Αθανάσης Αλεξάνδρου ν. Μάρω Αντωνάκη, Αρ. Αγωγής: 747/02, 27.9.2005

Αθανάσης Αλεξάνδρου ν. Μάρω Αντωνάκη, Αρ. Αγωγής: 747/02, 27.9.2005 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2005:A78 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Eνώπιον: Τ. Θ. Οικονόμου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 747/02 Μεταξύ: Αθανάσης Αλεξάνδρου Ενάγοντα -και- Μάρω Αντωνάκη Εναγομένης Ημερομηνία: 27.9.

1. Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: Ο κ. Α. Ζαχαρίου. Για Εναγομένη: Ο κ. Τοφιάς για κα Ερωτοκρίτου. Α Π Ο Φ Α Σ Η Στις 4.11.2001, ώρα 20.00, ο ενάγοντας οδηγούσε μοτοποδήλατο στη Λεωφ. Γρηγόρη Αυξεντίου στη Λάρνακα με κατεύθυνση προς τη Πυροσβεστική. Εξ αντιθέτου οδηγούσε αυτοκίνητο η εναγόμενη. Τα δύο οχήματα συγκρούστηκαν στη συμβολή της Γρ. Αυξεντίου, που στο σημείο εκείνο συνεχίζει ως Γρ. Διγενή, με την οδό Λεωνίδα Κιούπη. Ήταν όταν η εναγόμενη έστριβε δεξιά για να εισέλθει στη Λ. Κιούπη ενώ ο ενάγοντας εκινείτο με ευθεία πορεία στη συμβολή. Οι λεπτομέρειες της σκηνής του ατυχήματος και οι αποστάσεις φαίνονται σε σχεδιαγράφημα που κατατέθηκε εκ συμφώνου με παραδεκτό το περιεχόμενο του (Τεκμήριο 1). Όπως δείχνουν οι μετρήσεις στο σχέδιο, η σύγκρουση έγινε περίπου στη μέση της συμβολής και απέναντι από το άνοιγμα της Λ. Κιούπη. Οι ζημιές στο αυτοκίνητο, όπως είναι κοινώς αποδεκτό, ήταν στην αριστερή μπροστινή πλευρά και οι ζημιές στη μοτοσυκλέτα ήταν στο μπροστινό μέρος. Η συμβολή ελεγχόταν από φώτα τροχαίας. Έγινε κοινώς αποδεκτό ότι το φως στην πορεία της εναγομένης είναι πάντοτε πράσινο για ευθεία πορεία, υπάρχει όμως πράσινο βέλος προς τα δεξιά, δηλαδή προς τη Λ. Κιούπη που όταν ανάβει για να δώσει προτεραιότητα στους οδηγούς από τη Γρίβα Διγενή ώστε να εισέλθουν στη Λ. Κιούπη, όπως ήταν η πρόθεση και η κίνηση της εναγομένης, ανάβει αντίστοιχα κόκκινο φως για τους οδηγούς της αντίθετης πορείας, όπως ήταν ο ενάγοντας. Ήταν η θέση του ενάγοντα, ως μάρτυρα, ότι εισήλθε στη συμβολή και συνέχισε να κινείται ενόσω τα φώτα της δικής του πορείας ήταν πράσινα. Είδε απέναντι και στα δεξιά του το αυτοκίνητο της εναγομένης να κινείται με χαμηλή ταχύτητα και όταν έφθασαν στο μέσο της διασταύρωσης, το αυτοκίνητο έστριψε δεξιά προς τη Λ. Κιούπη, του έκοψε το δρόμο από πολύ κοντινή απόσταση χωρίς περιθώρια αντίδρασης και προκλήθηκε η σύγκρουση που τον εκτίναξε στο έδαφος. Αμέσως μετά, άκουσε μια γυναικεία φωνή να λέει «Δεν τον είδα». Αντεξεταζόμενος είπε πως είχε δει το αυτοκίνητο στη μέση της διασταύρωσης «κλάσματα δευτερολέπτου πριν κτυπήσουν». Αρνήθηκε δε την υποβολή ότι είχε εισέλθει στη συμβολή με κόκκινο φως και ότι ήταν πίσω ακριβώς από προπορευόμενο αυτοκίνητο. Ο Άκης Ιωακείμ (Μ.Ε.2) οδηγούσε το αυτοκίνητο του πίσω από την εναγομένη έχοντας κι αυτός πρόθεση να στρίψει δεξιά στη Λ. Κιούπη. Εκινείτο, όπως κι η εναγομένη με χαμηλή ταχύτητα. Το πράσινο βέλος για δεξιά πορεία δεν είχε ανάψει. Ένα αυτοκίνητο πέρασε από Γρ. Αυξεντίου προς Γ. Διγενή, οπότε το αυτοκίνητο της εναγομένης, χωρίς σήμα, έστριψε απότομα δεξιά. Ο επερχόμενος ενάγοντας δεν πρόλαβε ν΄ αντιδράσει και τα δύο οχήματα συγκρούστηκαν. Το πράσινο βέλος δεν είχε ανάψει ακόμα και μετά τη σύγκρουση, είπε ο κ. Ιωακείμ. Συμπλήρωσε δε, πως η εναγομένη δέχθηκε επί τόπου πως δεν είχε δει τον ενάγοντα. Η εναγόμενη επανέλαβε και στο δικαστήριο ως μάρτυρας την αποδιδομένη σ΄ αυτήν, επιτόπου, αναφορά ότι δεν είχε δει τον ενάγοντα, παρά μόνο μετά το δυστύχημα. Επιβεβαίωσε ενόρκως το περιεχόμενο κατάθεσης που έδωσε στην αστυνομία το ίδιο βράδυ (Τεκμήριο 3), όπου είχε, μεταξύ άλλων αναφέρει πως «από απέναντι της ο δρόμος ήταν καθαρός, μονάχα υπήρχαν αυτοκίνητα σε περίπου 100 μέτρα απόσταση ... εκινείτο με πολύ χαμηλή ταχύτητα, έφθασε στο μέσο της συμβολής και άρχισε να στρίβει δεξιά, αμέσως άκουσε ένα δυνατό θόρυβο και κατάλαβε ότι κάτι κτύπησε πάνω της και αφού κοίταξε μπροστά από το αυτοκίνητο είδε ένα άνθρωπο να είναι ξαπλωμένος». Επέμεινε όμως ότι το πράσινο φως ήταν αναμμένο. Παρά ταύτα, ανέφερε πως είχε την ίδια στιγμή ζητήσει συγνώμη από τον ενάγοντα. Η ευπαίδευτη δικηγόρος της εναγόμενης εισηγήθηκε πως ο Ιωακείμ διαψεύδεται από τον ενάγοντα εφόσον ενώ ισχυρίστηκε πως βρισκόταν πίσω από την εναγόμενη, ο ενάγοντας αρνήθηκε πως ήταν δύο τα αυτοκίνητα που περίμεναν να στρίψουν στην οδό Λ. Κιούπη. Δεν υπεβλήθη όμως στον Ιωακείμ ότι δεν βρισκόταν πίσω από την εναγομένη. Αντίθετα του υποβλήθηκαν ερωτήσεις που υποδηλώνουν πως γινόταν δεκτό ότι βρισκόταν πίσω από την εναγόμενη με πρόθεση να στρίψει κι αυτός δεξιά. Κάμνοντας αποδεκτό τον ισχυρισμό αυτό του Ιωακείμ, είναι φανερό πως η άρνηση του ενάγοντα περί δύο αυτοκινήτων δεν επηρεάζει τα πράγματα και δεν αποκαλύπτεται ουσιαστική αντίφαση. Γενικότερα δε είναι που δεν διαπιστώνονται ουσιαστικές αντιφάσεις στη μαρτυρία του ενάγοντα και του Ιωακείμ. Στον τελευταίο υπεβλήθη πως ως μάρτυρας ανέφερε ορισμένα στοιχεία που δεν είχε αναφέρει στην κατάθεση που έδωσε σχετικά στην αστυνομία. Έχοντας κατά νου τα στοιχεία αυτά, δεν πρόκειται για αντιφάσεις σε σχέση με ό,τι είχε πει προηγουμένως, ούτε για σημεία που αποκαλύπτουν διάθεση να δοθεί μια διαφορετική εικόνα αλλά μάλλον για συμπληρωματικές αναφορές. Ο Ιωακείμ δέχθηκε πως έδωσε και συμπληρωματική κατάθεση στην αστυνομία. Επί τούτου έγινε εισήγηση στις αγορεύσεις πως «είχε αγωνία για την υπόθεση του ενάγοντα» για τον οποίο ανέφερε ότι ήταν γνωστός του. Το επιχείρημα όμως αυτό στερείται βάσης. Εφόσον δεν έχουν στοιχειοθετηθεί περιστάσεις σε σχέση με τη συμπληρωματική κατάθεση που να αποκαλύπτουν μη αποστασιοποίηση. Ο ενάγοντας δεν είπε όλη και μόνο την αλήθεια όπως θα φανεί κατά την περαιτέρω αξιολόγηση. Όμως σε ότι αφορά τις περιστάσεις του ατυχήματος ήταν ειλικρινής και η εκδοχή του υποστηρίζεται τόσο από τη μαρτυρία του Ιωακείμ, όσο και από την αντίδραση της ίδιας της εναγόμενης επιτόπου. Υπενθυμίζεται πως όχι μόνο δέχθηκε ότι δεν είχε δει καθόλου τον ενάγοντα αλλά και το γεγονός ότι του ζήτησε αμέσως συγνώμη. Αυτή ήταν η άμεση, χωρίς περιθώρια δεύτερης σκέψης, αντίδραση της. Όταν ρωτήθηκε αντεξεταζόμενη γιατί να ζητήσει συγνώμη αν όντως, εννοείται, είχε εκείνη περάσει με πράσινο φως και ο ενάγοντας με κόκκινο, απάντησε, διερωτούμενη τάχα, εκνευρισμένη και καθόλου πειστικά: «Τι θα του έλεγα. Θα του έλεγα «ρε;» Είναι φανερό πως η άμεση και φυσική αντίδραση της είναι αποκαλυπτική του τι προηγήθηκε. Η αλήθεια είναι πως η εναγόμενη, εφόσον δεν είχε καθόλου αντιληφθεί την επερχόμενη μοτοσυκλέτα, άρχισε να κινείται δεξιά παραβιάζοντας το σήμα τροχαίας υπό περιστάσεις που να συνιστούν αμέλεια ως εκ της επικίνδυνης προσέγγισης της μοτοσυκλέτας με αποτέλεσμα ν΄ αποκόψει την πορεία της σε τόση απόσταση ώστε να μην παρείχετο περιθώριο αντίδρασης στον ενάγοντα. Ο ενάγοντας βέβαια έχει, ως άνω, πει πως είδε το αυτοκίνητο ελάχιστο χρόνο πριν από τη σύγκρουση. Η ουσία όμως, όπως προκύπτει και από τη μαρτυρία του κου Ιωακείμ, είναι πως η ενάγουσα απέκοψε την πορεία του ενάγοντα όταν αυτός βρισκόταν σε προσέγγιση σύγκρουσης και υπ΄ αυτό το κυρίαρχο δεδομένο είναι που πρέπει να ληφθεί η αναφορά του ενάγοντα. Ότι, δηλαδή αντελήφθη το αυτοκίνητο να του αποκόπτει την πορεία του την τελευταία στιγμή και όχι ότι ενώ είχε χρόνο και ευχέρεια να το αντιληφθεί και να το αποφύγει δεν το έπραξε. Ως εκ τούτου η εναγόμενη ευθύνεται πλήρως για το ατύχημα. Ο ενάγοντας τραυματίστηκε. Ως εκ των τραυματισμών του είναι κοινώς παραδεκτό ότι παρέμεινε εκτός εργασίας, ως χρυσοχόος, για 6 μήνες. Ισχυρίζεται περαιτέρω ότι υπέστη μείωση εισοδημάτων λόγω μείωσης της αποδοτικότητας του ως χρυσοχόος και στη συνέχεια λόγω του ότι αναγκάστηκε να αλλάξει επάγγελμα και από χρυσοχόος να γίνει οδηγός-διανομέας εντύπων, με χαμηλότερα εισοδήματα. Απαιτεί, συναφώς, αποζημιώσεις για απώλεια εισοδημάτων 6 μηνών, και για μείωση εισοδημάτων στη συνέχεια. Απαιτεί επίσης αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία. Οι αποζημιώσεις για άλλες ειδικές ζημίες έχουν συμφωνηθεί συνολικά στο ποσό των £1.320,-. Έγιναν κοινώς αποδεκτά, ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Ταντελέ (μέρος) και του γιατρού Ηλία Γ. Γεωργίου, χειρουργών ορθοπεδικών. Στο πιστοποιητικό του δρα Ταντελέ στο βαθμό που έγινε κοινώς αποδεκτό αναφέρονται τα ακόλουθα: «O ανωτέρω ασθενής εξετάστηκε στην κλινική μου την 5ην Νοεμβρίου, 2001 και μου ανέφερε ότι ενεπλάκη σε τροχαίον ατύχημα την προηγουμένη, ο ασθενής ήτο οδηγός μοτοποδηλάτου και κτυπήθηκε από αυτοκίνητο. Κατά την προσέλευσή του παρεπονείτο για κεφαλαλγία και ζάλη. Επίσης ο ασθενής μου ανέφερε ότι είχε κάνει μερικούς εμετούς μετά το δυστύχημα. Παρεπονείτο για πόνο κατά τον δεξιό ώμο, ως και για πόνο και δυσκαμψία του αυχένος. Επίσης αιτιάτο για έντονον άλγος κατά την δεξιά ποδοκνημική άρθρωση. Κατά την εξέταση, ο ασθενής είχε τις αισθήσεις του και επικοινωνούσε με το περιβάλλον, πλην όμως ήτο χλωμός και φαινόταν ζαλισμένος. Δεν παρετηρήθησαν νευρολογικές διαταραχές από το κεντρικό νευρικό σύστημα. Οι κινήσεις του αυχένος ήσαν επώδυνες και περιορισμένες. Υπήρχεν ευαισθησία κατά τους οπισθίους αυχενικούς μύες. Υπήρχεν εκσεσημασμένον οίδημα και εκχύμωση κατά τον δεξιό ώμο, ως επίσης πλήρης απουσία κινήσεων του δεξιού ώμου. Κατά την δεξιά ποδοκνημική, υπήρχεν εκσεσημασμένον αιμάτωμα και εκχύμωση γύρω από την άρθρωση. Υπήρχεν νεκρωτική εσχάρα και βαθείες εκδορές κατά το έσω σφυρό. Ελήφθησαν ακτινογραφίες αυχένος και δεξιού ώμου, ως επίσης και δεξιάς ποδοκνημικής. Οι ακτινογραφίες έδειξαν ενσφηνωμένο κάταγμα απαγωγής του αυχένος του δεξιού βραχιονίου (IMPACTED ABDUCTION FRACTURE). Λόγω των πολλαπλών τραυμάτων, ο ασθενής εισήχθη στην κλινική για νοσηλεία και παρακολούθηση. Έγινε ανάρτηση του δεξιού άνω άκρου, ο ασθενής ετέθη σε αντιβίωση και αναλγητικά φάρμακα. Επίσης ο ασθενής ετέθη σε νευρολογική παρακολούθηση. Ο ασθενής παρέμεινε νοσηλευόμενος μέχρι την 9ην Νοεμβρίου, 2001, ότε και απελύθη. Η γενική του κατάσταση είχε βελτιωθεί, αλλά ο δεξιός ώμος εξακολουθούσε να είναι πολύ διογκωμένος και οι κινήσεις αυτού επώδυνες. Επίσης πολύ διογκωμένη και επώδυνη ήτο η δεξιά ποδοκνημική άρθρωση. Συνεστήθη στον ασθενή η συνέχιση της αντιβίωσης, ως και η πλήρης ανάπαυση στο σπίτι. Ο ασθενής παρεκολουθείτο σαν εξωτερικός, σε τακτά χρονικά διαστήματα, ήτοι την 12ην, 15ην, 20ην και 29ην Νοεμβρίου. Την 1ην Δεκεμβρίου, η νεκρωτική εσχάρα στην έσω επιφάνεια της ποδοκνημικής αφηρέθη χειρουργικώς καθώς και νεκρωτικοί ιστοί από την περιοχή. Ο ασθενής επεσκέπτετο την κλινική κάθε δύο με τρεις ημέρες για αλλαγές. Χρειάστηκε περίπου ένας μήνας για επούλωση του τραύματος. Κατά την διάρκεια των εξετάσεων εγένοντο και ακτινογραφίες του ώμου για έλεγχο του κατάγματος. Ο ασθενής, έναν μήνα μετά τον τραυματισμό του παρεπέμφθη για φυσιοθεραπεία, για την κινητοποίηση του ώμου. Παρέμεινε εκτός εργασίας μέχρι την 5ην Μαίου
2. Κατά την τελευταία εξέταση την 22αν Ιουλίου, ο ασθενής εξακολουθεί να παραπονείται για πόνον και δυσκαμψία του δεξιού ώμου. Εις την περιοχή του δεξιού ώμου παρατηρείται απαγωγή: 100° (φυσιολογική 180°), έξω στροφή: περιορισμένη, έσω στροφή: αρκετά περιορισμένη (αδυνατεί να αγγίξει την σπονδυλική στήλη). Η περιαγωγή του ώμου δεν δύναται να επιτελεσθεί. Ο περιορισμός αυτός των κινήσεων δέον να θεωρείται μόνιμος.» Ό,τι δεν έγινε κοινώς αποδεκτό από το πιστοποιητικό Ταντελέ ήταν αφενός ο χαρακτηρισμός «αρκετά περιορισμένη» για τις κινήσεις της έξω και της έσω στροφής του δεξιού ώμου, οπότε και παρέμεινε ο χαρακτηρισμός «περιορισμένη» και αφετέρου, μια αναφορά σε δυσχέρειες στην καθημερινή ζωή. Ως προς το πρώτο ζήτημα ο δρ Ταντελές ως μάρτυρας για τον ενάγοντα ανέφερε πως κατά την τελευταία εξέταση του ενάγοντα στις 18.11.04, διαπίστωσε πως οι κινήσεις του ώμου ήταν ακόμη πιο περιορισμένες από ότι ήταν όταν είχε συντάξει το πιστοποιητικό, το
3. Δεν επρόκειτο δηλαδή πλέον, απλώς για «αρκετά περιορισμένες» κινήσεις, αλλά για πρακτικώς ανύπαρκτες. Ο δρ Ταντελές μίλησε χαρακτηριστικά για «κατάργηση αυτών των κινήσεων». Όμως αυτή η μαρτυρία δεν συνάδει με την κοινώς αποδεκτή αναφορά στην έκθεση Γεωργίου ότι πρόκειται για «μετρίου βαθμού περιορισμό των στροφικών κινήσεων του ώμου». Περιπλέον, ο ισχυρισμός για πρακτικώς ανύπαρκτες, «καταργημένες» κινήσεις του ώμου, δεν καλύπτονται από την έκθεση απαίτησης που αναφέρεται σε «αρκετά περιορισμένες κινήσεις». Γενικά δε η προφορική μαρτυρία του δρος Ταντελέ που είχε σκοπό να συμπληρώσει τα όσα δεν έγιναν κοινώς αποδεκτά από το πιστοποιητικό του, δεν ήταν πειστική. Όταν λ.χ. ρωτήθηκε, αντεξεταζόμενος, κατά πόσο επρόκειτο για συντριπτικό κάταγμα απάντησε με δισταγμό «Εξαρτάται» και μετά συμπλήρωσε «Βεβαίως ήταν συντριπτικό αυτό το κάταγμα». Του υπεδείχθη ότι στο πιστοποιητικό του δεν υπάρχει τέτοια αναφορά και προσπάθησε να εξηγήσει πως θα έπρεπε να γράψει ολόκληρη σελίδα για να περιγράψει το κάταγμα. Συντριπτικό κάταγμα, δέχθηκε ο μάρτυρας, υπάρχει στην περίπτωση που το οστούν σπάζει σε «πάρα πολλά κομμάτια». Ο χαρακτηρισμός, λοιπόν, περί συντριπτικού κατάγματος είναι ουσιώδης και δεν θα αναμενόταν να παραβλεφθεί και μάλιστα για το λόγο που επικαλέστηκε ο μάρτυρας. Δεν επρόκειτο για λεπτομέρειες που θα απαιτούσαν μακρά καταγραφή, αλλά μια μόνο, πλην ουσιαστική, λέξη. Άλλωστε ο ίδιος ο μάρτυρας, όταν συνέχισε η αντεξέταση του επί του θέματος, συμφώνησε τελικά με την υποβολή ότι το κάταγμα δεν ήταν συντριπτικό, αναιρώντας ευθέως την προηγούμενη του αναφορά. Τέτοια παλινδρόμηση χωρίς εξήγηση, επί ενός θεμελιακού θέματος εξουδετερώνει ευρύτερα την επιστημονική αξία της μαρτυρίας πέραν των όσων έγιναν κοινώς αποδεκτά. Έτσι, ως υπόβαθρο για την ιατρική πτυχή της υπόθεσης θα ληφθούν τα όσα έγιναν κοινώς αποδεκτά προς συμπλήρωση της παρουσίασης των οποίων παρατίθενται και τα όσα ο δρ Γεωργίου αναφέρει στην έκθεση του:- «Στις 19/2/04 με επισκέφθηκε στην κλινική μου με σκοπό την εξέταση του, και ετοιμασία της παρούσας ιατρικής έκθεσης. Η εξέταση ήταν τόσο κλινική όσο και ακτινολογική και έγινε σε σχέση με το ιατρικό ιστορικό τραυματισμού του μετά από τροχαίο ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη στις 4/11/
4. Ο ίδιος στο ιστορικό του αναφέρει ότι ενώ επέβαινε μοτοποδηλάτου ενεπλάκη σε τροχαίο ατύχημα με ιδιωτικό αυτοκίνητο. Μεταφέρθηκε αρχικά εις το Νοσοκομείο Λάρνακας όπου του έγιναν οι αναγκαίες εξετάσεις. Την επομένη ημέρα επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό χειρουργό Γ. Ταντελέ ο οποίος και κατέγραψε σε ιατρική του έκθεση ημ. 5/8/02 τα πιο κάτω τραύματα: Οίδημα και μωλωπισμός στον δεξιό ώμο - ακτινολογική εξέταση έδειξε κάταγμα του αυχένα του βραχιονίου οστού. Αιμάτωμα και ευαισθησία στην δεξιά ποδοκνημική άρθρωση με νεκρωτική εσχάρα και βαθιές εκδορές στην περιοχή του έσω σφυρού. Κατά την νευρολογική παρακολούθηση δεν καταγράφηκε οποιαδήποτε ανωμαλία. Η θεραπεία ήταν συντηρητική και συνίστατο σε μερική ακινητοποίηση του κατάγματος του ώμου σε κρεμαστήρα. Περαιτέρω του εχορηγήθησαν οι αναγκαίες αλλαγές του δερματικού τραύματος της ποδοκνημικής άρθρωσης. Σε επόμενο στάδιο χρειάστηκε χειρουργικός καθαρισμός - αφαίρεσης νεκρωμένης περιοχής του δέρματος της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης. Ένα μήνα μετά από το ατύχημα αφαιρέθη ο κρεμαστήρας και συνεστήθη κινησιοθεραπευτική - φυσιοθεραπευτική αγωγή. Δεν υπάρχει προηγούμενο ιστορικό καταγμάτων τραυματισμών σοβαρών παθήσεων ή εγχειρήσεων. Αναφέρει ότι το επάγγελμα του κατά την ημέρα του ατυχήματος ήταν εκείνο του χρυσοχόου - υπαλλήλου εταιρείας. Παρέμεινε εκτός εργασίας για περίοδο 6 μηνών και επέστρεψε στο προ του ατυχήματος επάγγελμα του. Του εχορηγήθη φυσιοθεραπευτική αγωγή σε 25 περίπου διαφορετικές συνεδρίες. Περιγράφοντας την παρούσα του κατάσταση 2½ σχεδόν χρόνια από το ατύχημα, παραπονείται για μόνιμη αίσθηση δυσκαμψίας του δεξιού ώμου και περιοδικό πόνο στην άρθρωση. Κατά την προσπάθεια ανύψωσης και μεταφοράς μεγάλων βαρών παραπονείται για αίσθηση αδυναμίας. Η άρθρωση του δεξιού ώμου σύμφωνα με την αναφορά του είναι επώδυνη κατά την διάρκεια της νύχτας και όταν ξαπλώνει στην δεξιά πλευρά του σώματος του. Η κλινική εξέταση έδειξε τα πιο κάτω ευρήματα: Ι. Η απαγωγή του δεξιού ώμου είναι κατορθωτή σε εύρος 100 - 110 μοιρών (επίπεδο ύψους της κεφαλής). Το ίδιο εύρος κίνησης παρουσιάζει η κάμψη. ιι. Μετρίου βαθμού περιορισμός των στροφικών κινήσεων του ώμου. ιιι. Φυσιολογική κινητικότητα του δεξιού αγκώνα, δεξιού καρπού και δακτύλων του δεξιού χεριού. Ακτινολογική εξέταση που έγινε από εμένα επιβεβαίωσε επουλωμένο κάταγμα του αυχένα του δεξιού βραχιονίου οστού (δεξιός ώμος). [1] Το ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη είχε σαν αποτέλεσμα ο τραυματίας να υποστεί κάταγμα του αυχένα του άνω άκρου του δεξιού βραχιονίου οστού (δεξιός ώμος). Επίσης υπέστη τραυματισμό μαλακών μορίων της δεξιάς ποδοκνημικής περιλαμβανομένου και τραυματισμού του δέρματος του έσω σφυρού. [2] Του εχορηγήθη συντηρητική αγωγή υπό μορφή μερικής ακινητοποίησης του δεξιού ώμου σε κρεμαστήρα. Επίσης συντηρητική θεραπεία του τραυματισμού της δεξιάς ποδοκνημικής άρθρωσης. Σε επόμενο στάδιο έγινε αφαίρεση περιοχής νεκρωμένου δέρματος από την έσω επιφάνεια της δεξιάς ποδοκνημικής. [3] Με την αφαίρεση του κρεμαστήρα ένα μήνα μετά από το ατύχημα συνεστήθη εντατική φυσιοθεραπευτική - κινησιοθεραπευτική αγωγή με σκοπό την όσο το δυνατό αποκατάσταση της κινητικότητας του δεξιού ώμου και ενδυνάμωση του μυϊκού συστήματος του δεξιού άνω άκρου. [4] Τα σημερινά κλινικά ευρήματα χαρακτηρίζονται από βαθμό δυσκαμψίας της άρθρωσης του δεξιού ώμου με κύριο χαρακτηριστικό την ικανότητα ανύψωσης του δεξιού άνω άκρου μέχρι του επιπέδου της κεφαλής. [5] Λαμβανομένου υπόψη του χρονικού διαστήματος που παρήλθε από το ατύχημα, δεν αναμένεται από πρακτικής πλευράς καλυτέρευση του βαθμού της υφιστάμενης δυσκαμψίας. [6] Θα αντιμετωπίζει δυσκολία σε περιπτώσεις που επιβάλλεται η ανύψωση του δεξιού άνω άκρου υπεράνω της κεφαλής (π.χ. τοποθέτηση βιβλίων σε ψηλά ράφια κλπ). [7] Η συνολική περίοδος αναρρωτικής άδειας διάρκειας έξη μηνών κρίνεται σε αναγκαία για την μορφή του τραυματισμού πλαίσια.» Η διαπίστωση πως οι κινήσεις του ώμου δεν είναι «πρακτικώς ανύπαρκτες», αλλά πρόκειται για «μετρίου βαθμού περιορισμό» είναι χρήσιμη για την αξιολόγηση του ισχυρισμού του ενάγοντα πως μειώθηκε η απόδοση του ως χρυσοχόος σε βαθμό που τελικά ν΄ αναγκαστεί ν΄ αλλάξει επάγγελμα. Ο μετρίου βαθμού περιορισμός στις στροφικές κινήσεις του ώμου δεν συνάδει με τέτοιο ισχυρισμό αν ληφθεί υπόψη ο τρόπος εργασίας ενός χρυσοχόου όπως ο ίδιος ο ενάγοντας περιέγραψε. Ως χρυσοχόος, είπε, έπρεπε να δουλεύει με σφυρί για να λυγίζει βραχιόλια κτλ. Δέχθηκε πως όταν κτυπάς με σφυρί κινείς την αγκώνα, «αλλά, συμπλήρωσε, επηρεάζει και τον ώμο πάνω». Αυτή όμως η συμπλήρωση δεν εξηγεί πειστικά πώς ο περιορισμός των στροφικών κινήσεων του ώμου επηρεάζει την εργασία με σφυρί ή άλλως πως πάνω σε μικρά κοσμήματα. Είναι κοινώς αποδεκτό πως υπάρχει «φυσιολογική κινητικότητα του δεξιού αγκώνα, δεξιού καρπού και δακτύλων του δεξιού χεριού» και ότι το κύριο χαρακτηριστικό της δυσκαμψίας που παρουσιάζει ο ενάγοντας είναι «η ικανότητα ανύψωσης του δεξιού άνω άκρου μέχρι του επιπέδου της κεφαλής» κάτι που προκαλεί δυσχέρεια «σε περιπτώσεις που επιβάλλεται η ανύψωση του δεξιού άνω άκρου υπεράνω της κεφαλής (π.χ. τοποθέτηση βιβλίων σε ψηλά ράφια κλπ)» (Τεκμήριο 6). Ο ίδιος ο ενάγοντας είπε πως μπορεί να σηκώσει το χέρι του μέχρι το ύψος του ώμου αλλά δεν μπορεί να το κινεί προς τα πίσω. Αυτή του η αναφορά είναι κατανοητή και συνάδει με τα κοινώς αποδεκτά ιατρικά δεδομένα. Δεν είναι όμως κατανοητό, ως άνω, και καθόλου πειστικό πώς η εργασία του χρυσοχόου όπως την περιέγραψε επηρεάζεται από το πρόβλημα των στροφικών κινήσεων του ώμου. Ο δε δρ Ταντελές δέχθηκε ότι γνώριζε το επάγγελμα του ενάγοντα. Παρά ταύτα, στο ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 5) δεν αναφέρεται σε ανικανότητα για τη συγκεκριμένη εργασία. Αντ΄ αυτού, του χορήγησε άδεια απουσίας 6 μηνών. Η αποτυχία διασύνδεσης της μείωσης στην εργασία και τα εισοδήματα του ενάγοντα και των τραυματισμών που υπέστη, φαίνεται και από περαιτέρω δική του μαρτυρία. Παρά την προσπάθεια του να πείσει ότι άλλαξε τελικά επάγγελμα λόγω των τραυματισμών του, δεν απέφυγε να πει πως μετά την κατεδάφιση της Δημοτικής Αγοράς, στην περιοχή όπου είχε το κατάστημα του, το κέντρο της πόλης ερημώθηκε και η δουλειά έπεσε κατακόρυφα. Όλα τα καταστήματα γύρω από το κατάστημα του, είπε, έκλεισαν. Η κατάληξη είναι πως ο ενάγοντας απέτυχε να συνδέσει τη μετέπειτα, πέραν των 6 μηνών, κατάσταση της εργασίας του με τις συνέπειες του τραυματισμού του. Συνεπώς θα αποτύχει και η σχετική απαίτηση του. Επί του ζητήματος της απώλειας εισοδημάτων για 6 μήνες θα επανέλθω. Γενικά η μαρτυρία του επί του θέματος των συνεπειών των τραυματισμών του, εκτός του ότι δεν εξηγεί πειστικά, ως άνω, την κατ΄ ισχυρισμό ανικανότητα να εργάζεται ως χρυσοχόος, ήταν υπερβολική. Ενώ το πρόβλημα εντοπίζεται κατ΄ ουσία στις στροφικές κινήσεις του ώμου και στην δυσχέρεια «ανύψωσης του δεξιού άνω άκρου υπεράνω της κεφαλής», ο ενάγοντας καθ΄ υπερβολή ισχυρίστηκε πως δεν μπορεί να νιφτεί και να φάει. Δεν μπορεί, είπε, να σηκώσει το χέρι του μέχρι το στόμα του και τρώει σκυφτός. Για τον ίδιο λόγο, κατέληξε, σκύβει για να πιει νερό. Πρόκειται σαφώς για εξωπραγματικές αναφορές. Παραμένει πάντως γεγονός ότι ο ενάγοντας υπέστη τους τραυματισμούς και τις συνέπειες που περιγράφονται στα κοινώς αποδεκτά ιατρικά πιστοποιητικά. Οι υποκειμενικές του αναφορές σε πόνο και ταλαιπωρία γίνονται αποδεκτές στο βαθμό που καλύπτονται από τα ιατρικά πιστοποιητικά, αφαιρουμένης της υπερβολικής διάστασης που ο ενάγοντας επιχείρησε να προσδώσει. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εισηγήθηκε ως δίκαιη αποζημίωση για πόνο και ταλαιπωρία το ποσό των £12.000,-. Έστω κι αν αυτή η εισήγηση έγινε υπό το φως της μαρτυρίας του ενάγοντα, πάντως παραμένει εντός των ευλόγων πλαισίων που καθορίζονται από τις κακώσεις που υπέστη ο ενάγοντας οι οποίες ήταν σε τέτοιο βαθμό ώστε να μείνει ευλόγως εκτός της εργασίας του χρυσοχόου για 6 μήνες και τις μόνιμες συνέπειες όπως περιγράφονται στα πιστοποιητικά. Ως αποζημίωση για πόνο και ταλαιπωρία καθορίζεται το ποσό των £12.000,-. Ο ενάγοντας ανέφερε ότι τα καθαρά εισοδήματα του κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν £180-£200,- εβδομαδιαίως. Το θέμα περιορίζεται από τα δικόγραφα σε £180,-. Εκεί, ας σημειωθεί, γίνεται εκ παραδρομής λόγος για 18 εβδομάδες, χωρίς όμως σημασία και ανάγκη τροποποίησης εφόσον αναφέρεται η ορθή περίοδος άδειας (4.11.2001-5.5.2002) και το ορθό ποσό που αντιστοιχεί σ΄ αυτή την περίοδο (£4.680,-). Ο ενάγοντας δεν τηρούσε, είπε, και δεν παρουσίασε λογιστικά βιβλία. Όταν του ζητήθηκαν περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες σε σχέση με τα εισοδήματα του, επεσύναψε αντίγραφα των φορολογικών του δηλώσεων για τα έτη 2001 και
5. Αυτό ήταν ανορθόδοξο εφόσον οι λεπτομέρειες καθίστανται μέρος του δικογράφου και στο δικόγραφο δεν μπορούν να επισυνάπτονται έγγραφα. Αμφότερες όμως οι πλευρές αναφέρθηκαν στα έγγραφα αυτά. Η ευπαίδευτη δικηγόρος της εναγόμενης υπέδειξε ότι οι δηλώσεις υποβλήθηκαν μετά το δυστύχημα και άρα είναι χωρίς αξία. Άλλωστε, ούτως ή άλλως, αποτελούν δηλώσεις του ιδίου του διαδίκου και ως τέτοιες, αξία κανονικά θα είχαν σε περίπτωση που θα τις επικαλείτο η άλλη πλευρά προς αντίκρουση του. Όμως εν προκειμένω υπεβλήθη στον ενάγοντα πως για τους 6 μήνες που έμεινε εκτός εργασίας το τί απώλεσε είναι σύμφωνα με τη δήλωση του το ποσό των £6.487,-. Η υποβολή ως προς το ποσό ήταν εσφαλμένη εφόσον αφορούσε τους 6 μήνες που έμεινε εκτός εργασίας ενώ το ποσό των £6.487,- είναι για ολόκληρο το
6. Δεν παύει όμως ν΄ αποτελεί έμμεση, έστω, αποδοχή του τι είχε δηλώσει ο ενάγοντας για το 2001, ποσό που ήταν μειωμένο ως εκ της απουσίας του κατά τους τελευταίους 2 μήνες του 2001 από την εργασία του. Με προηγούμενη δε υποβολή ελέχθη στον ενάγοντα πως «από τον τραυματισμό του δεν είχε απώλεια εισοδήματος πλην των 6 μηνών που ήταν με άδεια». Γίνεται έτσι και πάλιν δεκτό ότι είχε εισοδήματα που συνοδεύονται, ως άνω, με την περαιτέρω υποβολή περί £6.487,-. Έτσι, παρά το ότι ο ενάγοντας δεν παρουσίασε συγκεκριμένα στοιχεία όπως κανονικά απαιτείται, από την αντεξέταση γίνεται κατ΄ ουσία αποδεκτό πως απώλεσε εισοδήματα που είναι στα πλαίσια της μεταγενέστερης φορολογικής του δήλωσης για τους 10 μήνες του
7. Υπ΄ αυτό το πρίσμα αποδέχομαι ότι ο ενάγοντας υπέστη απώλεια £4.680,-. Η ευπαίδευτη δικηγόρος του ενάγοντα έθεσε όμως ένα περαιτέρω ζήτημα. Οι δηλώσεις, είπε, υποβλήθηκαν σε μεταγενέστερο χρόνο. Άρα κατά τον ουσιώδη χρόνο ο ενάγοντας απέκρυβε τα εισοδήματα του. Έτσι δεν μπορεί τώρα να επικαλείται πως είχε εισοδήματα, κατ΄ εφαρμογή της αρχής που διατυπώθηκε στην Ορφανίδης ν. Ορφανίδη