Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού ν. ΓΙΩΤΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ, Αρ. Υπόθεσης: 24728/2023, 18/2/2025 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ε. Μιντή Οικονόμου, ΠΡΟΣ. Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 24728/2023 ΜΕΤΑΞΥ: Αστυνομικός Διευθυντής Λεμεσού ν. ΓΙΩΤΑ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ Κατηγορουμένης -------------------------- Ημερομηνία: 18 Φεβρουαρίου, 2025 Εμφανίσεις: Για την Κατηγορούσα Αρχή: κος Π. Ευριπίδου Για την Κατηγορουμένη: κος Α. Αντωνίου Κατηγορουμένη, παρούσα ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ (NEWTON TRIAL) Η Κατηγορούμενη παραδέχθηκε ενοχή στο αδίκημα που αντιμετωπίζει, ως ακολούθως: Ότι στις 24/06/2022 ενώ οδηγούσε το μηχανοκίνητο όχημα με αρ. εγγραφής [ ] στη συμβολή της οδού Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου με την οδό Βόλου στη Λεμεσό, λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης ή επικίνδυνης πράξης, που δεν αναγόταν σε υπαίτια αμέλεια, χωρίς πρόθεση επέφερε το θάνατο του Βασίλη Χοίρα, τέως από τη Λεμεσό, κατά παράβαση του άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα, ΚΕΦ. 154, όπως τροποποιήθηκε και των άρθρων 19 και 20Α του περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Νόμου, Ν. 86/1972, όπως τροποποιήθηκε. Το αδίκημα της κατηγορίας ερείδεται επί του άρθρου 210 του Ποινικού Κώδικα, ΚΕΦ. 154 (εφεξής Π.Κ.), το οποίο διαλαμβάνει τα ακόλουθα: «Πρόκληση θανάτου λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης ή επικίνδυνης πράξης 210. Όποιος, λόγω αλόγιστης, απερίσκεπτης, ή επικίνδυνης πράξης ή συμπεριφοράς, που δεν ανάγεται σε υπαίτια αμέλεια, χωρίς πρόθεση επιφέρει το θάνατο άλλου προσώπου, είναι ένοχος αδικήματος και σε περίπτωση καταδίκης υπόκειται σε φυλάκιση μέχρι τεσσάρων χρόνων ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις δύο χιλιάδες πεντακόσιες λίρες.» Σε ότι αφορά το ιστορικό της υπόθεσης, δέον όπως αναφέρω τα ακόλουθα. H Κατηγορούμενη αντιμετώπιζε και μία δεύτερη κατηγορία, αυτή της οδήγησης μηχανοκινήτου οχήματος και χρήσης τηλεφώνου με τα χέρια, κατά παράβαση των Καν. 58
(14)και 72 των περί Μηχανοκινήτων Οχημάτων και Τροχαίας Κινήσεως Κανονισμών του 1984, όπως τροποποιήθηκαν. Η Κατηγορούμενη απαλλάχθηκε από την κατηγορία αυτή, όταν καταχωρήθηκε αναστολή ποινικής δίωξης από την Κατηγορούσα Αρχή, η οποία ανακοινώθηκε στο Δικαστήριο στις 10/10/2024. Άμα τη αναστολή της ποινικής δίωξης στην 2η κατηγορία, η Κατηγορούμενη καταχώρησε παραδοχή στην 1η κατηγορία που αντιμετωπίζει (δηλ. στις 10/10/2024) και ορίστηκε για Γεγονότα και Ποινή στις 09/01/2025. Στις 09/01/2025 εκτέθηκαν τα γεγονότα που περιβάλλουν την υπόθεση δια της κατάθεσης γραπτών εγγράφων, ως ακολούθως. Η Κατηγορούσα Αρχή κατέθεσε 8 τεκμήρια με τη συγκατάθεση του συνηγόρου της Κατηγορούμενης. Συγκεκριμένα, την έκθεση γεγονότων (Τεκμήριο 1), σχέδιο της σκηνής του δυστυχήματος επί κλίμακος 1:200 (Τεκμήριο 2), ιατροδικαστική έκθεση του Δρος. Νικόλα Χαραλάμπους (Τεκμήριο 3), βεβαίωση θανάτου του Δρ. Τραϊανού Πλούγαρλη (Τεκμήριο 4), βιβλιάριο φωτογραφιών της σκηνής του δυστυχήματος που αποτελείται από shots 01-55 (Τεκμήριο 5), βιβλιάριο φωτογραφιών της νεκροτομής-νεκροψίας του θύματος που αποτελείται από shots 01-57 (Τεκμήριο 6), παραπεμπτικό έντυπο ιατρικής εξέτασης/έκθεσης (Μέρος Α και Μέρος Β) του οδηγού-αναβάτη του άλλου ενεχόμενου οχήματος-μοτοσικλέτας (Τεκμήριο 7) και 8 φωτογραφίες ορατότητας του άλλου ενεχόμενου οχήματος-μοτοσικλέτας με αναμμένα φώτα πορείας και σβηστά φώτα πορείας (Τεκμήριο 8). Ο συνήγορος της Κατηγορούμενης την ημέρα που εκτέθηκαν τα γεγονότα και κατατέθηκαν τα πιο πάνω τεκμήρια, ανέφερε ότι, συμφωνεί με τα γεγονότα, προσθέτοντας προφορικά επιπρόσθετα ορισμένες διευκρινίσεις, οι οποίες καταγράφονται πιο κάτω. Σε ό,τι αφορά την γραπτή έκθεση γεγονότων αναφέρονται τα ακόλουθα. Στις 24/06/2022 και περί ώρα 18:35, η Κατηγορούμενη οδηγούσε το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΜΡΥ475 στην οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου με βόρεια κατεύθυνση. Φθάνοντας στη συμβολή με την οδό Βόλου, έστριψε δεξιά προς την εν λόγω οδό, με αποτέλεσμα να ανακόψει την ελεύθερη πορεία και να συγκρουστεί με τη μοτοσικλέτα με αρ. εγγραφής [ ], την οποία οδηγούσε ο Λ.Η.Χ. (εφεξής ΜΚ1) στην οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου με νότια κατεύθυνση, έχοντας ως συνεπιβάτη τον Βασίλη Χοίρα, 22 ετών (θύμα) και είχε αναμμένα τα φώτα πορείας της μοτοσικλέτας. Από τη σύγκρουση, η μοτοσικλέτα σπρώχτηκε και προσέκρουσε αρχικά στο κρασπεδόλιθο (λήνια) του πεζοδρομίου και ακολούθως σε περιτοίχισμα οικίας υπ' αριθμόν 2, η οποία βρίσκεται στην νοτιοανατολική γωνία της πιο πάνω συμβολής, όπου ακινητοποιήθηκε. Τα δύο οχήματα έπαθαν σοβαρές ζημιές. Από την αρχική σύγκρουση, οι επιβαίνοντες της μοτοσικλέτας, οι οποίοι δεν φορούσαν προστατευτικά κράνη, εκτινάχθηκαν από τη μοτοσικλέτα και το μεν θύμα προσέκρουσε με το σώμα του σε δέντρο-ελιά κείμενο επί πεζοδρομίου έμπροσθεν της οικίας υπ' αριθμόν 2, με αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα, ενώ ο ΜΚ1 εκτινάχθηκε σε απόσταση 20 μέτρων και κατέληξε στην άσφαλτο με αποτέλεσμα να υποστεί σοβαρό τραυματισμό. Σε μεταγενέστερο στάδιο στην Τροχαία Λεμεσού, ο Αν/Λοχίας 2201 και ο εξεταστής της υπόθεσης Αστ. 1775 Α.Γ. προέβηκαν σε ταύτιση των ζημιών στα δύο εμπλεκόμενα οχήματα και τα τοποθέτησαν στις θέσεις που είχαν όταν συγκρούστηκαν μεταξύ τους και λήφθηκαν φωτογραφίες (shots 44-55, Τεκμήριο 5). Στις 27/06/2022 και ώρα 10:30 ο μηχανοτεχνίτης της Ηλεκτρομηχανολογικής Υπηρεσίας Ζ.Π. επιθεώρησε τα δύο ενεχόμενα οχήματα και διαπίστωσε ότι, (
- i)για τη μοτοσικλέτα με αρ. εγγραφής ΚΧΥ696 διαλύθηκε το μπροστινό σύστημα πέδησης διεύθυνσης και μπροστινής ανάρτησης, χωρίς να μπορεί να διαπιστωθεί κατά πόσον λειτουργούσαν προ του δυστυχήματος· το σύστημα μπροστινού φωτισμού της μοτοσικλέτας όταν είναι σε λειτουργία ο κινητήρας είναι πάντα αναμμένο· το σπασμένο μπροστινό φανάρι ελέγχθηκε με καλώδια στην μπαταρία της μοτοσικλέτας και φαίνεται ότι, και οι δύο σκάλες φώτων ψηλής και χαμηλής λειτουργούσαν κανονικά και (
- ii)για το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής [ ] έλεγξε τα συστήματα διεύθυνσης, πέδησης, ανάρτησης και λειτουργούσαν κανονικά· από τη σύγκρουση καταστράφηκε ολόκληρο το μπροστινό μέρος του οχήματος, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος φωτισμού πορείας και πυροδοτήθηκαν και οι δύο μπροστινοί αερόσακοι οδηγού και συνοδηγού· τα ελαστικά ήταν σε καλή κατάσταση. Στις 03/07/2022 και περί ώρα 11:20 ο Αν/Λοχίας 2201 και ο εξεταστής της υπόθεσης Αστ. 1775 μετέβηααν ξανά στη σκηνή του δυστυχήματος και τοποθέτησαν ένα περιπολικό όχημα στη θέση που βρισκόταν το αυτοκίνητο της Κατηγορούμενης προτού στρίψει, έτσι ώστε να διαπιστωθεί η ορατότητα ως προς την πορεία της οδηγού του αυτοκινήτου. Από τον επί τόπου έλεγχο, διαπιστώθηκε ως μέγιστη ορατότητα τα 177 μέτρα. Στις 04/03/2023 και περί ώρα 11:15 τα πιο πάνω δύο πρόσωπα μετέβησαν ξανά στη σκηνή του δυστυχήματος μαζί με μοτοσικλετιστή της Ομάδας Ζ (τον Αστ. 3908) και έκαναν εκ νέου έλεγχο της ορατότητας με παρόμοια γεγονότα, όπως αυτά έλαβαν χώραν κατά το θανατηφόρο δυστύχημα. Τοποθέτησαν το περιπολικό στην οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου απέναντι από το αλτ της συμβολής της οδού Βόλου, όπως θα έπρεπε να πράξει η οδηγός του αυτοκινήτου για να στρίψει δεξιά στην οδό Βόλου και ο Αν/Λοχίας 2201 κάθισε στην θέση του οδηγού και έλαβαν μετρήσεις ορατότητας από απόσταση 50 μέτρων, 100 μέτρων, 147 μέτρων και 177 μέτρων (με σβηστά και αναμμένα φώτα πορείας της μοτοσικλέτας) και διαπιστώθηκε ότι, ο αναβάτης της μοτοσικλέτας (Αστ. 3908) ήταν απόλυτα ορατός σε όλες τις πιο πάνω μετρήσεις με μέγιστη ορατότητα τα 177 μέτρα (οι εν λόγω αποστάσεις φωτογραφήθηκαν και κατατέθηκαν ως Τεκμήριο 8). Ως καταληκτικό σημείο της έκθεσης γεγονότων, αναφέρεται ότι, σύμφωνα με την κατάθεση του ΜΚ1, η Κατηγορούμενη κατά την οδήγηση έκανε χρήση κινητού με τα χέρια της. Ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής, προφορικά προσέθεσε τα ακόλουθα: Ότι, το δυστύχημα συνέβη κατά τη διάρκεια της ημέρας και ο καιρός ήταν αίθριος. Το θύμα, Βασίλης Χοίρας, ήταν ηλικίας 22 ετών και οδηγός της μοτοσικλέτας (ΜΚ1) ήταν ηλικίας 21 ετών τότε. Η οδός Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου είναι δρόμος μίας κατεύθυνσης για τα οχήματα που κατευθύνονται βόρεια και μίας κατεύθυνσης για τα οχήματα που κατευθύνονται νότια. Το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο είναι 50 ΧΑΩ και η τροχαία κίνηση κατά τον επίδικο χρόνο ήταν αραιή. Το αδίκημα που αντιμετωπίζει η Κατηγορούμενη, συνίσταται στην ανακοπή πορείας της μοτοσικλέτας, στην οποία επέβαινε το θύμα, κατά την προσπάθεια της να προβεί σε στροφή δεξιά και να εισέλθει στην οδό Βόλου. Ο συνήγορος της Υπεράσπισης δεν έφερε ένσταση στην κατάθεση των γεγονότων και των λοιπών εγγράφων-τεκμηρίων που κατατέθηκαν και έδωσε στο Δικαστήριο γραπτή αγόρευση για μετριασμό της ποινής της Κατηγορούμενης (Έγγραφο Α με συνοδευτικά έγγραφα ως Έγγραφο Α1 και Έγγραφο Α2 αντίστοιχα), επιθυμώντας να αγορεύσει και προφορικά. Στην προφορική αγόρευση του ο ευπαίδευτος συνήγορος της Κατηγορούμενης, επεσήμανε ότι, η Κατηγορούμενη αντιμετώπιζε και 2η κατηγορία που αφορούσε την οδήγηση και χρήση τηλεφώνου με τα χέρια, στην οποία μετά από αίτημα της Υπεράσπισης, ο Γενικός Εισαγγελέας συγκατατέθηκε, ώστε να ανασταλεί η ποινική δίωξη. Σε ό,τι αφορά τις συνθήκες διάπραξης του αδικήματος που αντιμετωπίζει, ανέφερε ότι, η Κατηγορούμενη οδηγούσε το όχημα της στην οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου με βόρεια κατεύθυνση, εντός του ορίου ταχύτητας. Το αυτοκίνητο της Κατηγορούμενης ήταν εφοδιασμένο με θύρα καταγραφής δεδομένων και η αστυνομία με τη χρήση συσκευής EDR (event data recorder) έλαβε από την εν λόγω θύρα την ταχύτητα του εν λόγω αυτοκινήτου τη στιγμή της σύγκρουσης και δεν χρειάστηκε ο υπολογισμός της ταχύτητας του. Η ταχύτητα του αυτοκινήτου της Κατηγορούμενης, ως δεδομένο, ήταν την ώρα της σύγκρουσης 14 ΧΑΩ. Σε ό,τι αφορά την ταχύτητα της μοτοσικλέτας, η αστυνομία με την μέθοδο SEARLE, που χρησιμοποιείται κατά την εκτίναξη, συνήθως, πεζών που παρασύρονται από οχήματα, προέβη σε υπολογισμό της ταχύτητας της μοτοσικλέτας από την εκτίναξη του οδηγού της μοτοσικλέτας. Σημείωσε ότι, ελλοχεύουν κίνδυνοι ως προς τον προσδιορισμό της ταχύτητας κάτω από αυτές τις συνθήκες, αφού δεν υπάρχει μαρτυρία, η οποία να αναφέρει κατά πόσον ο οδηγός εκτινάχθηκε χωρίς να έχει επαφή με οποιοδήποτε άλλο μέρος είτε της μοτοσικλέτας, είτε του εμπλεκόμενου οχήματος και η ταχύτητα που εξασφαλίζεται με την μέθοδο αυτή είναι υποτιμημένη. Ο εμπειρογνώμονας της αστυνομίας ανέφερε ότι, κατά τη διερεύνηση του δυστυχήματος, εντοπίστηκε άσπρη σκόνη, τόσο πάνω στο μπροστινό καπό του αυτοκινήτου της Κατηγορούμενης, όσο και πάνω στον στύλο της πόρτας του εν λόγω αυτοκινήτου και η άσπρη σκόνη είναι υπόλειμμα που δημιουργείται από την τριβή του ανθρώπινου σώματος επάνω στο αυτοκίνητο. Κατά συνέπεια, με βάση την μέθοδο SEARLE, ο εμπειρογνώμοντας προσδιόρισε την ταχύτητα της μοτοσικλέτας κατά τη σύγκρουση στα 53 ΧΑΩ, η οποία όμως είναι κατ' ελάχιστον αποδεικτέα ταχύτητα με βάση τα δεδομένα που τέθηκαν. Επεσήμανε ότι, υπάρχει η δεδομένη ταχύτητα του αυτοκινήτου που ήταν 14 ΧΑΩ και η κατ' ελάχιστον ταχύτητα της μοτοσικλέτας στα 53 ΧΑΩ και οι φωτογραφίες που κατατέθηκαν δείχνουν τη σφοδρότητα της σύγκρουσης. Ανέφερε ότι, οδηγός της μοτοσικλέτας οδηγούσε χωρίς να είναι κάτοχος άδειας οδήγησης, χωρίς να είναι κάτοχος πιστοποιητικού ασφάλισης κινδύνου έναντι τρίτου μέρους, ενώ ήταν θετικός κατά τον έλεγχο σε ναρκωτικές ουσίες. Ο οδηγός της μοτοσικλέτας και το θύμα δεν έφεραν προστατευτικά κράνη και σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, το θύμα έφερε τραύματα στο κεφάλι, γεγονός στο οποίο συνέτεινε η μη χρήση προστατευτικού κράνους. Ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής μετά την προφορική τοποθέτηση του συνηγόρου της Κατηγορούμενης, επιβεβαίωσε ότι, οι ταχύτητες που αναφέρθηκαν για τα δύο ενεχόμενα οχήματα, παρά το ότι, δεν καταγράφονται στην έκθεση γεγονότων, εξήχθησαν από το μαρτυρικό υλικό των αστυνομικών που διερεύνησαν την τροχαία οδική σύγκρουση. Η απόφαση για την επιβολή ποινής επιφυλάχθηκε για τις 05/02/2025. Κατά τη μελέτη των γεγονότων και των θέσεων αμφοτέρων των πλευρών, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, υπήρχε διαφωνία ως προς τον ισχυρισμό που συμπεριλήφθηκε, τελικώς, ως γεγονός, στην έκθεση γεγονότων υπ' αριθμόν 13 (Τεκμήριο 1), ότι δηλαδή η Κατηγορούμενη κατά την οδήγηση έκανε χρήση κινητού τηλεφώνου με τα χέρια. Το ζήτημα της χρήσης ή όχι κινητού τηλεφώνου στα πλαίσια της υπό εξέταση υπόθεσης κρίθηκε από το Δικαστήριο ότι, επηρεάζει ουσιωδώς τη φύση της αμέλειας που επιδείχθηκε και συνακόλουθα το είδος και το ύψος της ποινής που θα επιβληθεί και ενημέρωσε αμφότερους τους συνηγόρους να τοποθετηθούν αναφορικά με το προκύψαν ζήτημα στις 03/02/2025. Στις 03/02/2025 διαπιστώθηκε από το Δικαστήριο ότι, υπήρχε πράγματι διάσταση σε ό,τι αφορά το γεγονός αυτό, αφού από την μιά ο συνήγορος της Κατηγορούμενης επέμενε ότι, η χρήση κινητού τηλεφώνου την ώρα της σύγκρουσης δεν είναι κάτι με το οποίο συμφωνούν -εξ' ου και η παραδοχή της Κατηγορούμενης μετά την διακοπή της δίωξης για το αδίκημα της οδήγησης και χρήσης κινητού τηλεφώνου με τα χέρια -, ενώ από την άλλη ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής ανέφερε ότι, η αναστολή ποινικής δίωξης της 2ης κατηγορίας αποφασίστηκε, υπό την προϋπόθεση ότι, ο ισχυρισμός για τη χρήση κινητού τηλεφώνου θα αναφερόταν στην έκθεση γεγονότων. Σε κάθε περίπτωση, δόθηκε χρόνος μέχρι τις 05/02/2025 (που ήταν ήδη προγραμματισμένη η υπόθεση), έτσι ώστε να ξεκαθαρίσει εάν αμφότερες πλευρές θα επιμείνουν στις διιστάμενες θέσεις τους αναφορικά με την χρήση κινητού τηλεφώνου από την Κατηγορούμενη κατά την επίδικη σύγκρουση, όπως έχουν σκιαγραφηθεί. Στις 05/02/2025, αφού αμφότερες πλευρές, επέμειναν στην εκδοχή τους, το Δικαστήριο αποφάσισε το επανάνοιγμα της διαδικασίας (αφού είχε ήδη επιφυλαχθεί απόφαση για την επιβολή ποινής στις 09/01/2025) και διέταξε τη διεξαγωγή ακρόασης τύπου Newton, έτσι ώστε να ακουστεί μαρτυρία σε σχέση με τη διαφορά που προέκυψε και άπτεται ουσιωδώς των συνθηκών διάπραξης του αδικήματος, οπόταν και η υπόθεση ορίστηκε για Ακρόαση για το συγκεκριμένο ζήτημα (του ισχυρισμού ότι, η Κατηγορούμενη οδηγούσε και κρατούσε κινητό τηλέφωνο με τα χέρια) στις 11/02/2025. Όταν υπάρχουν διιστάμενες εκδοχές σχετικά με τις περιστάσεις διάπραξης του αδικήματος μεταξύ της Κατηγορούσας Αρχής και της Υπεράσπισης, οι οποίες δεν αντιμάχονται την παραδοχή του κατηγορουμένου, η πρέπουσα διαδικασία, εφόσον το Δικαστήριο δεν είναι διατεθειμένο να δεχθεί χωρίς άλλο την θέση της υπεράσπισης, είναι να ακουστεί μαρτυρία για επίλυση των αμφισβητουμένων γεγονότων. Η διαδικασία αυτή καλείται στην Αγγλία «Newton Trial», από την ομώνυμη απόφαση στην οποία δόθηκαν οι κατευθυντήριες γραμμές για τον τρόπο χειρισμού των περιπτώσεων αυτών (βλ. Newton
(1982)4 Cr. App. R(S) 388). Οι ίδιες αρχές ισχύουν και στην Κύπρο, όπου σε τέτοιες περιπτώσεις η Αγγλική Νομολογία είναι καθοδηγητική επί του θέματος (βλ. Criminal Procedure in Cyprus των Λοΐζου και Πική σελ. 86). Όπως επισημαίνεται στην Flack κ.α ν. Δημοκρατίας
(1997)2 Α.Α.Δ 123, στην Κύπρο ειδικότερα, η τέτοια προσέγγιση εκτίθεται στις αποφάσεις Γενικός Εισαγγελέας ν. Αεροπόρου
(1997)2 Α.Α.Δ 17 και Haggag ν. Δημοκρατίας
(1997)2 Α.Α.Δ 52. Στην υπόθεση Vryoni v. The Police
(1986)2 C.L.R. 102, αφού έγινε αναφορά στην υπόθεση R v. Newton (ανωτέρω), το Δικαστήριο στην σελίδα 107, συνόψισε ως εξής τις αρχές που διέπουν το θέμα: «The position therefore may be summed up as follows: Where there is a plea of guilty but a sharp divergence or substantial conflict of issues of fact which case are relevant to the sentence and not to plea, in which case the plea of guilty should not be accepted and a plea of not guilty should be directed to be entered, the Court should either listen to submissions from both sides and proceed on the basis that the version of the accused should as far as possible be accepted, or if the Court is not prepared to do that then it must hear the evidence before forming its own view in respect of the matter which is in dispute.» Τα υπό αμφισβήτηση γεγονότα θα πρέπει να είναι σημαντικά στην επιμέτρηση της ποινής. Επιμέρους στοιχεία που δεν επηρεάζουν το βάθρο των γεγονότων και δεν άπτονται της σοβαρότητας του αδικήματος δεν είναι αναγκαίο να αποσαφηνιστούν με την διαδικασία αυτή (βλ. Flack κ.α ν. Δημοκρατίας (ανωτέρω). Το βάρος απόδειξης των ισχυρισμών που αμφισβητεί η υπεράσπιση το φέρει η κατηγορούσα αρχή, η οποία πρέπει να αποδείξει την εκδοχή της πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Σχετική είναι η υπόθεση Χαράκη κ.α. v. Αστυνομίας
(1996)2 Α.Α.Δ. 183, στην οποία λέχθηκαν τα πιο κάτω στην σελίδα 187: είναι καλά θεμελιωμένο ότι, και μετά την παραδοχή της κατηγορίας, αμφισβητούμενα γεγονότα ως προς τις συνθήκες του εγκλήματος, τα οποία δεν αντιμάχονται την παραδοχή αποφασίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως και κάθε άλλο θέμα, η απόδειξη του οποίου βαρύνει την κατηγορούσα αρχή, [.]". Στη Haggag v. Δημοκρατίας
(1997)2 ΑΔΔ 52, 56-57 λέχθηκαν τα ακόλουθα σε σχέση με την ακολουθητέα διαδικασία: «Ενόψει των διϊστάμενων εκδοχών, το Κακουργιοδικείο διέταξε τη διεξαγωγή δίκης, για τη διαπίστωση των γεγονότων τα οποία προηγήθηκαν και περιστοίχιζαν τη διάπραξη του εγκλήματος. Αυτή είναι η ενδεδειγμένη διαδικασία, σύμφωνα με το σύγγραμμα Criminal Procedure in Cyprus, σελ. 86,
(1975), για την επίλυση αμφισβητούμενων γεγονότων, σχετικών με το στοιχείο της εγκληματικότητας του παραβάτη, για αδίκημα το οποίο, καθ' ομολογία, διέπραξε. Όπως σε κάθε άλλη περίπτωση απόδειξης αμφισβητούμενων γεγονότων σε ποινική δίκη, το βάρος της απόδειξης της εκδοχής της κατηγορούσας αρχής, φέρει, σύμφωνα με το ίδιο σύγγραμμα, η κατηγορούσα αρχή, το οποίο πρέπει να αποσείσει πέραν κάθε λογικής αμφιβολίας. Στην υπόθεση Robert John Newton 77 Cr.App.R. 13, [1984], η πιο πάνω προσέγγιση για τη διαπίστωση γεγονότων ουσιωδών για τον καθορισμό της σοβαρότητας του εγκλήματος και, επακόλουθα, της ποινής, προκρίνεται ως μια από τις επιλογές που παρέχονται στο επιδικάζον την υπόθεση δικαστήριο.» Το ουσιώδες κατ' αρχάς είναι πως, κατά τη διαδικασία τύπου Newton, εφαρμόζονται οι ίδιες αρχές και δικονομία, όπως και κατά την απόδειξη των ποινικών υποθέσεων μετά από μη παραδοχή, σύμφωνα με τις αρχές του αντιπαραθετικού συστήματος απονομής της δικαιοσύνης. Η δεύτερη βασική αρχή είναι πως, το Δικαστήριο αποφαινόμενο επί των θεμάτων που εγείρονται, επιβάλλεται να ακολουθεί αυστηρώς τους αποδεικτικούς κανόνες και να αξιολογεί τη μαρτυρία κατά τον ίδιο τρόπο που θα έπραττε στα πλαίσια κατάληξης σε ετυμηγορία κατά την κυρίως δίκη. Η Κατηγορούσα Αρχή για υποστήριξη της θέσης της, παρουσίασε ως μάρτυρα τον Λ.Η.Χ. (ΜΚ1), ο οποίος ήταν ο οδηγός της ενεχόμενης μοτοσικλέτας. Ο ΜΚ1 κατέθεσε, ως μέρος της κυρίως εξέτασης του, την κατάθεση του, η οποία σημειώθηκε ως Τεκμήριο 1 (στα πλαίσια της Ακρόασης Newton). Σε αυτήν αναφέρονται τα ακόλουθα: «Είμαι ο ιδιοκτήτης της μοτοσικλέτας [ ]. Δεν έχω άδεια οδηγού να οδηγώ τη συγκεκριμένη μοτόρα, ούτε και ασφάλεια και την έχω ακινητοποιημένη από τις 10.9.
- Στις 24.6.22 το απόγευμα γύρω στις 17:00 ήρθε σπίτι μου ο φίλος μου ο Βασίλης Χοίρας, ο οποίος είναι ο καλύτερος μου φίλος και πηγαινοέρχομαι συχνά σπίτι του και έρχεται και αυτός σπίτι μου. Ενώ βρισκόμασταν στο σπίτι μου, ήθελε ο Βασίλης να πάμε φαρμακείο. Τότε έπιασα τη μοτόρα μου και έβαλα πάνω συνεπιβάτη τον Βασίλη Χοίρα. Δεν φορούσαμε κράνη. [.] Όπως έστριψα προς την οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου ήταν γύρω στις 18:35 και οδηγούσα με χαμηλή ταχύτητα κάτω από 30 ΧΑΩ. Όπως σου είπα δεν φορούσαμε κράνη. Όπως οδηγούσα κανονικά, τόσο μπροστά μου, όσο και πίσω μου δεν έρχονταν αυτοκίνητα, ενώ τα φώτα της μοτοσικλέτας μου ήταν αναμένα αφού ανάβουν μόλις ξεκινήσει η μοτοσικλέτα. Όπως οδηγούσα στην οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου, με νότια κατεύθυνση, είδα από απέναντι μου να έρχεται ένα αυτοκίνητο άσπρο. Εγώ συνέχισα κανονικά την ευθεία πορεία μου. Όπως οδηγούσα, έφθασα στην συμβολή με την οδό Βόλου, μία πάροδος που βρίσκεται στα αριστερά μου. Σε εκείνο το σημείο, το αυτοκίνητο το οποίο ερχόταν από απέναντι μου, δηλαδή στην οδό Δομνίτσας Λανίτου Καβουνίδου με βόρεια κατεύθυνση χωρίς να δείξει και τελείως απροειδοποίητα έστριψε διαγώνια δεξιά προς την οδό Βόλου με αποτέλεσμα να μου ανακόψει την πορεία και να μου κτυπήσει. Τη στιγμή που έστριβε και μου ανέκοψε το δρόμο δεξιά είδα την οδηγό του αυτοκινήτου που μου έκοψε το δρόμο να κρατά το τηλέφωνο με το δεξί χέρι και να μιλά. Θέλω να αναφέρω ότι, η οδηγός του αυτοκινήτου έστριψε τελείως απότομα και ξαφνικά. Δεν είχα περιθώρια αντίδρασης για να αποφύγω τη σύγκρουση. [.].|» [Υπογράμμιση δική μου] Κατά την κυρίως εξέταση του ΜΚ1, τού ζητήθηκε να αναφέρει τί ήρθε στην αντίληψη του την ημέρα του δυστυχήματος σε ό,τι αφορά τη χρήση κινητού τηλεφώνου και ανέφερε ότι, «την ημέρα του δυστυχήματος, την ώρα του ατυχήματος, συνειδητοποίησα ότι, η Κατηγορούμενη κρατούσε το τηλέφωνο στο δεξί της χέρι και μιλούσε την ώρα που εγίνηκε το δυστύχημα». Αντεξεταζόμενος ο ΜΚ1 ανέφερε ότι, ήταν ιδιοκτήτης της μοτοσικλέτας γύρω στον ένα χρόνο πριν το δυστύχημα που έγινε το 2022, ενώ αμέσως μετά συμφώνησε ότι, σύμφωνα με την κατάθεση του (Τεκμήριο 1), ήταν ακινητοποιημένη από το 2020 και ήταν ιδιοκτήτης της εν λόγω μοτοσικλέτας για τουλάχιστον 2 χρόνια. Σε άλλη ερώτηση αναφορικά με το μοντέλο της μοτοσικλέτας, ανέφερε «Με όλο το σεβασμό, δεν είμαι Κατηγορούμενος. Εγώ σήμερα είμαι εδώ να αναφέρω κατά πόσον είδα την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο την ώρα του δυστυχήματος. Και είμαι σίγουρος και ότι, είδα την Κατηγορούμενη να κρατά το τηλέφωνο ενώ οδήγαν.». Σε ερώτηση με τί ταχύτητα οδηγούσε την μοτοσικλέτα, απάντησε, με κανονική ταχύτητα. Σε διευκρινιστική ερώτηση τί σημαίνει η κανονική ταχύτητα για τον ίδιο, απάντησε «Κάτω από το όριο. Και σε αυτόν τον δρόμο το όριο ήταν 50 ΧΑΩ». Σε επόμενη ερώτηση, αν οδηγούσε κάτω από 50 ΧΑΩ, απάντησε θετικά και συμφώνησε. Σε ερώτηση του συνηγόρου της Κατηγορούμενης τί ταχύτητα είχε στην μοτοσικλέτα (εννοώντας το κιβώτιο ταχυτήτων) ανέφερε, «Με όλο το σεβασμό, να αναφέρω ότι, σήμερα έχω κληθεί να πω κατά πόσον είδα την Κατηγορούμενη και όχι να κατηγορηθώ εγώ». Ακολούθως, ανέφερε «Εγώ δεν μπορώ να γνωρίζω με ποιά ταχύτητα είχα, αλλά γνωρίζω ότι, πήγαινα περίπου 40 χιλιόμετρα ταχύτητα». Σε επόμενη ερώτηση, κατά πόσον έκανε χρήση φρένων ή αποφευκτική κίνηση ή εάν μείωσε ταχύτητα τη στιγμή που η Κατηγορούμενη έστριψε δεξιά, απάντησε αρνητικά, γιατί η Κατηγορούμενη εντελώς απροειδοποίητα τον κτύπησε με το αυτοκίνητο της. Ο συνήγορος της Κατηγορούμενης διάβασε από την κατάθεση του (Τεκμήριο 1) το σημείο στο οποίο αναφέρει ότι, οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα κάτω των 30 ΧΑΩ, ενώ στην αντεξέταση του ανέφερε ότι, οδηγούσε κάτω των 50 ΧΑΩ και απάντησε «Δεν είπα κάτω των 30 ΧΑΩ». Σε εκ νέου ερώτηση απάντησε «Εννοείται κάτω από 50 χιλιόμετρα. Αυτό ανέφερα. Σήμερα ανέφερα κάτω από 50 χιλιόμετρα». Στη συνέχεια σε σχετική ερώτηση ανέφερε «Γύρω στα 40 χιλιόμετρα». Σε ερώτηση γιατί στην κατάθεση αναφέρει ότι, οδηγούσε κάτω από 30 ΧΑΩ ανέφερε «Δεν μπορώ να είμαι σίγουρος αν ήμουν 30, ξέρω ότι γύρω στα 30 με 40 χιλιόμετρα. Αν έπρεπε, που είμαι σίγουρος, είναι ότι, οδηγούσα κάτω από το όριο ταχύτητας». Ο συνήγορος της Κατηγορούμενης υπέβαλε ότι, η μοτοσικλέτα, σύμφωνα με υπολογισμούς της Αστυνομίας, την ώρα της σύγκρουσης κινείτο με ταχύτητα 53 ΧΑΩ με τον ΜΚ1 να λέει «να πω ότι, η ταχύτητα η οποία όση ταχύτητα και αν πάενα το μόνο σίγουρο και είμαι σίγουρος που είδα ήταν την Κατηγορούμενη κράτα το τηλέφωνο και οδήγα και έγινε το δυστύχημα.». Ο συνήγορος της Κατηγορούμενης υπέβαλε στον ΜΚ1 ότι, η μοτοσικλέτα του ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση, η Κατηγορούμενη επιχειρούσε στροφή δεξιά και ο ισχυρισμός του ότι, είδε την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο με το δεξί χέρι τη στιγμή που έστριψε δεξιά δεν ευσταθεί στην κοινή λογική, αφού, όπως έθεσε ο ΜΚ1 στην κατάθεση του, η στροφή δεξιά έγινε τελείως απότομα και ξαφνικά, πράγμα που καταδεικνύει ότι, δεν ήταν δυνατόν η Κατηγορούμενη να στρίβει το τιμόνι απότομα με το ένα χέρι, ήτοι το αριστερό και με το άλλο χέρι (το δεξί) να κρατά τηλέφωνο. Ο ΜΚ1 ανέφερε ότι, ήταν κάτι πολύ φανερό, γιατί ήταν μπροστά του και είδε ξεκάθαρα την Κατηγορούμενη να κρατά με το δεξί χέρι το τηλέφωνο ενώ οδηγούσε. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι, οδηγούσε χωρίς προστατευτικό κράνος, «αλλά σήμερα είμαι εδώ για να αναφέρω κατά πόσο είδα την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο και είμαι σίγουρος ότι αυτό, σήμερα κλήθηκα στο Δικαστήριο να πω όσον αφορά την Κατηγορούμενη ότι, κράτα το τηλέφωνο να αναφέρω σίγουρα ότι, κράταν το τηλέφωνο, αυτό είναι ότι κράταν το τηλέφωνο» και σε άλλο σημείο, συμφώνησε ότι, ο έλεγχος νάρκοτεστ ήταν θετικός. Σε άλλο σημείο της αντεξέτασης του ο ΜΚ1 ανέφερε ότι, «Με όποια ταχύτητα οδήγουν, το μόνο σίγουρο ότι είδα την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο και γι' αυτό ήρθα σήμερα στο Δικαστήριο για να πω σε σχέση με τα όσα είδα αναφορικά με το αν η Κατηγορούμενη βάσταν το τηλέφωνο της σας τονίζω με σιγουριά ότι είδα την Κατηγορούμενη να το κρατά». Ο συνήγορος της Κατηγορούμενης παρουσίασε στο Δικαστήριο έναν μάρτυρα, τον Παύλο Κούκο (εφεξής ΜΥ1), λειτουργό της εταιρείας CYTA. Ο ΜΥ1 ανέφερε ότι, είναι Γραμματειακός Επόπτης Α' στις εμπορικές υπηρεσίες και κατέθεσε ως Τεκμήριο 2 (στα πλαίσια της Ακρόασης Newton), αναλυτική κατάσταση εξερχόμενων κλήσεων της Κατηγορούμενης για το κινητό τηλέφωνο που τελειώνει σε 99ΧΧΧ274 για τον μήνα Ιούνιο του
- Η εν λόγω κατάθεση αφορά κλήσεις που διεκπεραιώνει ο συνδρομητής προς τρίτους και δεν υπάρχει κατάσταση εισερχόμενων κλήσεων, λόγω προστασίας προσωπικών δεδομένων και γιατί το αρχείο καταγραφής κλήσεων διατηρείται για περίοδο 6 μηνών. Αντεξεταζόμενος ο ΜΥ1 ανέφερε ότι, εκτός από κλήσεις που χρεώνει η CYTA, εξ όσων γνωρίζει μπορεί να γίνουν κλήσεις και μέσω εφαρμογών, οι οποίες δεν καταγράφονται στον αναλυτικό λογαριασμό, αλλά δεν είναι σε θέση να γνωρίζει αν η Κατηγορούμενη έλαβε κάποια κλήση (εισερχόμενη) ή αν χρησιμοποιούσε εφαρμογές ή αν έγινε κατανάλωση δεδομένων από το κινητό. Διευκρίνισε ότι, ο όγκος δεδομένων τηρείται για 6 μήνες και δεν γνωρίζει εάν είχε γίνει κατανάλωση δεδομένων. Η αίτηση για εξασφάλιση τηλεφωνικών κλήσεων έγινε για τον συγκεκριμένο αριθμό που τελειώνει σε 99ΧΧΧ274 και δεν είναι σε θέση να γνωρίζει εάν η Κατηγορούμενη έχει άλλους αριθμούς. Ο συνήγορος της Κατηγορούσας Αρχής εισηγήθηκε ότι, ο ΜΚ1 ήταν ξεκάθαρος ότι, είδε την Κατηγορούμενη να κάνει χρήση κινητού τηλεφώνου με τα χέρια κατά την ανακοπή της πορείας του και δεν έχει κλονιστεί η αξιοπιστία του, ενώ ο ΜΥ1 δεν απέκλεισε το γεγονός ότι, η Κατηγορούμενη έλαβε κλήση ή χρησιμοποιούσε οποιαδήποτε από τις εφαρμογές που δεν καταγράφονται στην αναλυτική κατάσταση λογαριασμού. Σημασία έχει ότι, η Κατηγορούμενη οδηγούσε και έκανε χρήση κινητού τηλεφώνου και θα πρέπει να καταδικαστεί για αυτό. Ο συνήγορος της κατηγορούμενης ανέφερε, παραπέμποντας στο σύγγραμμα Το Δίκαιο της Απόδειξης, Δικονομικές και Ουσιαστικές Πτυχές,[1] ότι, το βάρος απόδειξης ότι, η Kατηγορούμενη οδηγούσε και έκανε χρήση τηλεφώνου με τα χέρια το φέρει η Κατηγορούσα Αρχή πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. Υποστήριξε ότι, ουδέποτε ανακρίθηκε για την χρήση κινητού τηλεφώνου κατά την οδήγηση της και δεν κλήθηκε να προβάλει οποιοδήποτε ισχυρισμό για τούτο. Εισηγήθηκε ότι, με βάση το μαρτυρικό υλικό, ο ΜΚ1 δεν μπορούσε με τα δεδομένα του να αναφέρει ότι, η Κατηγορούμενη κρατούσε με το δεξί χέρι κινητό και μιλούσε. Η μαρτυρία που δόθηκε είναι αποδυναμωμένη και η αμφιβολία επενεργεί προς όφελος της Κατηγορούμενης. Για να καταλήξει το Δικαστήριο σε εύρημα ότι, η Κατηγορούμενη όταν επεσυνέβη η σύγκρουση έκανε χρήση κινητού τηλεφώνου με τα χέρια χρειάζεται μαρτυρία, η οποία να οδηγεί σε ασφαλή συμπεράσματα. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις, όπως η παρούσα, που δεν υπάρχει οποιαδήποτε άλλη ενισχυτική μαρτυρία αναφορικά με τον ισχυρισμό του ΜΚ1, το Δικαστήριο πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικό και βέβαιο, ως προς την κατάληξη τού, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας.[2] Η μαρτυρία του ΜΥ1 ήταν τυπικής φύσεως, ο ΜΥ1 ήταν σταθερός στις απαντήσεις του και πρόθυμος να απαντήσει τις ερωτήσεις που του τέθηκαν με ειλικρίνεια, σαφήνεια και σταθερότητα και κρίνεται ως αξιόπιστη. Παρόλα αυτά, το περιεχόμενο της μαρτυρίας του δεν είναι τέτοιο που να υποβοηθά το Δικαστήριο με οποιοδήποτε τρόπο να καταλήξει σε ασφαλή συμπέρασμα υπέρ της μίας ή της άλλης εκδοχής (ήτοι, της χρήσης ή όχι κινητού τηλεφώνου). Ο μάρτυρας παρέθεσε την αναλυτική κατάσταση κλήσεων συγκεκριμένου τηλεφωνικού αριθμού της Κατηγορούμενης, ως λειτουργός της CYTA, χωρίς να είναι σε θέση να γνωρίζει εάν η Κατηγορούμενη κατέχει άλλους τηλεφωνικούς αριθμούς ή κατά πόσον την στιγμή της σύγκρουσης γινόταν χρήση κινητού τηλεφώνου είτε μέσω τηλεφωνικής κλήσης, είτε μέσω της χρήσης εφαρμογών (π.χ. viber, YouTube, κοκ). Aπό την όλη στάση του ΜΚ1 στο εδώλιο του μάρτυρα και τον τρόπο που απαντούσε τις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν, αλλά και από το περιεχόμενο της μαρτυρίας του, διέκρινα ότι, δεν ήταν πρόθυμος να περιγράψει με την απαραίτητη σαφήνεια το ζήτημα για το οποίο διατάχθηκε η διεξαγωγή της διαδικασίας Newton και o ΜΚ1 δεν έκανε καλή εντύπωση στο Δικαστήριο. Ο ΜΚ1, καθ' όλη τη διάρκεια της αντεξέτασής του, επέμενε κατ' επανάληψη και ασχέτως του περιεχομένου της ερώτησης που ετίθετο, ότι, για το μόνο πράγμα που ήταν σίγουρος και μπορούσε να απαντήσει με απόλυτη βεβαιότητα ήταν ότι, η Κατηγορούμενη κρατούσε τηλέφωνο με τα χέρια. Στην κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι, είδε την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο με το δεξί της χέρι και μιλούσε, ουδεμία όμως επιπρόσθετη πληροφόρηση έδωσε αναφορικά με το γεγονός αυτό. Επίσης, υπάρχουν αναφορές στη μαρτυρία του αναφορικά με την ταχύτητα, οι οποίες συγκρούονται με την αποδεκτή και μη αμφισβητούμενη μαρτυρία, κάτι το οποίο την καθιστά ανασφαλές υπόβαθρο για το Δικαστήριο να βασιστεί σε αυτήν και να προβεί σε ασφαλή ευρήματα γεγονότων, κάτι που εξηγώ κατωτέρω. Σε ερωτήσεις του συνηγόρου της Κατηγορούμενης αναφορικά με την ταχύτητα που εκινείτο η μοτοσικλέτα, του έδωσε αντιφατικές απαντήσεις (αρχικά ανέφερε ότι εκινείτο εντός του ορίου ταχύτητας, δηλ. κάτω από 50 ΧΑΩ, ακολούθως ότι εκινείτο γύρω στα 40 ΧΑΩ και τελικά γύρω στα 30 με 40 ΧΑΩ), και κατέληξε ότι, δεν έχει σημασία η ταχύτητα του -όποια κι αν ήταν αυτή- και το μόνο που έχει σημασία ήταν ότι, με βεβαιότητα είδε την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο με τα χέρια. Ενώ ήταν τόσο βέβαιος για τη χρήση κινητού τηλεφώνου από την Κατηγορούμενη και επαναλάμβανε την ίδια θέση σχεδόν σε κάθε απάντηση που ετίθετο, εντούτοις για την ταχύτητα με την οποία εκινείτο, δεν ήταν σε θέση να απαντήσει με βεβαιότητα, υποτιμώντας τελικά τη σημασία της ταχύτητας. Η αντιφατική, σε κάθε περίπτωση, μαρτυρία του για την ταχύτητα έρχεται σε πλήρη αντίφαση με την παραδεκτή και αποδεκτή μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την έκθεση γεγονότων, ότι δηλαδή η κατ' ελάχιστον ταχύτητα που εκινείτο η μοτοσικλέτα του ΜΚ1 την ώρα της σύγκρουσης ήταν 53 ΧΑΩ. Ο ΜΚ1, επί της ουσίας, με τη στάση και συμπεριφορά του αρνείτο να απαντήσει οποιεσδήποτε ερωτήσεις τέθηκαν από το συνήγορο της Κατηγορούμενης, υπεκφεύγοντας και απαντώντας με συγκεκριμένο τρόπο, ότι, δηλαδή, κλήθηκε στο Δικαστήριο να δώσει μαρτυρία κατά πόσον η Κατηγορούμενη κρατούσε κινητό τηλέφωνο με τα χέρια και καθ' όλη τη διάρκεια της μαρτυρίας του, επαναλάμβανε τα ίδια, όντας απρόθυμος να δώσει περισσότερες εξηγήσεις ως προς το τί είδε ή να απαντήσει οποιαδήποτε άλλη ερώτηση με ειλικρίνεια, σαφήνεια και σταθερότητα. Η μαρτυρία του ΜΚ1 δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή για τους λόγους που εξηγούνται ανωτέρω και κρίνεται έτσι ως αναξιόπιστη. Ακόμη όμως και στην περίπτωση που το Δικαστήριο προέβαινε σε εύρημα αξιοπιστίας του ΜΚ1, κρίνω πρέπον να αναφέρω τα ακόλουθα. Το Δικαστήριο όταν λαμβάνει υπόψη μαρτυρία αυτόπτη μάρτυρα αναφορικά με την εξακρίβωση ενός συμβάντος / γεγονότος, στην προκειμένη της χρήσης κινητού τηλεφώνου με το δεξί χέρι, όπως ο ισχυρισμός του ΜΚ1, είναι καθήκον του Δικαστηρίου να αυτοπροειδοποιείται και να υπενθυμίζεται κάτω από ποιές συνθήκες ο αυτόπτης μάρτυρας προβαίνει στον ισχυρισμό αυτό. Οι κατευθυντήριες γραμμές που καθιερώθηκαν στην απόφαση R v Turnbull and Others
(1976)E All ER 549 (locus classicus για ζητήματα αναγνώρισης, κυρίως, προσώπων)[3] και υιοθετήθηκαν σε σειρά κυπριακών αποφάσεων,[4] είναι μιά σειρά από αρχές που παρέχουν καθοδήγηση ως προς τον τρόπο χειρισμού και αξιολόγησης μαρτυρίας αυτόπτη μάρτυρα (eyewitness) σε ποινικές υποθέσεις, όπου το ζήτημα που καλείται να αποφασίσει το Δικαστήριο, εξαρτάται αποκλειστικά ή ουσιαστικά, από την αναγνωριστική μαρτυρία, η ορθότητα της οποίας μαρτυρίας αμφισβητείται από την Υπεράσπιση.[5] Στο σύγγραμμα Archbold, Criminal Pleading, Evidence and Practice του 2013, σελ. 1601, αναφέρεται ότι, ακόμη και σε περιπτώσεις που τίθεται ζήτημα αναγνώρισης αντικειμένου, όπως είναι για παράδειγμα ένα μηχανοκίνητο όχημα, ο Δικαστής οφείλει να αυτοπροειδοποιείται για (α) τη δυνατότητα που είχε ο μάρτυρας να αναγνωρίσει το όχημα, (β) την ικανότητα του μάρτυρα να διαχωρίσει μοντέλα αυτοκινήτων, (γ) πόσο πιστευτός μπορεί να γίνει ο μάρτυρας ως προς το τί θυμάται. Η ακριβής αφήγηση των λεπτομερειών ενός γεγονότος έχει σημασία και κρίνω ότι, οι καθοδηγητικές γραμμές της Turnbull έχουν, κατ' αναλογίαν, εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση. Αν και οι αρχές αυτές, όπως προανέφερα, εφαρμόζονται -κυρίως- σε περιπτώσεις αναγνώρισης προσώπων, κρίνω ότι, έμμεσα μπορούν να βοηθήσουν στην αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός αυτόπτη μάρτυρα για ένα συμβάν, όπως είναι το υπό κρίση γεγονός, κατά πόσον δηλαδή ο ισχυρισμός και η μαρτυρία που παρέθεσε ο ΜΚ1, ότι δηλαδή, είδε την Κατηγορούμενη να χρησιμοποιεί κινητό τηλέφωνο με το δεξί χέρι, μπορεί να οδηγήσει το Δικαστήριο σε εύρημα και ασφαλές συμπέρασμα. Στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης, το Δικαστήριο μπορεί να αντλήσει καθοδήγηση από τις αρχές που τέθηκαν στην Turnbull, με τους πιο κάτω τρόπους:
- Ποιότητα της παρατήρησης από τον αυτόπτη μάρτυρα: όταν ο αυτόπτης μάρτυρας δίδει μαρτυρία για τη χρήση κινητού τηλεφώνου από κάποιον άλλο, η ποιότητα της παρατήρησης είναι καθοριστική. Παράγοντες, όπως είναι η ευκρίνεια της εικόνας που είδε, οι καιρικές συνθήκες που προσδιορίζουν την ορατότητα (ημέρα-βράδυ, κοκ) ή κατά πόσον υπήρχε οποιοδήποτε εμπόδιο που να επηρεάζει την ορατότητα του αυτόπτη μάρτυρα προς το πρόσωπο που ισχυρίζεται, ότι έκανε χρήση κινητού τηλεφώνου, μπορούν να αξιολογηθούν με βάση τις αρχές Turnbull, ώστε να διαπιστωθεί κατά πόσον ο μάρτυρας ήταν σε θέση με ακρίβεια να δει το συγκεκριμένο γεγονός.
- Διάρκεια της παρατήρησης από τον αυτόπτη μάρτυρα: μέσα από τις αρχές δίδεται ιδιαίτερη έμφαση ως προς την χρονική διάρκεια που ο μάρτυρας παρατήρησε ένα γεγονός. Εάν ο μάρτυρας είδε το πρόσωπο σε πολύ σύντομο χρόνο (brief moment), η αξιοπιστία της μαρτυρίας του πρέπει να τυγχάνει ενδελεχούς ελέγχου.
- Πιθανότητα λανθασμένης εκτίμησης: οι αρχές Turnbull καλούν τους Δικαστές να αυτοπροειδοποιούνται ότι, οι μάρτυρες μπορεί να κάνουν λάθος. Όταν ο μάρτυρας δίδει μαρτυρία για τη χρήση κινητού τηλεφώνου από κατηγορούμενο ή τρίτο πρόσωπο, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πιθανότητα λανθασμένης αντίληψης ή εκτίμησης ως προς το τί έκανε η Κατηγορούμενη, όταν θεάθηκε από τον εν λόγω αυτόπτη μάρτυρα. Συμπερασματικά, οι καθοδηγητικές γραμμές της Turnbull μπορεί να μην ασχολούνται ευθέως με το ζήτημα που καλείται το παρόν Δικαστήριο να αποφασίσει, εντούτοις το Δικαστήριο μπορεί να τις εφαρμόσει, mutatis mutandis, για να αξιολογήσει κατά πόσον ο ισχυρισμός του ΜΚ1 είναι αξιόπιστος, κατά πόσον υπάρχει πιθανότητα εσφαλμένης εκτίμησης / αντίληψης και κατά πόσον, κάτω από τις περιστάσεις, το συμβάν ήταν τέτοιο που ο μάρτυρας ήταν σε θέση να το περιγράψει με ακρίβεια και σαφήνεια.[6] Το Δικαστήριο οφείλει να αυτοπροειδοποιηθεί και να εξετάσει προσεκτικά τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες προωθείται ο ισχυρισμός του ΜΚ
- Ερωτήματα που εγείρονται είναι, η χρονική διάρκεια της παρατήρησης (δηλ. για πόσο χρονικό διάστημα διατήρησε τα μάτια ο ΜΚ1 στην Κατηγορούμενη), η απόσταση από την Κατηγορούμενη, το είδος φωτισμού, και εάν εμποδιζόταν καθόλου η ορατότητα του. Όσο πιο πτωχή είναι η ποιότητα της μαρτυρίας, τόσο μεγαλύτερος είναι ο κίνδυνος λανθασμένου συμπεράσματος. Επανερχόμενη στην μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου από τον ΜΚ1 αναφορικά με τις ταχύτητες, με όλο τον σεβασμό, αντικειμενικά, μιά ταχύτητα κάτω των 30 ΧΑΩ δεν είναι η ίδια με μιά ταχύτητα κάτω των 50 ΧΑΩ, υπάρχει διαφορά 20 χιλιομέτρων, εξ ου και υπάρχουν δρόμοι με όριο ταχύτητας κάτω των 30 ΧΑΩ και δρόμοι με όριο ταχύτητας κάτω των 50 ΧΑΩ. Εν πάση περιπτώσει, η ταχύτητα με την οποία εκινείτο η μοτοσικλέτα την ώρα της σύγκρουσης ήταν -ως το εύρημα της Αστυνομίας, με το οποίο δεδομένο συμφωνούν αμφότερες πλευρές- κατ' ελάχιστον 53 ΧΑΩ. Αν και το ζήτημα της ταχύτητας δεν είναι επίδικο, η ταχύτητα είναι άμεσα συνυφασμένη με το χρόνο τον οποίο χρειαζόταν ο ΜΚ1 να αντιληφθεί την Κατηγορούμενη και αν ήταν σε θέση, εν τέλει, να την δει με σιγουριά και καθαρότητα. Ακόμη κι αν το Δικαστήριο αγνοήσει το ζήτημα της ταχύτητας της μοτοσικλέτας με την οποία εκινείτο ο ΜΚ1, δεν υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά του ΜΚ1 στην μαρτυρία του, αναφορικά με την απόσταση από την οποία είδε την Κατηγορούμενη να κρατά τηλέφωνο με το δεξί της χέρι, για πόση ώρα την είδε ή έβλεπε να κρατά τηλέφωνο με το δεξί της χέρι ή αν ήταν μια φευγαλέα ματιά; (at a fleeting glance?). Συν τοις άλλοις, με βάση τα μη αμφισβητούμενα γεγονότα που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας τύπου Newton, ο ΜΚ1 οδηγούσε υπό την επήρεια ναρκωτικών ουσιών. Το γεγονός αυτό ενισχύει το ενδεχόμενο λανθασμένης αντίληψης του ΜΚ1 ως προς το τί είδε ή δεν είδε, αλλά και τη σημασία της αυτοπροειδοποίησης στην οποία το Δικαστήριο πρέπει να προβαίνει όταν λαμβάνει υπόψη, κατ' αποκλειστικότηταν, μαρτυρία αυτόπτη μάρτυρα, στην απουσία άλλης ενισχυτικής μαρτυρίας. Έχοντας κατά νουν όλα τα ανωτέρω, κρίνω ότι, η ποιότητα της μαρτυρίας του ΜΚ1, ακόμη και αν κρινόταν αξιόπιστη, είναι ιδιαίτερα ελλιπής και πτωχή. Το Δικαστήριο δεν μπορεί να στηριχθεί σε αυτή για να εξαγάγει οποιοδήποτε ασφαλές συμπέρασμα και η αμφιβολία που δημιουργείται επενεργεί προς όφελος της Κατηγορούμενης. Αφού έχω καταλήξει, ως ανωτέρω, κρίνω σκόπιμο να παραθέσω, ως obiter, το πιο κάτω απόσπασμα, από το σύγγραμμα Archbold, Criminal Pleading, Evidence and Practice του 2013, σσ. 594-595, με αναφορά στις αποφάσεις R. v. Lawrence, 3 CrApp.R.(S.) 49, R. v. Rubinstein and Grandison, 4 CrApp.R.(S.) 202, CA και R. v. Ribas, CrApp.R. 147 CA, σε σχέση με την απόφαση της Κατηγορούσας Αρχής να μην προωθήσει το αδίκημα της 2ης κατηγορίας που αρχικά συμπεριλήφθηκε στο Κατηγορητήριο που υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου (ενόψει της απόφασης για αναστολή της ποινικής δίωξης του εν λόγω αδικήματος): "Where the aggravating factor is made the basis of a count in the indictment, on which the prosecution elect not to proceed, it may be that the court should disregard that factor in assessing the sentence on the count on which the defendant is convicted." Σε δική μου ελεύθερη μετάφραση: «Όπου ο επιβαρυντικός παράγοντας χρησιμοποιείται ως βάση για μία κατηγορία στο κατηγορητήριο, την οποία η κατηγορούσα αρχή επιλέγει να μην προωθήσει, ενδεχομένως, το δικαστήριο θα πρέπει να αγνοήσει αυτόν τον παράγοντα κατά την επιμέτρηση της ποινής για την κατηγορία στην οποία ο κατηγορούμενος έχει καταδικαστεί.» Συγκεφαλαιώνοντας, έχω καταλήξει και αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι, η Κατηγορούσα Αρχή απέτυχε να αποδείξει ότι, η Κατηγορούμενη κατά την οδήγηση της έκανε χρήση κινητού τηλεφώνου με τα χέρια, όταν επεσυνέβη η επίδικη τροχαία θανατηφόρα σύγκρουση. (Υπ.) .......... E. Μιντή Οικονόμου ΠΡΟΣ. Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ [1] Τ. Ηλιάδη & Ν. Σάντη, σελ. 595-
- [2] Σ.Σ. κ.α. ν. Δημοκρατίας, Ποιν. Εφ. 147/16, ημερ. 20.11.2019, ECLI:CY:AD:2019:B477 από τον Οικονόμου Δ.: «..ο κανόνας πρακτικής δεν μπορεί να εφαρμόζεται μηχανιστικά. Το ζητούμενο δεν είναι απλώς να αναζητηθεί, ως ζήτημα τυπικού κανόνα, ενισχυτική μαρτυρία. Ούτε να δοθεί μια λεκτική προειδοποίηση, όσο δυνατή και αν είναι. Το ζητούμενο είναι το δικαστήριο να αισθάνεται βέβαιο, επειδή έχει εντοπίσει και ενισχυτική μαρτυρία, ή να αισθάνεται εξίσου ασφαλές να καταδικάσει, έστω και χωρίς ενισχυτική μαρτυρία. Αυτά όμως πρέπει να εξετάζονται κατά συγκεκριμένο τρόπο και πρέπει να φαίνονται κατά τρόπο πειστικό μέσα στην απόφαση, ως το αποτέλεσμα ενός συμπαγούς και συγκεκριμένου σκεπτικού, εδραζόμενου στα δεδομένα που τέθηκαν ενώπιον του δικαστηρίου». [3] Δίκαιο της Απόδειξης, Τ. Ηλιάδη & Ν. Σάντη, Β Έκδοση, σελ.
- [4] Πρώτη φορά υιοθετήθηκε στην απόφαση Georghios Rossides v The Republic
(1983)2 CLR 391. [5] Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Ιωάννου
(2013)2Α.Α.Δ.
- [6] Σχετικές είναι οι αγγλικές αποφάσεις R v Riley [2005] EWCA Crim 1585 και R v Foster [1981] 1 WLR 554, [1981] 2 All ER
- Σχετική αγγλική νομολογία σε υποθέσεις πρόκλησης θανάτου λόγω επικίνδυνης ή αλόγιστης συμπεριφοράς, όπου εξετάστηκε η ποιότητα μαρτυρίας αυτόπτη μάρτυρα είναι οι ακόλουθες: R v Hughes [2013] EWCA Crim 1191 όπου η μαρτυρία του αυτόπτη μάρτυρα αναφορικά με την πρότερη οδηγική συμπεριφορά του Κατηγορούμενου ήταν ουσιώδης για τον καθορισμό της φύσης της αμέλειας που επέδειξε, η R v Collins [2013] EWCA Crim 1201 όπου έγινε προειδοποίηση των ενόρκων για τους κινδύνους εσφαλμένης εκτίμησης που ελλοχεύει η μαρτυρία αυτόπτη μάρτυρα. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο