παράδειγμα έπρεπε να καταγράφεται στη ΓΕΚ και να επεξηγούνται οι κίνδυνοι. Ο ΜΚ1 ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «οι εργασίες αυτές ήταν ένα μέτρο μακριά του, μισό μέτρο μακριά του. Πως εν τον αφορούσε;» Οι θέσεις του συνάδουν τόσο με την κοινή λογική όσο και με την πραγματικότητα.
12. Το ίδιο και σε σχέση με την επίβλεψη. Έδωσε σαφείς, πειστικές απαντήσεις που συνάδουν με την κοινή λογική. Εξήγησε ότι ο Μιχαήλ δεν μπορούσε να επιτηρεί τον Αργυρού καθότι θα εκτελούσε και ο ίδιος εργασίες με τον ίδιο εξοπλισμό. Ήταν επίσης εκπαιδευόμενος άρα πως θα μπορούσε να επιτηρεί; Σημειώνω ότι στην ουσία δεν αμφισβητήθηκε το ότι δεν υπήρχε επίβλεψη. Η θέση της Υπεράσπισης είναι ότι δεν έπρεπε να διενεργηθεί το Pressure Test από τον Αργυρού χωρίς επίβλεψη και ότι δεν δόθηκαν οδηγίες για την εκτέλεση του.
13. Σημειώνω επίσης ότι μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του ΜΚ1 δεν είχε αμφισβητηθεί. Τα γεγονότα που οδήγησαν στο δυστύχημα δεν έχουν κατ᾽ ουσίαν αμφισβητηθεί. Ούτε και το ποιοι ήταν παρόντες όταν έγινε το δυστύχημα έχει αμφισβητηθεί αλλά ούτε και το ότι έγιναν λανθασμένοι χειρισμοί με τραγικές συνέπειες.
14. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία του ΜΚ1 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στην ολότητα της. Κατά την κρίση μου η μαρτυρία του ΜΚ1 αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθώ σε αυτή για σκοπούς συναγωγής ευρημάτων. ii. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ2
15. Η ΜΚ2 προκάλεσε ιδιαίτερα καλή εντύπωση στο Δικαστήριο καθότι κατά την μαρτυρία της ήταν σαφής, κατατοπιστική και μπορούσε να εξηγήσει με απλά λόγια τεχνικά θέματα και να εφοδιάσει με αυτόν το τρόπο το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, τα οποία θα επιτρέψουν σε αυτό να ελέγξει την ορθότητα των συμπερασμάτων της ώστε αυτό να είναι σε θέση να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία.
16. Περιέγραψε με σαφήνεια, σταθερότητα, θετικότητα και συνεκτικότητα τις συνθήκες του ατυχήματος, την ανάγκη για επιτήρηση των εργασιών, το πόσο σημαντική είναι η ΓΕΚ και το πως διασυνδέεται με την εκπαίδευση. Οι θέσεις της ήταν πλήρως τεκμηριωμένες και λογικές και χρησιμοποιούσε παραδείγματα για την καλύτερη κατανόηση αυτών προσδίδοντας κατ' αυτόν τον τρόπο θετικότητα και πειστικότητα στη μαρτυρία της.
17. Έδωσε μαρτυρία ως πραγματογνώμονας και η πραγματογνωμοσύνη της δεν είχε αμφισβητηθεί κατά την μαρτυρία της. Η ΜΚ2 είναι και η ίδια ηλεκτρολόγος μηχανικός αλλά και ειδική σε ζητήματα ασφάλειας και υγείας. Οι απαντήσεις της έπεισαν πλήρως το Δικαστήριο ότι είχε την απαραίτητη κατανόηση του πως λειτουργούσε ο επίδικος διακόπτης καθώς και το όργανο VLF και σε συνδυασμό με την εμπειρία της και γνώση των ζητημάτων της ασφάλειας και υγείας στην εργασία, θεωρώ πως ήταν το πλέον κατάλληλο πρόσωπο για να δώσει μαρτυρία σε σχέση με το ατύχημα, την επάρκεια επίβλεψης, εκπαίδευσης και την ΓΕΚ.
18. Έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα της, την πείρα και την γνώση της, αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι η ΜΚ2 είναι εμπειρογνώμονας στα θέματα που άπτονται και αφορούν την ασφάλεια και υγεία εργαζομένων σε χώρους εργασίας όπως αυτούς της Κατηγορούμενης η οποία είναι η Αρχή Ηλεκτρισμού. Συνεπώς, κατ΄ εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας της.
19. Επεξήγησε με σαφήνεια και ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστική ως προς το πως έγινε το ατύχημα και τα κενά στη ΓΕΚ, τη σημαντικότητα στη ΓΕΚ τους λανθασμένους χειρισμούς και την ανάγκη για επίβλεψη. Επεξήγησε με λεπτομέρεια ότι οι κίνδυνοι που προκύπτουν από τη διενέργεια το pressure test δεν περιλαμβάνονταν στην ΓΕΚ. Επεξήγησε κατά τρόπο λογικό και ήταν πλήρως κατατοπιστική ως προς το γιατί έπρεπε να περιλαμβάνονται στη ΓΕΚ οι συγκεκριμένες ενέργειες του pressure test, οι κίνδυνοι που δημιουργούνται κατά τη διεξαγωγή του test και την ανάγκη για λεπτομερή καταγραφή των κινδύνων από την χρήση του εξοπλισμού.
20. Το ίδιο και οι απαντήσεις της σε σχέση με την επιτήρηση. Έπεισε το Δικαστήριο με τις αναφορές της ότι εάν υπήρχε επίβλεψη υπήρχε μεγάλη πιθανότητα να αποτρεπόταν το δυστύχημα. Όσον αφορά το επιχείρημα της Υπεράσπισης ότι ο Αργυρού δεν έπρεπε να επιτηρείται κατά την διάρκεια των προκαταρκτικών εργασιών η ΜΚ2 απάντησε κατά τρόπο πειστικό επεξηγώντας ότι έγιναν εργασίες για να διεξαχθεί το pressure test π.χ. το VLF ήταν αγκιστρωμένο στο αγκίστρι γείωσης του διακόπτη. Από τη στιγμή που γίνονταν αυτές οι εργασίες έπρεπε να υπάρχει επιτήρηση.
21. Σε σχέση με την εκπαίδευση επεξήγησε γιατί οι Αργυρού και Μιχαήλ δεν έτυχαν της απαραίτητης εκπαίδευσης και γιατί ήταν σημαντικό να εκπαιδευτούν τόσο στο VLF όσο και στους διακόπτες Ormazabal. Πολύ λογικά η ΜΚ2 ανέφερε πως ο Αργυρού έπρεπε να τύχει εκπαίδευσης καθότι ερχόταν σε επαφή με τον εξοπλισμό και χρησιμοποίησε συγκεκριμένα παραδείγματα. Έπεισε με το επιχείρημα ότι για να γίνει σωστή εκπαίδευση πρέπει πρώτα να υπάρχει επαρκής και πλήρης ΓΕΚ για να εντοπιστούν τα ζητήματα ασφαλείας τα οποία τίθενται ούτως ώστε οι εργοδοτούμενοι να εκπαιδευτούν σε αυτά.
22. Παρέμεινε σταθερή θέσεις της κατά την επίμονη και μακρά αντεξέταση της. Οι απαντήσεις της σε σχέση με την εκπαίδευση ήταν ιδιαίτερα πειστικές π.χ. γιατί ο Αργυρού έπρεπε να είχε τύχει εκπαίδευσης στον διακόπτη και στο VLF καθώς και για τα κενά στην ΓΕΚ. Απαντούσε ευθέως και χωρίς ενδοιασμούς τις ερωτήσεις οι οποίες υποβάλλονταν και δεν διέκρινα οποιαδήποτε σημαντική αντίφαση κατά την μαρτυρία της.
23. Εξετάζοντας τη μαρτυρία της συνολικά δεν εντοπίζω εγγενή προβλήματα αξιοπιστίας ούτε οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης των γεγονότων. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία της ΜΚ2 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στην ολότητα της. Κατά την κρίση μου η μαρτυρία της ΜΚ2 αποτελεί ασφαλές υπόβαθρο για να στηριχθώ σε αυτή για σκοπούς εξαγωγής ευρημάτων. iii. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ3
24. Ο ΜΚ3 προκάλεσε θετική εντύπωση στο Δικαστήριο δίδοντας την εικόνα ενός ειλικρινούς και αξιόπιστου μάρτυρα. Απαντούσε στις ερωτήσεις οι οποίες υποβάλλονταν με αμεσότητα, ευθύτητα, αυθορμητισμό και χωρίς ενδοιασμούς.
25. Συνάμα, ήταν και πολύ προσεκτικός να δώσει απαντήσεις μόνο σε σχέση με τα ζητήματα τα οποία γνωρίζει. Για παράδειγμα, ανέφερε πως δεν γνωρίζει αν κάποιος έδωσε οδηγία στον Αργυρού να προβεί στην προετοιμασία του pressure test ή να προβεί σε χειρισμούς.
26. Μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του δεν είχε αμφισβητηθεί, για παράδειγμα τα όσα ανέφερε σε σχέση με τις αμφιβολίες και τις ανησυχίες του για την εμπειρία και γνώση των μελών του συνεργείου που θα προέβαινε στις συντηρήσεις. Στην ουσία αμφισβητήθηκε μόνο η θέση του σε σχέση με την επάρκεια της εκπαίδευσης. Ο ΜΚ3 τεκμηρίωσε τη θέση του γιατί η εκπαίδευση που έλαβε ήταν ανεπαρκής. Τεκμηρίωσε επίσης πλήρως τις θέσεις του γιατί ο Αργυρού έπρεπε να είχε εκπαιδευτεί στον διακόπτη και στο όργανο VLF.
27. Στην ουσία η αντεξέταση του περιστράφηκε γύρω από το ότι ο Αργυρού προέβη στον χειρισμό που προκάλεσε το ατύχημα ενεργώντας καθ΄ υπέρβαση του πιστοποιητικού ικανότητας του. Ο ΜΚ3 ανέφερε ότι ο Αργυρού προέβαινε σε προετοιμασία για το pressure test ενώ ο κ. Αβρααμίδης ήταν ήδη εκεί. Επίσης, η ΑΗΚ όφειλε να είχε εκπαιδεύσει τον Αργυρού σε εξοπλισμό με τον οποίο θα ερχόταν σε επαφή στο πλαίσιο της εργασίας του. Διασύνδεσε επίσης την ελλιπή εκπαίδευση με το ατύχημα.
28. Η μόνη φάση που δίστασε ο ΜΚ3 να απαντήσει ήταν όταν ερωτήθηκε ποιος προέβη στον χειρισμό που οδήγησε στο δυστύχημα. Εξήγησε το λόγο. Ήταν μόνο εκείνοι οι δύο τη συγκεκριμένη στιγμή και ο ίδιος δεν προέβη σε χειρισμό και κατά λογική προέκταση ήταν ο Αργυρού που προέβη στο χειρισμό. Ωστόσο, διευκρίνισε ότι δεν μπορεί να είναι βέβαιος. Ο λόγος για το δισταγμό του είναι επειδή αν όντως έγιναν έτσι τα πράγματα είναι επειδή ο Αργυρού δεν είχε τύχει κατάλληλης εκπαίδευσης. Περαιτέρω, ανέφερε κάτι το οποίο θεωρώ είναι πολύ σημαντικό: πως για να ανοίξει τις κλειδωνιές του διακόπτη ο Αργυρού σημαίνει ότι κάποιος του έδωσε κλειδιά.
29. Σε σχέση με την επίβλεψη ο ΜΚ3 στην ουσία ανέφερε πως το συνεργείο ήταν καινούριο, υπήρχαν άτομα τα οποία ήταν εκπαιδευόμενοι και έπρεπε να υπήρχε επίβλεψη από πρόσωπο το οποίο γνώριζε καλά την εργασία.
30. Γενικώς παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του και η μαρτυρία του ουδόλως κλονίστηκε κατά την αντεξέταση. Δεν διέκρινα οποιεσδήποτε σημαντικές αντιφάσεις στη μαρτυρία του οι οποίες να είναι ικανές να ανατρέψουν την θετική εντύπωση που άφησε ο μάρτυράς. Αντιθέτως ήταν σταθερός από την αρχή μέχρι και το τέλος της αντεξέτασης του σε σχέση με τα επίδικα ζητήματα.
31. Το μόνο σημείο από την μαρτυρία του που ενδεχομένως να μην συνάδει πλήρως με την υπόλοιπη μαρτυρία είναι ότι με την αναφορά στη δήλωση του (Τεκμήριο 26) ότι ο ίδιος ως βοηθός μηχανικός και εκπαιδευόμενος δεν είχε δικαίωμα να εκτελέσει οποιαδήποτε εργασία ή να δώσει οδηγίες σε άλλο πρόσωπο να εκτελέσει εργασία εκτός από ρητές οδηγίες πλήρως εξουσιοδοτημένου προσώπου «και μάλιστα στην παρουσία του». Με αυτήν την αναφορά του μου δόθηκε η εντύπωση ότι επιχείρησε να πείσει πως ο ρόλος του ως εκπαιδευόμενος ήταν περιορισμένος ενώ στην πραγματικότητα είχε προβεί σε αρκετούς χειρισμούς και έδωσε οδηγίες να γίνουν χειρισμοί χωρίς να είναι παρών το πλήρως εξουσιοδοτημένο πρόσωπο. Αναφορά στους χειρισμούς αυτούς γίνεται στο Τεκμήριο
32. Παρά ταύτα, δεν είναι αναληθής η δήλωση ότι ήταν εκπαιδευόμενος και ότι κάποιες εργασίες έπρεπε να γίνουν στην παρουσία του πλήρως εξουσιοδοτημένου προσώπου και επομένως δεν θεωρώ ότι αυτό επηρεάζει την αξιοπιστία του.
33. Επίσης, η θέση του ότι πρώτα γίνεται το pressure test και μετά ακυρώνεται το πιστοποιητικό άδειας εργασίας διαφάνηκε ότι δεν ήταν σωστή και ότι η ορθή πρακτική είναι η αντίθετη. Η λανθασμένη αναφορά του δεν επηρεάζει την αξιοπιστία του καθότι ο ΜΚ3 πραγματικά πίστευε ότι αυτή ήταν η ορθή διαδικασία. Η διάσταση αυτή όμως δείχνει ότι ενδεχομένως να μην ήταν κατάλληλα εκπαιδευμένος και επιβεβαιώνει τη θέση του ίδιου του ΜΚ3 περί κενών στην εκπαίδευση γενικότερα.
34. Γενικότερα, φαινόταν ότι δεν υπήρχε οποιοσδήποτε προσχεδιασμός στην εκδοχή του. Παραδέχθηκε ότι έχει την πρόθεση να εγείρει αγωγή εναντίον της Κατηγορούμενης για αποζημιώσεις ωστόσο σε κανένα σημείο δεν μου δόθηκε η εντύπωση ότι προσάρμοσε τη μαρτυρία του για να μπορεί στο μέλλον να αποκομίσει οποιοδήποτε όφελος ή ότι δεν ήταν ειλικρινής.
35. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του συνολικά, δεν εντοπίζω εγγενή προβλήματα αξιοπιστίας ούτε οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης των γεγονότων. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι η μαρτυρία του ΜΚ3 ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και την αποδέχομαι στην ολότητα της εκτός από το ότι πρώτα γίνεται pressure test και ακολούθως ακυρώνεται το πιστοποιητικό άδειας εργασίας για τους λόγους που έχω επεξηγήσει. iv. Αξιολόγηση Μαρτυρίας ΜΚ4
36. Ο ΜΚ4 διερεύνησε το ατύχημα για λογαριασμό της Κατηγορούμενης, εξήγαγε ορισμένα ευρήματα και προέβη σε εισηγήσεις για τη βελτίωση της ασφάλειας και της υγείας στην εργασία. Γενικώς μου προκάλεσε θετική εντύπωση αν και σε ορισμένα σημεία μπορεί να συναχθεί ότι σκοπός του ήταν περισσότερο να βοηθήσει την Κατηγορούμενη και τους συνάδελφους του (π.χ. δεν θεωρεί ότι το ατύχημα έγινε λόγω ελλιπούς εκπαίδευσης ή επειδή η ΓΕΚ δεν ήταν πλήρης).
37. Διέκρινα μια προσπάθεια σε ορισμένα σημεία να επανερμηνεύσει το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 25 κατά τρόπο που ευνοούσε την Κατηγορούμενη πράγμα το οποίο είναι κατανοητό διότι εργάζεται στην Κατηγορούμενη αλλά κλήθηκε από την Κατηγορούσα Αρχή να δώσει μαρτυρία. Παρά ταύτα, δεν θεωρώ ότι κατά τη μαρτυρία του αναίρεσε τα ευρήματα του στο Τεκμήριο
39. Τουναντίον, σε άλλα σημεία έδωσε και μαρτυρία η οποία ευνοεί την εκδοχή της Κατηγορούσας Αρχής π.χ. η υποστελέχωση έπαιξε ρόλο στο συμβάν ή ότι μερικές φορές οι εργοδοτούμενοι μπορεί να κάνουν περαιτέρω ενέργειες πέραν από το πιστοποιητικό τους και χωρίς εξουσιοδότηση, ότι το να μην κρατά τα κλειδιά το Εξουσιοδοτημένο Πρόσωπο είναι η εξαίρεση του κανόνα και ότι δεν δόθηκε οδηγία να περιμένουν τον κ. Αβρααμίδη για να γίνει το pressure test. Επομένως, θεωρώ πως στο τέλος της ημέρας ήταν αντικειμενικός και προσήλθε στο Δικαστήριο για να πει την αλήθεια καθώς και τη γνώμη του επί των ζητημάτων για τα οποία ερωτήθηκε.
40. Στην ουσία έδωσε μαρτυρία ως πραγματογνώμονας και ως ερευνών λειτουργός του ατυχήματος ο οποίος, ως Διευθυντής Διανομής, γνωρίζει πολύ καλά το πως λειτουργεί η Κατηγορούμενη. Κατά την αντεξέταση του εξέφρασε γνώμη σε σχέση με την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ π.χ. της εκπαίδευσης και της πρόκλησης του ατυχήματος. Τα ζητήματα αυτά αποτελούν το έσχατο συμπέρασμα επί των οποίων θα αποφανθεί το Δικαστήριο αν και όπως θα επεξηγηθεί στην επόμενη ενότητα ενδεχομένως να μην απαιτείται η απόδειξη αιτιώδους συνάφειας μεταξύ παραλείψεων και του ατυχήματος.
41. Κατά την κυρίως εξέταση του όταν ερωτήθηκε για την αναφορά του σε «χαλαρή» στάση του Πλήρως Εξουσιοδοτημένου Προσώπου προσπάθησε κατά κάποιον τρόπο να δικαιολογήσει τον κύριο Αβρααμίδη χωρίς όμως να αναιρέσει τα όσα κατέγραψε στην Έκθεση. Κατά την αντεξέταση του όταν ερωτήθηκε αν με βάση κάποιες διευκρινίσεις που παρείχε είναι διατεθειμένος να αναιρέσει τη θέση του στο Τεκμήριο 25, σελ. 36 που αποδίδει ευθύνη «σε ηπιότερο βαθμό» στον κ. Αβρααμίδη, ο ΜΚ4 δεν ήταν διατεθειμένος να το πράξει αλλά εξήγησε περαιτέρω το σκεπτικό του για αυτή την αναφορά. Η αντίδραση του είναι κατανοητή και δεν θεωρώ ότι επηρεάζει την αξιοπιστία του.
42. Σε αρκετά σημεία φάνηκε ότι ήταν προσεκτικός να απαντήσει σε σχέση με τα ζητήματα τα οποία γνωρίζει. Σε σχέση με ζητήματα που υπάρχει αμφιβολία δεν ήταν απόλυτος. Για παράδειγμα σε ερώτηση αν δόθηκε οδη