← Κύπρος

Πολύμνια Λουκά ν. Αχιλλέα Γραμματικόπουλου κ.α., Αγ. Αρ. 1749/02, 13 Σεπτεμβρίου, 2006

Πολύμνια Λουκά ν. Αχιλλέα Γραμματικόπουλου κ.α., Αγ. Αρ. 1749/02, 13 Σεπτεμβρίου, 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2006:A28 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ Αγ. Αρ. 1749/02 ΜΕΤΑΞΥ:- Πολύμνια Λουκά, από Λευκωσία ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ - και -

  1. Αχιλλέα Γραμματικόπουλου, από Λευκωσία
  2. Σοφία Καλλή
  3. Χριστόφορος Θεοδούλου ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ ---------------------------- Ημερομηνία: 13 Σεπτεμβρίου,
  4. Για την Ενάγουσα: κα Λ. Γεωργιάδου (κα Ανδρέου κατά την εκφώνηση της απόφασης) Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κ. Κ. Χ"ιωάννου (κα Θεοφάνους κατά την εκφώνηση της απόφασης) ------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με την παρούσα αγωγή η ενάγουσα ζητά Δήλωση του Δικαστηρίου ότι ο διαχωριστικός τοίχος μεταξύ του τεμαχίου 226, του οποίου είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια, και του τεμαχίου 227 που αγοράστηκε από τους εναγόμενους 1 και 2 το 2001 και στο οποίο αρχές του 2002 άρχισαν οικοδομικές εργασίες, είναι μέρος του τεμαχίου
  5. Επίσης, ζητείται Δήλωση ότι η επέμβαση στο διαχωριστικό τοίχο και η κατεδάφιση μέρους αυτού ως και η διάνοιξη και τοποθέτηση υποστυλωμάτων και άλλων υλικών στο μη κατεδαφισμένο, χωρίς την άδεια της ενάγουσας, είναι παράνομη. Ζητείται ακόμη Διαταγή του Δικαστηρίου ώστε οι εναγόμενοι να παύσουν να επεμβαίνουν στο διαχωριστικό τοίχο του τεμαχίου 226 και να προβαίνουν σε τοποθέτηση υλικών για στήριξη του. Διαζευκτικά αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για κάθε ζημιά και βλάβη την οποία προξένησαν και προξενούν οι εναγόμενοι με την επέμβαση τους στο τεμάχιο
  6. Στην Υπεράσπιση τους οι εναγόμενοι ισχυρίζονται, βασικά, τα εξής:- - Αγόρασαν το τεμάχιο 227 εντός του οποίου υπάρχει οικοδομή η οποία κηρύχθηκε διατηρητέα. Εξασφάλισαν δε πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής για ανακαίνιση/συντήρηση της οικοδομής τους και άρχισαν οικοδομικές εργασίες σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής. - Η ενάγουσα ισχυριζόμενη ότι ο ανατολικός εξωτερικός τοίχος της οικίας των εναγομένων που συνορεύει με το τεμάχιο της το υπ' αρ. 226 είναι κτισμένος στη δική της ιδιοκτησία εξασφάλισε μονομερώς ενδιάμεσο διάταγμα του Δικαστηρίου που εμπόδιζε τους εναγόμενους, μεταξύ άλλων, από του να συνεχίσουν με τις οικοδομικές εργασίες επί του διαχωριστικού τοίχου (επίδικου τοίχου) μήκους 12μ κατά μήκος του συνόρου. - Η κατοικία στο τεμάχιο 227 είναι διατηρητέα και δεν πρόκειται να κατεδαφιστεί, οι δε επιδιορθώσεις που έγιναν είναι νόμιμες, σύμφωνα με τη σχετική άδεια οικοδομής και τις υποδείξεις της αρμόδιας αρχής. - Το Δικαστήριο ακύρωσε το μέρος του διατάγματος που απαγόρευε στους εναγόμενους να προβαίνουν σε οικοδομικές εργασίες στον επίδικο τοίχο στις 16.4.
  7. - Οι εναγόμενοι πράγματι κατεδάφισαν μέρος του διαχωριστικού τοίχου (προέκταση του επίδικου) στο πίσω μέρος των τεμαχίων 226 και 227 σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής. - Ο επίδικος τοίχος είναι επίκοινος και δικαιούνται στην κατοχή, απόλαυση και χρήση του για σκοπούς στήριξης της οικίας του και ως εξωτερικού τοίχου της οικίας τους. Ως εκ των άνω έχουν και δικαίωμα συντήρησης/επιδιόρθωσης του επίδικου τοίχου. - Η ενάγουσα εμποδίζει τους εναγόμενους από του να επιδιορθώσουν και συντηρήσουν τον επίδικο τοίχο από την εξωτερική πλευρά του αφού τους εμποδίζει από του να εισέλθουν στο τεμάχιο 227 για να εκτελέσουν τις εργασίες. Ανταπαιτούν δε αποζημιώσεις για ζημιές που υφίστανται εκ της καθυστέρησης της επιδιόρθωσης/συντήρησης του τοίχου ως και διάταγμα διατάττον την ενάγουσα να τους επιτρέψει να εισέλθουν στο τεμάχιο 226 για σκοπούς επιδιόρθωσης/συντήρησης της εξωτερικής πλευράς του ανατολικού τοίχου της οικίας που είναι κτισμένη στο τεμάχιο
  8. Μ Α Ρ Τ Υ Ρ Ι Α Η πλευρά της ενάγουσας για να αποδείξει την απαίτηση της κάλεσε τους ακόλουθους μάρτυρες. - Παναγιώτη Γεωργιάδη (Μ.Ε.1) - Λουκά Λουκά (Μ.Ε.2) - Ευτύχιος Αχιλλέως (Μ.Ε.3) Από πλευράς Υπεράσπισης κατάθεσαν οι ακόλουθοι μάρτυρες. - Αχιλλέας Γραμματικόπουλος (Μ.Υ.1) - Νικόλας Πάρης (Μ.Υ.2) - Ειρήνη Αντωνίου (Μ.Υ.3) - Ειρήνη X"Σάββα (Μ.Υ.4) Μαρτυρία από πλευράς ενάγουσας Ο Μ.Ε.1 είναι Ανώτερος Χωρομέτρης στο Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας. Τον Ιανουάριο του 2002 εξέτασε αίτηση για οριοθέτηση τεμαχίου που υποβλήθηκε από την ενάγουσα. Έγινε συγκεκριμένα οριοθέτηση του δυτικού συνόρου του τεμαχίου 226 που έχει κοινό σύνορο με το τεμάχιο
  9. Μετά τη διεξαγωγή της εργασίας του τοποθέτησε δύο ορόσημα που ζητούνταν με την αίτηση και τα οποία υπόδειξε στους ενδιαφερόμενους αιτητές. Για το σκοπό αυτό έκανε σχέδιο όπου φαίνονται τα ευρήματα του (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1). Στο σχέδιο αυτό τα ορόσημα που τοποθετήθηκαν φαίνονται με τα γράμματα ΣΠ που υποδηλώνει σιδερένιο πάσσαλο. Με το γράμμα Χ υποδηλώνεται ο διαχωριστικός τοίχος που ήταν κοινός και χώριζε τα δύο τεμάχια. Με το γράμμα S υποδηλώνεται η ιδιοκτησία. Ο επίδικος τοίχος ανήκε στο τεμάχιο
  10. Ο τοίχος που κατεδαφίστηκε (από το υφιστάμενο σπίτι που στο σχέδιο του φαίνεται χρωματισμένο στο τεμάχιο 227) μέχρι το τέλος του τεμαχίου 227 εμπίπτει στο τεμάχιο
  11. Συνεπώς, μέρος του τοίχου που φαινόταν κατεδαφισμένος και ο υφιστάμενος τοίχος στο σπίτι που ευρισκόταν στο τεμάχιο 227 ανήκει στο τεμάχιο
  12. Αντεξεταζόμενος διευκρίνισε ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν έγινε αίτηση καθορισμού συνόρων αλλά απλή αίτηση οριοθέτησης. Εξήγησε ότι εφάρμοσε τις αποστάσεις με βάση τα χωρομετρικά βιβλία, τοποθέτησε τα ορόσημα και φάνηκε ότι ο τοίχος ανήκε στο τεμάχιο
  13. ο εξωτερικός τοίχος που ήταν στο τεμάχιο 226 ο δυτικός, είναι ο ίδιος με τον εξωτερικό τοιχο της οικίας που είναι κτισμένη στο τεμάχιο 227 και δεν κατεδαφίστηκε. Ο Μ.Ε.2 είναι γιος της ενάγουσας και γνωρίζει τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης. Κατάθεσε ως ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5 τίτλο ιδιοκτησίας για το τεμάχιο 226 που ανήκει στη μητέρα του. Στο τεμάχιο αυτό υπήρχε μια πλινθόκτιστη οικία που αγοράστηκε από τους γονείς του και είχε ανεγερθεί το
  14. Αυτή η οικία κατεδαφίστηκε και το 1968 εξεδόθη άδεια οικοδομής και ανεγέρθη διπλοκατοικία με βάση αυτή την άδεια. Μια μέρα, πληροφορήθηκε από τη μητέρα του ότι κατεδαφίστηκε μέρος του δυτικού τοίχου που είχε μήκος 36μ και από τα 36μ τα 24μ είχαν κατεδαφιστεί. Παρέμεινε μόνο το μπροστινό μέρος. Αφού ήλθε σε επαφή με τον εργολάβο και στη συνέχεια με τον αρχιτέκτονα του έργου σε σχέση με το τεμάχιο 227 πληροφορήθηκε από τον τελευταίο ότι είχε άδεια από το Δημαρχείο. Αποτάθηκε στο Δημαρχείο ισχυριζόμενος επέμβαση του γείτονα στο συνοριακό του τοίχο και του λέχθηκε από το Δήμο Λευκωσίας ότι ήταν αναρμόδιο (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 8). Τότε άκουσε για πρώτη φορά ότι η οικία στο τεμάχιο 227 είχε κηρυχθεί διατηρητέα και μαζί με αυτή και ο τοίχος τους. Κανείς δεν τους είχε ειδοποιήσει γι΄ αυτό το θέμα προηγουμένως. Εν συνεχεία υπεβλήθη από την ενάγουσα στις 23.1.02 αίτηση για οριοθέτηση του δυτικού συνόρου του τεμαχίου της και έγινε η οριοθέτηση στις 7.2.
  15. Σχετική βεβαίωση εκδόθηκε στις 13.3.02 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 9). Το επόμενο διάβημα που έγινε από μέρους της ενάγουσας ήταν η καταχώρηση της παρούσας αγωγής στις 19.2.
  16. Οι επεμβάσεις συνεχίστηκαν. Έγινε κατεδάφιση του τοίχου σε μήκος 24μ και άρχισαν τα δικά τους έργα με ανόρυξη θεμελίων. Υπήρχαν θεμέλια και εισχώρηση στην περιουσία της ενάγουσας. Ο εναπομείναντας τοίχος (τα 12μ) που φαίνονται ως ξένο σώμα στην οικία του τεμάχιο 227 ήταν επικίνδυνος γιατί αιωρείτο και ζητήθηκε από την ενάγουσα με επιστολή της ημερ. 21.3.02 από το Δήμο Λευκωσίας η κατεδάφιση του αναφέροντας ότι είχε καταστεί ετοιμόρροπος με αποτέλεσμα να τίθενται σε άμεσο κίνδυνο τόσο οι δικές τους ζωές όσο και τα αυτοκίνητα που σταθμεύουν δίπλα από τον τοίχο (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 11). Στην επιστολή αυτή απάντησε ο Δήμος Λευκωσίας με επιστολή ημερ. 21.5.02 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12) όπου αναφέρεται ότι το περιτοίχισμα αυτό δεν κρίνεται ετοιμόρροπο καθότι είχε ενισχυθεί με εσωτερικά δεσίματα από τον ιδιοκτήτη του τεμαχίου 227 και, συνεπώς, δεν υπήρχε λόγος κατεδάφισης του. Εν συνεχεία η ενάγουσα αποτάθηκε στο ΕΤΕΚ και ετοιμάστηκε, κατόπιν αιτήματος της, έκθεση από Πολιτικό Μηχανικό (ΤΕΚΜΗΡΙΟ Α ΓΙΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ και στη συνέχεια ΤΕΚΜΗΡΙΟ 19). Η έκθεση αυτή απεστάλη στο Δήμαρχο Λευκωσίας στις 5.10.05 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13). Στη συνέχεια λειτουργοί της Τεχνικής Υπηρεσίας του Δήμου επισκέφθηκαν ξανά την οικοδομή και έκριναν ότι ο τοίχος που βρίσκεται μεταξύ των τεμαχίων 226 και 227 παρουσίαζε αποσάρθρωση. Επίσης αναφέρθηκε ότι ο τοίχος είχε κηρυχθεί επικίνδυνος στις 13.10.05 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 14). Ακολούθησε η επιστολή από μέρους του Δήμου ημερ. 10.1.06 σύμφωνα με την οποία ο τοίχος δεν μπορούσε να κατεδαφιστεί γιατί αποτελούσε μέρος της διατηρητέας οικοδομής στο τεμάχιο 227 και ζητείτο η επιδιόρθωση του (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 16). Ο Μ.Ε. 2 τόνισε ότι θέλει να ανακτήσουν αυτό που κατεδαφίστηκε παράνομα και το δικαίωμα απόλαυσης της περιουσίας του. Αντεξεταζόμενος είπε ότι θέλουν το χώρο 36 Χ 45 να επανέλθει στην κυριότητα τους. Μέρος των θεμελίων της διπλανής οικίας στο τεμάχιο 227 βρισκόταν μέσα στην περιουσία τους. Δεν έκανε προσφυγή στο Ανώτατο Δικαστήριο για την κήρυξη της οικίας στο τεμάχιο 227 ως διατηρητέας. Ούτε προσφυγή εναντίον της άδειας οικοδομής που παραχωρήθηκε στο τεμάχιο 227 έκανε. Ο Μ.Ε.3 είναι Πολιτικός Μηχανικός, εγγεγραμμένος στο ΕΤΕΚ. Προχώρησε στην ετοιμασία πραγματογνωμοσύνης για έρευνα της στατικής κατάστασης του τοίχου που βρίσκεται στο τεμάχιο 227 και στη δυτική πλευρά του τεμαχίου
  17. Επισκέφθηκε την οικία της ενάγουσας και προέβη σε ενδελεχή έλεγχο του υφιστάμενου τοίχου και του τοίχου που κατεδαφίστηκε και ανακατασκευάστηκε με τούβλα μεταξύ των τεμαχίων 226 και
  18. Είδε ένα πλινθόκτιστο τοίχο μήκους 12μ και ύψος 6μ στις άκρες και 7μ στο μέσο. Το πάχος του είναι 45εκ και το βάρος του 70 τόνοι. Ο τοίχος αυτός είναι πλινθόκτιστος. Δεν έχει καμία σύνδεση με το κτίριο του τεμαχίου 227 εκτός του ότι στηρίζεται μέρος της οροφής πάνω του. Η δε κατάσταση του είναι πολύ κακή και με την πάροδο του χρόνου έχει υποστεί σημαντική καθίζηση. Ο σουβάς του τοίχου έχει αποκολληθεί εδώ και πολλά χρόνια και η επιφάνεια καταστράφηκε. Το άχυρο, δε, που είναι το ουσιαστικό στοιχείο της πλινθοδομής μαζί με τη λάσπη, έχει καταστραφεί πλήρως από τις καιρικές συνθήκες. Με βάση τα επιστημονικά κριτήρια έπρεπε να κρίνει την επικινδυνότητα του τοίχου, σε πρώτο στάδιο, και, σε δεύτερο στάδιο, αν επισκευάζεται ή πρέπει να κατεδαφιστεί. Ο τοίχος όπως είναι σήμερα είναι «πεθαμένος», έχει εκπνεύσει το όριο ζωής του και πρέπει να κατεδαφιστεί. Για ένα πλινθόκτιστο κτίσμα στην ηλικία των 115 χρόνων δεν υπάρχουν περιθώρια ζωής, έστω και αν διορθωθεί. Έχοντας, λοιπόν, ο τοίχος μια ηλικία πέραν του ενός αιώνος έχει χάσει αρκετή από την αρχική του αντοχή. Σε περίπτωση σεισμού ο πιο πάνω τοίχος θα ενεργήσει ως πρόβολος, δηλ. ως ο τοίχος που στηρίζεται πάνω, αλλά όχι κάτω με πολύ μεγαλύτερες παραμορφώσεις και πιθανότητες να καταρρεύσει από ένα τοίχο που στηρίζεται επαρκώς τόσο στα άκρα του όσο και στο πάτωμα και οροφή. Μαρτυρία από πλευράς Υπεράσπισης Ο Μ.Υ.1 είναι συνιδιοκτήτης του κτήματος στο τεμάχιο 227 μαζί με τη σύζυγο του από το Νοέμβριο του
  19. Σ΄ αυτό υπήρχε από το Σεπτέμβριο του 1999 διατηρητέα οικία. Αφού έβγαλαν πολεοδομική και οικοδομική άδεια, ξεκίνησε η συντήρηση του κυρίως κτίσματος που ήταν διατηρητέο και έγινε προσθήκη νέας πτέρυγας σύμφωνα με την οικοδομική άδεια (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 20). Η άδεια οικοδομής προέβλεπε τη συντήρηση του υφιστάμενου κτιρίου, την κατεδάφιση βοηθητικής πτέρυγας και ανέγερση νέας πτέρυγας. Οι εργασίες ξεκίνησαν και έπεσαν τα πίσω κτίρια και ξεκίνησε η επέμβαση στον επίδικο τοίχο για σκοπούς συντήρησης του. Ο Μ.Υ.1 αναφέρθηκε στο τι συνέβη στη συνέχεια μετά από ενέργειες της ενάγουσας, όπως ο καθορισμός των οροσήμων από το Κτηματολόγιο και η έκδοση προσωρινού διατάγματος για παύση των εργασιών. Ο Μ.Υ.2 είναι Πολιτικός Μηχανικός και αυτός που έκανε τη μελέτη για τη συντήρηση της διατηρητέας οικίας των εναγομένων. Μελέτησε την έκθεση Αχιλλέως. Συμφωνεί μ' αυτή σε ένα σημείο, ότι ο επίδικος τοίχος είναι επικίνδυνος. Διαφωνεί όμως με τη θέση ότι πρέπει να κατεδαφιστεί. Ο ίδιος προτείνει διατήρηση και αποκατάσταση με βάση τη μελέτη που έγινε και η οποία δεν υλοποιήθηκε λόγω του διατάγματος που εκδόθηκε για διακοπή της εργασίας. Οι εργασίες στην οικοδομή είχαν τελειώσει εκτός αυτές που αφορούσαν τον επίδικο τοίχο. Για σκοπούς αποκατάστασης του τοίχου προτείνετο και, μέρος από αυτά υλοποιήθηκε, να υπάρξει δέσιμο των περιμετρικών τοίχων καθ΄ ύψος με ξυλοδεσιές, δηλ. περιμετρικό δέσιμο στο ύψος της οροφής αποκατάσταση πλινθαριού που παρουσίαζε ζημιά να ντυθεί ο εξωτερικός τοίχος με γαλβανισμένο μεταλλικό πλέγμα, να καρφωθεί στον τοίχο ξύλινη σφήνα και να ξανασουβατιστεί με ασβεστοκονίασμα. Επίσης, για αντιμετώπιση υγρασίας, έγινε κάτω από το δάπεδο περιμετρικό σύστημα συλλογής υγρασίας και μεταφοράς του σε απορροφητικό λάκκο, μια μέθοδος που υλοποιήθηκε. Ο επικίνδυνος τοίχος είχε κλίση, κάθετες ρωγμές και σαπισμένο άχυρο. Το μέρος του τοίχου της πλινθοδομής που παρουσίαζε φθορές προτείνετο να αντικατασταθεί και οι ρωγμές έκλεισαν με ένα σύστημα ξυλοδεσιών. Μέρος των σχεδίων αποκατάστασης υλοποιήθηκαν. Για το άχυρο που διαβρώθηκε προέκυψε, από εξέταση, ότι ο πυρήνας του τοίχου ήταν υγιής. Το πλινθάρι είναι εύπλαστο υλικό που μπορεί να αποκατασταθεί εύκολα. Στα θεμέλια έκαναν εκσκαφή για δημιουργία δικτύου αποχέτευσης νερού. Το θεμέλιο προεκτάθηκε τουλάχιστον 1μ κάτω από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους. Τα θεμέλια δεν παρουσίαζαν επικινδυνότητα. Όμως, οι τοίχοι χρειάστηκαν ανάταξη και αποκατάσταση μερών που είχαν φθορά και ενίσχυση με ξυλοδεσιές και μεταλλικό πλέγμα και πεσσούς. Εδώ για πλινθάρι 100 χρόνων δεν έχει εκπνεύσει το όριο της ζωής του. Μπορεί να αποκατασταθεί και να αντέξει άλλα 100 χρόνια. Η κυρίαρχη τάση είναι να υπάρχει συντήρηση των πλινθοδομών. Ό,τι μπορεί να συντηρηθεί και είναι μάρτυρας της αρχιτεκτονικής και ιστορίας του τόπου, πρέπει να συντηρείται. Σ΄ αυτή την κατάσταση δεν βρισκόταν μόνο ο επίδικος τοίχος αλλά και οι υπόλοιποι οι οποίοι έχουν αποκατασταθεί και δεν παρουσίασαν οποιαδήποτε αστοχία. Όπως είναι σήμερα ο επίδικος τοίχος δεν είναι επαρκώς δεμένος με την υπόλοιπη οικοδομή. Αν υλοποιηθεί η μελέτη που κατατέθηκε και εγκρίθηκε από το Δήμο με ξυλοδεσιές και πεσσούς και γίνει επικάλυψη με πλέγμα και ξυλόδεση καθ' ύψος, τότε ο επίδικος τοίχος μπορεί να αποκατασταθεί. Η Μ.Υ.3 είναι Εκτελεστικός Μηχανικός στο Δήμο Λευκωσίας. Γνωρίζει την οικοδομή των εναγομένων. Ήταν διατηρητέα και υπάρχει ένας τοίχος στην ανατολική πλευρά ο οποίος έχει κηρυχθεί διατηρητέος ως μέρος της οικοδομής από την Πολεοδομία. Ο τοίχος αποτελεί μέρος του στατικού φορέα. Από το Δήμο κηρύχθηκε επικίνδυνος. Έστειλαν επιστολές στους δύο ιδιοκτήτες δίδοντας τους ένα χρονικό περιθώριο για να προχωρήσουν στην επιδιόρθωση του τοίχου. Δεν το έκαναν και πήραν προσφορές από εργολάβους και ανέθεσαν στον εργολάβο με τη χαμηλότερη τιμή. Η ψηλότερη προσφορά ήταν Λ.Κ.6.900 και η χαμηλότερη Λ.Κ.3.
  20. Η Μ.Υ.4 εργάζεται στον κλάδο Διατήρησης στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως. Η οικοδομή των εναγομένων κηρύχθηκε διατηρητέα στις 17.9.99 με Κ.Δ.Π 207/
  21. Ο ανατολικός της τοίχος επεμβαίνει στο διπλανό τεμάχιο και ο ίδιος ο τοίχος έχει πρόσφατα κηρυχθεί διατηρητέος. Ούτε πριν μπορούσε να κατεδαφιστεί γιατί αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της οικοδομής. Ο τοίχος αυτός έχει ακριβή συμμετρία. Μετρήθηκε από λειτουργό του Τμήματος. Αν κοπεί ο τοίχος αυτός ακρωτηριάζουμε τη συμμετρία. Ο τοίχος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της οικοδομής μορφολογικά. Η δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα στις 12.5.06 για κήρυξη του επίδικου τοίχου ως διατηρητέου έγινε όταν βγήκε στην επιφάνεια ότι ανήκε σε άλλη οικοδομή. Όταν υπεβλήθη ο τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας δεν είχε σημείωση ότι ο τοίχος αυτός ανήκει σε άλλη οικοδομή. ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ Κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων επιχειρηματολόγησαν προβάλλοντας τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Ο κ. Χατζηϊωάννου για τους εναγόμενους επεσήμανε εν πρώτοις ότι με βάση την αξίωση της ενάγουσας επιδιώκεται έκδοση δηλωτικής απόφασης ότι ο διαχωριστικός τοίχος μεταξύ των τεμαχίων 226, που είναι της ενάγουσας, και 227 που ανήκει στους εναγομένους, που μέρος του οποίου υφίσταται σήμερα και μέρος του έχει κατεδαφιστεί, είναι μέρος του τεμαχίου
  22. Εν όψει τούτου, τόνισε, προκύπτει συνοριακή διαφορά εφόσον αμφισβητείται η γραμμή του κοινού συνόρου των δύο τεμαχίων. Ο συνήγορος υποστήριξε ότι η μαρτυρία που παρουσιάστηκε από την πλευρά της ενάγουσας κατέδειξε ότι δεν έγινε διαδικασία με βάση το άρθρο 58 του ΚΕΦ. 224, δηλαδή επίλυση συνοριακής διαφοράς από το Διευθυντή του Κτηματολογίου, και, ως αποτέλεσμα, δεν υπήρξε απόφαση στη βάση του άρθρου αυτού. Τούτου δοθέντος, συνέχισε, η απαίτηση της ενάγουσας είναι πρόωρη εφόσον το Δικαστήριο δεν μπορεί να επιληφθεί τέτοιου είδους διαφοράς εκτός εάν αυτή έχει επιλυθεί σε πρώτο στάδιο από το Διευθυντή Κτηματολογίου. Όσον αφορά την απαίτηση της ενάγουσας για έκδοση διατάγματος που να απαγορεύει στους εναγόμενους από του να επεμβαίνουν στον τοίχο που παρέμεινε και στο τεμάχιο 226, ο κ. Χατζηϊωάννου επεσήμανε ότι το ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι κατά πόσο η ενάγουσα έχει δικαίωμα να διεκδικεί να αφεθεί ο τοίχος να καταρρεύσει λόγω φθοράς, ή κατά πόσο οι εναγόμενοι έχουν δικαίωμα να τον επιδιορθώσουν. Ο κ. Χατζηϊωάννου έχοντας επισημάνει ότι ο επίδικος τοίχος χρησιμοποιείται για στήριξη της στέγης της οικίας των εναγομένων συνεχώς και αδιαλείπτως από το 1930 που ανηγέρθη μέχρι σήμερα, δηλαδή πέραν των 30 ετών, αυτό σημαίνει ότι οι εναγόμενοι απέκτησαν «δουλεία» με βάση το άρθρο 11

(1)(β) του ΚΕΦ. 224, ήτοι, δικαίωμα στήριξης της στέγης της κατοικίας τους. Πρόσθεσε ότι το δικαίωμα αυτό είναι προσαρτημένο στην ιδιοκτησία και περιλαμβάνει δικαίωμα συντήρησης και επιδιόρθωσης του τοίχου. Ήταν, επομένως, η εισήγηση του ότι δικαιολογείται η έκδοση διατάγματος που να διατάσσει την ενάγουσα να επιτρέπει στους εναγόμενους να εισέρχονται στο τεμάχιο 226 για να επιδιορθώσουν / συντηρήσουν το εξωτερικό μέρος του τοίχου της οικίας τους ως η παράγρ. (Α) της Ανταπαίτησης. Ανέφερε ότι σε περίπτωση που το Δικαστήριο, κατά αντίθεση προς την πιο πάνω εισήγηση του, αποφασίσει ότι η αγωγή δεν είναι πρόωρη, τότε η κατεδάφιση μέρους του τοίχου και η συντήρηση του εναπομείναντος που έχει αδειοδοτηθεί δεν μπορούν να αμφισβητηθούν από την ενάγουσα. Συγκεκριμένα, εξήγησε ότι η κατεδάφιση μέρους του επίδικου τοίχου και η συντήρηση του υπολοίπου έγιναν με άδεια των αρμοδίων αρχών που συνιστά διοικητική πράξη και η οποία δεν έχει προσβληθεί με προσφυγή, με αποτέλεσμα να μην μπορούν αυτά να θεωρηθούν παράνομα, αποτελούν δε ενέργειες προς εφαρμογή μιας διοικητικής πράξης όπως η άδεια οικοδομής. Τέλος, υποστήριξε ότι αποδείχθηκε ζημιά από πλευράς εναγομένων από το γεγονός ότι εμποδίστηκαν να επιδιορθώσουν τον τοίχο και εισηγήθηκε ότι μπορεί το Δικαστήριο να εκδώσει απόφαση για αποζημιώσεις στην Ανταπαίτηση με βάση το κόστος επιδιόρθωσης που καθόρισε ο Μ.Υ.
  1. Η κα Λ. Γεωργιάδου για την ενάγουσα, αφού αναφέρθηκε συνοπτικά στην προσαχθείσα μαρτυρία, σε συνδυασμό με την αξίωση της ενάγουσας, την οποία και ανέλυσε, εισηγήθηκε ότι προκύπτουν τα ακόλουθα συμπεράσματα: - Ο υπολειπόμενος τοίχος ευρίσκεται εντός του τεμαχίου
  2. - Το τεμάχιο 227 δεν έχει δικαίωμα δουλείας ή άλλο δικαίωμα στο τεμάχιο
  3. - Μετά τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 12.5.06 διατάγματος διατήρησης σε σχέση με τον επίδικο τοίχο, σύμφωνα με το οποίο ο Υπουργός Εσωτερικών διατάσσει ότι καμιά οικοδομική εργασία θα εκτελείται παρά μόνο ύστερα από γραπτή συναίνεση του, εφόσον η ενάγουσα κατεχώρησε ένσταση και αναμένεται η απόφαση του Υπουργού, κανείς δεν μπορεί να επέμβει στον τοίχο. - Από τη στιγμή που οι εναγόμενοι επενέβησαν στον εναπομείναντα τοίχο και έκτισαν με νέα δομικά υλικά το σπίτι τους δεν έχουν κανένα δικαίωμα χρήσης του τοίχου και πρέπει να παύσουν να τον χρησιμοποιούν και εφόσον δεν έχουν την άδεια της ενάγουσας αυτοί αποτελούν παράνομους επεμβασίες. - Ο επίδικος τοίχος είναι ετοιμόρροπος, επικίνδυνος και «πεθαμένος» και μπορεί να αντικατασταθεί με άλλο τοίχο με το ίδιο υλικό. Η κα Γεωργιάδου υποστήριξε ότι η ενάγουσα στερείται την χρήση των 45 εκατοστών που είναι το πλάτος του επίδικου τοίχου, κάτι που, όπως ήταν η εισήγηση της, είναι απόλυτα αναγκαία για την απρόσκοπτη χρήση της περιουσίας της και τη δημιουργία χώρου στάθμευσης. Υποστήριξε, ακόμη, ότι το διάταγμα ημερ. 12.5.06 με το οποίο κηρύχθηκε διατηρητέος ο επίδικος τοίχος, ως αναπόσπαστο μέρος διατηρητέας οικοδομής, δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να δώσει τις αιτούμενες θεραπείες, ούτε δημιουργούνται υποχρεώσεις εκτέλεσης εργασιών πάνω στον εναπομείναντα τοίχο. Ήταν η τελική της εισήγηση ότι εκείνο το οποίο η ενάγουσα ζητά είναι την κατοχύρωση των νομίμων δικαιωμάτων της που οι εναγόμενοι παρέβησαν με την επέμβαση τους στον επίδικο τοίχο. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Έχω παρακολουθήσει με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και εξέτασα σχολαστικά το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους. Ταυτόχρονα, παρακολούθησα με προσοχή την όλη τους συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της εξέτασης τους (ύφος και τρόπος που κατέθεταν) και θα προχωρήσω να αναφερθώ στις διαπιστώσεις μου για τον κάθε ένα μάρτυρα ξεχωριστά. Προτού προχωρήσω να αξιολογώ τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, θέλω να τονίζω ότι η αξιολόγηση μου δεν έχει περιοριστεί μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του καθενός μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά την έχω συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή υποβάλλοντας την στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας, με βάση την προσέγγιση που η νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό.[1] Αξιολόγηση μαρτυρίας που προσκόμισε η πλευρά της ενάγουσας. Εξετάζοντας εν πρώτοις τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 ο οποίος είναι ανώτερος χωρομέτρης στο Κτηματολόγιο, διαπίστωσα ότι ήταν ειλικρινής και θετική. Ο μάρτυρας αυτός αναφέρθηκε στη δική του ανάμιξη στην παρούσα υπόθεση και στο δικό του ρόλο ο οποίος συνίστατο στην οριοθέτηση του δυτικού συνόρου του τεμαχίου 226 που έχει κοινό σύνορο με το τεμάχιο
  4. Ο Μ.Ε.1 με σαφήνεια αναφέρθηκε στα αποτελέσματα της εργασίας του και στα σχετικά του ευρήματα τα οποία συνίσταντο στο ότι ο επίδικος τοίχος ανήκε στο τεμάχιο 226 και, επίσης, ότι το μέρος του τοίχου που κατεδαφίστηκε και αυτό ανήκε στο τεμάχιο
  5. Δεν έχει αμφισβητηθεί η μαρτυρία του κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης και, συνεπώς, παρέμεινε αναντίλεκτη. Εκείνο που η Υπεράσπιση έκανε στο στάδιο αυτό ήταν να εξασφαλίσει από το μάρτυρα κάποιες περαιτέρω διευκρινίσεις, μεταξύ άλλων, και του ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν είχε γίνει αίτηση καθορισμού συνόρων αλλά απλή αίτηση οριοθέτησης. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολο της. Αξιολογώντας στη συνέχεια τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 διαπίστωσα ότι τα όσα κατέθεσε σε σχέση με το ιστορικό που προηγήθηκε των ενεργειών που έλαβε εκ μέρους της ενάγουσας μετά που πληροφορήθηκε ότι κατεδαφίστηκε μέρος του επίδικου τοίχου ως και οι συγκεκριμένες ενέργειες που έκανε, ήσαν ειλικρινή. Εκεί, ωστόσο, που προσπάθησε να εκφέρει τη δική του άποψη για το αν υπήρχε οτιδήποτε το επιλήψιμο από το γεγονός της κατεδάφισης μέρους του επίδικου τοίχου και, γενικότερα, ένεκα των οικοδομικών εργασιών που γίνονταν στο Τεμ. 227 που ανήκει στους εναγομένους, ήταν φανερή η διάθεση του να παρουσιάσει τα γεγονότα όπως ο ίδιος ήθελε και συμφώνως των αναγκών της υπόθεσης του. Έτσι χαρακτηρισμοί περί επέμβασης ("trespass") από μέρους του γειτνιάζοντος ακινήτου στα πλαίσια των οικοδομικών εργασιών που εγίνοντο ως και υπονοούμενα της φύσης «πως κατεδαφίστηκαν κάποια από τα κτίσματα και μέρος του επίδικου τοίχου εφόσον η οικοδομή ήταν διατηρητέα» ως και η περιγραφή που ο ίδιος έδωσε για το τι ακριβώς είχε γίνει με τις οικοδομικές εργασίες είναι προφανές ότι αντανακλούσαν τη δική του άποψη και γνώμη και, ασφαλώς, δεν αφορούσαν παράθεση πραγματικών γεγονότων σε ζητήματα που δεν ήταν της ειδικότητας του ή για τον ίδιο για να εκφέρει γνώμη. Μέσα στο ίδιο πνεύμα αντικρίζω και τις αναφορές του περί επικινδυνότητας του επίδικου τοίχου και τα όσα ανέφερε για να υποστηρίξει κάτι τέτοιο. Το ίδιο λέω και σε σχέση με την περιγραφή που προσπάθησε να δώσει ενώπιον του Δικαστηρίου σε σχέση με το πως ήταν ο επίδικος τοίχος πριν την κατεδάφιση μέρους του και το πως ήταν μετά την κατεδάφιση όπου ο Μ.Ε.2 χωρίς, επαναλαμβάνω, να είναι ειδικός μίλησε για αποδυνάμωση του και για το ότι υπέστη ρωγμές και καθίζηση με αποτέλεσμα να καθίσταται επικίνδυνος. Διευκρινίζω. Η μαρτυρία του Μ.Ε.2 σε ό,τι αφορά τα γεγονότα που προηγήθηκαν των οικοδομικών εργασιών στο Τεμ. 227 - όπως το ιστορικό σε σχέση με το τεμάχιο της μητέρας του, το 226 - ως και το ιστορικό που ακολούθησε μετά που ξεκίνησαν οικοδομικές εργασίες στο τεμ. 227 και, ειδικότερα, ή, πιο συγκεκριμένα, οι δικές του ενέργειες προς διάφορες αρχές όπως Δήμο Λευκωσίας, Αστυνομία, Πολεοδομία, Κτηματολόγιο και Χωρομετρία, για οριοθέτηση, και λήψη δικαστικών μέτρων, με την καταχώρηση της παρούσας αγωγής, ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη και συνεπώς, την αποδέχομαι. Όλα τα υπόλοιπα, ωστόσο, που ανέφερε και που αφορούσαν τη δική του εκτίμηση για το τι είχε γίνει ως και τη δική του ερμηνεία πάνω στα διάφορα έγγραφα που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια αποτελούν μη αποδεκτή μαρτυρία για τους λόγους που εξηγήσαμε ανωτέρω και, επομένως, δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Να πω και κάτι τελευταίο. Προσπάθησε ο Μ.Ε.2 καθ΄ όλη τη διάρκεια της εξέτασης του ενώπιον του Δικαστηρίου, να παρουσιάσει ότι η όλη υπόθεση επικεντρώνεται στο ότι ο επίδικος τοίχος είναι επικίνδυνος. Στο τέλος, ωστόσο, δεν μπόρεσε να μην αποκαλύψει το κίνητρό του ή, αν θέλετε, το λόγο που βρίσκεται στο Δικαστήριο - και αυτό, βεβαίως, αποτελεί δικαίωμά του - λέγοντας ότι δημιουργείται γι΄ αυτούς σοβαρό πρόβλημα στάθμευσης πέραν του δικαιώματος απόλαυσης της περιουσίας τους. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του δεν ήταν καθόλου σαφής σε σχέση με το τι διεκδικούσε με την παρούσα αγωγή. Επαναλάμβανε γενικά και αόριστα ότι ήθελαν πίσω την περιουσία τους για να καταλήξει σε κάποιο στάδιο πιεζόμενος από την αντεξέταση, να πει ότι δεν μπορεί να σταθμεύει το αυτοκίνητό του. Επίσης, δέχτηκε ότι εναντίον της άδειας οικοδομής που εκδόθηκε προς τους εναγομένους δεν έκανε προσφυγή, ούτε εναντίον της απόφασης για την κήρυξη της οικίας που βρίσκεται στο Τεμ. 227 ως διατηρητέας συμφώνως της οποίας δεν επιτρέπετο η κατεδάφιση του επίδικου τοίχου. Δεν διευκρίνισε, αν και ρωτήθηκε επανειλημμένα, αν θέλει την περιουσία του με ή χωρίς το διαχωριστικό τοίχο (για το μέρος που κατεδαφίστηκε), δηλαδή, αν θα ήθελε να ξανακτιστεί εκείνο το μέρος. Απέφυγε να απαντήσει κατά πόσο συμφωνούσε με τα όσα αναφέρονταν στην παράγραφο 4 της ένορκης δήλωσης της ενάγουσας στη βάση της οποίας υποστηρίχθηκε η έκδοση του προσωρινού διατάγματος ημερ. 19.2.02 και συγκεκριμένα, αν η ενάγουσα είχε επιτρέψει τη στήριξη της οροφής της οικίας στο Τεμ. 227 (της οικίας του εναγομένου) επί του διαχωριστικού τοίχου και αρκέστηκε στο να πει ότι συμφωνούσε με τα υπόλοιπα. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης απορρίπτω λοιπόν την εκδοχή που έδωσε ο Μ.Ε.2 πλην του ιστορικού που προηγήθηκε και ακολούθησε της έναρξης οικοδομικών εργασιών στο Τεμ. 227 καθόσον αφορά τις δικές του ενέργειες, παραστάσεις και/ή καταγγελίες προς διάφορες αρχές. Τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 θα αξιολογήσω όταν θα αξιολογώ τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 πιο κάτω. Αξιολόγηση μαρτυρίας Υπεράσπισης. Προχωρώ τώρα να αξιολογήσω τη μαρτυρία που προσκόμισε η Υπεράσπιση. Ξεκινώ από τη μαρτυρία του Μ.Υ.1 ο οποίος είναι και ο εναγόμενος
  6. Αποτελεί διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι η μαρτυρία του εναγόμενου ήταν απόλυτα σαφής και θετική. Ο μάρτυρας αυτός μου έχει κάμει εξαιρετική εντύπωση για την καθαρότητα του λόγου του, τη φυσικότητα που τον διέκρινε και την αμεσότητα που υπήρχε στις απαντήσεις που έδιδε σε κάθε ερώτηση που του υποβάλλετο. Με απλό και ανεπιτήδευτο ύφος και τρόπο ο μάρτυρας αναφέρθηκε στο ιστορικό της υπόθεσης αναφορικά με τη διατηρητέα οικία που αγόρασε μαζί με τη σύζυγο του τον Νοέμβριο του 1999, τις διαδικασίες που έγιναν στη συνέχεια, όπως έκδοση πολεοδομικής και οικοδομικής άδειας για σκοπούς συντήρησης του κυρίως κτίσματος, που ήταν διατηρητέο και προσθήκης νέας πτέρυγας με βάση την οικοδομική άδεια. Ήταν σαφέστατος ότι η σχετική άδεια οικοδομής που εξεδόθη προέβλεπε τη συντήρηση του υφιστάμενου κτιρίου, την κατεδάφιση βοηθητικής πτέρυγας και την ανέγερση νέας πτέρυγας. Ο μάρτυρας εξιστόρησε με μια λογική αλληλουχία και συνοχή τα γεγονότα όπως εξελίχθηκαν, τονίζοντας ότι ενώ είχαν αρχίσει οι σχετικές εργασίες και κατεδαφίστηκαν τα πίσω κτίρια, ως, επίσης, και το ότι είχαν ξεκινήσει οι διεργασίες για σκοπούς συντήρησης του επίδικου τοίχου, μεσολάβησαν οι ενέργειες από πλευράς ενάγουσας, τις οποίες προσδιόρισε. Συγκεκριμένα, αναφέρθηκε στο θέμα του καθορισμού των οροσήμων από το Κτηματολόγιο και της έκδοσης προσωρινού διατάγματος από το Δικαστήριο για παύση των εργασιών. Την ίδια σαφήνεια και θετικότητα ο μάρτυρας επέδειξε και κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του. Απάντησε όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν σε αυτό το στάδιο χωρίς να έχει οποιαδήποτε δυσκολία και χωρίς οποιαδήποτε αμφιταλάντευση. Σε όλη τη διάρκεια της αντεξέτασης του υπήρξε από μέρους του συνέπεια στην εκδοχή, όπως την προώθησε ενώπιον του Δικαστηρίου στο στάδιο της κύριας εξέτασης του. Κανένα σημείο της μαρτυρίας του δεν έχει κλονιστεί, ούτε διαφοροποιηθεί, ως αποτέλεσμα της αντεξέτασης. Του υποβλήθηκαν, όπως έχω διαπιστώσει, και διάφορες ερωτήσεις οι οποίες δεν ήταν της δικής του αρμοδιότητας ή ειδικότητας για να απαντήσει, αναφορικά με τις εργασίες συντήρησης που είχαν γίνει στον επίδικο τοίχο και σε σχέση με την κατάσταση του επίδικου τοίχου και ο μάρτυρας απάντησε όσο καλύτερα μπορούσε και με βάση αυτά τα οποία είχε υπόψη του. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης, είναι η κατάληξη μου ότι ο Μ.Υ.1 ήταν ένας απόλυτα ειλικρινής και αξιόπιστος μάρτυρας, ο οποίος ήρθε να πει στο Δικαστήριο με απλότητα τα σχετικά γεγονότα που έλαβαν χώρα και, επομένως, η μαρτυρία του γίνεται στο σύνολο της αποδεκτή. Προχωρώ τώρα να εξετάσω τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, ο οποίος είναι πολιτικός μηχανικός και αυτός που έκανε τη μελέτη για τη συντήρηση της οικοδομής που αφορά η παρούσα υπόθεση. Όσον αφορά τη μαρτυρία του Μ.E.3 και Μ.Υ.2 πρέπει να πω από την αρχή ότι, αφού εξέτασα το επάγγελμα τους, την εκπαίδευση που έτυχαν, την πείρα τους και τα προσόντα τους, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[2], είναι η κατάληξη μου ότι οι μάρτυρες αυτοί είναι εμπειρογνώμονες. Κατά συνέπεια η μαρτυρία τους θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας, κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[3]. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[4]. Ο μάρτυρας αυτός αναφέρθηκε με εμπεριστατωμένο τρόπο στην γνώμη που προώθησε ενώπιον του Δικαστηρίου η οποία συνίστατο στη διατήρηση και αποκατάσταση του επίδικου τοίχου, με βάση τη μελέτη που έγινε και η οποία δεν υλοποιήθηκε λόγω του διατάγματος που εκδόθηκε για διακοπή της εργασίας. Ο Μ.Υ.2 ήταν πλήρως αναλυτικός και επεξηγηματικός σε κάθε τι που κατέθετε και με απλό τρόπο μετέφερε στο Δικαστήριο τις θέσεις του και τα ευρήματα του προς υποστήριξη της δικής του γνωμάτευσης. Επεξήγησε με σαφήνεια τι ακριβώς προτείνετο για σκοπούς αποκατάστασης του επίδικου τοίχου, δίδοντας κάθε σχετική λεπτομέρεια και επεξήγηση, ως, επίσης, και τι φθορές παρουσίαζε ο επίδικος τοίχος και με ποιο τρόπο αυτές θα αντιμετωπίζονταν. Όλες δε οι αναφορές και διαπιστώσεις του ήταν πλήρως τεκμηριωμένες και, χωρίς οποιαδήποτε δυσκολία, κατάφερε να μεταφέρει στο Δικαστήριο άκρως τεχνικά θέματα, με απλό και ταυτόχρονα κατανοητό τρόπο. Ήταν κατηγορηματικός ότι ο επίδικος τοίχος θα μπορούσε να αποκατασταθεί και να αντέξει για πάρα πολλά χρόνια και ότι η κυρίαρχη τάση είναι να υπάρχει συντήρηση των πλινθοδομών. Ήταν, επίσης, απόλυτα κατηγορηματικός ότι, αν υλοποιείτο η μελέτη, η οποία εγκρίθηκε από το Δήμο, ο επίδικος τοίχος θα αποκαθίστατο χωρίς οποιοδήποτε πρόβλημα. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης, ο Μ.Υ.2 παρέμεινε συνεπής και σταθερός στις θέσεις του, τις οποίες σε κανένα στάδιο δεν διαφοροποίησε. Εξακολούθησε και σε αυτό το στάδιο της εξέτασης ενώπιον του Δικαστηρίου να απαντά κάθε ερώτηση που του υποβάλλετο με αμεσότητα και σαφήνεια. Ήταν απόλυτα ακριβής και συγκεκριμένος στις τοποθετήσεις του και, όπου χρειαζόταν, έδιδε κάθε λεπτομέρεια ή σχετική διευκρίνιση. Παρέμεινε κατηγορηματικός στη θέση του, παρά τη σωρεία ερωτήσεων που του υποβλήθηκαν και των αντίθετων, από πλευράς ενάγουσας, υποβολών, ότι ο πυρήνας του επίδικου τοίχου ήταν υγιής και ότι θα μπορούσε κάλλιστα να αποκατασταθεί. Εξήγησε με σαφήνεια ότι υπήρχε διάβρωση επιφανειακά του άχυρου ενώ, από εξέταση, προέκυψε ότι ο πυρήνας του τοίχου ήταν υγιής και ότι είναι αυτό που ενδιαφέρει. Ακόμη ότι στην κατάσταση που βρίσκεται σήμερα ο επίδικος τοίχος ήταν και οι υπόλοιποι τοίχοι της οικοδομής οι οποίοι αποκαταστάθηκαν χωρίς να παρουσιάσουν οποιαδήποτε αστοχία. Πλήρως επεξηγηματικός ήταν και όταν ρωτήθηκε αν ο επίδικος τοίχος συνιστά ξένο σώμα στην οικοδομή λέγοντας ότι, όπως είναι σήμερα, δεν είναι επαρκώς δεμένος με την υπόλοιπη οικοδομή και ότι, αν υλοποιηθεί η μελέτη, που περιλάμβανε ξυλοδεσιές καθ΄ ύψος και πεσσούς και επικάλυψη με μεταλλικό πλέγμα, μπορεί να αποκατασταθεί. Ήταν σε όλες του τις αναφορές απόλυτα συγκεκριμένος και θετικός και όπου χρειαζόταν, έδινε κάθε λεπτομέρεια ή παραπομπή σε συγγράμματα ή πορίσματα επιστημονικής έρευνας όπως στο «Restoration and Maintenance of Traditional Settlements" που αποτελεί τα πορίσματα επιστημονικής μελέτης και στην οποία τεκμηριώνονται επιστημονικά οι ιδιότητες του πλινθαριού και προτείνονται μέθοδοι αποκατάστασης. Εξετάζοντας λοιπόν τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 στο σύνολο της τονίζω ότι ο μάρτυρας αυτός μου έκανε εξαιρετική εντύπωση, τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στο θέμα, όσο και για τον απλό και κατανοητό τρόπο που μετέφερε στο Δικαστήριο τις σχετικές διαπιστώσεις και γνώμη του. Ως αποτέλεσμα, η μαρτυρία του γίνεται στο σύνολο της αποδεκτή. Έχοντας λοιπόν αποδεχθεί τη μαρτυρία του Μ.Υ.2 για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω, δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 εκεί όπου διαφέρει ή έρχεται σε αντίθεση με αυτή του Μ.Υ.
  7. Πέραν τούτου και, ανεξάρτητα από την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ.Υ.2, δεν μπορώ να κάνω αποδεκτή τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 για μια σειρά λόγων που θα εκθέσω στη συνέχεια: - Αναφέρθηκε στο ότι ο επίδικος τοίχος έχει υποστεί σημαντική καθίζηση και αυτό από οπτική εξέταση χωρίς να διενεργήσει οποιαδήποτε "tests" για τη στερεότητα του. Για παράδειγμα δεν έβγαλε «καρόττο» (δοκίμιο) για σκοπούς ελέγχου της ποιότητας του και να μπορέσει να δει από μέσα. - Δεν μέτρησε την καθίζηση των θεμελίων αφού δεν έσκαψε. - Αναφέρθηκε γενικά και αόριστα, χωρίς να το στηρίξει και να το τεκμηριώσει, ότι για ένα πλινθόκτιστο κτίσμα στην ηλικία των 115 χρόνων δεν υπάρχουν περιθώρια ζωής έστω και αν διορθωθεί. - Αμφισβήτησε τη δυνατότητα συντήρησης και αποκατάστασης του επίδικου τοίχου χωρίς να έχει υπόψη του Μελέτη και σχέδια που έγιναν για τη συντήρηση του και η οποία εγκρίθηκε από το Δήμο Λευκωσίας. - Δεν προέβη σε στατική ανάλυση του επίδικου τοίχου η οποία να αφορά στον έλεγχο της συνολικής τοιχοποιίας παρά μόνο σε οπτική έρευνα αν και υποστήριξε ότι οι αντοχές των υφιστάμενων φέρουσων πλινθόκτιστων τοιχοποιίων μπορούν μόνο να διακριβωθούν με έλεγχο της συνολικής τοιχοποιίας λέγοντας ότι στην Κύπρο δεν έχουμε επιστημονικό τρόπο ελέγχου της αντοχής και ασφάλειας της πλινθοδομής πλην της οπτικής έρευνας. Δέχθηκε, ωστόσο, ότι τα τελευταία χρόνια υπάρχουν έρευνες για το πλινθάρι και για τον έλεγχο των ιδιοτήτων του ως και το ότι έχουν βρει εμπειρικές εξισώσεις που εφαρμόζονται σε μια διαδικασία που λέγεται συσχετισμός (correlation) (έλεγχος φέρουσας τοιχοποιίας) - Αναφέρθηκε στο ότι ο σουβάς (η επίχρηση) του τοίχου έχει αποκολληθεί εδώ και πολλά χρόνια υπολογίζοντας ότι με τον καιρό αφαιρέθηκε χωρίς να έχει πληροφορηθεί ότι ξεκίνησε η αφαίρεση της επίχρησης όταν σταμάτησαν οι εργασίες λόγω του προσωρινού διατάγματος, αποκαλύπτοντας έτσι ότι ο ίδιος δεν γνώριζε πότε είχε αφαιρεθεί η επίχρηση αλλά ότι είχε προβεί σε μια δική του εκτίμηση. Πέραν των πιο πάνω διαπιστώσεων μου αποτελεί γενική παρατήρηση μου ότι η μαρτυρία του Μ.Ε.2 δεν διακρινόταν για την επιστημονική της τεκμηρίωση ή επεξήγηση και πολλά από τα συμπεράσματα του διαφάνηκε ότι προέκυψαν χωρίς να έχουν γίνει οι απαραίτητοι ελέγχοι και εξετάσεις αλλά με κάποια επιφανειακή προσέγγιση. Στην αντεξέταση του προέκυψε ότι δεν ήταν ενήμερος για ουσιώδη ζητήματα σχετικά με την παρούσα υπόθεση όπως π.χ. τα σχέδια και τη μελέτη που έγινε για αποκατάσταση του τοίχου και φάνηκε να περιορίζεται σε μια οπτική εξέταση που ο ίδιος διενήργησε στο χώρο των εργασιών που είχαν γίνει σε κάποιο στάδιο αλλά δεν είχαν συμπληρωθεί λόγω της διακοπής των εργασιών όταν εκδόθηκε από το Δικαστήριο σχετικό προσωρινό διάταγμα. Για όλους τους πιο πάνω λόγους δεν αποδέχομαι την γνώμη που ο Μ.Ε.3 προώθησε στο Δικαστήριο σε σχέση με την επικινδυνότητα του επίδικου τοίχου και τη δυνατότητα ή μη αποκατάστασης του την οποία και απορρίπτω. Επιλέγω δε, και ως συνέπεια, αποδέχομαι στο σύνολο της εκείνη που προώθησε ο Μ.Υ.
  8. Προχωρώ τώρα στην αξιολόγηση της μαρτυρίας της Μ.Υ.3, η οποία είναι εκτελεστικός μηχανικός στο Δήμο Λευκωσίας. Η μάρτυρας αυτή με σαφήνεια και θετικότητα αναφέρθηκε στο τι η ίδια γνώριζε, με βάση τη δική της ιδιότητα αναφορικά με την παρούσα υπόθεση, και συγκεκριμένα το ότι ο επίδικος τοίχος είχε κηρυχθεί από το Δήμο επικίνδυνος και τη σχετική διαδικασία που ακολούθησε. Προηγουμένως η μάρτυρας αναφέρθηκε στο ιστορικό που προηγήθηκε, δηλαδή στο ότι η οικοδομή των εναγομένων 1 και 2 ήταν διατηρητέα και ότι διατηρητέος κηρύχθηκε και ο τοίχος που υπήρχε στην ανατολική πλευρά της οικοδομής και που, σύμφωνα με το Κτηματολόγιο, είναι κτισμένος, εν μέρει, στο διπλανό τεμάχιο. Επαναλαμβάνω, η μαρτυρία της ήταν απλή και σαφής. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης υπεβλήθηκαν σωρεία ερωτήσεων που δεν είχαν να κάνουν με τη δική της ανάμιξη ή γνώση των σχετικών θεμάτων της υπόθεσης και της ζητήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις να εκφράσει τη γνώμη της πάνω στα ευρήματα του εμπειρογνώμονα του Ε.Τ.Ε.Κ, κ. Αχιλλέως, Μ.Ε.
  9. Η μάρτυρας απάντησε σε όλα αυτά τα ερωτήματα με βάση τα όσα είχε υπόψη της και, εκεί που θα μπορούσε να εκφράσει τη δική της γνώμη, το έπραξε, παρέχοντας κάθε απαραίτητη τεκμηρίωση. Ρωτήθηκε και για θέματα που αφορούσαν την Πολεοδομία και διάφορες διαδικασίες και η μάρτυρας κατ΄ επανάληψη ανέφερε ότι δεν ήταν της δικής της αρμοδιότητας για να μπορεί να απαντήσει. Τα όσα ανέφερε στην κυρίως εξέταση της με κανένα τρόπο δεν έχουν κλονιστεί ή διαφοροποιηθεί ως αποτέλεσμα της αντεξέτασης. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω, η Μ.Υ.3 κρίνεται απόλυτα ειλικρινής και αξιόπιστη μάρτυρας, της οποίας τη μαρτυρία αποδέχομαι εξ ολοκλήρου. Αξιολογώντας τέλος τη μαρτυρία της Μ.Υ.4, λέω από την αρχή ότι διακρίνετο από θετικότητα και σαφήνεια. Η μάρτυρας με ξεκάθαρο τρόπο εξήγησε ότι ο επίδικος τοίχος, ο οποίος κηρύχθηκε διατηρητέος, δεν μπορούσε να κατεδαφιστεί γιατί αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της οικοδομής. Συγκεκριμένα, η μάρτυρας επεξήγησε ότι ο τοίχος αυτός έχει ακριβή συμμετρία, όπως διαπιστώθηκε από τις σχετικές μετρήσεις που έγιναν, και σε περίπτωση που κοπεί, ανέφερε χαρακτηριστικά ότι «θα ακρωτηριάσουμε τη συμμετρία». Ήταν κατηγορηματική ότι ο επίδικος τοίχος αποτελεί, από μορφολογικής άποψης, αναπόσπαστο μέρος της οικοδομής. Για όλα αυτά που κατέθεσε έδωσε στις απαντήσεις της όλες τις απαραίτητες λεπτομέρειες και διευκρινίσεις και διαπίστωσα ότι οι θέσεις και αναφορές που έκανε ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν απόλυτα τεκμηριωμένες. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης, έγινε προσπάθεια να προβληθεί η θέση, από πλευράς ενάγουσας, ότι μπορούσε να κτιστεί νέος τοίχος πλινθόκτιστος, αντί να συντηρηθεί ο υφιστάμενος επίδικος τοίχος. Η Μ.Υ.4, όπως και στο στάδιο της κύριας εξέτασης έτσι και σε αυτό το στάδιο, έδωσε άμεσες και ξεκάθαρες απαντήσεις απορρίπτοντας κατηγορηματικά τις υποβολές που της είχαν τεθεί σε σχέση με αυτό το ζήτημα και επαναλαμβάνοντας τη εκδοχή της και ιδιαίτερα τη θέση της ότι ο επίδικος τοίχος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της κύριας οικοδομής, διακρίνοντας τον τοίχο αυτό από το υπόλοιπο μέρος που κατεδαφίστηκε, μήκους 24 μέτρα, τον οποίο περίγραψε ως «αυλότοιχο». Ήταν απόλυτα σαφής ότι ο επίδικος τοίχος είναι το σημαντικό κομμάτι της κύριας οικοδομής, ξεχωρίζοντας έτσι την περίπτωση αυτή από την περίπτωση του αυλότοιχου. Απόλυτα επεξηγηματική και κατατοπιστική ήταν και σε σχέση με το θέμα της δημοσίευσης, στην Επίσημη Εφημερίδα, του διατάγματος με το οποίο ο επίδικος τοίχος κηρύσσετο διατηρητέος. Συγκεκριμένα, εξήγησε ότι το θέμα αυτό βγήκε στην επιφάνεια αργότερα γιατί προηγουμένως στο σχετικό τίτλο ιδιοκτησίας της οικοδομής δεν υπήρχε σημείωση ότι ο τοίχος ανήκε σε άλλο ακίνητο, κάτι που προέκυψε μετά που ενεπλάκη το Κτηματολόγιο. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης, η μαρτυρία της Μ.Υ.4 γίνεται στο σύνολο της αποδεκτή. ΕΠΙΔΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ - ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Λαμβάνοντας υπόψη τις θεραπείες που η ενάγουσα επιδιώκει στην παρούσα αγωγή, τα επίδικα θέματα που προκύπτουν, κατά την άποψη μου, είναι δύο, ως ακολούθως: (Α) Κατά πόσο το Δικαστήριο θα μπορούσε να επιληφθεί των ζητημάτων που καλύπτουν οι αξιώσεις (Α) και (Β) της αγωγής και που αφορούν την έκδοση δηλωτικής απόφασης για το ότι ο επίδικος τοίχος είναι μέρος του τεμαχίου 226 και, περαιτέρω, κατά πόσο υπήρξε επέμβαση σε αυτόν. (Β) Κατά πόσο η ενάγουσα έχει δικαίωμα να διεκδικεί όπως οι εναγόμενοι παύσουν να επεμβαίνουν στον επίδικο τοίχο με την τοποθέτηση υλικών για στήριξη του και την ανοικοδόμηση θεμελίων κλπ. Ε Υ Ρ Η Μ Α Τ Α Προτού εξετάσω τη νομική πτυχή των πιο πάνω επιδίκων θεμάτων θα προχωρήσω να διατυπώσω τα ευρήματα του Δικαστηρίου όπως προκύπτουν από την αξιολόγηση.
  10. Η ενάγουσα είναι εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του υπ' αρ. 2/225, Φ/Σχ 21/470402, Τμήμα 2, τεμάχιο 226, τοποθεσία Μέσα στο χωριό, ενορία Παναγιά του Δήμου Λευκωσίας της πόλης Λευκωσίας.
  11. Η ενάγουσα το 1967 κατεδάφισε την πλινθόκτιστη οικία που υπήρχε στο τεμάχιο 226 και η οποία είχε κτιστεί περί τις αρχές του 20ου αιώνα αλλά παρέμεινε ο τοίχος στη δυτική πλευρά στο τεμάχιο
  13. Οι εναγόμενοι 1 και 2 είναι ιδιοκτήτες του τεμ. 227 Φ/Σχ 21/470402 τοποθεσία Μέσα στο χωριό ενορία Παναγιά του Δήμου Λευκωσίας της πόλης Λευκωσίας το οποίο από τη δυτική πλευρά εφάπτεται του συνόρου του τεμαχίου 226 ιδιοκτησία της ενάγουσας.
  14. Οι εναγόμενοι 1 και 2 αγόρασαν το τεμ. 227 του Φ/Σχ 21/470402 το Νοέμβριο του 1999 και εντός του ακινήτου αυτού υπήρχε οικοδομή η οποία από το Σεπτέμβριο του 1999 κηρύχθηκε διατηρητέα. (Κ.Δ.Π. 207/99, Ε.Ε.Δ 3350, ημερ. 17.9.99).
  15. Τόσο το γεγονός ότι η οικία των εναγομένων ως και ο επίδικος τοίχος είχαν κηρυχθεί διατηρητέα όσο και η άδεια οικοδομής που οι εναγόμενοι εξασφάλισαν ήλθαν σε γνώση της ενάγουσας και καμία προσφυγή κατεχωρήθη εκ μέρους της εναντίον οποιασδήποτε τέτοιας απόφασης.
  16. Οι εναγόμενοι εξασφάλισαν πολεοδομική άδεια και άδεια οικοδομής (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 20) για ανακαίνιση/συντήρηση της οικοδομής τους. Συγκεκριμένα, η άδεια οικοδομής προέβλεπε τις ακόλουθες οικοδομικές εργασίες: οικοδομικές εργασίες σε ισόγεια διατηρητέα οικοδομή για (α) κατεδάφιση βοηθητικής πτέρυγας και οριζόντια επέκταση κύριας οικοδομής (β) εσωτερικές τροποποιήσεις (γ) δημιουργία μεσοπατώματος, (δ) συντήρηση, ανακαίνιση της (ε) ανακαίνιση βοηθητικής οικοδομής.
  17. Οι εναγόμενοι άρχισαν οικοδομικές εργασίες σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής.
  18. Κατόπιν μονομερούς αίτησης της ενάγουσας, εξασφάλισε προσωρινό διάταγμα το οποίο εμπόδιζε τους εναγόμενους από του να συνεχίσουν με τις οικοδομικές εργασίες επί του ανατολικού εξωτερικού τοίχου της οικίας των εναγομένων ο οποίος συνορεύει με το τεμ. 226 που ανήκει στην ενάγουσα (του επίδικου τοίχου) μήκους 12μ.
  19. Οι εναγόμενοι κατεδάφισαν μέρος του διαχωριστικού τοίχου (προέκταση του επίδικου) στο πίσω μέρος των τεμ. 226 και 227 σύμφωνα με τους όρους της άδειας οικοδομής. 10 Η ενάγουσα προτού καταχωρήσει την παρούσα αγωγή, αποτάθηκε στο Δημαρχείο Λευκωσίας ισχυριζόμενη επέμβαση του γείτονα στο συνοριακό της τοίχο και σε επιστολή του ο Δήμος Λευκωσίας ημερ. 31.1.02 απάντησε ότι το θέμα που εγείρετο αφορούσε μόνο το Κτηματολόγιο στο οποίο και θα μπορούσε να ορίσει το ακριβές σημείο των συνόρων ενός κτήματος (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 8) 11 Εν συνεχεία η ενάγουσα υπέβαλε αίτηση για οριοθέτηση του δυτικού συνόρου του τεμαχίου της στις 23.1.02 και η οριοθέτηση έγινε στις 7.2.02 από τον Μ.Ε.1, χωρομέτρη του Κτηματολογίου στην παρουσία των γιων της και υπεδείχθησαν σ΄ αυτούς τα δύο ορόσημα που ζητήθηκαν.
  20. Ο Μ.Ε.1 εφάρμοσε τις αποστάσεις με βάση τα χωρομετρικά βιβλία και τοποθέτησε τα ορόσημα. Φάνηκε δε ότι ο επίδικος τοίχος ανήκε στο τεμ.
  21. Τόσο το μέρος του τοίχου που κατεδαφίστηκε όσο και ο υφιστάμενος τοίχος που ευρισκόταν στο τεμάχιο 227 ανήκει στο τεμάχιο
  22. Ο Μ.Ε.1 διενήργησε στην προκειμένη περίπτωση απλή οριοθέτηση γιατί η αίτηση που υπεβλήθη αυτό αφορούσε και δεν είχε υποβληθεί αίτηση καθορισμού συνόρων.
  23. Το επόμενο διάβημα που έγινε από μέρους της ενάγουσας ήταν η καταχώρηση της παρούσας αγωγής στις 19.2.
  25. Στο στάδιο που εκδόθηκε το προσωρινό διάταγμα του Δικαστηρίου δεν είχε υλοποιηθεί η μελέτη που έγινε για τη συντήρηση της διατηρητέας οικίας των εναγομένων και, συγκεκριμένα, σ΄ ό,τι αφορά τον επίδικο τοίχο, η προτεινόμενη από την εν λόγω μελέτη διατήρηση και αποκατάσταση του δεν υλοποιήθηκε. Οι εργασίες στην οικοδομή είχαν τελειώσει, εκτός αυτές στον επίδικο τοίχο.
  26. Για σκοπούς αποκατάστασης του τοίχου προτείνετο και, μέρος από αυτά υλοποιήθηκε, να υπάρξει δέσιμο των περιμετρικών τοίχων καθ΄ ύψος με ξυλοδεσιές, δηλ. περιμετρικό δέσιμο στο ύψος της οροφής, αποκατάσταση πλινθαριού που παρουσίαζε ζημιά, να ντυθεί ο εξωτερικός τοίχος με γαλβανισμένο μεταλλικό πλέγμα, να καρφωθεί στον τοίχο ξύλινη σφήνα και να ξανασουβατιστεί με ασβεστοκονίασμα. Επίσης, για αντιμετώπιση υγρασίας, έγινε κάτω από το δάπεδο περιμετρικό σύστημα συλλογής υγρασίας και μεταφοράς του σε απορροφητικό λάκκο, μια μέθοδος που υλοποιήθηκε. Ο επικίνδυνος τοίχος είχε κλίση, κάθετες ρωγμές και σαπισμένο άχυρο. Το μέρος του τοίχου της πλινθοδομής που παρουσίαζε φθορές προτείνετο να αντικατασταθεί και οι ρωγμές έκλεισαν με ένα σύστημα ξυλοδεσιών. Μέρος των σχεδίων αποκατάστασης υλοποιήθηκαν. Για το άχυρο που διαβρώθηκε προέκυψε, από εξέταση, ότι ο πυρήνας του τοίχου ήταν υγιής. Το πλινθάρι είναι εύπλαστο υλικό που μπορεί να αποκατασταθεί εύκολα. Στα θεμέλια έκαναν εκσκαφή για δημιουργία δικτύου αποχέτευσης νερού. Το θεμέλιο προεκτάθηκε τουλάχιστον 1μ κάτω από τη σημερινή επιφάνεια του εδάφους. Τα θεμέλια δεν παρουσίαζαν επικινδυνότητα. Όμως οι τοίχοι χρειάστηκαν ανάταξη και αποκατάσταση μερών που είχαν φθορά και ενίσχυση με ξυλοδεσιές και μεταλλικό πλέγμα και πεσσούς.
  27. Σ΄ αυτή την κατάσταση δεν βρισκόταν μόνο ο επίδικος τοίχος αλλά και οι υπόλοιποι οι οποίοι έχουν αποκατασταθεί και δεν παρουσίασαν οποιαδήποτε αστοχία. Όπως είναι σήμερα ο επίδικος τοίχος δεν είναι επαρκώς δεμένος με την υπόλοιπη οικοδομή. Αν υλοποιηθεί η μελέτη που κατατέθηκε και εγκρίθηκε από το Δήμο με ξυλοδεσιές και πεσσούς και γίνει επικάλυψη με πλέγμα και ξυλόδεση καθ' ύψος, ο επίδικος τοίχος μπορεί να αποκατασταθεί.
  28. Ο επίδικος τοίχος πρόσφατα κηρύχθηκε διατηρητέος με την Κ.Δ.Π 209/2006, Ε.Ε.Δ. 4102, ημερ. 12.5.06 όταν βγήκε στην επιφάνεια ότι ανήκε σε άλλη οικοδομή. Όταν είχε υποβληθεί ο τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας που κηρύχθηκε διατηρητέα το 1999 δεν υπήρχε σημείωση ότι ο τοίχος αυτός ανήκε σε άλλη οικοδομή.
  29. Ο επίδικος τοίχος αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της οικοδομής μορφολογικά.
  30. Ο επίδικος τοίχος κηρύχθηκε από το Δήμο επικίνδυνος στις 18.10.
  31. (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 29). Λόγω του ότι ο τοίχος αυτός με βάση το τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως αποτελούσε μέρος της διατηρητέας οικοδομής στο τεμάχιο 227, αν και σύμφωνα με χωρομέτρηση του Κτηματολογίου βρίσκετο στο τεμάχιο 226, μετά την κήρυξη του σε επικίνδυνο ο Δήμος δεν ήταν σε θέση να διατάξει την κατεδάφιση του και ζήτησε την επιδιόρθωση του. Πληροφόρησε δε ο Δήμος τους ιδιοκτήτες των τεμαχίων 226 και 227 ότι, αν δεν προχωρούσαν στην επιδιόρθωση του τοίχου σε χρονικό περιθώριο που καθορίστηκε, ο Δήμος θα προχωρούσε να το πράξει ο ίδιος αναθέτοντας την εργασία αυτή στον εργολάβο που υπέβαλε τη χαμηλότερη προσφορά, όπως και έγινε. (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 16)
  32. Υπήρξε αλληλογραφία ανάμεσα στην ενάγουσα και το Δήμο σε σχέση με τον επίδικο τοίχο. Συγκεκριμένα η ενάγουσα απέστειλε επιστολή ημερ. 21.3.02 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 11) με την οποία ζητούσε την κατεδάφιση του λέγοντας ότι είχε καταστεί ετοιμόρροπος με αποτέλεσμα να τίθενται σε άμεσο κίνδυνο τόσο οι δικές τους ζωές όσο και τα αυτοκίνητα που σταθμεύουν δίπλα από τον τοίχο. Στην επιστολή αυτή ο Δήμος Λευκωσίας απάντησε με επιστολή του ημερ. 21.5.02 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 12) στην οποία αναφερόταν ότι το περιτοίχισμα δεν κρινόταν ετοιμόρροπο καθότι είχε ενισχυθεί με εσωτερικά δεσίματα από τον ιδιοκτήτη του τεμαχίου 227 και ότι, συνεπώς, δεν υπήρχε λόγος κατεδάφισης του.
  33. Στη συνέχεια η ενάγουσα αποτάθηκε στο ΕΤΕΚ και ετοιμάστηκε κατόπιν αιτήματος της, έκθεση από Πολιτικό Μηχανικό (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 19) η οποία απεστάλη στο Δήμαρχο Λευκωσίας με επιστολή της ενάγουσας (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 13). ΕΞΕΤΑΣΗ ΕΠΙΔΙΚΩΝ ΘΕΜΑΤΩΝ: Από την εξέταση και ανάλυση των επίδικων θεμάτων πιστεύω θα διαφανεί ότι ενώπιον του Δικαστηρίου προσήχθη αρκετή μαρτυρία η οποία στο τέλος της ημέρας δεν ήταν σχετική και θα συμφωνήσω με τον κ. X"Ιωάννου, ότι περιέπλεξε αχρείαστα τα επίδικα ζητήματα. Σε σχέση με το ΠΡΩΤΟ ΕΠΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ, συναφές είναι, όπως υπέδειξε ο κ. Χατζηϊωάννου, το Άρθρο 58[5] του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμου, ΚΕΦ.224, ως έχει τροποποιηθεί, το οποίο αφορά τον τρόπο και διαδικασία επίλυσης συνοριακών διαφορών. Σύμφωνα με αυτό το Άρθρο, όταν προκύπτει οποιαδήποτε διαφορά ως προς τα σύνορα οποιασδήποτε ακίνητης περιουσίας, ο Διευθυντής Κτηματολογίου επιλύει, σε πρώτο στάδιο, τη διαφορά αυτή και κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται οποιασδήποτε αγωγής ή άλλης διαδικασίας αναφορικά με αυτή τη διαφορά, εκτός αν έχει επιλυθεί σε πρώτο στάδιο όπως διαλαμβάνει το εδάφιο
(1)του Άρθρου
  1. Να προσθέσω ότι η όποια απόφαση εκδοθεί από το Διευθυντή Κτηματολογίου με βάση το πιο πάνω Άρθρο, υπόκειται σε έφεση συμφώνως του Άρθρου 80 του ΚΕΦ.
  2. Επανερχόμενη στο θέμα της δικαιοδοσίας, τονίζω κατ΄ αρχήν τις αυστηρές νομοθετικές πρόνοιες του Άρθρου 80 του ΚΕΦ. 224 το οποίο αφορά σε εφέσεις κατ΄ αποφάσεων του Διευθυντή του Κτηματολογίου. Σύμφωνα με αυτό το άρθρο, κάθε πρόσωπο το οποίο έχει παράπονο κατά οποιασδήποτε απόφασης του Διευθυντή που λήφθηκε δυνάμει των διατάξεων του Νόμου εκείνου, μπορεί, εντός 30 ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης σ΄ αυτόν της απόφασης, να υποβάλει έφεση στο Δικαστήριο. Και προσθέτει επί λέξει το άρθρο και τα ακόλουθα (σύμφωνα με την Ελληνική μετάφραση του κειμένου του): «.....αλλά, κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται οποιασδήποτε αγωγής ή διαδικασίας επί οποιουδήποτε ζητήματος σε σχέση με το οποίο ο Διευθυντής έχει εξουσία να ενεργεί δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού εκτός με έφεση όπως προνοείται στο άρθρο αυτό.............» Στην υπό εξέταση υπόθεση δεν υπήρξε απόφαση του Διευθυντή εν τη εννοία του Άρθρου 58 του ΚΕΦ. 224, ούτε και ακολουθήθηκαν οι εκεί προνοούμενες διαδικασίες. Στην παρούσα υπόθεση εκείνο το οποίο έγινε, κατόπιν υποβολής αίτησης οριοθέτησης τεμαχίων εκ μέρους της ενάγουσας, ήταν η οριοθέτηση του δυτικού συνόρου του τεμ. 227 που έχει κοινό σύνορο με το τεμάχιο 226 με την τοποθέτηση των δύο οροσήμων που ζητούνταν και τα οποία υπεδείχθησαν στους ενδιαφερομένους. Είναι σαφές, λοιπόν, ότι εδώ έχουμε μια απλή οριοθέτηση, και σε καμία περίπτωση, ζητήθηκε ή διενεργήθηκε καθορισμός συνόρων ή επίλυση συνοριακής διαφοράς με βάση τα όσα διαλαμβάνει το Άρθρο 58 του Κεφ.
  3. Μάλιστα, με βάση τη μαρτυρία του Μ.Ε.1, επιβεβαιώθηκε ότι δεν έγινε διαδικασία με βάση το Άρθρο 58 του Kεφ.
  4. Ο Διευθυντής του Κτηματολογίου αποτελεί διοικητικό όργανο στο οποίο με βάση, μεταξύ άλλων νομοθετημάτων και του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή Εκτίμηση) Νόμο, Κεφ. 224, τού ανατέθηκε ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων. Ο δε μηχανισμός για τον έλεγχο της ορθότητας των αποφάσεων, διαταγών και γνωστοποιήσεων του Διευθυντή που εμπίπτουν στη σφαίρα του ιδιωτικού δικαίου ως αποσκοπούσες στη ρύθμιση ιδιωτικών δικαιωμάτων πάνω σε ακίνητη περιουσία προσφέρεται από το Άρθρο 80 του ΚΕΦ. 224 το οποίο παρέχει στα Επαρχιακά Δικαστήρια τη δυνατότητα αναθεώρησης μια τέτοιας απόφασης. Όπως έχει δε νομολογηθεί ο δικαστικός έλεγχος που προβλέπεται από το Άρθρο 80 διασφαλίζει στο ακέραιο το δικαίωμα του πολίτη για προσφυγή στο Δικαστήριο για την προστασία των δικαιωμάτων του που θίγονται από σφάλματα διοικητικών αρχών. Εφόσον δε το θέμα αφορά κατ΄ εξοχή ιδιωτικά δικαιώματα, δικαιοδοσία για την αναθεώρηση διοικητικής απόφασης παρέχεται στα πολιτικά δικαστήρια. Σύμφωνα με την ερμηνεία που έχει δοθεί στο άρθρο 58 του ΚΕΦ. 224, συνοριακή διαφορά υφίσταται όποτε το σύνορο περιγράφεται στον τίτλο ιδιοκτησίας ή διαγράφεται σε σχέδιο και η διαφορά έγκειται στο κατά πόσο το φυσικό σύνολο θα πρέπει στην πράξη και επί του εδάφους να είναι τέτοιο ώστε να συμφωνεί με τον τίτλο ιδιοκτησίας. Όπως λέχθηκε στην Παναγιώτου ν. Χ"Κυριάκου
(1991)1 Α.Α.Δ. 362, που επιβεβαιώθηκε και στη μεταγενέστερη Μιχαήλ ν. Αντωνίου, Π.Ε. 9361, ημερ. 14.7.98, «Το άρθρο 58 του ΚΕΦ. 224 έχει εφαρμογή μόνο στις περιπτώσεις όπου το θέμα είναι η τοποθέτηση επί του εδάφους των συνόρων, όπως αυτά περιγράφονται στον τίτλο ή φαίνονται στο σχετικό τοπογραφικό σχέδιο.» Δεν εφαρμόζεται όταν το ερώτημα ή η διαφορά σχετίζεται και το κατά πόσο η περιγραφή στον τίτλο ή το διάγραμμα στο σχέδιο είναι ή όχι ορθό (Sherife Moustafa Moulla Imbrahim v. Mehmed Salih Souleyman
(1953)19 C.L.R. 237, Rodothea PapaGeorghiou v. Komodromou
(1963)2 C.L.R. 221 και Melpomeni Chrysanthou v. Antoniades
(1961)1 C.L.R. 622). Μόνο όταν σε μια συνοριακή διαφορά υπάρξει απόφαση σύμφωνα με το Άρθρο 58 του Κεφ. 224 ενεργοποιούνται οι διατάξεις του εν λόγω Άρθρου και συνεπακόλουθα του ΄Αρθρου
  1. Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω, η απαίτηση της ενάγουσας για έκδοση Δήλωσης σύμφωνα με την οποία ο επίδικος τοίχος να θεωρείται μέρος του Τεμαχίου 226 ιδιοκτησίας της ενάγουσας [Δέστε την παράγραφο (Α) της αξίωσης] και Δήλωση ότι η επέμβαση στον τοίχο αυτό και η κατεδάφιση μέρους αυτού είναι παράνομη και ζημιογόνος (Δέστε την παράγραφο (Β) της Αξίωσης) δεν μπορεί να εξεταστεί και να αποφασιστεί στα πλαίσια της παρούσας αγωγής γιατί είναι πρόωρες εφόσον ρητά διαλαμβάνεται στο εδάφιο (ι) του ΄Αρθρου 58 ότι «κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται, οποιασδήποτε αγωγής ή άλλης διαδικασίας αναφορικά με τη διαφορά αυτή εκτός αν αυτή επιλύθηκε σε πρώτο στάδιο όπως προνοείται στο άρθρο αυτό». Θα συμφωνήσω δε με τη θέση του κ. Χ" Ιωάννου ότι εν όψει και της αλλαγής της πολιτικής και/ή οδηγιών του Διευθυντή σε σχέση με την οροθέτηση συνόρων σε κατοικημένες περιοχές όταν κατά μήκος του συνόρου υπάρχει κτισμένος τοίχος (Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4) όπου άρχισε η οριοθέτηση και των «κοινών τοίχων» και ο καθορισμός του θέματος της ιδιοκτησίας του «κοινού τοίχου» ενώ, προηγουμένως, δεν υποδεικνύετο σε τέτοιες περιπτώσεις σε ποιο τεμάχιο ανήκε ο διαχωριστικός τοίχος, δεν θα μπορούσε ένας να γνωρίζει ποια θα ήταν, τελικώς, η απόφαση του Διευθυντή σε περίπτωση ενεργοποίησης των προνοιών του Άρθρου 58 η οποία και, όπως εξηγήσαμε ανωτέρω, θα υπόκειτο και σε έφεση με βάση το Άρθρο
  2. Ως αποτέλεσμα είναι η κρίση μου ότι αδυνατώ να εξετάσω τις αξιώσεις που η ενάγουσα προβάλλει στις παραγράφους (Α) και (Β) της Έκθεσης Απαίτησης της και, συνεπώς, τις απορρίπτω. Όσον αφορά τις υπόλοιπες απαιτήσεις της ενάγουσας και ειδικότερα αυτές που περιέχονται στις παρ. (Γ) και (Δ) της Αξίωσης της με τις οποίες βασικά ζητά διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει τους εναγομένους να παύσουν να επεμβαίνουν στο διαχωριστικό τοίχο και να προβαίνουν σε τοποθέτηση υλικών για στήριξη του (Δέστε παρ. (Γ) της Αξίωσης) και να επεμβαίνουν για να ανοικοδομήσουν θεμέλια και/ή πέδιλα και/ή νέο τοίχο στο Τεκ. 226 (Δέστε παράγραφο (Δ) της Αξίωσης) το ερώτημα που εγείρεται είναι κατά πόσο η ενάγουσα έχει δικαίωμα να διεκδικεί να αφεθεί ο τοίχος να καταρρεύσει λόγω φθοράς ή αν οι εναγόμενοι έχουν δικαίωμα να τον επιδιορθώσουν. Σε σχέση με το ΔΕΥΤΕΡΟ ΕΠΙΔΙΚΟ ΘΕΜΑ εγείρεται προς εξέταση το κατά πόσο ο επίδικος τοίχος, ο οποίος είναι κοινός στα δύο υπό εξέταση τεμάχια, και χρησιμοποιείται για τη στήριξη της στέγης της οικίας των εναγομένων, οδηγεί στην απόκτηση «δουλείας» με βάση το Άρθρο 11
(1)(β)[6] του ΚΕΦ. 224, δηλαδή δικαίωμα στήριξης της στέγης της οικίας τους. Η απόκτηση δουλείας επί ακινήτου ιδιοκτησίας άλλου προνοείται από το Άρθρο 11 του ΚΕΦ. 224 στο οποίο ήδη έχουμε αναφερθεί και παραθέσει. Στην υπόθεση Hadjidemosthenous v. Georghiou
(1969)1 C.L.R 187 ελέχθη ότι το βάρος βρίσκεται στον ενάγοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο για την ύπαρξη δουλείας. Για το σκοπό, δε, αυτό θα πρέπει να υπάρχει θετική μαρτυρία φανερής και ειρηνικής απόλαυσης του δικαιώματος για την πλήρη περίοδο των 30 ετών. Στην υπόθεση Voskou v. HadjiPetrou
(1964)C.L.R 21 απεφασίσθη ότι η διάρκεια της χρήσης, άσχετα από οποιαδήποτε αλλαγή του ιδιοκτήτη ή κατόχου του κτήματος προς όφελος του οποίου διεκδικείται δικαίωμα δουλείας κτλ, είναι εκείνο το οποίο είναι ουσιώδες για την απόκτηση του δικαιώματος αυτού και, συνεπώς, η διάρκεια της χρήσης από τον προκάτοχο του ενάγοντα δύναται να προστεθεί σε εκείνη του ενάγοντα για να αποφασισθεί κατά πόσο το δικαίωμα έχει ασκηθεί για την πλήρη περίοδο των 30 ετών χωρίς διακοπή. Στην πρωτόδικη απόφαση Leonidou v. Demetriou
(1978)2 J.S.C 431 απεφασίσθη ότι απεκτήθη δουλεία σε σχέση με τον τοίχο σε εφαπτόμενες οικίες ο οποίος παρείχε στήριξη στην οικία του ενάγοντα ενώ ο τοίχος αυτός ανήκε στην οικία του εναγόμενου μετά από 30 χρόνια φανερής και ειρηνικής απόλαυσης του δικαιώματος. Το δικαίωμα αυτό, τονίσθηκε στην εν λόγω απόφαση, περιλαμβάνει πέραν του δικαιώματος στήριξης και δικαίωμα συντήρησης και εισόδου στο γειτνιάζον τεμάχιο για σκοπούς συντήρησης και επιδιόρθωσης του τοίχου. Παραθέτω τις σχετικές περικοπές από την πιο πάνω απόφαση στις σελ. 438 και 445: Στη σελ. 438: «In the light of all the above it is clear that an easement was acquired over the property of the defendant by prescription, i.e. by open and peaceable enjoyment of the right for the full period of thirty years. The second question which poses for determination is whether the fact that the plaintiff has certain rights on the said walls creates an obligation to the defendant towards the plaintiff for repairs of the said wall". Και στη σελ. 445: "In the light of all the above, it is apparent that although there is an easement on the defendant`s property she has not any obligation for repairs. On the other hand, it is also clear that the plaintiff - the owner of the dominant tenement - has the right to enter the servient tenement for the maintainance and repair of the dividing wall." Όπως προέκυψε από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ανωτέρω, η ενάγουσα το 1967 κατεδάφισε την πλινθόκτιση οικία που υπήρχε στο τεμ. 226 και η οποία οικία κτίστηκε περί τις αρχές του 20ου αιώνα αλλά παρέμεινε ο τοίχος στη δυτική πλευρά στο τεμ. 227 (ο επίδικος τοίχος) ο οποίος και χρησιμοποιείτο για τη στήριξη της στέγης της οικίας των εναγομένων στο τεμ. 227 μέχρι σήμερα. Άρα, προκύπτει ότι ο επίδικος τοίχος χρησιμοποιείται για στήριξη της στέγης της οικίας των εναγομένων συνεχώς και αδιαλείπτως πέραν των 30 ετών. Αυτό, θα συμφωνήσω με την εισήγηση του κ. Χ"Ιωάννου, σημαίνει ότι οι εναγόμενοι απέκτησαν «δουλείαν» με βάση το άρθρο 11(Β) του ΚΕΦ. 224, ήτοι δικαίωμα στήριξης της στέγης της οικίας τους. Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω καταλήγω ότι η ενάγουσα όχι μόνο δεν μπορεί να εμποδίσει τη συντήρηση του επίδικου τοίχου αλλά οφείλει να επιτρέπει τη συντήρηση που είναι υποχρέωση του δεσπόζοντος ακινήτου. Να πω και κάτι άλλο στο σημείο αυτό. Όπως προέκυψε από τα ευρήματα του Δικαστηρίου πιο πάνω η κατεδάφιση μέρους του επίδικου τοίχου και η συντήρηση του υπόλοιπου έγιναν με άδεια των αρμοδίων αρχών και οι αποφάσεις αυτές συνιστούν διοικητικές πράξεις οι οποίες ουδέποτε προσεβλήθηκαν με αποτέλεσμα να μην μπορεί να θεωρηθούν παράνομες. Και αναφέρομαι τόσο στην Πολεοδομική άδεια όσο και στην άδεια οικοδομής που οι εναγόμενοι εξασφάλισαν και σύμφωνα με τις οποίες μέσα στα πλαίσια των οικοδομικών εργασιών που μπορούσαν να γίνουν ήταν και τα πιο πάνω. (Δέστε ΤΕΚΜΗΡΙΟ 20) Τόσο το γεγονός ότι η οικία των εναγομένων είχε κηρυχθεί διατηρητέα όσο και η άδεια οικοδομής που είχαν εξασφαλίσει ήλθε στη γνώση της ενάγουσας η οποία, όπως προέκυψε από τα ευρήματα του Δικαστηρίου, δεν, καταχώρησε προσφυγή εναντίον της άδειας. Εκείνο λοιπόν που υπάρχει στην προκειμένη περίπτωση είναι, από πλευράς, εναγομένων, ενέργειες και πράξεις προς το σκοπό εφαρμογής και υλοποίησης της άδειας οικοδομής που τους παραχωρήθηκε, δηλ. μιας διοικητικής πράξης, η οποία, ουδέποτε προσβλήθηκε από άτομο του οποίου τα δικαιώματα να επηρεάζονται άμεσα. Οι ενέργειες δε αυτές δηλ. η κατεδάφιση μέρους του επίδικου τοίχου και η συντήρηση του υπολοίπου δεν μπορούν, επομένως, να θεωρηθούν παράνομες με αποτέλεσμα η αξίωση της ενάγουσας που περιέχεται στην παράγρ. (Β), (Γ) και (Δ) να μην μπορεί να έχει οποιοδήποτε έρεισμα. Τέλος όσον αφορά τη διαζευκτική αξίωση της ενάγουσας για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για κάθε ζημιά και βλάβη που προξένησαν στο τεμάχιο της ενάγουσας εφόσον για τους λόγους που εξηγήσαμε ανωτέρω, το Δικαστήριο δεν μπορεί να εξετάσει και να αποφασίσει αν υπάρχει στην προκειμένη περίπτωση παράνομη επέμβαση σε ακίνητη ιδιοκτησία της ενάγουσας και αυτή η θεραπεία είναι καταδικασμένη σε απόρριψη. Κ Α Τ Α Λ Η Ξ Η Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω, η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων 1 και 2 και εναντίον της ενάγουσας όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Όσον αφορά την Ανταπαίτηση των εναγομένων 1 και 2, υπό το φως των όσων επεξηγήθηκαν ανωτέρω, εκδίδεται Διάταγμα ως η παρ. (Α) αυτής. Σε σχέση με την αξίωση στην Ανταπαίτηση για επιδίκαση αποζημιώσεων για το κόστος επιδιόρθωσης του επίδικου τοίχου είμαι της άποψης ότι δεν έχει προσκομιστεί μαρτυρία που να το αποδεικνύει πλην της μαρτυρίας της ΜΥ3 εκ μέρους του Δήμου η οποία, ωστόσο, αφορούσε το κόστος επιδιόρθωσης του τοίχου με βάση προσφορές που υποβλήθηκαν από εργολάβους μετά που κηρύχθηκε από το Δήμο Λευκωσίας επικίνδυνος. Η μαρτυρία αυτή λοιπόν αφορούσε το κόστος επιδιόρθωσης του τοίχου με βάση τη χαμηλότερη προσφορά που υπεβλήθη για σκοπούς εφαρμογής σχετικής πρόνοιας του περί Δήμου Νόμου λόγω της κήρυξης του επίδικου τοίχου ως επικίνδυνου με βάση, πάλι, τη σχετική περί Δήμων νομοθεσία. Εκείνο που παραμένει είναι ότι η πλευρά των εναγομένων δεν προσκόμισε οποιαδήποτε μαρτυρία για να αποδείξει το κόστος επιδιόρθωσης και/ή συντήρησης του επίδικου τοίχου που οι ίδιοι θα επιβαρύνονταν αν προχωρούσαν στην επιδιόρθωση και/ή συντήρησή του. Ως αποτέλεσμα η αξίωση στην Ανταπαίτηση για αποζημιώσεις απορρίπτεται και, συνεπώς, η Ανταπαίτηση επιτυγχάνει μερικώς. Τα δε έξοδα επιδικάζονται υπέρ των εναγομένων και εναντίον της ενάγουσας και θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Εν όψει της συνεκδίκασης της Απαίτησης και της Ανταπαίτησης να υπολογιστεί ένα σετ εξόδων. Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΓΚ/ΕΧ [1] Δέστε Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα
(1992)1 Α.Α.Δ. 1056. [2] Δέστε Evangelou v. Ambizas
(1982)1CLR 41 57 [3] Δέστε Vasillico Cement Work v. Stavrou
(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746 [4] Δέστε Davie v. Edinborough Magistrate
(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.
(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.
(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos
(1989)1 CLR 1 [5] «58
(1)Όταν αναφύεται οποιαδήποτε διαφορά ως προς τα σύνορα οποιασδήποτε εγγεγραμμένης γης, ο Διευθυντής επιλύει τη διαφορά αυτή, σε πρώτο στάδιο, κατόπιν ειδοποίησης που δίνεται στα μέρη τουλάχιστο δεκατέσσερις ημέρες προηγουμένως, η οποία πληροφορεί αυτά γαι το χρόνο κατά τον οποίο θα επιθεωρηθούν τα υπό αμφισβήτηση σύνορα και κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται οποιασδήποτε αγωγής ή άλλης διαδικασίας αναφορικά με τη διαφορά αυτή, εκτός αν αυτή επιλύθηκε σε πρώτο στάδιο όπως προνοείται στο άρθρο αυτό.
(2)Ο Διευθυντής δύναται να αποφασίσει επί της διαφοράς στην περίπτωση απουσίας οποιουδήποτε μέρους που ειδοποιήθηκε όπως προνοείται στο εδάφιο
(1).
(3)Μόλις ο Διευθυντής αποφασίσει επί διαφοράς συνόρων, δίνει ειδοποίηση στα εμπλεκόμενα στη διαφορά μέρη για την απόφαση του και τοποθετεί τέτοια ορόσημα ως ήθελε θεωρήσει σκόπιμο για κατάδειξη της γραμμής των συνόρων όπως αυτή αποφασίστηκε από αυτόν και προβαίνει σε τέτοιες καταμετρήσης και σημειώσεις όπως δυνατό να απαιτούνται προς διακρίβωση της θέσης των οροσήμων.
(4)Η δαπάνη τοποθέτησης των οροσήμων βαρύνει το με΄ρος το οποίο κατά τη γνώμη του Διευθυντή βρίσκεται σε άδικο και η δαπάνη αυτή δύναται να εισπραχθεί κατά τον τρόπο που προβλέπεται από τον περί Ειπσράξεως Φόρων Νόμο. [6] «11
(1)Κανένα δικαίωμα διόδου ή οποιοδήποτε προνόμιο, ελευθερία, δουλεία, ή οποιοδήποτε άλλο δικαίωμα ή πλεονέκτημα δεν αποκτάται επί της ακίνητης ιδιοκτησίας άλλου εκτός- (α) .............................. (β) όπου αυτό έχει ασκηθεί από οποιοδήποτε πρόσωπο ή από εκείνους από τους οποίους αυτός λαμβάνει την αξίωση για πλήρη περίοδο τριάντα ετών αδιάλειπτα: Νοείται ότι οι διατάξεις της παραγράφου αυτής δεν εφαρμόνται σε οποιαδήποτε ακίνητη ιδιοκτησία η οποία είναι ιδιοκτησία της Δημοκρατίας ή ιδιοκτησία που περιήλθε στη Δημοκρατία. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.