← Κύπρος

Δανιήλ Γεωργιάδη ν. Archimides Pavlos Paraskevaides Ltd, Αγ. Αρ. 444/01, 20 Μαρτίου 2006

Δανιήλ Γεωργιάδη ν. Archimides Pavlos Paraskevaides Ltd, Αγ. Αρ. 444/01, 20 Μαρτίου 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2006:A9 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ Αγ. Αρ. 444/01 ΜΕΤΑΞΥ:- Δανιήλ Γεωργιάδη, από το Δάλι ΕΝΑΓΟΝΤΑ - και - Archimides & Pavlos Paraskevaides Ltd, εκ Λευκωσίας ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ ---------------------------- Ημερομηνία: 20 Μαρτίου 2006 Για τον Ενάγοντα: κ. Στ. Αμερικάνος Για τον Εναγόμενο: κ. Ντ. Παπαδόπουλος ------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή ο ενάγων αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για μόνιμη ανικανότητα, σωματικές βλάβες, πόνο, απώλειες μελλοντικών απολαβών κ.λ.π, συνεπεία εργατικού ατυχήματος το οποίο επεσυνέβη στις 6.9.2000 ενώ ο ενάγων εργοδοτείτο από τους εναγόμενους και κατά τη διάρκεια εκτέλεσης των καθηκόντων του. Είναι ισχυρισμός του ενάγοντα ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων των εναγομένων. Στην Υπεράσπιση τους οι εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι δεν φέρουν οποιαδήποτε ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος και περαιτέρω ότι την αποκλειστική και/ή σε μέγιστο βαθμό ευθύνη, τη φέρει ο ίδιος ο ενάγοντας. Αρνούνται επίσης τις αξιώσεις του ενάγοντα για αποζημιώσεις. Μ Α Ρ Τ Υ Ρ Ι Α Οι ενάγοντες για να αποδείξουν την υπόθεση τους κάλεσαν τρεις μάρτυρες ως εξής: - Μ.Ε. 1: Ιωάννης Πίσσης - Μ.Ε. 2: Δανιήλ Γεωργιάδης (ενάγοντας) - Μ.Ε. 3: Σίμος Νησιώτης Από πλευράς Υπεράσπισης κλήθηκε να καταθέσει ένας μόνο μάρτυρας, ο Αθανάσιος Αθανασίου (M.Y.1). ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΠΟ ΠΛΕΥΡΑΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Ο Μ.Ε.1 είναι Επιθεωρητής Εργασίας στο Τμήμα Επιθεώρησης στο Γραφείο Εργασίας. Αναφέρθηκε στα προσόντα του και στα καθήκοντα του. Επεξήγησε ότι μέσα σε αυτά τα καθήκοντα είναι η διερεύνηση εργατικών ατυχημάτων προς το σκοπό διαπίστωσης των αίτιων και για αποφυγή εμφάνισης στο μέλλον παρόμοιων περιστατικών. Εκεί όπου διαπιστώνεται ευθύνη του εργοδότη, ανάλογα με διάφορα κριτήρια που υπάρχουν, αποφασίζεται και ποινική δίωξη εναντίον του. Το επίδικο ατύχημα, που επεσυνέβη στις 6.9.2000 σε εργοτάξιο του υπό ανέγερση Νέου Νοσοκομείου Λευκωσίας, στον παλαιό δρόμο Λευκωσίας-Λεμεσού, το διερεύνησε την επομένη κατόπιν ενημέρωσης που είχε από Λειτουργό Ασφάλειας της εναγομένης εταιρείας. Η εναγόμενη εταιρεία, η οποία ήταν ο κύριος εργολάβος του έργου, γνωστοποίησε το επίδικο εργατικό ατύχημα στο καθορισμένο έντυπο (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1). Επιτόπου πήρε μετρήσεις και έλαβε φωτογραφίες. Στη συνέχεια ετοίμασε έκθεση διερεύνησης του ατυχήματος (ΕΓΓΡΑΦΟ 1) την οποία υιοθέτησε ενώπιον του Δικαστηρίου ως μέρος της κύριας εξέτασης του. Το ατύχημα συνέβηκε όταν σε κάποια στιγμή ο ενάγων μετά από οδηγίες του Επιστάτη του Μιχάλη Μισιαούλη προσπάθησε να αφαιρέσει ξύλινη δοκίδα η οποία βρισκόταν κάτω από τη βάση μεταλλικού κυλινδρικού δοχείου βάρους 1.800 kg. Για άγνωστο λόγο η ξύλινη δοκίδα κόπηκε, το δοχείο μετακινήθηκε με αποτέλεσμα τα δάκτυλα του ενάγοντα να συνθλιβούν μεταξύ μεταλλικής βάσης του δοχείου και της ξύλινης δοκίδας την οποία προσπαθούσε να αφαιρέσει. Όσον αφορά το χώρο εργασίας επρόκειτο για την αίθουσα μηχανοστασίου μέσα στην οποία επρόκειτο να εγκατασταθούν τέσσερις κύλινδροι ζεστού νερού. Οι κύλινδροι μεταφέρθηκαν στην είσοδο της αίθουσας αυτής με μηχανοκίνητο περονοφόρο μηχάνημα. Στην αίθουσα υπήρχε επίσης κινητό υδραυλικό συγκρότημα ανύψωσης εφοδιασμένο με τροχούς το οποίο χρησιμοποιήθηκε για τη μετακίνηση των κυλίνδρων μέσα στην αίθουσα. Την ημέρα του ατυχήματος για τη μετακίνηση των κυλίνδρων ζεστού νερού μέσα στην αίθουσα του μηχανοστασίου και την τοποθέτηση τους πάνω στις βάσεις από μπετόν που υπήρχαν σε διάφορα σημεία (συγκεκριμένα τέσσερις βάσεις) ύψους 20 εκ. η κάθε μια. Ακολουθήθηκε συγκεκριμένη μέθοδος εργασίας. Ας σημειωθεί ότι πάνω σε αυτές τις βάσεις θα τοποθετούνταν οι κύλινδροι με κατακόρυφο τρόπο. Περιγράφοντας, λοιπόν, τη μέθοδο εργασίας που ακολουθήθηκε, με βάση πληροφορίες που έλαβε ο Μ.Ε.1, με τη χρήση του μηχανοκίνητου περονοφόρου μηχανήματος οι κύλινδροι τοποθετήθηκαν πρώτα στην είσοδο του μηχανοστασίου. Στη συνέχεια, με τη χρήση του κινητού υδραυλικού συγκροτήματος ανύψωσης, των σωλήνων, των ξύλινων μαδεριών (που υπήρχαν διασκορπισμένα στο πάτωμα της αίθουσας) και του χειροκίνητου βαρούλκου ένας κύλινδρος μετακινείτο κοντά και πάνω στις βάσεις από μπετόν. Οι σωλήνες τοποθετούνταν στη βάση του κυλίνδρου με σκοπό να χρησιμοποιούνται ως τροχοί για να κυλά πάνω σε αυτούς ο κύλινδρος όταν τον έσπρωχναν. Τα ξύλινα μαδέρια χρησιμοποιούνταν ως μοχλοί ή στηρίγματα και το χειροκίνητο βαρούλκο ως μέσο ανύψωσης ή στήριξης του κυλίνδρου. Ακολουθώντας την πιο πάνω μέθοδο εργασίας, τοποθετήθηκε την ημέρα του ατυχήματος, ο ένας από τους κυλίνδρους πάνω σε μια από τις βάσεις από μπετόν η οποία ήταν η πλησιέστερη από την είσοδο του μηχανοστασίου. Στη συνέχεια, ακολουθώντας την ίδια μέθοδο έφεραν τον επόμενο κύλινδρο κοντά στην επόμενη βάση από μπετόν και τον τοποθέτησαν με κλίση (δέστε φωτογραφίες 2 και 3 του τεκμ. 3) με μέρος της βάσης του να είναι πάνω από το πάτωμα και το υπόλοιπο πάνω από τη βάση από μπετόν. Στη θέση αυτή ο κύλινδρος ήταν αναρτημένος με το χειροκίνητο βαρούλκο και στη βάση του υπήρχαν τρεις περίπου ξύλινες δοκίδες πάνω στις οποίες εδραζόταν, εν μέρει, ο κύλινδρος. Ενώ ο κύλινδρος βρισκόταν στη θέση αυτή ο Μ. Μισιαούλης φώναξε στον ενάγοντα να αφαιρέσει μια από τις ξύλινες δοκίδες η οποία βρισκόταν κάτω από τη βάση του κυλίνδρου. Για άγνωστο λόγο η ξύλινη δοκίδα κόπηκε (δέστε φωτογραφίες 4 και 5 του τεκμ. 3) ο κύλινδρος μετακινήθηκε προς τα κάτω με αποτέλεσμα τα δάκτυλα του ενάγοντα να συνθλιβούν μεταξύ μεταλλικής βάσης του δοχείου και της ξύλινης δοκίδας την οποία προσπαθούσε να αφαιρέσει (δέστε φωτογραφίες 6 και 7 του τεκμ. 3). Αποτέλεσμα τούτου ήταν να υποστεί τραυματισμό ο ενάγων. Ο Μ.Ε.1 υπογράμμισε ότι η χρήση σωλήνων για να κυλά ο κύλινδρος είχε ως αποτέλεσμα τη στρέβλωση των λαμαρίνων στη βάση του κυλίνδρου κατά την κύλιση και κατά την ανύψωση με το κινητό υδραυλικό συγκρότημα ανύψωσης και στη διάρκεια της υπερύψωσης με λοστούς-δοκίδες κ.λ.π. Όπως επεξήγησε, όταν έφθανε κοντά στη βάση ο κύλινδρος έπρεπε να τοποθετηθεί σε κατακόρυφη θέση και γι΄ αυτό χρησιμοποιείτο βαρούλκο οροφής το οποίο υπήρχε στην οροφή του μηχανοστασίου, ο γάντζος του οποίου ήταν στερεωμένος σε μεταλλικό στήριγμα το οποίο διαπερνούσε την οροφή. Λόγω διαφοράς ύψους ανάμεσα στη βάση και στο δάπεδο που ήταν 20εκ., χρησιμοποιούνταν ξύλινες δοκίδες και σωλήνες κάτω από τη βάση κυλίνδρου, υπερυψώνετο ο κύλινδρος και τοποθετείτο αρχικά στην άκρια και με τη βοήθεια του χειροκίνητου βαρούλκου ανυψώνετο. Η λαμαρίνα της βάσης του κυλίνδρου δεν μπορούσε να αντέξει τις στρεβλώσεις που προκαλούνταν από την τοποθέτηση σωλήνων και μαδεριών. Ο Μ.Ε.1 ανέφερε ότι με βάση τα μέσα που χρησιμοποιούνταν και τη μέθοδο εργασίας δημιουργούνταν οι ακόλουθοι κίνδυνοι:- - Κίνδυνος εύκολης μετατόπισης του κυλίνδρου, - Κίνδυνος ανεξέλεγκτης μετατόπισης του κυλίνδρου με κίνδυνο τραυματισμού στα χέρια και στα πόδια των εργαζομένων κατά την προσπάθεια μετακίνησης σωλήνων και μαδεριών Όπως επεξήγησε περαιτέρω, οι εργοδοτούμενοι εκτίθοντο σε κίνδυνο τραυματισμού τους γιατί θα έπρεπε να τοποθετούν τα χέρια τους σε τέτοια θέση για να αφαιρούν και να προσθέτουν σωλήνες και μαδέρια κατ' επανάληψη, κάτι το οποίο γινόταν και στις δύο φάσεις εργασίας, τόσο στο στάδιο μετακίνησης σε όλο το μήκος του δαπέδου του μηχανοστασίου και τοποθέτησης των κυλίνδρων στη βάση, όσο και στο στάδιο κατά την ώρα της ανύψωσης τους από το δάπεδο στη βάση. Ένας άλλος κίνδυνος που υπήρχε ήταν αυτός της πτώσης του κυλίνδρου εφόσον δεν ήταν αναρτημένος στην κορυφή του. Η δε χρήση χειροκίνητου βαρούλκου με αλυσίδες δεν απέτρεπε, όπως ήταν αναρτημένος ο κύλινδρος, τη μετατόπιση της βάσης του κυλίνδρου, απλώς το συγκρατούσε για να μην γείρει ολόκληρος στο έδαφος. Σε καμία περίπτωση όπως ήταν τοποθετημένο αν αφαιρείτο οτιδήποτε από τη βάση του κυλίνδρου, η βάση του κυλίνδρου θα μετατοπίζετο και μάλιστα ανεξέλεγκτα. Περαιτέρω, σε ό,τι αφορά τα μαδέρια, δεν μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να κυλήσει ο κύλινδρος και δεν ήταν ικανοποιητικής αντοχής ανάλογα με τον τρόπο φόρτισης τους για να αντέξουν ένα τέτοιο φορτίο. Οι δε σωλήνες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μικρού μήκους και μικρότερες από τη διάμετρο του κυλινδρικού δοχείου με αποτέλεσμα να ξεφεύγουν από τη βάση του. Ήταν το συμπέρασμα του Μ.Ε.1 ότι η μέθοδος εργασίας που ακολουθήθηκε, τόσο στη διάρκεια μετακίνησης των κυλίνδρων στο πάτωμα μέσα στο μηχανοστάσιο όσο και στη διάρκεια υπερύψωσης των κυλίνδρων για την τοποθέτηση τους πάνω στις βάσεις από μπετόν δεν ήταν ασφαλισμένη. Τόνισε ότι ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιήθηκαν οι σωλήνες και τα μαδέρια, λαμβάνοντας υπόψη την υπό κλίση ανάρτηση των κυλίνδρων, της μη ικανοποιητικής αντοχής των λαμαρίνων της βάσης και της συχνής μετακίνησης των σωλήνων και των μαδεριών καθιστούσε τη μετακίνηση των κυλίνδρων δύσκολη και επικίνδυνη λόγω αστάθειας και ανεξέλεγκτης μετατόπισης του κυλίνδρου. Ακόμη, ότι η χρήση των σωλήνων ως τροχοί στη βάση του κυλίνδρου δεν εξυπηρετούσε το σκοπό τους γιατί οι λαμαρίνες στρέβλωναν και η κύλιση του κυλίνδρου δεν ήταν εφικτή. Τέλος, απετέλεσε επιπρόσθετο συμπέρασμα του η υψομετρική διαφορά των 20 εκ., (μεταξύ βάσης από μπετόν και πατώματος) λαμβάνοντας υπόψη το περιορισμένο ωφέλιμο ύψος του μηχανοστασίου που δεν επέτρεπε την κατακόρυφη ανύψωση των κυλίνδρων, δημιουργούσε κινδύνους ανεξέλεγκτης μετατόπισης στη βάση τους γιατί κατά τη διάρκεια τοποθέτησης τους από το ένα επίπεδο στο άλλο, ο κύλινδρος βρισκόταν υπό κλίση. Στην αντεξέταση του, ο Μ.Ε.1 έκρινε τις αλλοιώσεις στις βάσεις των κυλίνδρων σοβαρό αίτιο για το ατύχημα εξηγώντας ότι οι λαμαρίνες είχαν στρεβλωθεί από τα μαδέρια που σφηνώνονταν από κάτω, ενώ αν η βάση ήταν στερεάς κατασκευής και επίπεδη το μαδέρι δεν θα σφηνώνετο και πολύ πιο εύκολα θα αφαιρείτο. Άρα, λόγω στρέβλωσης των λαμαρίνων της βάσης του κυλίνδρου ήταν πολύ δύσκολο να αφαιρεθούν τα μαδέρια. Διευκρίνισε ότι είχε δει το μαδέρι που προσπάθησε ο ενάγων να αφαιρέσει σφηνωμένο, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες. Ο Μ.Ε.2 υιοθέτησε γραπτή κατάθεση ως μέρος της κύριας εξέτασης του την οποία θα συνοψίσω στη συνέχεια. Εργοδοτήθηκε στην εναγόμενη το Νοέμβριο του 1999 ως υδραυλικός/οξυγονοκολλητής, βοηθός σε συνεργείο εγκατάστασης συστημάτων κλιματισμού και θέρμανσης. Από την αρχή εργαζόταν σε συνεργείο με υπεύθυνο τον επιστάτη Μιχάλη Μισιαούλη. Όσον αφορά τα καθήκοντα του, έκοβε σωλήνες, έστηναν βάσεις, μετακινούσαν και τοποθετούσαν μηχανήματα. Στις 6.9.00 εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο στα Λατσιά. Ήταν μέλος ενός από τα συνεργεία της εναγόμενης που εργάζονταν στο Νοσοκομείο με υπεύθυνο το Μιχάλη Μισιαούλη. Το συνεργείο αυτό είχε αναλάβει τη μετακίνηση και εγκατάσταση κυλίνδρων ζεστού νερού σε ισόγεια αίθουσα (μηχανοστάσιο) του νέου Νοσοκομείου Λευκωσίας. Αρχικά οι κύλινδροι μεταφέρθηκαν με περονοφόρο όχημα και τοποθετήθηκαν στη είσοδο του μηχανοστασίου. Στη συνέχεια με τη χρήση κινητού υδραυλικού συστήματος ανύψωσης, σωλήνων, ξύλινων μαδεριών και χειροκίνητου βαρούλκου μετακινούνταν από την είσοδο για να τοποθετηθούν κατακόρυφα σε βάσεις από μπετόν. Οι σωλήνες χρησιμοποιούνταν ως τροχοί για να κυλά ο κύλινδρος, τα ξύλινα μαδέρια ως μοχλοί και στηρίγματα και το βαρούλκο για στήριξη και ανύψωση του κυλίνδρου. Αρχικά τοποθετήθηκε ένας από τους κυλίνδρους στη βάση η οποία ήταν η πιο κοντινή στην είσοδο του μηχανοστασίου. Εν συνεχεία, μετέφεραν το δεύτερο κύλινδρο για να τον τοποθετήσουν στην επόμενη βάση. Ο κύλινδρος είχε μετακινηθεί από την είσοδο του μηχανοστασίου στη δεύτερη βάση από μπετόν με τη χρήση των σωλήνων, των μαδεριών και του βαρούλκου. Λόγω των συνεχών κτυπημάτων πάνω στον κύλινδρο και των «λιβερκασμάτων» της λαμαρίνας είχαν λυγίσει οι λαμαρίνες και η βάση του κυλίνδρου και δεν κυλούσε. Τοποθέτησαν σωλήνες στη βάση του κυλίνδρου με σκοπό να χρησιμοποιούνται ως τροχοί για να κυλά πάνω σε αυτούς ο κύλινδρος όταν τον έσπρωχναν. Τα ξύλινα μαδέρια ή οι σωλήνες χρησιμοποιούνταν επίσης ως μοχλοί υποβοήθησης κύλισης του κυλίνδρου ή στηρίγματα και το χειροκίνητο βαρούλκο ως μέσο ανύψωσης και στήριξης του κυλίνδρου. Ο κύλινδρος μετακινήθηκε σιγά-σιγά και έκατσε στο σημείο που ήταν η βάση στην οποία θα τοποθετείτο. Ενώ ο κύλινδρος βρισκόταν σε αυτή τη θέση, δηλαδή υπό κλίση πάνω σε βάρος της βάσης, αναρτημένος με το βαρούλκο και στη βάση του να υπάρχουν ξύλινες δοκίδες στις οποίες στηριζόταν εν μέρει, ο Μισιαούλης που βρισκόταν κοντά στις αλυσίδες του βαρούλκου φώναξε του ενάγοντα να αφαιρέσει μια από τις ξύλινες δοκίδες που ήταν στη βάση του κυλίνδρου ώστε να μπορέσει να μετακινηθεί και να εφαρμόσει στη βάση του. Όταν ο ενάγων έβαλε το χέρι του για να τραβήξει το ξύλο αυτό έσπασε και ο κύλινδρος μετακινήθηκε προς τα κάτω με αποτέλεσμα να συντριβούν τα δάκτυλα του μεταξύ ξύλινης δοκίδας και μεταλλικής βάσης του δοχείου. Ένοιωσε αφόρητο πόνο, τράβηξε απότομα το χέρι του και τότε είδε ότι έλειπε ένα δάκτυλο και το άλλο κρεμόταν από μια μεμβράνη. Ο ενάγων μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου υποβλήθηκε σε εγχείρηση για να ενωθεί ο δείκτης. Παρέμεινε στο νοσοκομείο 10 μέρες. Του διενεργήθηκε και δεύτερη εγχείρηση αρχές του 2001 από το Δρ Αλκιβιάδη στην πολυκλινική Υγεία στη Λεμεσό, γιατί είχε κολλήσει ο τένοντας σε κόκκαλο δείκτη. Αυτή η εγχείρηση απέτυχε. Έχει επισκεφθεί και το Δρ Νησιώτη για δεύτερη γνώμη. Το χειμώνα πονεί όπως επίσης και όταν αλλάζει ο καιρός και αναγκάζεται να λαμβάνει διάφορα παυσίπονα. Επιθυμεί να του διενεργηθεί νέα χειρουργική επέμβαση για επανακόλληση του δακτύλου του ή τουλάχιστον για σκοπούς καλλοπισμού. Είναι δεξιόχειρ και εξαιτίας του τραυματισμού του αδυνατεί να προβαίνει σε λεπτή σύλληψη και ανασήκωση βαριών αντικειμένων. Δεν μπορεί να πιάσει οτιδήποτε με τα δάκτυλα του δεξιού χεριού. Δεν μπορεί να σηκώσει βαριά αντικείμενα και δεν μπορεί να κάμει άλλη χειρονακτική εργασία που συνεπάγεται χρήση των δακτύλων του δεξιού χεριού του. Δεν μπορεί πλέον να εργαστεί ως υδραυλικός/συγκολλητής. Στην εργασία αυτή η χρήση των δακτύλων είναι απαραίτητη. Δεν μπορεί, συγκεκριμένα, να συγκολλήσει ή να χρησιμοποιήσει εργαλεία της τέχνης του όπως κάουρα, κατσαβίδια, πένσες και άλλα. Για περίοδο περίπου ενός έτους επισκεπτόταν δύο φορές εβδομαδιαίως το Μακάριο Νοσοκομείο για αλλαγή των γαζών, καθαρισμού της πληγής και αφαίρεση των πλατίνων. Πονούσε αφόρητα στις αρχές μέχρι που η πληγή έκλεισε. Από την εναγόμενη λάμβανε μισθό £100.- καθαρά εβδομαδιαίως, 13ο μισθό και δικαίωμα άδειας για 20 μέρες ετησίως. Του δόθηκε αναρρωτική άδεια για σχεδόν ένα χρόνο μέχρι 6.7.

  1. Μέχρι τότε η εναγόμενη πλήρωνε το μισθό του. Μόλις τελείωσε η αναρρωτική του άδεια έψαξε για δουλειά και από 1.9.2001 μέχρι 1.7.2005 εργαζόταν ως μεταφορέας/βοηθός στην ξυλεμπορική εταιρεία G. Klangides T. Kyriakides Ltd. Άρχισε με £210.- μηνιαίως καθαρά δοκιμαστικά για περίοδο τριών-τεσσάρων μηνών μέχρι τέλος
  2. Μετά από τις αρχές του 2002 αυξήθηκε ο μισθός σε £300.- και από τον Ιανουάριο του 2004 έπαιρνε μισθό £450.- μηνιαίως καθαρά. Από 1.7.2005 εργάζεται σε σταθμό βενζίνης με απολαβές £450.- μηνιαίως καθαρά χωρίς 13ο μισθό. Εάν σήμερα εργαζόταν στην εναγόμενη, με την ειδικότητα υδραυλικού/συγκολλητή και με την ανάλογη εμπειρία θα λάμβανε μισθό γύρω στις £170-£200.- καθαρά εβδομαδιαία και θα έφθανε μέχρι και £250-£300.- εβδομαδιαίως. Λόγω του ότι η ποδοσφαιρική ομάδα «Αδωνις Ιδαλίου» του είχε προσφέρει συμβόλαιο για £450.- μηνιαίως ως ποδοσφαιριστής όταν έχασε την ποδοσφαιρική περίοδο 2001-2002 υπέστη απώλειες συνολικά για £5.400.- Στην ομάδα είχε αγωνιστεί για τέσσερα χρόνια πριν πάει στρατό και σκόπευε να συνεχίσει. Είχε αρχίσει προπονήσεις πριν το ατύχημα. Όσον αφορά τον ισχυρισμό της εναγόμενης ότι του προσφέρθηκε να παραμείνει στην εργασία του, ο ίδιος τόνισε ότι δεν μπορούσε πλέον να κάμνει τη δουλειά του και ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να τον διώξουν. Εν πάση περιπτώσει, δεν ήθελε να δουλέψει στο ίδιο περιβάλλον ξανά. Στην αντεξέταση αρνήθηκε την υποβολή ότι είχε τοποθετήσει το χέρι του κάτω από τον κύλινδρο μεταξύ του κυλίνδρου και του ξύλου που προσπαθούσε να αφαιρέσει. Εξήγησε ότι κρατούσε με τα δύο χέρια τη ξύλινη δοκό όταν έγινε το δυστύχημα και συγκεκριμένα με τα τέσσερα δάκτυλα του δεξιού χεριού από πάνω και τα άλλα από κάτω. Δεν ήταν τα δάκτυλα του κάτω από τον κύλινδρο. Ήταν κοντά στη λαμαρίνα αλλά όχι από κάτω. Εξήγησε ότι ο διευθυντής της εναγόμενης εταιρείας, κ. Νάσος, του είχε πει αν ήθελε να μείνει και τίποτε περισσότερο και δεν συζήτησαν θέμα μισθού. Αρνήθηκε ότι ο τραυματισμός του δεν τον επηρέασε στο να συνεχίσει να ασχολείται με το ποδόσφαιρο στο βαθμό που ασχολείτο προηγουμένως. Αρνήθηκε επίσης την υποβολή ότι ο τραυματισμός του δεν επηρέασε αρνητικά την εισοδηματική του ικανότητα. Δεν συμφώνησε ακόμη, με την υποβολή, ότι θα μπορούσε να κάμει τη δουλειά του υδραυλικού και οξυγονοκολλητή χωρίς ουσιαστικό πρόβλημα, όπως επίσης και την υποβολή ότι υπερβάλλει όταν αναφέρεται σε αφόρητους πόνους στο δεξί χέρι. Ο Μ.Ε.3 είναι ορθοπεδικός χειρουργός. Εξέτασε τον ενάγοντα στις 4.1.05 και ετοίμασε σχετική έκθεση (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 18). Ο ενάγοντας είχε υποστεί ακρωτηριασμό του μέσου δακτύλου του δεξιού χεριού από το ύψος της μεσότητας της πρώτης φάλαγγας. Όσον αφορά το δείκτη του δεξιού χεριού, υπέστη απώλεια του μισού μήκους της πρώτης φάλαγγας λόγω συντριπτικού κατάγματος και το δημιουργηθέν κάταγμα πορώθηκε σε ωλένιον απόκλιση. Ακόμη η πρώτη φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση είναι καταργημένη και βρίσκεται σε μόνιμη κάμψη 50°. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα κινηθεί ξανά. Στη δεύτερη φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση (ονυχοφόρος φάλαγγα) ελλείπει ο εν τω βάθυ καμπτήρας τένοντας. Η δεύτερη φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση κινείται μόνο παθητικά γιατί ελλείπει, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, ο εν τω βάθη καμπτήρας τένοντας. Μπορούν να διενεργηθούν στον ενάγοντα κάποιες επεμβάσεις καλλωπισμού. Στην προκειμένη περίπτωση επειδή υπάρχει έλλειψη οστού, διατομή του εν τω βάθη καμπτήρα τένοντα και αν ακόμα αποκατασταθεί η συνέχεια το αποτέλεσμα δεν είναι συνήθως καλό. Τέτοιες επεμβάσεις θα μπορούσαν περισσότερο να βοηθήσουν στον καλλωπισμό και να μετριάσουν τον πόνο που συνήθως υπάρχει στους ψυχρούς μήνες και ίσως λιγότερο να βοηθήσουν στο λειτουργικό μέρος. Όσον αφορά το κόστος τέτοιων εγχειρήσεων στην προκειμένη περίπτωση θα χρειαστεί να γίνει μία, το κόστος της οποίας κυμαίνεται από £500-£1.000.- εν όψει του ότι δεν μπορεί να γνωρίζει τι θα βρουν και τι θα αποκαταστήσουν. Λόγω της απώλειας του ενός δακτύλου ο ασθενής αισθάνεται πόνο στο δάκτυλο που δεν υπάρχει και τούτο οφείλεται στο ότι τα νευρικά κολοβόματα ερεθίζονται από εξωτερικούς παράγοντες και ο ασθενής αισθάνεται πόνο στο απωλεσθέν άκρο του στις αλλαγές του καιρού. Ο ενάγων αδυνατεί να έχει δραγμό, δηλαδή να πιάνει με το χέρι λεπτά αντικείμενα π.χ. μολύβι και εργαλεία της δουλειάς του και πολύ δύσκολα θα μπορεί να γράψει, ενώ την εργασία του υδραυλικού-συγκολλητή δεν θα μπορούσε να την κάμνει στο βαθμό που θα ήθελε. Αδυνατεί επομένως στη σύλληψη λεπτών αντικειμένων. Όσον αφορά την άρση βάρους επειδή εδώ ο δραγμός δεν είναι απόλυτα ορθός και ελλείπει και η δύναμη γιατί υπάρχει διατομή κάποιου τένοντα λόγω του ότι ο εν τω βάθη καμπτήρας τένοντας δεν μπορεί να συλλάβει κάποιο αντικείμενο, συνεπώς δεν μπορεί και να το σηκώσει. Στην προκειμένη περίπτωση ο ενάγων έχει μια αναπηρία της τάξεως του 35%-40%, που σημαίνει ότι υπολείπεται στην εργασία του σε απόδοση σε αυτό το ποσοστό. Ο βαθμός αναπηρίας ενός ασθενή απασχολεί την ιατροδικαστική επιστήμη και υπάρχουν πάντα διαφωνίες για το ακριβές ποσοστό αναπηρίας κάποιου ατόμου. Σ΄ ένα τέτοιο εγχείρημα λαμβάνονται υπόψη διάφοροι παράγοντες, όπως οι απώλειες του ασθενή, το επάγγελμα του, η ηλικία του και στη συνέχεια προκύπτει το ποσοστό αναπηρίας. ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ Ο Μ.Υ.1 είναι διοικητικός υπεύθυνος και υπεύθυνος προσωπικού στην εναγόμενη εταιρεία. Μετά το ατύχημα που υπέστη ο ενάγων και αφού είχε συμπληρώσει την περίοδο της αναρρωτικής του άδειας, στη διάρκεια της οποίας η εταιρεία του κατέβαλλε τις απολαβές του, ο Μ.Υ.1 προσωπικά, παρότρυνε τον ενάγοντα να συνεχίσει την εργοδότηση του με την εναγόμενη εταιρεία. Η απόφαση αυτή στηρίχθηκε και στην ανθρωπιστική πλευρά του θέματος αλλά και στο ότι πίστευε ότι η συνέχιση της εργοδότησης του ενάγοντα θα ήταν προς όφελος της εταιρείας. Ο ενάγοντας ήταν και είναι ένας ικανότατος υδραυλικός, ήταν απόφοιτος Τεχνικής Σχολής και επίσης ήταν πολύ καλός στη συμπεριφορά του. Αν ο ενάγοντας συνέχιζε να εργάζεται στην εναγόμενη εταιρεία, ο καθαρός του μισθός από υπολογισμούς που ο Μ.Υ.1 έκαμε θα ανέρχετο στις £130-£135 τη βδομάδα. Αντεξεταζόμενος είπε ότι για την περίπτωση του ενάγοντα υπήρχαν πάρα πολλές δουλειές που θα μπορούσε να κάμει ένεκα της μακροχρόνιας πείρας του ως βοηθού υδραυλικού. Πίστευαν ότι ο ενάγων μπορούσε να κάμνει τη δουλειά του υδραυλικού συγκολλητή και γι' αυτό εξάλλου του εισηγήθηκε την εργοδότηση του μαζί τους. Υποστήριξε ότι η απόδοση ενός τεχνίτη εξαρτάται τα μέγιστα από τη διάθεση του και υπογράμμισε ότι υπάρχουν πολλοί αρτιμελείς τεχνίτες με κακή απόδοση. Στηρίχθηκε πάνω σε προφορικά «reports" που είχε από τον επιστάτη και επιβλέποντα μηχανικό σε σχέση με τον ενάγοντα που του δόθηκαν μετά το ατύχημα. Ο ενάγων θα μπορούσε, ενδεχομένως στο μέλλον, να γίνει βοηθός επιστάτη και αν οι συνθήκες το επέτρεπαν ακόμη και επιστάτης. Σημείωσε ότι το θέμα προαγωγής τεχνίτη σε μια εταιρεία που έχει δύο-τρεις επιστάτες, εξαρτάται από τα έργα που έχει. Όσον αφορά τον καθορισμό αμοιβής ενός βοηθού επιστάτη ή επιστάτη, εξήγησε ότι γίνεται με διάφορα κριτήρια όπως οι μισθοί άλλων συναδέλφων, η ηλικία, η εμπειρία και ασφαλώς η ικανότητα του συγκεκριμένου ατόμου να ανταπεξέλθει στη δουλειά αυτή. Συγκεκριμένο ποσό αύξησης δεν υπάρχει καθορισμένο και εξαρτάται από την απόφαση του τεχνικού διευθυντή και του Μ.Υ.
  3. Στην υποβολή ότι θα ήταν προς το συμφέρον της εναγόμενης εταιρείας αν παρέμενε ο ενάγων σε αυτή διότι θα αποφεύγετο η καταβολή ποσού μεγαλύτερου των £50.000 που η εταιρεία ήταν ασφαλισμένη, ο Μ.Υ.1 απάντησε ότι ουδέποτε πέρασε από το νου του αυτό το πράγμα και πρόσθεσε ότι το ποσό της ασφάλισης ήταν αρκετά μεγάλο για να καλύψει οποιαδήποτε απαίτηση. Στην επανεξέταση, διευκρίνισε ότι ένα άτομο Τεχνικής Σχολής μπορεί να εκτελέσει πολλά και διάφορα καθήκοντα κατόπιν εκπαίδευσης π.χ. παρακολούθηση μηχανημάτων που λειτουργούν στο εργοτάξιο και χρειάζονται παρακολούθηση από κάποιο έμπειρο τεχνικό και χρειάζονται λειτουργία. Ο ενάγων είχε όλες τις προοπτικές για να προαχθεί αν συνέχιζε με την εναγόμενη εταιρεία ακόμη και στην κατάσταση που βρισκόταν μετά το ατύχημα και θα προωθούσαν την προαγωγή του αν συνέχιζε με τον ίδιο ζήλο και εργατικότητα είχε πριν. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Η υποχρέωση επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από τις πρόνοιες του άρθρου 51 του ΚΕΦ. 148, χωρίς να υπάρχει ειδική ρύθμιση, και βασίζεται στις αρχές του Κοινού Δικαίου τις οποίες το εν λόγω άρθρο κωδικοποιεί. Το καθήκον του εργοδότη εξετάστηκε σε μεγάλο αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Είναι θεμελιωμένο ότι ο εργοδότης έχει υποχρέωση να καταβάλλει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του. Στα πλαίσια αυτού του γενικού καθήκοντος οφείλει, μεταξύ άλλων να διατηρεί ασφαλές σύστημα και τόπο εργασίας και να παρέχει κατάλληλα μέσα για την εκτέλεση της εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας, είναι σχετικό. Δεν υπέχει καθήκον διατήρησης απόλυτα ασφαλούς συστήματος, αλλά συστήματος εύλογα ασφαλούς, έχοντας υπόψη τους εγγενείς κινδύνους της συγκεκριμένης εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη δεν εκτείνεται σε βαθμό που να δημιουργεί υποχρέωση για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης όλων των κινδύνων. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε αχρείαστους κινδύνους και ειδικότερα σε κινδύνους εύλογα προβλεπτούς που θα μπορούσαν να εξουδετερωθούν με μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν με δυσκολία και κόστος που δεν είναι δυσανάλογα με τον εμπλεκόμενο κίνδυνο, δηλ. με λογικά και προσιτά μέσα. Αχρείαστος είναι ο κίνδυνος ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και, αφετέρου, αποφευκτός με τη λήψη κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων[1] Το πότε το σύστημα εργασίας είναι ασφαλές και γενικά το πότε ο εργοδότης έχει εκπληρώσει ή όχι το γενικό του καθήκον για εύλογη μέριμνα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του, εξαρτάται από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης.1 Ειδικότερα, σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας έχει νομολογηθεί ότι ο όρος αυτός περιγράφει (α) την οργάνωση της εργασίας, (β) τον τρόπο που θα εκτελεστεί η εργασία, (γ) τη σειρά παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (δ) τη σειρά των ενεργειών, (ε) τη λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια, (στ) τον αριθμό των προσώπων που απαιτούνται για την εκτέλεση της εργασίας, (ζ) το ρόλο που θα αναλάβει ο καθένας και (η) το χρόνο κατά τον οποίο θα εκτελέσουν την αντίστοιχη εργασία τους.2 Είναι επίσης νομολογημένο πως η αιτιώδης συνάφεια πρέπει να συνδέεται με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος, καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το βάρος της απόδειξης και των δύο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.3 ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Θα αξιολογήσω τώρα τη μαρτυρία που προσήχθη σχετικά με τα αίτια πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Αυτή προέκυψε από τους Μ.Ε.1 και Μ.Ε.
  4. Όσον αφορά τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 πρέπει να πω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την εκπαίδευση που έτυχε, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[2], είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[3]. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[4]. Ο μάρτυρας αυτός αναφέρθηκε με εμπεριστατωμένο τρόπο στη διερεύνηση που διενήργησε εκ μέρους του Υπουργείου Εργασίας και σε όλες τις διαπιστώσεις που προέβηκε κατόπιν αυτής της διερεύνησης δίδοντας όλες τις σχετικές λεπτομέρειες και διευκρινίσεις. Ήταν πλήρως αναλυτικός και επεξηγηματικός σε κάθε τι που κατέθετε και με απλό τρόπο μετέφερε στο Δικαστήριο με σχολαστικότητα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διεξαγόταν προ του ατυχήματος η εγκατάσταση των κυλίνδρων ζεστού νερού και τα μέσα που χρησιμοποιούνταν για το σκοπό αυτό. Όλες δε οι παρατηρήσεις και διαπιστώσεις που έκαμε ήταν πλήρως τεκμηριωμένες και αποκάλυπταν τους εμφανείς και αναμενόμενους αλλά και αχρείαστους κινδύνους στους οποίους ήταν εκτεθειμένοι οι εργαζόμενοι για τους σκοπούς της συγκεκριμένης διεργασίας. Η γνώμη που εξέφρασε ενώπιον του Δικαστηρίου σε σχέση με τη μέθοδο εργασίας που ακολουθήθηκε και τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν, στηριζόταν πάνω σε δεδομένα που με σαφήνεια και θετικότητα έδωσε στο Δικαστήριο, ούτως ώστε το Δικαστήριο με αυτό τον τρόπο να μπορεί να ελέγξει τη γνώμη του και να είναι σε θέση να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με αυτή. Ο μάρτυρας αυτός απάντησε όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν με σαφήνεια και θετικότητα χωρίς να παραλείπει, εκεί όπου χρειαζόταν, να τις πλαισιώσει με όλες τις απαραίτητες επεξηγήσεις και διευκρινίσεις. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης ο Μ.Ε.1 παρέμεινε συνεπής και σταθερός στις θέσεις του τις οποίες σε κανένα στάδιο δεν διαφοροποίησε. Ήταν κατηγορηματικός στη γνώμη που εξέφρασε για τη μέθοδο εργασίας που ακολουθήθηκε και τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν στα πλαίσια αυτά. Επισημαίνω, δε, ότι στο στάδιο της αντεξέτασης επιδιώχθηκε περισσότερο να δοθούν κάποιες περαιτέρω διευκρινίσεις πάνω στα όσα είχε καταθέσει ο μάρτυρας κατά την κύρια εξέταση του παρά να αμφισβητηθούν αυτά και έτσι θα έλεγα ότι στο μεγαλύτερο της μέρος η μαρτυρία του παρέμεινε και αναντίλεκτη. Δεν μου διαφεύγει, βέβαια, της προσοχής μια από τις τελικές υποβολές της υπεράσπισης προς το μάρτυρα αυτό ήταν και το ότι όλοι οι κίνδυνοι που επεσήμανε ότι υπήρχαν στην προκειμένη περίπτωση δεν είχαν συντείνει στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος, κάτι το οποίο βέβαια ο μάρτυρας απέρριψε. Εξετάζοντας, λοιπόν, τη μαρτυρία του Μ.Ε. 1 στο σύνολο της, τονίζω ότι ο μάρτυρας μου έκανε πολύ καλή εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στο θέμα όσο και για τον απλό και κατανοητό τρόπο που μετέφερε στο Δικαστήριο τις σχετικές διαπιστώσεις και γνώμη του. Ως αποτέλεσμα, η μαρτυρία του γίνεται στο σύνολο της αποδεκτή. Αξιολογώντας στη συνέχεια τη μαρτυρία του ενάγοντα διαπιστώνω ότι ήταν μεν απλή αλλά ταυτόχρονα χαρακτηριζόταν από σαφήνεια και θετικότητα. Περιέγραψε όσο καλύτερα μπορούσε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προκλήθηκε το επίδικο ατύχημα επεξηγώντας όλες τις διεργασίες που προηγήθηκαν για σκοπούς τοποθέτησης των συγκεκριμένων κυλίνδρων ζεστού νερού σε ισόγεια αίθουσα (μηχανοστάσιο) του νέου Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ήταν απόλυτα σαφής και κατατοπιστικός σε σχέση με το χώρο όπου έγινε το επίδικο ατύχημα και τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν και γενικά τη μέθοδο εργασίας που ακολουθήθηκε. Ο ενάγοντας αντεξετάστηκε σε έκταση και σε σχέση με το πώς προκλήθηκε το επίδικο ατύχημα από το συνήγορο της Υπεράσπισης. Απάντησε κάθε ερώτηση με άνεση και φυσικότητα χωρίς να έχει οποιαδήποτε δυσκολία ή οποιαδήποτε αμφιταλάντευση. Παρέμεινε σταθερός και συνεπής στη μαρτυρία που είχε δώσει στο στάδιο της κύριας εξέτασης και γενικά στην εκδοχή που προώθησε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ήταν κατηγορηματικός στη θέση του ότι δεν είχε τοποθετήσει το χέρι του κάτω από τον κύλινδρο που εκείνη τη στιγμή προσπαθούσε να τοποθετήσει σε βάση, μεταξύ του κυλίνδρου και της ξύλινης δοκίδας που προσπαθούσε να αφαιρέσει. Επίσης ήταν κατηγορηματικός ότι τα δάκτυλα του δεν ήταν, κατά τον ουσιώδη χρόνο, κάτω από τον κύλινδρο αλλά κοντά στη λαμαρίνα και ότι κρατούσε με τα δύο χέρια τη ξύλινη δοκό και συγκεκριμένα με τα τέσσερα δάκτυλα του δεξιού χεριού από πάνω και τα άλλα από κάτω. Τόνισε, συγκεκριμένα, ότι ήταν με τα δύο του χέρια που κρατούσε τη ξύλινη δοκίδα όταν έγινα το ατύχημα στην προσπάθεια του να την αφαιρέσει. Επαναλαμβάνω, η μαρτυρία του αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος δεν έχει, ως αποτέλεσμα της αντεξέτασης, κλονιστεί σε οποιοδήποτε σημείο. Αξιολογώντας, λοιπόν, τη μαρτυρία του ενάγοντα στο σύνολο της και λαμβάνοντας υπόψη και την ίδια τη συμπεριφορά του από τη θέση του μάρτυρα, είναι η κρίση μου ότι αποτελεί ειλικρινή παράθεση των πραγματικών της υπόθεσης γεγονότων χωρίς οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης της αλήθειας ή παρουσίασης οποιασδήποτε υπερβολής. Ως επακόλουθο όλων των πιο πάνω, αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντα καθ΄ όσον αφορά τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ να διατυπώσω τα ευρήματα του Δικαστηρίου:- - Στις 6.9.00 ο ενάγων εργαζόταν στο Γενικό Νοσοκομείο στα Λατσιά. Ήταν μέλος ενός από τα συνεργεία της εναγομένης που εργαζόταν στο Νοσοκομείο με υπεύθυνο το Μιχάλη Μισιαούλη. - Το συνεργείο αυτό είχε αναλάβει τη μετακίνηση και εγκατάσταση κυλίνδρων ζεστού νερού σε ισόγεια αίθουσα (μηχανοστάσιο) του νέου Νοσοκομείο Λευκωσίας. - Οι κύλινδροι αυτοί είχαν διάμετρο 184εκ, ύψος 293εκ. και βάρος 1800 kg ο καθένας, ήσαν δε μεταλλικοί και το περίβλημα τους ήταν από λαμαρίνα. Σε ύψος 92εκ και 204εκ από τη βάση τους υπήρχαν αντίστοιχα δύο μεταλλικά στηρίγματα με σκοπό την ανάρτηση και μετακίνηση τους. Όμοια στηρίγματα για τον ίδιο σκοπό υπήρχαν και στην κορυφή τους. - Η αίθουσα (μηχανοστάσιο) μέσα στην οποία έγινε η εγκατάσταση των κυλίνδρων είχε ύψος 405εκ. Στην οροφή της αίθουσας υπήρχε δοκός από μπετόν που προεξείχε μέσα στην αίθουσα κατά 25εκ και βρισκόταν περίπου πάνω από το μέρος όπου θα τοποθετείτο ο κύλινδρος με τον οποίο έγινε το ατύχημα. Στο πάτωμα της αίθουσας σε διάφορα σημεία υπήρχαν τέσσερις βάσεις από μπετόν διαστάσεων 200 Χ 200εκ και ύψος 20εκ η κάθε μία. Στην οροφή του μηχανοστασίου υπήρχε χειροκίνητο βαρούλκο του οποίου ο γάντζος ήταν στερεωμένος σε μεταλλικό στήριγμα το οποίο διαπερνούσε την οροφή. - Αρχικά οι κύλινδροι μεταφέρθηκαν με περονοφόρο όχημα και τοποθετήθηκαν στην είσοδο του μηχανοστασίου. - Στη συνέχεια με τη χρήση κινητού υδραυλικού συστήματος ανύψωσης, σωλήνων, ξύλινων μαδεριών και χειροκίνητου βαρούλκου μετακινούνταν από την είσοδο για να τοποθετηθούν κατακόρυφα σε βάσεις από μπετόν. Οι σωλήνες χρησιμοποιούνταν ως τροχοί για να κυλά ο κύλινδρος δηλ. τοποθετούνταν στη βάση του κυλίνδρου με σκοπό να χρησιμοποιούνται ως τροχοί για να κυλά πάνω σ΄ αυτούς ο κύλινδρος όταν τον έσπρωχναν τα ξύλινα μαδέρια ως μοχλοί και στηρίγματα και το βαρούλκο για στήριξη και ανύψωση του κυλίνδρου. Με την είσοδο των κυλίνδρων στην αίθουσα του μηχανοστασίου και με τη βοήθεια χειροκίνητου υδραυλικού συστήματος ανύψωσης ανυψώνονταν και έμπαιναν από κάτω σωλήνες και στη συνέχεια με τη βοήθεια των εργαζομένων σπρώχνετο ο κύλινδρος να κυλήσει στις σωλήνες, μετά μετακινούνταν οι σωλήνες πιο μπροστά. - Αρχικά τοποθετήθηκε ένας από τους κυλίνδρους στη βάση η οποία ήταν η πιο κοντινή στην είσοδο του μηχανοστασίου. - Εν συνεχεία μετέφεραν το δεύτερο κύλινδρο για να τον τοποθετήσουν στην επόμενη βάση. Ο κύλινδρος αυτός είχε μετακινηθεί από την είσοδο του μηχανοστασίου στη δεύτερη βάση από μπετόν με τη χρήση σωλήνων, μαδεριών και του βαρούλκου. - Λόγω των συνεχών κτυπημάτων πάνω στον κύλινδρο και των «λιβερκασμάτων» της λαμαρίνας είχαν λυγίσει οι λαμαρίνες και η βάση του κυλίνδρου και δεν κυλούσε. Ας σημειωθεί ότι το εξωτερικό περίβλημα (λαμαρίνες) της βάσης όλων των κυλίνδρων ζεστού νερού ήταν κτυπημένο, στρεβλωμένο με εμφανείς φθορές ιδιαίτερα στο δεύτερο κύλινδρο με τον οποίο έγινε το ατύχημα. . Ο κύλινδρος αυτός μετακινήθηκε σιγά-σιγά και έκατσε στο σημείο που ήταν η βάση στην οποία θα τοποθετείτο. Ο κύλινδρος βρισκόταν υπό κλίση με μέρος της βάσης του να είναι πάνω από το πάτωμα και το υπόλοιπο πάνω από τη βάση μπετόν. - Ενώ λοιπόν ο κύλινδρος βρισκόταν σε αυτή τη θέση, δηλ. υπό κλίση πάνω σε μέρος της βάσης, αναρτημένος με το βαρούλκο και στη βάση του να υπάρχουν ξύλινες δοκίδες στις οποίες στηριζόταν εν μέρει, ο Μισιαούλης, ο οποίος βρισκόταν κοντά στις αλυσίδες του βαρούλκου φώναξε τον ενάγοντα να αφαιρέσει μια από τις ξύλινες δοκίδες που ήταν στη βάση του κυλίνδρου ώστε να μπορέσει να μετακινηθεί και να εφαρμόσει στη βάση του. - Όταν ο ενάγων έβαλε το χέρι του για να τραβήξει το ξύλο αυτό έσπασε και ο κύλινδρος μετακινήθηκε προς τα κάτω με αποτέλεσμα να συνθλιβούν τα δάκτυλα του μεταξύ ξύλινης δοκίδας και μεταλλικής βάσης του δοχείου. Ο ενάγων δεν είχε τοποθετήσει το χέρι του κάτω από τον κύλινδρο τη στιγμή που επιχείρησε να αφαιρέσει τη ξύλινη δοκίδα αλλά την κράτησε με τα δύο του τα χέρια από την άκρια της. Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα και συμφώνως της μαρτυρίας του Μ.Ε.1 προκύπτουν οι ακόλουθες διαπιστώσεις:-

(1)Η χρήση των σωλήνων ως τροχοί στη βάση του κυλίνδρου δεν εξυπηρετούσε το σκοπό τους γιατί οι λαμαρινές στρέβλωναν και η κύλιση δεν ήταν εφικτή.
(2)Οι λαμαρίνες είχαν στρεβλωθεί από τα μαδέρια που σφηνώνονταν από κάτω με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να αφαιρεθούν τα μαδέρια. Αν η βάση του κυλίνδρου ήταν στερεής κατασκευής και επίπεδη το μαδέρι δεν θα σφηνώνετο και πολύ πιο εύκολα θα αφαιρείτο.
(3)Η υψομετρική διαφορά των 20εκ μεταξύ βάσης από μπετόν και πατώματος λαμβάνοντας υπόψη το περιορισμένο ωφέλιμο ύψος του μηχανοστασίου που δεν επέτρεπε την κατακόρυφη ανύψωση των κυλίνδρων δημιουργούσε κινδύνους ανεξέλεγκτης μετατόπισης στη βάση τους γιατί κατά τη διάρκεια τοποθέτησης τους από το ένα επίπεδο στο άλλο ο κύλινδρος βρισκόταν υπό κλίση. Η δε χρήση χειροκίνητου βαρούλκου με αλυσίδες δεν απέτρεπε, όπως ήταν αναρτημένος ο κύλινδρος, τη μετατόπιση της βάσης του κυλίνδρου, απλώς το συγκρατούσε για να μην γείρει ολόκληρος στο έδαφος. Όπως ήταν δε τοποθετημένος ο κύλινδρος αν αφαιρείτο οτιδήποτε από τη βάση του κυλίνδρου η βάση θα μετατοπίζετο και μάλιστα ανεξέλεγκτα. Ας σημειωθεί εδώ ότι λόγω της υψομετρικής διαφοράς μεταξύ της βάσης και του πατώματος που ήταν 20εκ για να τοποθετηθεί ο κύλινδρος πάνω στη βάση χρησιμοποιούνταν ξύλινες δοκίδες κάτω από τη βάση του κυλίνδρου, ο κύλινδρος υπερυψώνετο και τοποθετείτο αρχικά στην άκρια και με τη βοήθεια του βαρούλκου ανυψώνετο.
(4)Οι εργοδοτούμενοι έπρεπε να τοποθετούν τα χέρια τους σε τέτοια θέση αφαιρώντας και προσθέτοντας σωλήνες και μαδέρια κατ΄ επανάληψη και στις δύο φάσεις εργασίας τόσο στο στάδιο μετακίνησης κυλίνδρων σε όλο το μήκος του δαπέδου του μηχανοστασίου όσο και στο στάδιο τοποθέτησης των κυλίνδρων στη βάση από μπετόν δηλ. κατά την ώρα της ανύψωσης τους από το δάπεδο στη βάση χρησιμοποιούνταν σωλήνες για να κυλά ο κύλινδρος αλλά αυτό δεν ήταν κατορθωτό γιατί στρέβλωναν οι λαμαρίνες στη βάση του κυλίνδρου κατά την κύλιση επί των σωλήνων και κατά την ανύψωση με το κινητό υδραυλικό σύστημα ανύψωσης και στη διάρκεια της υπερύψωσης με λοστούς και ξύλινες δοκίδες και αυτή η στρέβλωση της βάσης δεν επέτρεπε την ομαλή κύλιση του κυλίνδρου. Πέραν των πιο πάνω το πάτωμα δεν είχε λεία και ολισθηρή επιφάνεια με αποτέλεσμα οι σωλήνες να μην κυλούν εύκολα πάνω σ΄ αυτό. Οι δε σωλήνες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μικρού μήκους και μικρότερες από τη διάμετρο του κυλινδρικού δοχείου με αποτέλεσμα να ξεφεύγουν από τη βάση του.
(5)Το ωφέλιμο ύψος του μηχανοστασίου περιοριζόταν σημαντικά λαμβάνοντας υπόψη το ύψος των βάσεων από μπετόν καθώς και τη δοκό που υπήρχε στην οροφή με αποτέλεσμα ο κύλινδρος να μην ήταν πρακτικά εφικτό να αναρτηθεί κατακόρυφα από τα μεταλλικά στηρίγματα της κορυφής του (Ρ1 και Ρ2 στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2) Η δε ανάρτηση του κυλίνδρου μόνο από το ένα πλευρικό στήριγμα Ρ4 λόγω της θέσης του προκαλούσε κλίση του κυλίνδρου. Από τα πιο πάνω ευρήματα και διαπιστώσεις που αφορούν τη μέθοδο εργασίας που ακολουθήθηκε την ημέρα του ατυχήματος για τη μετακίνηση των κυλίνδρων μέσα στην αίθουσα του μηχανοστασίου και την τοποθέτηση τους πάνω στις βάσεις από μπετόν προκύπτουν οι πιο κάτω προβλεπτοί κίνδυνοι:- (α) Λόγω του πάχους της βάσης του κυλίνδρου το γεγονός ότι δεν ήταν στερεής κατασκευής και επίπεδη και της επιφάνειας του εδάφους το οποίο δεν είχε λεία και ολισθηρή επιφάνεια ως και της ανάγκης χρήσης σωλήνων ως τροχών για μετακίνηση του κυλίνδρου, υπήρχε ορατός κίνδυνος στρέβλωσης της λαμαρίνας της βάσης του κυλίνδρου. (β) Στο τελικό στάδιο ανύψωσης του κυλίνδρου με το παλάγκο αυτός ήταν προσδεδεμένος σε ένα μόνο πλευρικό σημείο, το πλευρικό στήριγμα Ρ4 στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2 με αποτέλεσμα να μην αποκλείεται η μετακίνηση και/ή μετατόπιση του αν μετακινούνταν τα ξύλινα μαδέρια που χρησιμοποιούνταν κατά τη διαδικασία ανάρτησης και τοποθέτησης του κυλίνδρου στη βάση του. (γ) Η χρήση του χειροκίνητου βαρούλκου απέτρεπε την ολοκληρωτική πτώση του κυλίνδρου αλλά όχι τη μετατόπιση της βάσης του κυλίνδρου και σε περίπτωση που αφαιρούνταν ή μετακινούνταν τα ξύλινα μαδέρια που βρίσκονταν κάτω από τη βάση του κυλίνδρου η βάση του κυλίνδρου θα μετατοπίζετο και μάλιστα ανεξέλεγκτα. (δ) Τα ξύλινα μαδέρια που χρησιμοποιούνταν ως μοχλοί και στηρίγματα στη διαδικασία ανάρτησης και τοποθέτησης του κυλίνδρου στη βάση δεν ήταν ικανοποιητικής αντοχής με τον τρόπο φόρτισης τους για να αντέξουν ένα τέτοιο φορτίο και σε περίπτωση που έσπαζαν το χειροκίνητο βαρούλκο δεν θα μπορούσε να συγκρατήσει ακίνητο τον κύλινδρο αλλά θα μετατοπίζετο η βάση του με ορατό τον κίνδυνο τραυματισμού εργαζόμενου. (ε) Λόγω της στρέβλωση των λαμαρίνων και των αλλοιώσεων στις βάσεις των κυλίνδρων από τα μαδέρια που σφηνώνονταν από κάτω, αυτά ήταν πολύ δύσκολο να αφαιρεθούν (στ) Μια πιο ασφαλισμένη μέθοδος εργασίας θα ήταν να κατασκευαστεί επιπρόσθετη μεταλλική βάση ικανοποιητικής αντοχής στην οποία να τοποθετηθούν οι κύλινδροι ώστε να αποφεύγεται η στρέβλωση των λαμαρίνων για να μπορούν να κυλούν οι σωλήνες. - να τοποθετηθούν μεταλλικές ράγες στο πάτωμα του μηχανοστασίου και σε τέτοιο ύψος ώστε να μην υπάρχει υψομετρική διαφορά με τις βάσεις από μπετόν. - και κάνοντας χρήση της πιο πάνω υποδομής και με τη συνεχή πρόσδεση/ανάρτηση των κυλίνδρων στην κορυφή τους καθώς και τη χρήση σωλήνων μήκους μεγαλύτερου των 2εκ και διαμέτρου 2.5εκ να τοποθετηθούν οι κύλινδροι στις βάσεις μπετόν. Ενώ λοιπόν τα πιο πάνω ήταν δεδομένα ως προβλεπτοί κίνδυνοι η εναγόμενη εταιρεία μέσω του επιστάτη της Μ. Μισιαούλη έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα για μετακίνηση του ξύλινου μαδεριού το οποίο ήταν σφηνωμένο στη βάση λαμαρίνας του κυλίνδρου, το μαδέρι έσπασε, ο κύλινδρος μετατοπίστηκε και τραυμάτισε τον ενάγοντα συνθλίβοντας τα δάκτυλα του μεταξύ του μαδεριού και της μεταλλικής βάσης του κυλίνδρου. Είναι τελικώς το συμπέρασμα και η κατάληξη μου ότι η εναγόμενη εταιρεία εξέθεσε τον ενάγοντα σε προβλεπτό κίνδυνο τραυματισμού του εξαιτίας της μεθόδου και του συστήματος εργασίας που ακολουθούσαν όπως εκτέθηκε ανωτέρω και δίδοντας του στην προκειμένη περίπτωση, μέσω του επιστάτη τους Μ. Μισιαούλη, ρητές οδηγίες να μετακινήσει τη ξύλινη δοκίδα η οποία ήταν σφηνωμένη μεταξύ της τσιμεντένιας βάσης και του κυλίνδρου. Η δε έκθεση στον προβλεπτό κίνδυνο μετακίνησης ή μετατόπισης του κυλίνδρου εξαιτίας σπασίματος της δοκίδας ή από άλλο λόγο αποτελεί το γεγονός που οδήγησε στον τραυματισμό του ενάγοντα. Το κατά πόσο ο ενάγοντας τοποθέτησε ή όχι το χέρι του μεταξύ της ξύλινης δοκίδας και του κυλίνδρου είναι αδιάφορο και δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να θεωρηθεί ότι αποκαλύπτει οποιοδήποτε ποσοστό συντρέχουσας αμέλειας που συνέδραμε στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος. Η συντρέχουσα αμέλεια έχει ως λόγο τη συμβολή του θύματος με πράξεις ή παραλείψεις του ιδίου στην πρόκληση της βλάβης την οποία υπέστη ή τη σοβαρότητα της. Το δε βάρος απόδειξης της το έχει ο εναγόμενος.[5] Εν πάση περιπτώσει διευκρινίζω εδώ ότι αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγων δεν είχε τοποθετήσει το χέρι του κάτω από τον κύλινδρο τη στιγμή που επιχείρησε να αφαιρέσει τη ξύλινη δοκίδα αλλά την είχε κρατήσει και με τα δύο του τα χέρια από την άκρια της. Ως αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω είναι η κρίση μου ότι η ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος βαρύνει την εναγομένη εταιρεία εξολοκλήρου. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: ".To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας[6] Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές[7]. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους[8]. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος[9]. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή, Π.Ε. 9342 και 9333/9.3.98 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Για το θέμα της κατάστασης της υγείας του ενάγοντα των σωματικών του βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη και σχετικά με τη σοβαρότητα της κατάστασης του και της εξέλιξης που είχε ως και της θεραπείας που έτυχε κατάθεσαν ο ίδιος ο ενάγων (Μ:Ε.2) και ο δρ. Σίμος Νησιώτης (Μ.Ε.3). Εξετάζοντας την μαρτυρία του Μ.Ε.3 λέγω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την εκπαίδευση που έτυχε, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[10], είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα όπως τις έχω ήδη σκιαγραφήσει σ' άλλο μέρος της απόφασης και δεν χρειάζεται να τις επαναλάβω. Να προσθέσω απλώς ότι όσον αφορά τους μάρτυρες γιατρούς είναι γνωστή η αρχή ότι η συμπεριφορά ειδικών μαρτύρων όπως οι γιατροί στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντικοί για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα[11]. Ο Μ.Ε.3 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στη διατύπωση των θέσεων του όσο και για τον απλό τρόπο με τον οποίο μετέφερε στο Δικαστήριο τις θέσεις του δίδοντας, όπου χρειαζόταν, την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Εξήγησε με σαφήνεια τόσο το είδος του τραυματισμού που ο ενάγων υπέστη όσο και σοβαρότητα του τονίζοντας ότι καθόσον αφορά το μέσο δάκτυλο του δεξιού του χεριού υπήρξε ακρωτηριασμός από το ύψος της μεσότητας της πρώτης φάλαγγας ενώ για το δείκτη του δεξιού χεριού η κατάσταση είναι σοβαρότατη. Ειδικότερα επεξήγησε σε σχέση με το δείκτη ότι υπήρξε απώλεια οστού κατά το ήμισυ της πρώτης φάλαγγας λόγω συντριπτικού κατάγματος με αποτέλεσμα να βραχυνθεί στο μισό μήκος της πρώτης φάλαγγας και όταν έγινε η πόρωση με μόνιμη κάμψη 50°, να καταργηθεί η πρώτη φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση ενώ όσον αφορά όσον αφορά τη δεύτερη φάλαγγα αυτή κινείται μόνο παθητικά γιατί δεν λειτουργεί ο εν τω βάθη καμπτήρας τένοντας λόγω διατομής που υπέστη κατά το ατύχημα. Πλήρως επεξηγηματικός και κατατοπιστικός ήταν και σε σχέση με τις συνέπειες στον ενάγοντα από τον πιο πάνω τραυματισμό σ΄ ό,τι αφορά κυρίως τις δυνατότητες του για λεπτή σύλληψη και ανασήκωση βαριών αντικειμένων τονίζοντας ότι ο ενάγων αδυνατεί να έχει δραγμό. Επεξήγησε δε και το λόγο αδυναμίας άρσης βάρους αναφέροντας ότι κάτι τέτοιο συνεπάγεται συνδυασμό δραγμού και δύναμης η οποία και αυτή ελλείπει λόγω ύπαρξης διατομής του τένοντα. Σαφής υπήρξε ο μάρτυρας και σε σχέση με την πρόγνωση που έκανε σε περίπτωση που ο ενάγων διενήργησε επεμβάσεις υπογραμμίζοντας ότι αυτές θα βοηθήσουν περισσότερο στον καλλωπισμό και μετριασμό του πόνου που ο ενάγων έχει συνήθως στη διάρκεια των ψυχρών μηνών και ίσως λιγότερο στο λειτουργικό μέρος. Το ίδιος σαφής και επεξηγηματικός ήταν και σε σχέση με το ποσοστό που καθόρισε ως μόνιμη αναπηρία στον ενάγοντα υπογραμμίζοντας τους παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό ποσοστού αναπηρίας και παραπέμποντας και σε σχετικό σύγγραμμα. Η μαρτυρία του Δρ Νησιώτη δεν κλονίστηκε ούτε διαφοροποιήθηκε ένεκα της αντεξέτασης. Παρέμεινε σταθερός και συνεπής στην εικόνα που παρουσίασε ενώπιον του Δικαστηρίου αναφορικά με την κατάσταση υγείας του ενάγοντα. Απάντησε δε όλες τις ερωτήσεις που του υπεβλήθηκαν με άνεση, χωρίς να έχει οποιαδήποτε δυσκολία ή δισταγμό. Επαναλαμβάνω, σ' όλη τη διάρκεια της εξέτασης του ενώπιον του Δικαστηρίου, ο Μ.Ε.3 έθεσε τη γνώμη του με απλό αλλά ταυτόχρονα εμπεριστατωμένο τρόπο δίδοντας όλες τις απαραίτητες διευκρινίσεις και επεξηγήσεις. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης η μαρτυρία του Μ.Ε.3 γίνεται στο σύνολο της αποδεκτή. Προχωρώ στη συνέχεια να αξιολογήσω τη μαρτυρία του ενάγοντα. Λέω από την αρχή ότι διακρινόταν από ειλικρίνεια και απλότητα. Με φυσικό και ανεπιτήδευτο τρόπο προσπάθησε να περιγράψει με δικά του απλά λόγια το είδος του τραυματισμού που υπέστη ως και τις συνέπειες και κατάλοιπα που του άφησε στην καθημερινότητα του. Ήταν κατηγορηματικός ότι αισθάνεται πόνους, ιδιαίτερα το Χειμώνα και όταν αλλάζει ο καιρός και ότι αδυνατεί στη σύλληψη και ανασήκωση βαριών αντικειμένων. Επεξήγησε δε και το λόγο που δεν μπορεί πλέον να εργαστεί ως υδραυλικός/συγκολλητής αναφερόμενος στα εργαλεία που χρησιμοποιούνται σε τέτοια εργασία και την ανάγκη ύπαρξης σταθερού χεριού και δακτύλων για τη σύλληψη τους. Σαφής και πλήρως επεξηγηματικός ήταν και σε σχέση με τους περιορισμούς που έχει υποστεί στη ζωή του και στις διάφορες δραστηριότητες του ένεκα του τραυματισμού που υπέστη. Δεν έχω διαπιστώσει να υπερβάλλει στις αναφορές του σε σχέση με τα προβλήματα και δυσκολίες που αντιμετωπίζει ως αποτέλεσμα του τραυματισμού του. Με απλό και φυσικό τρόπο προσπάθησε, επαναλαμβάνω, να μεταφέρει στο Δικαστήριο την εικόνα της κατάστασης της υγείας του από την αρχή όταν υπέστη τον επίδικο τραυματισμό μέχρι σήμερα. Κάποιες αντιφάσεις που υποστήριξε ο συνήγορος υπεράσπισης ότι εντοπίζονται στη μαρτυρία του ενάγοντα, όπως π.χ. το ότι πήγαινε γυμναστήριο για έξι μήνες μετά το ατύχημα ενώ αρχικά είχε ισχυρισθεί ότι γυμναζόταν μέχρι που έπαθε το ατύχημα και πως τώρα δεν γυμνάζεται ή αν πήγε ποδόσφαιρο μετά το ατύχημα δεν είναι εν πάση περιπτώσει ουσιαστικής μορφής και το κυριότερο ο ενάγοντας δεν παρέλειψε να αναφέρει τόσο το γεγονός ότι πήγε γυμναστήριο και χρησιμοποίησε ορισμένα όργανα μετά το ατύχημα όσο και το ότι έτυχε να πάει ένα-δύο φορές σε γήπεδο futsal για να παίξει ποδόσφαιρο και επίσης ότι πήγαινε στο γήπεδο για τρέξιμο. Πρέπει εδώ να επισημάνω ότι η περιστασιακή αυτή ενασχόληση του ενάγοντα με γυμναστική ή ποδόσφαιρο δεν έρχονται σε αντίθεση με τη γενικότερη αναφορά που έκανε ότι σήμερα δεν γυμνάζεται και δεν ασχολείται με σπορτς. Περαιτέρω, κάποιες αναφορές του ενάγοντα φαίνεται να ενισχύονται από την ιατρική μαρτυρία που προσκομίστηκε και η οποία αξιολογήθηκε πιο πάνω όπως για παράδειγμα ο πόνος που αισθάνεται ιδιαίτερα το χειμώνα. Συγκεκριμένα όπως εξήγησε ο Μ.Ε.2 τέτοιος πόνος όπου υπάρχει απώλεια δακτύλου οφείλεται στα νευρικά κολοβώματα τα οποία ερεθίζονται από εξωτερικούς παράγοντες με αποτέλεσμα ο ασθενής να αισθάνεται πόνο στο απωλεσθέν άκρο του στη διάρκεια των αλλαγών του καιρού. Στη διάρκεια της αντεξέτασης του ο ενάγων παρέμεινε σταθερός και συνεπής στην εκδοχή του και δεν έχει κατ' ουσία διαφοροποιήσει τη μαρτυρία που έδωσε ενώ κατάθετε στην κύρια εξέταση του. Αρκετές ερωτήσεις του υποβλήθηκαν τις οποίες απάντησε με αμεσότητα και σαφήνεια χωρίς να έχει οποιαδήποτε δυσκολία, δισταγμό ή αμφιταλάντευση. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντα ως ειλικρινή και αξιόπιστη. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Υπό το φως της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ να διατυπώσω τα ευρήματα του Δικαστηρίου: - Στις 6.9.00 ο ενάγων τραυματίστηκε ένεκα εργατικού ατυχήματος και μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο όπου υπεβλήθη σε εγχείρηση για να ενωθεί ο δείκτης. Στο Νοσοκομείο παρέμεινε 10 μέρες. Είχε υποστεί πλήρη ακρωτηριασμό του δεξιού μέσου δακτύλου του από το ύψος της μεσότητας της πρώτης φάλαγγας. - Αρχές του 2001 υπεβλήθη σε νέα εγχείρηση από το Δρ. Αλκιβιάδη στην Πολυκλινική Υγεία στη Λεμεσό. - Η κατάσταση σε σχέση με το δείκτη του δεξιού του χεριού είναι σοβαρότατη. Συγκεκριμένα υπήρξε απώλεια οστού κατά το ήμισυ της πρώτης φάλαγγας λόγω συντριπτικού κατάγματος με αποτέλεσμα να βραχυνθεί στο μισό μήκος της πρώτης φάλαγγας και όταν έγινε η πόρωση να καταργηθεί η πρώτη φαλαγγοφαλαγγική άρθρωση με μόνιμη κάμψη 50°, ενώ όσον αφορά τη δεύτερη φάλαγγα αυτή κινείται μόνο παθητικά γιατί δεν λειτουργεί ο εν τω βάθη καμπτήρας τένοντας λόγω διατομής που υπέστη κατά το ατύχημα. Ο δείκτης παρουσιάζει επίσης ακαλαίσθητες ουλές. - Ο ενάγων εξακολουθεί να έχει πόνους ιδιαίτερα το χειμώνα και στη διάρκεια αλλαγής του καιρού με αποτέλεσμα να αναγκάζεται να λαμβάνει αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά φάρμακα πολύ συχνά. - Ο ενάγων αδυνατεί να έχει λεπτή σύλληψη αντικειμένων ως και ανασήκωση βαριών αντικειμένων γιατί αδυνατεί να έχει δραγμό. Όσον αφορά την άρση βάρους εφόσον ο δραγμός του ενάγοντα δεν είναι απόλυτα ορθός και η δύναμη ελλειπής λόγω διατομής τένοντα και συγκεκριμένα του εν τω βάθη καμπτήρα τένοντα και συγκεκριμένα να συλλάβει ένα αντικείμενο και δεν μπορεί να το σηκώσει. - Υπάρχει επίσης πολύ μεγάλη δυσκολία να γράψει εφόσον ο ενάγων είναι δεξιόχειρας και περιορισμός στις δραστηριότητες που συνήθως είχε όπως π.χ. κυνήγι, ψάρεμα. - Η κατάσταση του είναι τέτοια ώστε λαμβάνοντας υπόψη τις απώλειες που είχε, τις αδυναμίες, το επάγγελμα που ασκούσε, την ηλικία του να έχει σήμερα μια μόνιμο αναπηρία της τάξης του 35-40%. - Ο ενάγων πιθανόν να διενεργήσει επεμβάσεις στο μέλλον οι οποίες θα τον βοηθήσουν περισσότερο στον καλλωπισμό και μετριασμό του πόνου και πολύ λιγότερο στο λειτουργικό μέρος. - Ως αποτέλεσμα του τραυματισμού και των καταλοιπων που έχει ο ενάγων αισθάνεται άσχημα και μειωμένος. - Δεν μπορεί πλέον να εργαστεί στην εργασία που είχε προ του ατυχήματος, δηλαδή, αυτή του υδραυλικού/συγκολλητή γιατί αυτή είναι λεπτοδουλειά που συνεπάγεται απαραίτητα χρήση των δακτύλων για να χρησιμοποιήσει εργαλεία της εργασίας του όπως κάουρα, κατσιαβίδια, σφυρί, πένσες, κ.λ.π. Όσον αφορά δε τις οξυγονοκολλήσεις τα εργαλεία συγκόλλησης χρειάζονται σταθερό χέρι. - Μπορεί να οδηγήσει αυτοκίνητο όχι όμως μοτοσυκλέτα γιατί χρειάζονται σε μια τέτοια περίπτωση και τα δύο χέρια. Όσον αφορά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων ο κ. Παπαδόπουλος με έχει παραπέμψει στην υπόθεση Φάνος Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastics Industry Ltd Π.Ε. 11375 ημερ. 13.4.05. Στην υπόθεση εκείνη ο εφεσείων ο οποίος ήταν 53 ετών κατά το χρόνο του δυστυχήματος, είχε υποστεί κακώσεις στα δάκτυλα των χεριών του που του άφησαν κατάλοιπα μόνιμης ανικανότητας. Συγκεκριμένα είχε πάθει ακρωτηριασμό του δείκτη, μέσου και παράμεσου δακτύλου και των δύο χεριών. Έγινε υπό γενική αναισθησία επανασυγκόλληση των δακτύλων που είχαν ακρωτηριασθεί και δεν μπορούσε να κλείσει τα δάκτυλα του και να κάνει γροθιά και στα δύο χέρια. Η αγκύλωση είναι μόνιμη στην πρώτη μεταφαλαγγική άρθρωση του δεξιού μέσου δακτύλου και την τελευταία φαλαγγική άρθρωση του αριστερού μέσου δακτύλου. Οι κινήσεις των άλλων δακτύλων ήταν πολύ περιορισμένες και επώδυνες. Ο Εφεσείων δυνατό να κάμψει την τελευταία φαλαγγική άρθρωση του δεξιού παράμεσου μόνο 20°, του δεξιού δείκτη μόνο 40° και του αριστερού δείκτη στις 45°. Υπάρχει επίσης πόνος και παραμόρφωση της τελευταίας φάλαγγας του αριστερού παράμεσου δακτύλου. Παρά το γεγονός ότι τελικά τα δάκτυλα του εφεσείοντα έχουν σωθεί, εντούτοις λόγω της παρουσιαζόμενης παραμόρφωσης και της δυσκαμψίας ο εφεσείων δεν μπορεί πλέον να εργαστεί ή να κάνει χειρονακτική εργασία, αλλά ούτε και τον εαυτό του δεν μπορεί να περιποιηθεί μέχρι και τις πιο απλές προσωπικές του ανάγκες. Η κατάσταση του θα μπορούσε να ήταν καλύτερη αν ακολουθούσε τα προγράμματα φυσιοθεραπείας που του συνέστησαν οι γιατροί. Αν ακολουθούσε πρόγραμμα κινησιοθεραπείας των δακτύλων, θα μπορούσε να βελτιωθεί η λειτουργικότητα τους και ο ασθενής θα μπορούσε να κάνει ελαφρυά εργασία με τη χρήση του αντίχειρα και δείκτη να βοηθούν τα άλλα δάκτυλα όχι όμως να παίρνει μεγάλο βάρος ή να εκτελεί δύσκολη χειρονακτική εργασία. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επεδίκασε ποσό Λ.Κ.8.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Το Ανώτατο Δικαστήριο αν και έκρινε το ποσό αυτό χαμηλό, υπογράμμισε ότι εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στα όρια του μέτρου και έτσι δεν ήταν έκδηλα χαμηλό για να δικαιολογείται επέμβαση του Εφετείου προς ανατροπή της πρωτόδικής απόφασης. Ο κ. Αμερικάνος με παράπεμψε στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α συνδικασθείσες εφέσεις 10824, 10849, 10851, 10863 ημερ. 12.11.02 όπου ο ενάγων, 41 ετών κατά το χρόνο τραυματισμού του είχε υποστεί ακρωτηριασμό των 2,3,4 και 5 δακτύλων της αριστερής άκρας χειρός και ακρωτηριασμό της αριστερής παλάμης από το ύψος της μεσότητας του μετακαρπίου παρουσίαζε επίσης απώλεια του δέρματος κατά τη ραχιαία επιφάνεια της αριστερής παλάμης. Αφού έγινε αρχικός καθαρισμός του τραύματος ο ενάγων υπεβλήθη σε πλαστική χειρουργική επέμβαση προς σύγκλιση του τραύματος με κοιλιακό κρημνό. Σε τελευταία ιατρική εξέταση διαπιστώθηκε ότι το τραύμα είχε επουλωθεί πλήρως, όμως, από λειτουργικής πλευράς το αριστερό χέρι ήταν άχρηστο. Αυτός ο ακρωτηριασμός έγινε σε σημείο που ο ενάγων να μην μπορεί να χρησιμοποιήσει τον αντίχειρα, το μόνο δάκτυλο που παρέμεινε. Ο ενάγων επίσης υπεβλήθη σε μικροχειρουργική επέμβαση προς μεταφορά και εμφύτευση δακτύλου στο χέρι από το αριστερό κάτω άκρο. Αυτή ήταν μια απλή λεπτή και δύσκολη επέμβαση που διήρκησε πολλές ώρες. Τα αποτελέσματα κρίθηκαν ικανοποιητικά πλην όμως η βλάβη δεν αποκαταστάθηκε σε βαθμό που το νέο δάκτυλο να έχει την ίδια λειτουργική ικανότητα και εμφάνιση του φυσιολογικού. Ο ενάγων, ο οποίος ήταν εντελώς αδύνατο να ασκεί τη χειρονακτική του ενασχόληση, κρίθηκε ως μονίμως ανίκανος. Η αναπηρία του ενάγοντα ήταν της τάξης του 75%. Κρίθηκε δε ότι είχε υποστεί ένα σοβαρό τραυματισμό που του κατέλειπε μια σοβαρή ανικανότητα και που τον ταλαιπώρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα. Το πρωτόδικο Δικαστήριο του επεδίκασε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων Λ.Κ.50.000 ποσό που κατ΄ έφεση κρίθηκε ικανοποιητικό. Στην υπόθεση G + L Calibers Ltd v. Στέλιου Λεμεσιανού
(2003)1(Β) Α.Α.Δ. 948 ο ενάγων, ηλικίας 14 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, υπέστη ακρωτηριασμό του δείκτη του δεξιού χεριού από το ύψος της κεντρικής μεσοφαλαγγικής άρθρωσης. Αυτός ο τραυματισμός του προκάλεσε ψυχολογικά προβλήματα. Λόγω του τραύματος του κρίθηκε ανίκανος για υπηρεσία στην Εθνική Φρουρά. Η κατάσταση του δείκτη του προκαλεί και θα του προκαλεί για όλη του τη ζωή πόνο είτε με την αλλαγή του καιρού είτε με το άγγιγμα σκληρής επιφάνειας. Αισθάνεται μεγάλη δυσφορία στην προσπάθεια του να γράψει, ενώ δυσκολεύεται να δέσει ακόμη και τα κορδόνια των παπουτσιών του. Μετά το ατύχημα προσπάθησε να εργαστεί ως μηχανικός οχημάτων, εργασία την οποία είχε προηγουμένως πείρα, όμως απολύθηκε εξαιτίας της αναπηρίας του γιατί, μεταξύ άλλων, δεν μπορούσε να βιδώσει βίδες. Προσπάθησε επίσης να εργαστεί ως καλουψιής, πάλι όμως με δυσκολία λόγω των πόνων τους οποίους αισθάνεται στο δάκτυλο του. Το Εφετείο έκρινε ότι το ποσό των Λ.Κ.3.500 που επεδικάσθη στον ενάγοντα πόνο και ταλαιπωρία ήταν έκδηλα ανεπαρκές και το αύξησε σε Λ.Κ.10.000. Σχετικές με το υπό εξέταση θέμα είναι και οι ακόλουθες υποθέσεις που περιέχονται στο Σύγγραμμα ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ
(1996)Φρ. Νικολαίδης ως εξής:- - 6-03 Νεοφύτου ν. Κωνσταντίνου ημερ. 28.6.86 όπου η ενάγουσα υπέστη θλαστικό τραύμα του δεξιού μέσου δείκτη, παραμέσου και του αριστερού μέσου δακτύλου και υπεβλήθη σε χειρουργικό ακρωτηριασμό του μέσου δακτύλου της αριστεράς χειρός παρουσίαζε απώλεια της κάμψης του τελικών φαλαγγων του δεξιού μέσου, παραμέσου και μικρού δακτύλου. Οι κινήσεις του αριστερού δείκτη ήταν σοβαρά περιορισμένες ένα χρόνο μετά το δυστύχημα εξακολουθούσε να παραπονείται για άλλος σε αμφότερα τα χέρια κατά τη χρήση τους καθώς και στις αλλαγές του καιρού. Αντιμετώπιζε δυσκολία στις οικιακές της ασχολίες και δεν μπορούσε να προβεί σε οποιαδήποτε βαριά χειρονακτική εργασία. Δεν μπορούσε να μεταφέρει βαριά αντικείμενα να δακτυλογραφήσει, να κεντήσει ή να πλέξει και αντιμετώπιζε δυσκολίες στην ένδυση των παιδιών της ενώ με κανένα από τα δύο της χέρια δεν μπορούσε να κρατήσει σφικτά μικρά αντικείμενα. Το Δικαστήριο της επεδίκασε Λ.Κ.2.700 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. - 6-06 Μιχαήλ ν. Ply Engineering Products Factory Ltd ημερ. 23.2.
  1. Η ενάγουσα υπέστη ακρωτηριασμό της τελικής και μέσης φάλαγγας του δείκτη, μέσου παραμέσου και μικρού δακτύλου της δεξιάς χειρός. Ήταν ανίκανη να συνεχίσει την προ του δυστυχήματος εργασία της ενώ ήταν αδύνατο να ασχολείται σε εργασία που ήταν αναγκαίοι λεπτοί χειρισμοί των δακτύλων. Είχε επίσης δυσκολία στις καθημερινές της ασχολίες. Της επεδικάσθη υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό Λ.Κ.6.
  2. - 6-07 Τάμπας ν. Σκυροποιϊας ΜΕΡΗΚΑ Λτδ, ημερ. 5.8.87 Ο ενάγων υπέστη αποκοπή της τελικής φάλαγγας του αριστερού αντίχειρα. Μπορούσε να συνεχίσει να εργάζεται ως εργάτης αλλά θα αντιμετώπιζε προβλήματα αφού μετά από χειρονακτική εργασία το άκρο του αντίχειρα θα ήταν επώδυνο. Το Δικαστήριο επεδίκασε υπο μορφή γενικών αποζημιώσεων Λ.Κ.3.
  3. - 6-38 Θεοφάνους ν. Κυριάκου κ.α. ημερ. 24.5.
  4. Ο ενάγων υπέστη τραυματικό ακρωτηριασμό τεσσάρων δακτύλων. Υπήρξε βελτίωση της λειτουργίας των φαλάγγων που απέμειναν με αποτέλεσμα η κινητικότητα των μετακαρπικών φαλαγγικών αρθρώσεων που αρχικά δεν υπήρχε σταδιακά να βελτιωθεί. Δεν υπήρχε συσφικτική δύναμη. Η έλλειψη δυνατότητας λαβής και σύσφιξης με το αριστερό χέρι, αν και ο ενάγων ήταν δεξιόχειρας, τον εμπόδιζε στην κατασκευή σχεδίων ή στην επιδιόρθωση μηχανών. Το Δικαστήριο του επεδίκασε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων Λ.Κ.5.000.- - 6-28 Χαραλάμπους ν. Κυριάκου κ.α. ημερ. 24.10.
  5. Η ενάγουσα υπέστη πολλαπλά κατάγματα στα τρία δάκτυλα της αριστερής χειρός. Έγινε χειρουργική αποκοπή τριών φαλάγγων του μέσου και παραμέσου και δύο φαλάγγων του μικρού δακτύλου. Παρουσίαζε αδυναμία κατά τη σύσφιξη και άρση αντικειμένων. Λόγω του ότι ήταν δεξιόχειρας δεν επηρεάστηκε λειτουργικά στην εκτέλεση των καθηκόντων της αν και οι ικανότητες της για εκτέλεση των οικιακών και άλλων ασχολιών της μειώθηκαν. Το Δικαστήριο της επεδίκασε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων Λ.Κ.4.
  6. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία[12]. Αφού έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που ο ενάγων υπέστη, τη φύση και τη διάρκεια της θεραπείας που ακολούθησε, το γεγονός ότι θα έχει μόνιμα κατάλοιπα και αναπηρία που θα τον ταλαιπωρούν, το ενδεχόμενο διενέργειας και νέας επέμβασης, κάτι που θα προσθέσει στον πόνο και ταλαιπωρία του ενάγοντα όπως επίσης γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των Λ.Κ.25.000 θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Στην παρούσα αγωγή τρία είναι βασικά τα είδη ειδικών ζημιών που διεκδικεί ο ενάγοντας: Πρώτο, απώλειες απολαβών μέχρι τη δίκη. Δεύτερο, διάφορα ιατρικά έξοδα και Τρίτο απώλεις απολαβών από προοπτική εργασίας ως ποδοσφαιριστής για περίοδο 12 μηνών Στην Έκθεση Απαίτησης συγκεκριμένα διεκδικούνται στην παράγρ. 11(β) και 11(γ) ποσό Λ.Κ.750 και Λ.Κ.25 αντίστοιχα. Το μεν 11(β) αφορά ιατροφαρμακευτικά έξοδα και έξοδα φυσιοθεραπείας, το δε 11(γ) έξοδα για ιατρική έκθεση. Προτού εξετάσω τη μαρτυρία που προσήχθη σχετικά με τις ειδικές ζημιές, την οποία και στη συνέχεια θα αξιολογήσω για να διατυπώσω τα ανάλογα ευρήματα, θα αναφερθώ συνοπτικά στις αρχές που διέπουν το θέμα της απόδειξης των ειδικών ζημιών. Είναι γνωστή η νομολογία ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται δε στον Ενάγοντα σε κάθε περίπτωση ν΄ αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφό του. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται και να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία[13]. Όπως αναφέρθηκε στην Αγγλική υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel
(1948)64 T.L.R. 177 από το Λόρδο Goddard: «Plaintiffs must understand that if they bring actions for damages is for them to proof their damage; it is not enough to write down the particulars, and, so to speak, throw them at the head of the court, saying "This is what I have lost, I ask you to give me these damages" They have to prove it.» Περαιτέρω ο ενάγων διεκδικά ως ειδικές ζημιές απώλειες απολαβών/εισοδημάτων από 6.7.01 μέχρι τη δίκη και συγκεκριμένα μέχρι την ημερομηνία έκδοσης απόφασης. Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να πω ότι απώλεια εισοδημάτων που έχει αποκρυσταλλωθεί μέχρι την ημέρα της δίκης αποτελεί είδος ειδικής ζημιάς. Στην υπόθεση Zachariou v. Lioness Inc.
(1983)1 C.L.R. 415, στη σελίδα 429 αναφέρεται: «Losses of earnings that have accrued by the date of trial are a known fact and should be awarded as such, as a type of special damage. Future uncertainties do not enter it (Dobbs v. Dobbs
(1978)2 All E.R. 539).» Στην υπόθεση Telemachou v. Papakyriakou
(1986)1 C.L.R. 705, στη σελίδα 720 αναφέρθηκαν τα εξής: «It clearly emanates from our caselaw, following in this respect decided cases in England, that an award for special damages in respect of loss of earnings may be made down to the date of trial (see Kemal v. Kasti
(1962)C.L.R. 317; Ioannou & Paraskevaides Ltd v. Neokleous
(1973)1 C.L.R. 141 at pp 144-145. In Ioannou & Paraskevaides (supra)reference was made to the following dictum of Lord Goddard in British Transport Commission n. Gourley
(1956)A.C. 185 (at p. 206): "In an action for personal injuries the damages are always divided into two main parts. First, there is what I referred to as special damage, which was to be specifically pleaded and proved. This consists of out of pocket expenses and loss of earnings incurred down to the date of trial, and is generally capable of substantially exact calculation. Secondly, there is general damage which the law implies and is not specially pleaded. This includes compensation for pain and suffering and the like and, if the injuries suffered are such as to lead to continuing or permanent disability, compensation for loss of earning power in the future."» Η αρχή η οποία πηγάζει από τη νομολογία είναι ότι, εφόσον η ζημία η οποία προκύπτει στο ενδιάμεσο, μεταξύ του δυστυχήματος και της δίκης, αποκρυσταλλώνεται και είναι δεκτική αριθμητικού υπολογισμού, επιδικάζεται η συγκεκριμένη ζημία υπέρ του Ενάγοντος, υπό τον όρο, τυπικό κατ΄ ουσία, της θεσμικής εναρμόνισης της έκθεσης απαιτήσεως με τα δεδομένα της απόφασης του Δικαστηρίου[14]. Συνεπώς, ανεξάρτητα από τη δυνατότητα εναρμόνισης της δικογραφίας με τα δεδομένα της μαρτυρίας και της απόφασης ως προς την απόδοση αποζημιώσεων υπό μορφή ειδικής ζημιάς, η ανάκτηση της ζημιάς που υφίσταται ο Ενάγων, ως αποτέλεσμα του αστικού αδικήματος στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ του δυστυχήματος και της δίκης, δύναται να διεκδικηθεί ως αποζημίωση νοουμένου βεβαίως ότι έχει δοθεί μαρτυρία τόσο για την ανικανότητα του Ενάγοντα να εργαστεί όσο και για την απώλεια την οποία υπέστη και η οποία μαρτυρία έχει κριθεί από το Δικαστήριο αξιόπιστη[15]. Αξιολόγηση μαρτυρίας σχετικά με τις ειδικές ζημιές Αξιολογώντας τη μαρτυρία του ενάγοντα σε σχέση πρώτα με τα όσα κατέθεσε σχετικά με τα ιατροφαρμακευτικά του έξοδα, διαπιστώνω ότι παρουσίασε συγκεκριμένα στοιχεία για να υποστηρίξει αυτά τα έξοδα και κατέθεσε για το σκοπό αυτό σχετικά τεκμήρια που αποδεικνύουν τη δαπάνη σε κάθε περίπτωση. Συγκεκριμένα, αναφέρομαι στα τεκμήρια 4,5,6 και
  1. Αυτή η μαρτυρία έχει παραμείνει κατ΄ ουσία αναντίλεκτη και ανεξάρτητα από αυτό ήταν, πιστεύω, ειλικρινής. Ως αποτέλεσμα τούτου την αποδέχομαι ως αξιόπιστη. Θέλω να επισημάνω, ωστόσο, στο σημείο αυτό ότι τα όσα έχει καταθέσει σε σχέση με τα ιατρικά του έξοδα, υπερβαίνουν τη διεκδίκηση που περιέχεται στην παράγρ. 11 της Έκθεσης Απαίτησης με αποτέλεσμα το Δικαστήριο, αν και θεωρεί αξιόπιστη την προσαχθείσα μαρτυρία, να μην μπορεί, στο τέλος της ημέρας, να επιδικάσει ποσό μεγαλύτερο από αυτό που διεκδικείται αναφορικά με τις ειδικές ζημιές. Σ' ό,τι αφορά τη μαρτυρία του ενάγοντα που σχετίζεται με τις μελλοντικές απώλειες απολαβών και εισοδημάτων λόγω της κατάστασης της υγείας του ήδη αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου στο στάδιο που διατυπώνονταν ευρήματα για τις σωματικές του βλάβες ότι δεν μπορεί πλέον να εργαστεί στην εργασία που είχε προ του ατυχήματος, δηλ. εκείνη του υδραυλικού/συγκολλητή στοιχείο το οποίο έχει άμεση σχέση με το ζήτημα που εξετάζουμε. Όσον αφορά τα όσα ο ενάγοντας κατέθεσε σε σχέση με τις εργασίες που έκαμνε μετά το ατύχημα και το μισθό που εισέπραττε από κάθε μια από αυτές διαπιστώνω ότι η μαρτυρία του ήταν σαφής και θετική, περιείχε κάθε διευκρίνηση και κάθε λεπτομέρεια και ήταν απόλυτα συγκεκριμένη. Με άλλα λόγια ο ενάγοντας αναφέρθηκε με επάρκεια στους εργοδότες που είχε, στο είδος της εργασίας που έκαμνε και το μισθό που ελάμβανε καθαρά κάθε μήνα από αυτές τις εργασίες. Τα όσα δε ανέφερε στα πλαίσια της κύριας εξέτασης του δεν έχουν με οποιοδήποτε τρόπο διαφοροποιηθεί ή αντικρουστεί στο στάδιο της αντεξέτασης. Κρίνω, λοιπόν, τη μαρτυρία του γι΄ αυτό το μέρος που καθόρισα ως πλήρως αξιόπιστη και επομένως αποδεκτή. Όσον αφορά τα όσα κατέθεσε ο ενάγων σε σχέση με το μισθό που θα λάμβανε σήμερα εάν συνέχιζε να εργαζόταν στην εναγόμενη στην ειδικότητα υδραυλικού/συγκολλητή θεωρώ ότι δεν έδωσε συγκεκριμένα στοιχεία που να τεκμηριώνουν και να αιτιολογούν αυτό τον προσδιορισμό που ο ίδιος έκαμε και έτσι στο σημείο αυτό επιλέγω να στηριχθώ στα όσα με σαφήνεια και θετικότητα για το ζήτημα τούτο κατέθεσε ο Μ.Υ.1 ο οποίος ήταν και πιο αρμόδιος από τον ενάγοντα λαμβάνοντας υπόψη την ιδιότητα και εργασία του στην εναγόμενη εταιρεία και τα όσα εξήγησε καταλήγοντας με βάση τους δικούς του υπολογισμούς σε διαφορετικό ύψος εβδομαδιαίου μισθού, εάν ο ενάγοντας συνέχιζε να εργάζεται στην εναγόμενη εταιρεία. Τονίζω ότι η μαρτυρία του Μ.Υ.1 στο σημείο αυτό ήταν πιο συγκεκριμένη, περισσότερο τεκμηριωμένη και κρίνω ότι μπορώ να στηριχθώ με περισσότερη ασφάλεια στα όσα κατέθεσε αυτός ο μάρτυρας παρά στα όσα γενικά και αόριστα ανέφερε ο ενάγοντας για το ζήτημα αυτό. Θέλω να επαναλάβω ότι δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι ο Μ.Υ.1 ήταν και είναι διοικητικός υπεύθυνος και υπεύθυνος προσωπικού στην εναγόμενη εταιρεία και ήταν, ως αποτέλεσμα και αυτής του της ιδιότητας, σε καλύτερη θέση να καταθέσει και να προσδιορίσει το μισθό που θα έπαιρνε σήμερα ο ενάγοντας σε περίπτωση συνέχισης της εργοδότησης του στην εναγόμενη εταιρεία. Αναφορικά με τη μαρτυρία του ενάγοντα για απώλεια εισοδήματος ως ποδοσφαιριστής για περίοδο 12 μηνών στην ομάδα ΑΔΩΝΙΣ ΙΔΑΛΙΟΥ θεωρώ ότι τα όσα σχετικά κατέθεσε ήταν γενικόλογες και αόριστες αναφορές χωρίς να υποστηρίζονται από συγκεκριμένα και απτά στοιχεία. Επικαλέστηκε ο ίδιος ότι η ομάδα αυτή θα του πρόσφερνε συμβόλαιο για να παίξει σε αυτή ως ποδοσφαιριστής με μισθό Λ.Κ.450.- μηνιαίως για περίοδο 12 μηνών και συγκεκριμένα για την ποδοσφαιρική περίοδο 2001-
  2. Αν και αναφέρθηκε στον πρόεδρο αυτής της ποδοσφαιρικής ομάδας ονομαστικά, για να υποστηρίξει ότι έτσι κατέληγε στο ποσό του συμβολαίου, εντούτοις δεν θεώρησε αναγκαίο να παρουσιάσει μια τέτοια μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου που να υποστηρίζει τα λεγόμενα του, δεδομένου δε του γεγονότος ότι αυτά που κατέθεσε για το συγκεκριμένο ζήτημα είχαν αμφισβητηθεί έντονα από την Υπεράσπιση. Όταν δε του τέθηκε υποβολή ότι ουδέποτε θα του προσφερόταν ένα τέτοιο συμβόλαιο, χωρίς να επεξηγεί και χωρίς να διευκρινίζει, απάντησε ότι του το είχαν προσφέρει και ότι ίσως να ήταν και περισσότερα τα λεφτά. Οι δε αναφορές του ότι έπαιζε και προηγουμένως στην ομάδα αυτή και όταν ήταν μαθητής και όταν ήταν στρατιώτης δεν αποδεικνύουν κατ΄ ανάγκη τον ισχυρισμό του ότι θα εξασφάλιζε και συμβόλαιο για ένα όχι ευκαταφρόνητο ποσό ως ποδοσφαιριστής. Θεωρώ ότι η μαρτυρία του ενάγοντα για το συγκεκριμένο αυτό θέμα δεν ήταν πειστική και ούτε αληθαφανής και γι' αυτό την απορρίπτω. Επισημαίνω στο σημείο αυτό - και ανεξάρτητα από την πιο πάνω αξιολόγηση - ότι η απόδειξη ειδικών αποζημιώσεων, όπως ήδη επεξηγήθηκε ανωτέρω, κινείται μέσα σε πολύ αυστηρά πλαίσια. Είναι υποχρέωση του ενάγοντα σε κάθε περίπτωση διεκδίκησης ειδικών αποζημιώσεων, όπως είναι και η παρούσα περίπτωση, να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία το ποσό που συνιστά τέτοια ειδική ζημιά παρουσιάζοντας για το σκοπό αυτό συγκεκριμένα στοιχεία και ξεκάθαρη μαρτυρία που να την αποδεικνύει. Είναι προφανές ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο ενάγοντας δεν το έχει πράξει. Ως αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω η αξίωση του για ποσό Λ.Κ.5.400 ως απώλεια απολαβών από προοπτική εργασίας ως ποδοσφαιριστής για περίοδο 12 μηνών εκ Λ.Κ.450 μηνιαίως, απορρίπτεται. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ να διατυπώσω τα σχετικά ευρήματα του Δικαστηρίου.
  3. Κατά την ημέρα του ατυχήματος ο ενάγοντας λάμβανε από την εναγόμενη εταιρεία μισθό Λ.Κ.100 εβδομαδιαίως και 13ο μισθό.
  4. Από την ημέρα του ατυχήματος που ήταν 6.9.00 μέχρι 6.7.01 δόθηκε στον ενάγοντα αναρρωτική άδεια στη διάρκεια της οποίας η εναγόμενη κατέβαλλε πλήρως τις απολαβές του ενάγοντα.
  5. Μόλις τελείωσε η αναρρωτική του άδεια ο ενάγοντας έψαξε για δουλειά και από 1.9.01 μέχρι 1.7.05 εργαζόταν ως μεταφορέας-βοηθός στη ξυλεμπορική εταιρεία G. KLANGIDES T. KYRIAKIDES LTD. Αρχικά η δουλειά του ήταν στην αποθήκη και βοηθούσε τον αποθηκάριο στον καθαρισμό της αποθήκης. Στη συνέχεια έγινε οδηγός/μεταφορέας, μεταφέροντας τις παραγγελίες της εταιρείας. Η εργασία που του δε αυτή δεν συνεπαγόταν και εκφόρτωση αντικειμένων. Ήταν απλώς μεταφορέας. Στην εταιρεία αυτή αρχικά λάμβανε μισθό Λ.Κ.210.- μηνιαίως, καθαρά, για περίοδο τριών-τεσσάρων μηνών μέχρι τέλος του
  6. Από τις αρχές του 2002 αυξήθηκε ο μισθός σε Λ.Κ.300.- και από τον Ιανουάριο του 2004 έπαιρνε μισθό Λ.Κ.450.- καθαρά. Άλλαξε στη συνέχεια δουλειά γιατί δεν μπορούσε να μείνει και η εταιρεία χρειαζόταν άτομα φυσιολογικά για να μπορούν να κάνουν όλες τις δουλειές. Από 1.7.05 ο ενάγοντας εργάζεται σε σταθμό βενζίνης με απολαβές Λ.Κ.450.- καθαρά χωρίς 13ο μισθό.
  7. Σήμερα, εάν ο ενάγοντας συνέχιζε να εργοδοτείται στην εναγόμενη εταιρεία, θα λάμβανε Λ.Κ.135.- εβδομαδιαίως καθαρά για την ίδια εργασία που έκαμνε και στον ουσιώδη χρόνο.
  8. Ο ενάγων έχει υποστεί έξοδα για φυσιοθεραπεία-ιατρικά έξοδα που ανέρχονται στο συνολικό ποσό των Λ.Κ.
  9. Συγκεκριμένα ποσό Λ.Κ.750 για ιατρικά έξοδα και ποσό Λ.Κ.25 για έξοδα ιατρικού πιστοποιητικού. Υπολογισμός απώλειας απολαβών μέχρι την απόφαση Για να μπορέσουμε να υπολογίσουμε τις απώλειες εισοδημάτων που ο ενάγοντας διεκδικεί από τις 6.7.01 που τελείωσε η αναρρωτική του άδεια και έπαυσε πλέον η εναγόμενη εταιρεία να του καταβάλλει το μισθό του θα πρέπει οι σχετικές χρονικές περιόδοι και το εισόδημα που λάμβανε ο ενάγοντας σε κάθε μια από αυτές να καθοριστούν και στη συνέχεια να υπολογιστεί το σχετικό εισόδημα και, αν υπάρχει διαφορά από το εισόδημα που θα λάμβανε εάν εξακολουθούσε να κάμνει την ίδια εργασία, να καθοριστεί ως απώλεια εισοδήματος μέχρι τη δίκη. Αυτό, επαναλαμβάνω, είναι ένα είδος ειδικής ζημιάς το οποίο θα πρέπει να προσδιοριστεί επ' ακριβώς. Προχωρώ, συνεπώς, να καθορίσω τις χρονικές περιόδους οι οποίες έχουν ως εξής: (α) 6.7.01 μέχρι 1.9.01 που αφορά την περίοδο από τη λήξη της αναρρωτικής άδειας του ενάγοντα μέχρι την ημερομηνία που ξεκίνησε εργασία στην εταιρεία G. KLANGIDES T. KYRIAKIDES LTD (β) 1.9.01 μέχρι τέλος 2001 (ο μισθός του ενάγοντα σε αυτή την περίοδο ήταν Λ.Κ.210.- μηνιαίως, καθαρά). (γ) 1.1.02 μέχρι 1.01.04 (ο μισθός του ενάγοντα σε αυτή την περίοδο ήταν Λ.Κ.300.- μηνιαίως, καθαρά). (δ) 1.1.04 μέχρι 1.7.05 (ο μισθός του ενάγοντα σε αυτή την περίοδο ήταν Λ.Κ.450.- μηνιαίως, καθαρά χωρίς 13ο μισθό). (ε) 1.7.05 μέχρι της απόφασης (ο μισθός του ενάγοντα παραμένει σε αυτή την περίοδο Λ.Κ.450.- μηνιαίως, καθαρά χωρίς 13ο μισθό). Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω ευρημάτων και αφού κατέληξα ότι αν ο ενάγοντας σήμερα εργάζετο στην εναγόμενη εταιρεία ως υδραυλικός/συγκολλητής θα έπαιρνε Λ.Κ.135.- τη βδομάδα καθαρά, αυτό μας οδηγεί στο να καθορίσουμε την ετήσια αύξηση στον εβδομαδιαίο του μισθό διαιρώντας τη διαφορά που έχει ο μισθός σήμερα με το μισθό που λάμβανε την ημέρα του ατυχήματος. Η σχετική πράξη μας οδηγεί στο ποσό των Λ.Κ.7.- καθαρή αύξηση στις εβδομαδιαίες απολαβές του ενάγοντα ετησίως. Τούτου δοθέντος, καταλήγουμε, ως θέμα λογικού υπολογισμού, στα εξής ποσά εβδομαδιαίου μισθού που θα λάμβανε ο ενάγοντας στα χρόνια που ακολουθούν το 2000 μέχρι το 2005 και συγκεκριμένα από το έτος 2001 μέχρι το 2005:- Για το έτος 2001 ο μισθός του θα ανέρχετο στις Λ.Κ.107 εβδομαδιαίως Για το έτος 2002 ο μισθός του θα ανέρχετο στις Λ.Κ.114 εβδομαδιαίως Για το έτος 2003 ο μισθός του θα ανέρχετο στις Λ.Κ.121 εβδομαδιαίως Για το έτος 2004 ο μισθός του θα ανέρχετο στις Λ.Κ.128 εβδομαδιαίως Για το έτος 2005 ο μισθός του θα ανέρχετο στις Λ.Κ.135 εβδομαδιαίως Προχωρώ τώρα να εξετάσω την κάθε χρονική περίοδο ξεχωριστά:-
  10. Για την περίοδο από 6.7.01 μέχρι 1.9.01 έχουμε οκτώ εβδομάδες και συνεπώς απώλεια εισοδήματος συνολικού ποσού Λ.Κ800.- (8 εβδομάδες Χ Λ.Κ.100)
  11. Για την περίοδο 1.9.01 μέχρι 31.12.01 έχουμε τέσσερις μήνες (17 εβδομάδες) και γι' αυτή την περίοδο ο ενάγοντας εφόσον ελάμβανε Λ.Κ.210.- το μήνα το ποσό που εισέπραξε ως εισόδημα ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.840.- Εάν όμως δούλευε στην εργασία που έκαμνε στην εναγόμενη εταιρεία με βάση τα πιο πάνω θα λάμβανε Λ.Κ.107 εβδομαδιαίως και συνεπώς θα εισέπραττε για τις 17 αυτές εβδομάδες Λ.Κ.1819.- Αφαιρώντας από το ποσό των Λ.Κ.1.819 το ποσό των Λ.Κ.840 υπάρχει απώλεια εισοδήματος για ποσό Λ.Κ.979.- (Λ.Κ. 1.819 - Λ.Κ.840)
  12. Για την περίοδο 1.1.02 μέχρι 1.1.04 έχουμε εικοσιτέσσερις μήνες και γι' αυτή την περίοδο ο ενάγοντας εφόσον λάμβανε Λ.Κ.300.- μηνιαίως το ποσό που εισέπραξε ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.7.200.- Εάν όμως δούλευε στην εργασία που έκαμνε στην εναγόμενη εταιρεία με βάση τα πιο πάνω θα λάμβανε Λ.Κ.114 εβδομαδιαίως για το έτος 2002, Λ.Κ.121 και για το έτος
  13. Έτσι υπολογίζοντας το εισόδημα που θα λάμβανε ως υδραυλικός/συγκολλητής κατά τη διάρκεια του 2002 που είναι συνολικά 52 βδομάδες έχουμε συνολικό ποσό Λ.Κ.5.928 πλέον 13ο (114 Χ 4 = 456) μισθό ήτοι συνολικά Λ.Κ.6.
  14. Όσον αφορά το εισόδημα στη διάρκεια του 2003 που πάλι είναι συνολικά 52 εβδομάδες έχουμε συνολικό ποσό Λ.Κ.6.292 πλέον 13ο μισθό (121 Χ 4 = 484) Λ.Κ.6.
  15. Συνεπώς, το συνολικό εισόδημα που θα είχε ο ενάγων γι' αυτή την περίοδο ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.13.160.- (Λ.Κ.6.384 + Λ.Κ.6.776 = Λ.Κ. 13.160) Η διαφορά επομένως μεταξύ του ποσού που εισέπραξε και αυτού που θα εισέπραττε ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.5.960.- (Λ.Κ.13.160 - Λ.Κ.7.200)
  16. Για την περίοδο 1.1.04 μέχρι 1.7.05 έχουμε περίοδο 18 μηνών και εφόσον ο ενάγοντας λαμβάνει μηνιαίως ποσό Λ.Κ.450.- το εισόδημα του ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.8.100 Για το έτος 2004 αν ο ενάγων εργαζόταν στην εναγόμενη εταιρεία θα λάμβανε Λ.Κ.128 εβδομαδιαίως και συνεπώς για όλο το χρόνο που είναι 52 εβδομάδες συνολικά θα λάμβανε Λ.Κ.6.656 πλέον 13ο μισθό (128 Χ 4 = 512) δηλ. Λ.Κ.512 και συνολικά Λ.Κ.7.
  17. Για το έτος 2005 και συγκεκριμένα μέχρι 1.7.05 έχουμε περίοδο 26 εβδομάδων οπόταν ο ενάγοντας θα λάμβανε Λ.Κ.135 εβδομαδιαίως και συνολικά Λ.Κ.3.510 πλέον αναλογία 13ου μισθού (135 Χ 2 = 270) άρα συνολικά Λ.Κ.3.
  18. Το σύνολο του εισοδήματος που θα λάμβανε ο ενάγων την περίοδο αυτή αν εργαζόταν στην εναγόμενη εταιρεία ανέρχεται στις Λ.Κ.10.948 (Λ.Κ.7.168 + Λ.Κ.3.780) Η διαφορά επομένως είναι η αφαίρεση από το ποσό των Λ.Κ.10.948 του ποσού των Λ.Κ.8.100 ήτοι Λ.Κ.2.848 (Λ.Κ.10.948 - Λ.Κ.8.100)
  19. Για την περίοδο από 1.7.05 μέχρι 20.3.06 ημερομηνία της απόφασης στην παρούσα υπόθεση έχουμε 9 μήνες (37 εβδομάδες) και με βάση το εισόδημα των Λ.Κ.450 το μήνα ο ενάγοντας εισέπραξε συνολικά Λ.Κ.4.050.- Εάν ο ενάγων εργάζετο στην εναγόμενη εταιρεία με βάση τα πιο πάνω θα λάμβανε Λ.Κ.135 εβδομαδιαίως και συνεπώς θα εισέπραττε για τις 37 αυτές εβδομάδες Λ.Κ.4.995.- Υπάρχει επομένως διαφορά για ποσό Λ.Κ.945.- (Λ.Κ.4.995 - Λ.Κ.4.050) ΣΥΝΟΛΟ: Λ.Κ.800+Λ.Κ.979+Λ.Κ.5.960+Λ.Κ.2.848+Λ.Κ.945= Λ.Κ11.532 ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΑΠΟΛΑΒΩΝ Ο ενάγων διεκδικεί επίσης μελλοντικές απώλειες εισοδήματος οι οποίες οφείλονται στη μείωση της ικανότητας του για εργασία εξαιτίας του ατυχήματος και ειδικότερα απώλειες που έχουν σχέση με το γεγονός ότι δεν μπορεί πλέον να ασκήσει την εργασία του υδραυλικού/συγκολλητή έχοντας μια αναπηρία της τάξης του 35%. Το έχουμε ήδη πει και το επαναλαμβάνουμε ότι στο σημείο αυτό ότι συνιστά εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγων δεν μπορεί πλέον να εργαστεί στην εργασία που έκαμνε προ του ατυχήματος δηλ. αυτή του υδραυλικού/συγκολλητή. Ας σημειωθεί ότι ο ενάγων είναι απόφοιτος της Τεχνικής Σχολής Λευκωσίας από την οποία αποφοίτησε με ειδικότητα υδραυλικού/συγκολλητή. Αποτελεί επίσης εύρημα του Δικαστηρίου που έγινε στα πλαίσια εξέτασης των ειδικών ζημιών ότι ο ενάγων από την 1.7.05 μέχρι σήμερα εργάζεται σε σταθμό βενζίνης με απολαβές Λ.Κ.450 μηνιαίως, καθαρά, χωρίς 13ο μισθό και ακόμη ότι, αν σήμερα συνέχιζε να εργοδοτείται στην εναγόμενη εταιρεία στην εργασία που εκτελούσε, θα λάμβανε Λ.Κ.135 εβδομαδιαίως, καθαρά, πλέον 13ο μισθό. Υπό το φως των πιο πάνω προκύπτει σαφέστατα μείωση της ικανότητας του ενάγοντα για εργασία που έχει άμεση σχέση με το γεγονός ότι δεν μπορεί πλέον να ασκήσει την εργασία του υδραυλικού/συγκολλητή. Όταν κάποιος έχει καταστεί λόγω του τραυματισμού του, ανίκανος για την εκτέλεση συγκεκριμένης εργασίας δικαιούται σε αποζημίωση για την απώλεια που υφίσταται. Και αν λόγω του τραυματισμού του δεν είναι ικανός στο μέλλον να κερδίζει τα ίδια εισοδήματα όπως πριν το ατύχημα δικαιούται σε αποζημίωση. Η βάση για τον υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών απολαβών είναι το εισόδημα του ζημιωθέντος κατά το χρόνο του ατυχήματος ή το εισόδημα που θα κέρδιζε, όπως αυτό μπορεί να προσδιοριστεί με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν κατά το χρόνο της δίκης. Προχωρώ να εξετάσω συνοπτικά τη νομική πτυχή που διέπει το θέμα. Μελλοντικές απώλειες απολαβών - Νομική πτυχή Σύμφωνα με τη νομολογία υπάρχουν δύο τρόποι αποκατάστασης της ζημιάς αυτής. Η πρώτη μέθοδος είναι αυτή του συντελεστή ή φόρμουλα πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου. Ο συντελεστής ή πολλαπλασιαστής είναι ο αριθμός στον οποίο καταλήγει το Δικαστήριο για να καθορίσει την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων που μπορεί να υπολογιστεί κατά το χρόνο της ακρόασης[16]. Η άλλη μέθοδος είναι αυτή της επιδίκασης ενός κατ΄ αποκοπή σφαιρικού ποσού χωρίς τη χρήση της μεθόδου του συντελεστή.[17] Η δεύτερη μέθοδος συνίσταται στον υπολογισμό κατά προσέγγιση ενός συνολικού ποσού προσφέρεται όπου ο κίνδυνος για μελλοντική ζημιά κρίνεται ως ορατός και υπαρκτός αλλά ελλείπουν κάποια συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα ή κριτήρια πάνω στα οποία το Δικαστήριο θα ενεργήσει. Έτσι, όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό της μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις που η χρήση του συντελεστή είναι αδύνατη ή ουχί η ενδεδειγμένη, το Δικαστήριο προβαίνει σε ένα κατ' αποκοπή υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων. Όμως η επιλογή που παρέχεται στα Δικαστήρια να υπολογίζουν χωρίς τη μέθοδο του συντελεστή την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, στην κατάλληλη περίπτωση, δεν θα πρέπει να αποτρέπει τους ενάγοντες από του να παρουσιάζουν τη δέουσα μαρτυρία. Η δυνατότητα αυτή δεν του απαλλάσσει από την υποχρέωση τους να αποδείξουν την υπόθεση τους όσο καλύτερα μπορούν, ούτε και επιτρέπει στα Δικαστήρια τον εντελώς αυθαίρετο υπολογισμό γενικών αποζημιώσεων στις οποίες θα περιλαμβάνεται γενικά και χωρίς αιτιολόγηση κάποιο ποσό ως απώλεια μελλοντικών απολαβών.[18] Αν και η επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων σε σχέση με απώλεια απολαβών είναι μέθοδος κατ΄ αρχήν επιτρεπτή χαρακτηρίζεται ως λύση ανάγκης και θα πρέπει να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου τα δεδομένα, ενώ αποκαλύπτουν απώλεια, ή όταν γίνεται αναφορά στο μέλλον, ουσιαστικό κίνδυνο απώλειας δεν αποκαλύπτουν άμεση επίδραση πάνω στα εισοδήματα του τραυματισθέντος και, επομένως, δεν επιτρέπουν αριθμητικό υπολογισμό. Σ΄ όλες τις άλλες περιπτώσεις θα πρέπει να χρησιμοποιείται η μέθοδος του συντελεστή/πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Στην υπό εξέταση περίπτωση θεωρώ ότι υπάρχουν τα αναγκαία αριθμητικά δεδομένα ή κριτήρια πάνω στα οποία το Δικαστήριο μπορεί να ενεργήσει για να προβεί σε αριθμητικό προσδιορισμό της μελλοντικής ζημιάς που ο ενάγων αναμένεται να υποστεί λόγω των όσων προσπάθησα πιο πάνω να εξηγήσω. Εκείνο που χρειάζεται στη συνέχεια να αποφασισθεί είναι ο κατάλληλος πολλαπλασιαστής/συντελεστής ο οποίος χρησιμοποιείται για σκοπούς υπολογισμού μιας τέτοιας μελλοντικής ζημιάς. Αποτελεί ο συντελεστής/πολλαπλαστιαστής ένα πρακτικό εργαλείο για τον καθορισμό των μελλοντικών απωλειών. Στην παρούσα υπόθεση αφού έλαβα υπόψη μου όλους τους σχετικούς παράγοντες που αναφέρονται στη νομολογία μας (ηλικία ενάγοντα, είδος εργασίας που έκαμνε, κατάσταση της υγείας του κ.λ.π) θεωρώ ότι ο συντελεστής της τάξεως του 14 είναι δικαιολογημένος. Κατά συνέπεια εφόσον σήμερα ο ενάγων από την εργασία που κάμνει έχει εισόδημα Λ.Κ.450 μηνιαίως χωρίς 13ο μισθό και άρα σε ετήσια βάση Λ.Κ.5.400 ενώ αν συνέχιζε την εργοδότηση του στην εργασία που έκαμνε πριν το ατύχημα αυτή του υδραυλικού/συγκολλητή, θα λάμβανε σήμερα Λ.Κ.135 εβδομαδιαίως και ετησίως Λ.Κ.7.020 πλέον Λ.Κ.540 13ο μισθό και άρα συνολικά Λ.Κ.7.560 υπάρχει μείωση στο εισόδημα του που ανέρχεται σε Λ.Κ.2.160 το χρόνο. (Λ.Κ.7.560 - Λ.Κ.5.400) Συνεπώς, το ποσό των Λ.Κ.2.160 αποτελεί στην περίπτωση μας τον πολλαπλασιαστέο και ο αριθμός 14 το συντελεστή ή πολλαπλασιαστή. Αφού δε γίνει η σχετική μαθηματική πράξη προκύπτει το ποσό των Λ.Κ.30.240 (Λ..Κ. 2.160 Χ 14) το οποίο κρίνω ότι αποτελεί στην παρούσα υπόθεση το ποσό των μελλοντικών απωλειών απολαβών που θα πρέπει να του επιδικασθεί προς όφελος του υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΜΕΝΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΓΙΑ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ ΣΤΗ ΔΟΥΛΕΙΑ ΤΟΥ Στο σημείο αυτό προχωρώ να εξετάσω τη θέση της εναγομένης ότι στον ενάγοντα είχε προσφερθεί και δοθεί κάθε ευκαιρία να παραμείνει στη θέση του. Προτού το κάμω θα αξιολογήσω την προσαχθείσα μαρτυρία στο θέμα αυτό μαρτυρία του ενάγοντα και του Μ.Υ.
  20. Ο ενάγων στη μαρτυρία του είπε ότι του είχαν απλώς πει «αν θέλεις μείνε» χωρίς να λεχθεί κάτι περισσότερο. Βέβαια, δέχθηκε ότι δεν ρώτησε ο ίδιος σχετικά με το μισθό που θα έπαιρνε αλλά ήταν κατηγορηματικός ότι ήταν δικαίωμα του να μην μείνει και ότι δεν είχε και τις καλύτερες εμπειρίες στην εργοδότηση αυτή. Το κυριότερο δε που τόνισε στην κύρια εξέταση του ήταν ότι δεν μπορούσε να κάνει τη δουλειά του και θα ήταν παράσιτο και ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να τον διώξουν. Η μαρτυρία του ενάγοντα στο σημείο αυτό ήταν, πιστεύω, απόλυτα ειλικρινής και συνάδει απόλυτα με την ιατρική μαρτυρία που το Δικαστήριο έχει ήδη δεχθεί σ' άλλο σημείο της απόφασης του κάνοντας τα ανάλογα ευρήματα. Αποτέλεσε δε εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγων δεν μπορούσε πλέον να εργαστεί στην εργασία που έκαμνε προ του ατυχήματος, δηλ. αυτή του υδραυλικού/συγκολλητή. Τώρα, το κατά πόσο του είπε ο δικηγόρος του ή ο Μ.Υ.1 ή και οι δύο το αν η εναγομένη εταιρία είχε ασφάλεια μέχρι ποσού Λ.Κ.50.000 δεν ενέχει, κατά τη γνώμη μου, οποιαδήποτε ιδιαίτερη σημασία για το υπό εξέταση θέμα. Όσον αφορά τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, για το σημείο αυτό, δεν έχει αμφισβητηθεί ότι πράγματι ο ίδιος είχε προτείνει στον ενάγοντα να συνεχίσει την εργοδότηση του με την εναγομένη εταιρεία. Όσον αφορά τους λόγους που τον ώθησαν να κάνει κάτι τέτοιο ήταν ξεκάθαρος ότι ήταν δύο, αφ' ενός η ανθρωπιστική πλευρά του θέματος και αφ΄ ετέρου γιατί θεώρησε ως δεδομένο ότι μπορούσε ο ενάγων να κάνει τη δουλειά που έκαμνε και προ του ατυχήματος και αυτό προέκυψε από την πληροφόρηση που ο ίδιος είχε από προφορικά «reports» του επιστάτη και επιβλέποντα μηχανικού. Επισημαίνω εδώ ότι ο ίδιος δεν είχε προσωπική γνώση για το ζήτημα αυτό, δηλ. της δυνατότητας του ενάγοντα να κάνει την εργασία που έκαμνε πριν το ατύχημα, και η μαρτυρία του, αν και πιστεύω ειλικρινής, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Έπειτα το Δικαστήριο έχει ενώπιον του ιατρική μαρτυρία την οποία έκανε αποδεκτή σε σχέση με το κατά πόσο ο ενάγων θα μπορούσε ή όχι να κάμει την εργασία που έκαμνε προ του ατυχήματος και ήδη έχω αναφερθεί στο σχετικό εύρημα του Δικαστηρίου. Συνεπώς, δεν μπορώ να δεχθώ τις γενικόλογες και, εν πολλοίς, θεωρητικές προσεγγίσεις του Μ.Υ.1 ότι εξαρτάται τα μέγιστα από τη διάθεση κάποιου ανθρώπου αν μπορεί να κάμνει εργασία γιατί εδώ ήδη έχουμε καταλήξει με συγκεκριμένη μαρτυρία για την περίπτωση του ενάγοντα ειδικά. Ε Υ Ρ Η Μ Α Τ Α Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης καταλήγω ότι:- - Στον ενάγοντα, μετά τη συμπλήρωση της περιόδου της αναρρωτικής του άδειας στη διάρκεια της οποίας η εναγομένη εταιρεία του κατέβαλλε τις απολαβές του η εναγομένη εταιρεία, μέσω του Μ.Υ.1, προτάθηκε η συνέχιση της εργοδότησης του στην εταιρεία χωρίς να συζητηθούν οποιεσδήποτε άλλες λεπτομέρειες. - Η πρόταση αυτή έγινε τόσο για ανθρωπιστικούς λόγους όσο και γιατί λήφθηκε υπόψη ως δεδομένο ότι θα μπορούσε να κάνει την εργασία που έκαμνε προ του ατυχήματος. - Ο ενάγων δεν αποδέχθηκε την πρόταση αυτή γιατί αδυνατούσε να κάμνει τη δουλειά που έκαμνε πριν τον τραυματισμό του στο επίδικο ατύχημα και γιατί δεν είχε τις καλύτερες εμπειρίες για να ξαναδουλέψει στον ίδιο χώρο και με τους ίδιους ανθρώπους. Ακόμη γιατί θεωρούσε ότι ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να τον διώξουν. Κατ΄ ακολουθία των πιο πάνω, θεωρώ ότι δεν ήταν καθόλου παράλογη η άρνηση του ενάγοντα να αποδεχθεί τη συνέχιση της εργοδότησης του στην εναγόμενη εταιρεία, ούτε η στάση του συνιστούσε παράλειψη να μειώσει τη ζημιά του (to minimize his loss)[19] γιατί στην προκειμένη πρόταση δεν υπήρχε οποιαδήποτε εξασφάλιση ή μονιμότητα εν όψει των πολλών αστάθμητων παραγόντων που ενυπήρχαν λόγω κυρίως των πραγματικοτήτων της περίπτωσης του ενάγοντα και που αφορούσαν τις δυνατότητες του για εργασία. Με δεδομένη την κατάσταση υγείας του ενάγοντα και την αδυναμία του να εκτελέσει τα καθήκοντα της δουλειάς που έκαμνε προ του ατυχήματος δεν θάταν καθόλου απίθανο ή μη αναμενόμενο καθ΄ οιονδήποτε τρόπο να απολυθεί από την εταιρεία. Η μελλοντική εξασφάλιση του ενάγοντα δεν θα μπορούσε να στηρίζεται από τη φιλανθρωπία που θα έδειχναν τρίτοι και οι πραγματικότητες της περίπτωσης του δεν θα μπορούσαν ούτε θα έπρεπε να παραγνωριστούν ή να αγνοηθούν. Τ Ο Κ Ο Σ:- Το Άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 49(Ι) του 1997, προνοεί για την επιδίκαση τόκου προς 8% ετησίως εκτός αν συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι περί του αντιθέτου, επί των αποζημιώσεων για σωματική βλάβη ή θάνατο συνεπεία αστικών αδικημάτων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίσθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκταση καθορισμού του τόκου[20]. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. ............................... Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Κ Α Τ Α Λ Η Ξ Η Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω ο ενάγων δικαιούται το ποσό των Λ.Κ. 55.240 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων στο οποίο ποσό συμπεριλαμβάνεται το ποσό των Λ.Κ. 30.240 που αποτελεί την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων του ενάγοντα (Λ.Κ.25.000 πλέον Λ.Κ.30.240). Επίσης δικαιούται ποσό Λ.Κ. 12.307 ως ειδικές αποζημιώσεις. (Λ.Κ.11.532 + Λ.Κ.775) Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης για ποσό Λ.Κ. 67.547 (Λ.Κ.55.240+Λ.Κ.12.307) Προς εναρμόνιση της δικογραφίας με την εκτυλιχθείσα υπόθεση του ενάγοντα κατά τη δίκη στο θέμα των ειδικών ζημιών και συγκεκριμένα της απώλειας εισοδημάτων μέχρι της ημερομηνίας της απόφασης δίδονται οδηγίες να υποβληθεί τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης η οποία να καταχωρηθεί στο Δικαστήριο μετά την έκδοση της απόφασης αυτής και συγκεκριμένα σε ένα μήνα από σήμερα. Συνεπώς, η απόφαση αυτή να μην συνταχθεί μέχρις ότου τροποποιηθεί η Έκθεση Απαίτησης ως αναφέρθηκε ανωτέρω[21]. Από το πιο πάνω ποσό Λ.Κ. 25.000 θα φέρει τόκο προς 8% από την ημέρα καταχώρησης της παρούσας αγωγής, ήτοι 12.01.2001 μέχρι τελικής αποπληρωμής. Στην παρούσα υπόθεση έχω λάβει υπόψη μου ότι ενώ το επίδικο ατύχημα έλαβε χώρα στις 06.09.00 η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε στις 12.01.01, δηλ. μετά πάροδο 16 μηνών. Σε σχέση με το υπόλοιπο ποσό, ήτοι το ποσό των Λ.Κ.30.240 (που αφορά μελλοντική απώλεια), αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης μέχρι τελικής αποπληρωμής.[22] Σ΄ ό,τι αφορά το ποσό των ειδικών ζημιών, δηλ. Λ.Κ. 12.307, επιδικάζω τόκο 4% από την ημέρα καταχώρησης της παρούσας αγωγής, δηλ. 12.01.2001, ως είναι νομολογημένο με βάση τα όσα προσπάθησα πιο πάνω να εξηγήσω. Τέλος, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγόμενης. (Υπ) Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου Α.Ε.Δ ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /γκ [1] Δέστε Παναγιώτη Ανάγνου ν. ALCO FILTERS (CYPRUS) LTD Π.Ε. 10821, ημερ. 28.6.02 1 Δέστε Panagi v.Galatariotis and Sons Ltd
(1971)1 C.L.R 46, Kakou v. Adriatica
(1980)1 C.L.R 357, Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ (Ε) 423, Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1(Α) Α.Α.Δ 506, Κωνσταντίνου v. Phassouri Plantations
(1992)1 Α.Α.Δ 720 2 Δέστε Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιοί Λτδ
(1997)1(Α) Α.Α.Δ 506, όπου υιοθετήθηκε το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση παράγρ. 10-59 και 10-60: «Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (
  1. i)the organization of the work; (
  2. ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
  3. iv)the sequence of events; (
  4. v)the taking or precautions for the safety of the workers and at what stages; (
  5. vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks." 3 Δέστε Κωνσταντίνου v. Phassouri Plantations
(1992)1 Α.Α.Δ 720 [2] Δέστε Evangelou v. Ambizas
(1982)1CLR 41 57 [3] Δέστε Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746 [4] Δέστε Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1 [5] Δέστε Χριστοδούλου ν. Περικλέους
(1988)1 Α.Α.Δ 1122 [6] Δέστε Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75 [7] Δέστε Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029. [8] Δέστε Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτη Λτδ, Π.Ε. 10377/29.6.00, Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α., Π.Ε. 10405/22.12.00 [9] Δέστε Polykarpou v. Adamou (πιο πάνω) όπου ο Δικαστής Πικής (όπως ήταν τότε) υποδεικνύει: "Previous awards do not give rise to binding precedent in the sense of stare decisis as pointed out in "Tziellas v. The Ship Natalena H"
(1982)1 C.L.R. 807, 820. They offer guidance, especially awards made by Courts of the Republic that reflect the realities of the country and the purchasing power of the Cyprus pound." [10] Δέστε Evangelou v. Ambizas
(1982)1CLR 41 57 [11] Δέστε Joy v. Yeoman
(1981)2 All E.R. 21 η οποία υιοθετήθηκε σε αρκετές υποθέσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου μεταξύ των οποίων και η Αθηνής ν. Δημοκρατίας
(1990)2 ΑΑΔ σελ.47, 62 [12] Δέστε Σπύρου ν. Χ. Χαραλάμπους
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298 [13] Δέστε British Transport Commission v. Gourley
(1956)A.C. 185, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου Σκάφους «Νίκη»
(1994)1 Α.Α.Δ. 510, 523, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1 Α.Α.Δ. 1157, Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους
(1997)1 Α.Α.Δ. 396, Μαϊττά ν. Γεωργίου κ.α.
(1998)1(Α) Α.Α.Δ. 9, Παναγιώτου ν. Φραγκίσκου κ.α.
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 687, Λοϊζου ν. Μουρτζή
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 883 και Παναγή κ.α. ν. Κακόψιτου κ.α.
(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 839, 873-874. Δέστε επίσης Ζήνων Μερκής Λτδ ν. Ελληνικής Τράπεζας Λτδ
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1923 στη σελίδα 1937: «.. Έχει νομολογηθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην απαίτηση, να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα, με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Ο Ενάγων βαρύνεται με την υποχρέωση να αποδείξει με καθαρή μαρτυρία τα κονδύλια που διεκδικεί ως ειδικές ζημιές. ..» [14] Το σχετικό απόσπασμα από την απόφαση του Εφετείου στην Fysko v. Γεωργίου (ανωτέρω) η οποία δόθηκε από τον Κωνσταντινίδη Δ, είναι αποκαλυπτικό της προσέγγισης του Δικαστηρίου στο επίμαχο ζήτημα (σελ.1030): «Στις περιπτώσεις που από την ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαιτήσεως μέχρι την ημέρα της δίκης αποκρυσταλλώνεται ζημιά ή απώλεια επιδεκτική αριθμητικού υπολογισμού, αναμένεται πως θα γίνεται κατάλληλη τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης ώστε, κατά την ακρόαση, οι γραπτές προτάσεις να αντικατοπτρίζουν τα επίδικα θέματα στο σύνολο τους και η απαίτηση να είναι ολοκληρωμένη. Δεν είναι καθόλου ασυνήθιστο, όμως να οδηγείται η υπόθεση σε ακρόαση χωρίς τη μεσολάβηση τέτοιας τροποποίησης. Το ίδιο συνηθισμένο είναι να αφήνεται να εισαχθεί, χωρίς ένσταση, μαρτυρία σε σχέση με τέτοια ζημιά που αναφέρεται σε χρόνο που δεν καλύπτεται από την έκθεση απαιτήσεως.» [15] Δέστε Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049, 1060-1061 [16] Δέστε Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ. 239, 247 και Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66 [17] Δέστε Ηρακλέους (ανωτέρω), Μαυροπετρή (ανωτέρω), Kouris Dam Joint Venture v. Λουρουτζιάτης
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 716 και Χαραλάμπους ν. Πογιατζής
(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 726 [18] Δέστε Βάσω Μιχαήλ ν. Ανδρέα Ονουφρίου Π.Ε. 10972 ημερ. 13.9.02 [19] Δέστε Αριστοδήμου ν. Πέτρου
(1995)1 Α.Α.Δ 980, 992 [20] Δέστε επίσης MILLER ROSA MARIA κ.α. ν. UTE PETEK
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2091. [21] Δέστε Μιχαήλ κ.α ν. Φίλιου Συκοπετρίτη Λτδ κ.α
(2000)1(Β) Α.Α.Δ 1049 [22] Επί του ποσού των αποζημιώσεων για απώλεια εισοδήματος δεν επιδικάζονται τόκοι πλην του νόμιμου τόκου από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Δέστε Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους
(1997)1 Α.Α.Δ 396 και Θεοδούλου ν. A. Panagides Contracting Ltd
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2134. Όπως λέχθηκε στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω): «Η απώλεια μελλοντικών απολαβών εξορισμού ανάγεται στο μέλλον. Η αποζημίωση γι΄ αυτό στοχεύει στην κάλυψη ζημιάς που δεν έχει προκύψει ακόμα. Επομένως, κρίθηκε πως δεν δικαιολογείται η επιδίκαση τόκου γι΄ αυτή. Παρεμβάλλουμε πως είναι γι΄ αυτό το λόγο που θεωρήθηκε ενδεδειγμένο να διαχωρίζεται ή εξειδικεύεται η αποζημίωση για απώλεια μελλοντικών απολαβών.» Δέστε Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνη Θεμιστοκλέους Π.Ε. 11310 ημερ. 4.2.04 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.