Μιχάλη Χαριλάου ν. Ανδρέας Ζ. Αμερικάνος Υιός Λτδ κ.α., Αγ. Αρ. 2097/0

Μιχάλη Χαριλάου ν. Ανδρέας Ζ. Αμερικάνος Υιός Λτδ κ.α., Αγ. Αρ. 2097/00, 29 Σεπτεμβρίου 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2006:A31 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ Αγ. Αρ. 2097/00 ΜΕΤΑΞΥ:- Μιχάλη Χαριλάου ΕΝΑΓΟΝΤΑ - και -

Ανδρέας Ζ. Αμερικάνος & Υιός Λτδ
Ανδρέας Ζαχαρία
Α/φοί Πάμπουκα Λτδ
Παναγιώτης Κωνσταντίνου ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ Και ως ετροποποιήθη δυνάμει διαταγής Δικαστηρίου ημερ. 10.1.02 ΜΕΤΑΞΥ:- Μιχάλη Χαριλάου ΕΝΑΓΟΝΤΑ - και -
Ανδρέας Ζ. Αμερικάνος & Υιός (Εργολάβοι Οικοδομών) Λιμιτεδ
Ανδρέας Ζαχαρία
Α/φοί Πάμπουκα Λτδ
Παναγιώτης Κωνσταντίνου ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ ---------------------------- Ημερομηνία: 29 Σεπτεμβρίου 2006 Για Ενάγοντα: κ. Μαμαντόπουλος με κ. Χ"Δημήτρη Για Εναγόμενη 1: κ. Κούτρας Για Εναγόμενους 3+4: κ. Π. Αγγελίδης (κ. Χ"Χάννας για ν΄ ακούσει απόφαση) ------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με την παρούσα αγωγή ο ενάγοντας αξιώνει από τους εναγόμενους αλληλεγγύως και/ή προσωπικώς ποσό Λ.Κ.8.830 για ειδικές αποζημιώσεις για ως η παράγρ. 13 της Έκθεσης Απαίτησης, γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία, μόνιμη αναπηρία, απώλεια μισθών και εισοδημάτων και γενικά απώλεια της ευχαρίστησης και των ανέσεων της ζωής πέραν των Λ.Κ.50.000, πλέον τόκο και έξοδα λόγω τραυματισμού του σε εργατικό ατύχημα που επεσυνέβη στις 29.7.
Με βάση τα όσα ισχυρίζεται ο ενάγων, κατόπιν οδηγιών των εναγομένων 1 και 2, βρισκόταν πάνω σε μεταλλική σχάρα κάδου της αντλίας σκυροδέματος με αρ. εγγρ. ΥΗ502 και ασχολείτο με τη λήψη δειγματοληπτικής ποσότητας σκυροδέματος, όταν το περιστρεφόμενο πτερύγιο του άξονα που ήταν μέσα στον κάδο ήρθε σε επαφή με το αριστερό πέλμα του ενάγοντα με αποτέλεσμα το πόδι του να μείνει ανάμεσα στις σιδεριές της σχάρας μέσα στον κάδο και να τραυματιστεί σοβαρά. Για το επίδικο ατύχημα θεωρεί υπεύθυνους τους εναγόμενους ισχυριζόμενος ότι παρέλειψαν και/ή αμέλησαν να παραχωρήσουν ασφαλείς συνθήκες εργασίας και/ή ασφαλές σύστημα εργασίας προς τον ενάγοντα. Εξειδικεύει δε στην Έκθεση Απαίτησης του λεπτομέρειες αμέλειας για κάθε ένα εναγόμενο ξεχωριστά. Πριν την εκδίκαση της παρούσας υπόθεσης και συγκεκριμένα στις 15.6.05 απεσύρθη η αγωγή καθ΄ όσον αφορά τον εναγόμενο
Η εναγόμενη 1 εταιρεία στον ουσιώδη χρόνο ήταν και είναι εργοληπτική εταιρεία ασχολούμενη με οικοδομικές και άλλες παρεμφερείς εργασίες και ο ενάγων ήτο εργοδοτούμενος της. Η εναγόμενη 3 εταιρεία στον ουσιώδη χρόνο ήταν και είναι εταιρεία ασχολούμενη με την παρασκευή και εμπορία ετοίμου σκυροδέματος. Ήτο δε ιδιοκτήτρια αντλίας σκυροδέματος με αρ. εγγρ. ΥΗ502 και είχε αναλάβει την παροχή σκυροδέματος στην οικοδομή την ανέγερση της οποίας ανέλαβε η εναγόμενη
Ο εναγόμενος 4 στον ουσιώδη χρόνο ήταν εργοδοτούμενος της εναγόμενης 3 εταιρείας και χειριστής της αντλίας σκυροδέματος με αρ. εγγρ. ΥΗ
Κατά το χρόνο του ατυχήματος ο κάδος της αντλίας τροφοδοτείτο με σκυρόδεμα από χοάνη μπετονιέρας με αρ. εγγρ. VE248 η οποία ήταν σταθμευμένη κοντά στο πίσω μέρος της αντλίας σκυροδέματος. Το σκυρόδεμα χρησιμοποιείτο για σκυροθέτηση της οροφής του υπογείου της υπό ανέγερση οικοδομής που αναφέρθηκε ανωτέρω. Στην Υπεράσπιση της εναγόμενης 1 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι στον ουσιώδη χρόνο ο ενάγων απασχολείτο στο πίσω μέρος του οχήματος των εναγομένων 3 και 4 οι οποίοι ενεργούσαν σαν υπεργολάβοι και/ή ανεξάρτητοι εργολάβοι του έργου. Περαιτέρω, ισχυρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα οφείλεται κατά μεγάλο μέρος στην κακή κατάσταση του οχήματος των εναγομένων 3 και 4 ως και στην αμέλεια του ενάγοντα να αντιληφθεί τον υπάρχοντα κίνδυνο ο οποίος δεν ήταν προβλεπτός από την πλευρά της εναγόμενης
Στην Υπεράσπιση των εναγομένων 3 και 4 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη συνεπεία συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα και/ή αποκλειστικής και/ή αυξημένης ευθύνης της εναγόμενης 1 με βάση λεπτομέρειες που εξειδικεύουν στην παράγρ. 5 της Υπεράσπισης τους. Μεταξύ των εναγομένων 1 και 2 και των εναγομένων 3 και 4 αντηλλάγησαν δικόγραφα που περιέχουν τους εκατέρωθεν ισχυρισμούς. Στην Έκθεση Απαίτησης των εναγομένων 1 και 2 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη λόγω της κακής κατάστασης του οχήματος των εναγομένων 3 και 4 και ότι ο κίνδυνος δεν ήταν προβλεπτός. Στην Υπεράσπιση της εναγόμενης 3 στην Έκθεση Απαίτησης των εναγομένων 1 και 2 προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι ο ενάγων απασχολείτο στο πίσω μέρος του οχήματος της εναγόμενης 3 κατόπιν οδηγιών των εναγομένων 1 και
Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι η κατάσταση του οχήματος υπ' αρ. εγγρ. ΥΗ502 ήταν πολύ καλή και ότι η σχάρα κάδου αντλίας σκυροδέματος ήταν εργοστασιακή και έτυχε της εγκρίσεως από την αρμόδια αρχή πριν την εγγραφή του. Τέλος, ισχυρίζεται ότι το επίδικο ατύχημα επεσυνέβη συνεπεία της αποκλειστικής και/ή συντρέχουσας αμέλειας των εναγομένων 1 και
ΠΑΡΑΔΕΚΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας συμφωνήθηκε το ύψος των ειδικών αποζημιώσεων σε ποσό Λ.Κ.7.000 ως, επίσης, και ευθύνη από πλευράς ενάγοντος για το ποσοστό του 5%. Το υπόλοιπο ποσοστό 95% συμφωνήθηκε να κατανεμηθεί στους υπόλοιπους εναγομένους, 1,3 και 4 όπως θα αποφάσιζε το Δικαστήριο. Οι συνήγοροι των διαδίκων έκαναν, επίσης, παραδεκτό το περιεχόμενο τεσσάρων ιατρικών πιστοποιητικών και για το σκοπό αυτό κατατέθηκαν εκ συμφώνου τα πιο κάτω πιστοποιητικά: ΤΕΚΜΗΡΙΟ Α: Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 8.4.99 Δρ. Γ. Σαββίδη ΤΕΚΜΗΡΙΟ Β: Ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 16.6.99 Δρ. Σπαστρή Γ.Ν. Λ/σίας ΤΕΚΜΗΡΙΟ Γ: Ιατρική Έκθεση ημερ. 12.3.03 Δρ. Η. Γεωργίου ΤΕΚΜΗΡΙΟ Δ: Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 19.11.04 Δρ. Σ. Σεργίου Μ Α Ρ Τ Υ Ρ Ι Α Από πλευράς ενάγοντα κατέθεσαν τρεις μάρτυρες ως εξής:- - Ιωάνης Πίσσης (Μ.Ε.1) - Ο ενάγων (Μ.Ε.2) - Μάρκος Τσιφτές (Μ.Ε.3) Από πλευράς Υπεράσπισης της εναγόμενης 1 κατέθεσαν δύο μάρτυρες ως εξής:- - Συμεών Κοκκίνης (Μ.Υ

(1)

(1)- Ανδρέας Ζαχαρία (Μ.Υ.

(1)

(2)Από πλευράς Υπεράσπισης των εναγομένων 3 και 4 κατέθεσαν τρεις μάρτυρες ως εξής:- - Κώστας Μυτιληναίος (Μ.Υ. 3+4

(1)- Παναγιώτης Κωνσταντίνου (Μ.Υ. 3+4

(2)- Μ. Σίμωνος (Μ.Υ. 3+4

(3)Μαρτυρία από πλευράς ενάγοντα Ο Μ.Ε.1 είναι Επιθεωρητής Εργασίας στο Τμήμα επιθεώρησης στο Γραφείο Εργασίας. Αφού αναφέρθηκε στα προσόντα του κατάθεσε έκθεση γεγονότων που ετοίμασε για το επίδικο ατύχημα (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1) και Υπηρεσιακό Σημείωμα Διερεύνησης Ατυχήματος (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 2) τα οποία υιοθέτησε ως μέρος της κύριας εξέτασης του. Η εναγομένη εταιρεία 1 η οποία είναι εργοληπτική εταιρεία που ανέλαβε την ανέγερση οικοδομής στην οδό Γρεβενών στο Στρόβολο, γνωστοποίησε το επίδικο ατύχημα στο καθορισμένο έντυπο (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 4). Το ατύχημα συνέβη όταν ο ενάγων ο οποίος εργοδοτείτο από την εναγομένη 1 ενώ βρισκόταν πάνω σε μεταλλική σχάρα κάδου αντλίας σκυροδέματος και ασχολείτο με τη λήψη δειγματοληπτικής ποσότητας σκυροδέματος, πτερύγιο περιστρεφόμενου άξονα που ήταν μέσα στον κάδο ήλθε σε επαφή με το αριστερό του πέλμα, με αποτέλεσμα το πόδι του να μπει ανάμεσα στις σιδεριές της σχάρας μέσα στον κάδο και να τραυματισθεί σοβαρά. Την ημέρα του ατυχήματος οι οικοδομικές εργασίες βρίσκονταν στο στάδιο κατασκευής και σκυροθέτησης της οροφής του υπογείου. Την παροχή έτοιμου σκυροδέματος για τη σκυροθέτηση της οροφής του υπογείου ανέλαβε, μετά από παραγγελία του εργολάβου, η εναγομένη εταιρεία αρ. 3 με τη χρήση οχημάτων μεταφοράς σκυροδέματος (μπετονιέρων) και αντλίας σκυροδέματος. Η αντλία σκυροδέματος στέλλει σκυρόδεμα στα σημεία που πρέπει να τοποθετηθεί αφού αδειάσει το μπετόν από την μπετονιέρα σιγά-σιγά μέσα στον κάδο της αντλίας και στη συνέχεια διοχετεύεται το μπετόν μέσω συστημάτων της αντλίας και τους αγωγούς της στο σημείο που πρέπει να τοποθετηθεί. Την ημέρα του ατυχήματος ο ενάγων βοηθούσε στη σκυροθέτηση της οροφής του υπογείου. Σε κάποιο στάδιο, μετά από οδηγίες του εργολάβου, πήγε, όπως και προηγουμένως, στον κάδο της αντλίας σκυροδέματος για να πάρει την πέμπτη κατά σειρά δειγματοληπτική ποσότητα σκυροδέματος την οποία θα χρησιμοποιούσε για να κατασκευάσει κύβο διαστάσεων 15Χ15Χ15εκ για σκοπούς ελέγχου της αντοχή του σκυροδέματος. Εκείνη τη στιγμή ο κάδος τροφοδοτείτο με σκυρόδεμα από χοάνη μπετονιέρας (αρ. εγγρ. VE 248) με οδηγό-χειριστή τον Κώστα Μυτιληναίο η οποία ήταν σταθμευμένη κοντά στο πίσω μέρος της αντλίας σκυροδέματος (με αρ. εγγρ. ΥΗ 502). Στην συνέχεια, ο ενάγων ανέβηκε στον κάδο, στάθηκε πάνω στη μεταλλική σχάρα η οποία εκείνη τη στιγμή ήταν καλυμμένη με σκυρόδεμα και τοποθέτησε πλαστικό κουβά για να πάρει την ποσότητα που ήθελε. Στην προσπάθεια του να μετακινηθεί για να κατεβεί από τον κάδο, η σόλα της αριστερής ελαστικής μπότας του πέρασε ελαφρά διαμέσου των σιδεριών της σχάρας με αποτέλεσμα το περιστρεφόμενο πτερύγιο του άξονα να παρασύρει το πόδι του μέσα στον κάδο και να τραυματιστεί σοβαρά. Το ατύχημα θα αποφεύγετο αν ακολουθείτο διαφορετική μέθοδος εργασίας. Δηλαδή θα μπορούσε να περιστραφεί η χοάνη της μπετονιέρας, τοποθετώντας χειράμαξα από κάτω για αποφυγή απώλειας σκυροδέματος και ο ενάγων ευρισκόμενος στο έδαφος να κάνει τη δειγματοληψία. Επίσης, το ατύχημα θα αποφεύγετο αν οι σιδεριές της σχάρας ήταν ομοιόμορφα τοποθετημένες με διάκενο μεταξύ τους, όχι μεγαλύτερο από 5εκ. Αντεξεταζόμενος, είπε ότι η σχάρα του κάδου πέραν του να αποτρέπει τα πετρώματα να εισέρχονται στον κάδο, αποτελεί και μέρος προφύλαξης του περιστρεφόμενου κοχλία. Κατά τη διάρκεια άντλησης σκυροδέματος για λόγους τεχνικούς ο κάδος είναι πάντοτε γεμάτος με σκυρόδεμα με αποτέλεσμα τα πτερύγια και η σχάρα να μην φαίνονται με γυμνό μάτι και, συνεπώς, ο κίνδυνος επαφής του ποδιού κάποιου που ευρίσκεται πάνω στον κάδο με το πτερύγιο δεν είναι ορατός. Υπάρχει κίνδυνος να ανεβεί κάποιος σε κάδο που έχει μπετόν που κινείται, ρέει. Μπορεί να εισχωρήσει στις ποδίνες του εργαζόμενου το μπετόν και να πάθει έγκαυμα, μπορεί να γλιστρήσει πέραν των άλλων κινδύνων. Ο Μ.Ε.2 είναι ο ενάγων. Φοίτησε μέχρι τη Β' Γυμνασίου και στη συνέχεια ακολούθησε το Σύστημα Μαθητείας. Τελείωσε την Τεχνική Σχολή Αγ. Λαζάρου Λάρνακας. Έκανε δύο χρόνια στο σύστημα μαθητείας και στη δουλειά του ήταν μαθητευόμενος κτίστης και μετά έγινε κτίστης. Το επίδικο ατύχημα έγινε στις 29.7.

Τότε, εργάζετο στην εναγομένη
Βοηθούσε στο άπλωμα μπετόν φέρνοντας φτυάρι και ό,τι του έλεγαν και έπαιρνε κύβους από σκυρόδεμα. Έπαιρνε κουβά και ανέβαινε στην αντλία για να γεμίσει τον κουβά με μπετόν, να το βάλει σε τετράγωνο δοχείο και στη συνέχεια να δουν την αντοχή του. Στο κάτω μέρος του κάδου της αντλίας είχε σκαλιά για να ανεβαίνει και να πατά πάνω στη σχάρα του κάδου και έβαζε τον κουβά κάτω από τη χοάνη της μπετονιέρας η οποία σταματούσε στο πίσω μέρος της αντλίας. Το μπετόν και η μπετονιέρα ήταν ιδιοκτησία της εναγομένης
Χειριστής της μπετονιέρας ήταν ο Κώστας Μυτιληναίος και ο Π. Κωνσταντίνου της αντλίας. Ο εργοδότης του ενάγοντα του είπε μαζί με το Μυτιληναίο να ανεβαίνει στον κάδο και να παίρνει κουγκρί μ' αυτόν τον τρόπο. Ήταν εκεί και ο Κωνσταντίνου. Πατούσε πάνω στη σχάρα που είχε ο κάδος. Η σχάρα δεν φαινόταν γιατί είχε μπετόν από πάνω. Την ημέρα του ατυχήματος είχε κάνει αυτή τη διαδικασία τέσσερις-πέντε φορές. Τόσο ο εργοδότης του όσο και οι χειριστές της αντλίας και της μπετονιέρας ήξεραν ότι ο ενάγων ήταν εκεί. Ο Μυτιληναίος βρισκόταν ακριβώς απέναντι από τον ενάγοντα 2-3μ και τον έβλεπε. Το ήξερε και ο χειριστής της αντλίας. Αφού του είπε ο χειριστής της αντλίας ότι είχε έλθει η τελευταία βαρέλα ο ενάγων πήγε και πήρε τον κουβά, ανέβηκε πάνω στη σχάρα του κάδου και τον γέμισε με μπετόν. Όταν γύρισε να κατεβεί το πόδι του πήγε στο κενό. Του το έπιασε ο άξονας του κάδου από κάτω, το τράβηξε και πήγε και το γόνατο του κάτω. Το πόδι του επιέσθη, ετυλίχθη στον άξονα με τα μεταλλικά πτερύγια. Φώναζε και αφού του πήρε το πόδι ο άξονας και δεύτερη φορά σταμάτησε το μηχάνημα. Το είχε σβήσει ο Κωνσταντίνου, ο χειριστής της αντλίας. Πέρασαν 10-12 δευτερόλεπτα μέχρι να σταματήσει. Ο Μυτιληναίος ήταν ακριβώς απέναντι του όταν έγινε το συμβάν. Έτρεξε προς το μπροστινό μέρος της αντλίας και φώναξε. Έπρεπε να ανοίξουν το μηχάνημα, να το ξηλώσουν για να το βγάλουν. Έφεραν σφυριά, κτυπούσαν από κάτω από τον κάδο. Το μπετόν άρχισε να πήζει και ήταν σφικτό. Έριξαν νερό με πίεση με το λάστιχο της μπετονιέρας και έφυγε από κάτω το κουγκρί. Τον έβγαλαν μετά από πολλή προσπάθεια και, αφού θα πέρασε μισή ώρα με 40 λεπτά, μεταφέρθηκε στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Περιέγραψε τη θεραπεία που έτυχε στο Νοσοκομείο. Υπεβλήθη σε εγχείρηση υπό γενική αναισθησία. Έκανε ένα μήνα στο νοσοκομείο. Μπήκε στο χειρουργείο επτά-οκτώ φορές, τέσσερις φορές υπό γενική αναισθησία και τις άλλες με τοπική. Του έβαλαν στο πόδι οστεοσύνθεση. Έκανε άλλη εγχείρηση όπου του έβγαλαν από τη λεκάνη μόσχευμα και του έβαλαν στο σημείο που έσπασε το πόδι. Μετά από ένα μήνα βγήκε από το Νοσοκομείο. Ερχόταν στα εξωτερικά ιατρεία για αλλαγή πληγής και κόψιμο ραφών. Έπαθε μόλυνση στο σημείο που ήταν οι βίδες. Του αφαίρεσαν βίδες και σίδερα. Του είχαν πει ότι πέρασε η μόλυνση και ότι έβγαλαν το γύψο και θα περπατούσε με βακτηρίες. Όταν του το έβγαλαν του είπαν ότι χρειάζεται νέα εγχείρηση. Επισκέφθηκε το γιατρό Γ. Σαββίδη και του διενήργησε εγχείρηση στο Ιπποκράτειο. Μετά την τελευταία εγχείρηση πέρασε ένας χρόνος για να περπατήσει. Η κατάσταση του σήμερα δεν είναι όπως πριν. Δεν έχει δύναμη να τρέξει να γονατίσει. Το δάκτυλο το μεγάλο είναι σχεδόν νεκρό. Ούτε να κολυμπήσει μπορεί, τον πιάνουν κράμπες, ούτε να πηδήσει. Δεν μπορεί πλέον να κάμνει τη δουλειά του. Δεν μπορεί να σηκώσει βάρος, να βγει σε σκαλωσιές, να σταθεί πολλές ώρες, ούτε να περπατήσει απόσταση. Πηγαίνει 100-150μ και χρειάζεται να σταματήσει δύο φορές. Όταν εργάζετο έπαιρνε Λ.Κ.90 την εβδομάδα. Δούλεψε μετά το ατύχημα στα Δημόσια Έργα ως έκτακτος για έξι μήνες το χρόνο και έπαιρνε Λ.Κ.480 το μήνα. Έκαμνε ελαφρές δουλειές. Πέντε-έξι μήνες δούλεψε συνολικά. Δοκίμασε να πάει πογιατζής αλλά δεν τα κατάφερε. Είχε σκαλωσιές, τα τάγκια με πογιές ήταν βαρετά, υπήρχε ορθοστασία για πολλή ώρα. Πήγε να εργαστεί ως πλασιέ και πάλι δεν τα κατάφερε. Δεν μπορούσε να πατά το clutch πολλή ώρα στη διάρκεια της τροχαίας κίνησης. Ούτε φορτοεκφορτώσεις μπορούσε να κάμνει. Δοκίμασε και τη δουλειά του αποθηκάριου. Έπρεπε να μετακινεί βαρετά πράγματα. Δεν τα κατάφερε. Τώρα βοηθά τον πεθερό του ο οποίος έχει μαγαζί όπου κάμνει σουβλάκια. Απλώς τον βοηθά στο να περνούν τα σουβλάκια, να τα κόβουν, να καθαρίζει, αλλά όχι κάθε μέρα. Παρασκευή και Σάββατο και καμιά καθημερινή που τηλεφωνά και πάει. Του δίνει Λ.Κ.70-Λ.Κ.80 τη βδομάδα. Ένας καλός τεχνίτης παίρνει γύρω στις Λ.Κ.200-Λ.Κ.210 τη βδομάδα, πλέον 13ος μισθός, αργίες και υπερωρίες. Αντεξεταζόμενος είπε ότι αν ήξερε ότι η σχάρα του κάδου είχε εκείνα τα διάκενα ούτε θα πλησίαζε. Ερωτηθείς αν θα μπορούσε να κάνει τη δουλειά του οδηγού, π.χ. φορτηγού αυτόματου, απάντησε ότι χρειάζεται επαγγελματική άδεια. Περίμενε από τον εργοδότη του για το πότε να πάει για να πάρει δείγματα και πώς να τα παίρνει. Ο εργοδότης του, του είπε μετά από συμφωνία με τους οδηγούς. Αρνήθηκε ότι αυτοί ουδέποτε μίλησαν για τον τρόπο λήψης των δειγμάτων. Είναι ο εργοδότης του που του είπε πώς να πάει αλλά η συζήτηση έγινε και με τους δύο άλλους χειριστές και συμφώνησαν. Δεν μελέτησε καθόλου την πιθανότητα να γίνει οδηγός φορτηγού. Δεν έψαξε να δει αν υπάρχουν φορτηγά αυτόματα. Ο Μ.Ε. 3 είναι Συνδικαλιστής. Αναφέρθηκε στο Σύστημα Μαθητείας και τι συμπεριλαμβάνει ως και στη διάρκεια φοίτησης σ΄ αυτό. Ακόμη αναφέρθηκε στην επαγγελματική ανέλιξη που μπορεί ένας να έχει ως και στη μισθοδοσία του. Μαρτυρία από πλευράς εναγομένης 1 Ο Μ.Υ.1 εκ μέρους της Εναγομένης 1 είναι μηχανολόγος/μηχανικός. Μέχρι το 1995 εργαζόταν ως Ανώτερος Τεχικός στο Τμήμα Οδικών Μεταφορών. Από το 1995 μέχρι το 2004 διετέλεσε Διευθυντής Εργοστασίου σκυροδέματος. Το όχημα ΗΥ503 έχει κατασκευαστεί στη Γερμανία και εξήχθη στην Αυστρία. Το 1979 ενεγράφη στην Αυστρία. Το 1990 εξήχθη από την Αυστρία και εισήχθη στην Κύπρο επ' ονόματι της εταιρείας. Πωλήθηκε στην εταιρεία Τ. Λαγός και το 1998 στην Εναγομένη
Στο όχημα αυτό υπάρχει σκάλα στα δεξιά και στα αριστερά στο πίσω μέρος του οχήματος για να ανεβεί κάποιος και να κινηθεί παραπλεύρως του οχήματος. Η σκάλα χρησιμοποιείται αποκλειστικά από το χειριστή ή το μηχανοδηγό της εταιρείας για έλεγχο αυτού. Δεν διαθέτει σκάλα για πρόσβαση προς τη χοάνη ως εμφαίνεται στο ΤΕΚΜΗΡΙΟ
Είναι επικίνδυνη η δίοδος από τη σκάλα στη χοάνη γιατί μπορεί να γίνει μόνο με επικίνδυνο πήδημα. Ο σκοπός της σχάρας είναι για να μην επιτρέπει πετρώματα πάχους πέραν των 50mm να εισέρχονται στο σύστημα άντλησης σκυροδέματος διότι υπάρχει κίνδυνος απόφραξης και λόγω της μεγάλης πίεσης του υδραυλικού συστήματος να προκληθεί έκρηξη στις σωλήνες με απρόβλεπτες συνέπειες. Η χοάνη είναι για να παραλαμβάνει μπετόν. Αυτή είναι η χρήση της και είναι προστατευόμενη με σχάρα που έχει κάποιες διαστάσεις για να μην μπαίνουν πέτρες μεγάλου μεγέθους εντός αυτής και να μην γίνεται ζημιά στο όλο σύστημα. Δεν επιτρέπεται κανείς να ανεβαίνει και να στέκει στη σχάρα όταν το μηχάνημα είναι σε λειτουργία και είναι γι΄ αυτό το λόγο που δεν υπάρχει πρόσβαση προς τη χοάνη. Το διάκενο εδώ ήταν αρχικά 50-60mm(5-6cm). Λόγω όμως φθοράς μεγάλωσε το διάκενο. Αυτό είναι ένα θέμα που πρέπει να το δει ο οδηγός ή ο ιδιοκτήτης του οχήματος, είναι θέμα συντήρησης και ήταν υποχρέωση του ιδιοκτήτη να αντικαταστήσει τη σχάρα ή να την επιδιορθώσει. Τόνισε ότι η λήψη δείγματος σκυροδέματος με το να βγει κάποιος πάνω στη σχάρα, απαγορεύεται διότι δεν υπάρχει διαδρομή να ανεβαίνει ένας εκεί και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με ακροβατικές κινήσεις. Η λήψη δείγματος πρέπει να γίνεται από τον αναμικτήρα της βαρέλας με τη χρήση χειράμαξας εντός της οποίας τοποθετείται ως απαιτείται στο πρότυπο CY SIII Κ.Δ.Π. 304/92, δηλ. ο οδηγός της μπετονιέρας να μετακινήσει ελαφρώς τη χολέτρα της μπετονιέρας η οποία ήταν κάθετη πάνω στη χοάνη της αντλίας και να τοποθετήσει μπετόν σε χειράμαξα. Ως ήτο η σχάρα και καλυμμένη με σκυρόδεμα, ήταν παντελώς αδύνατο να γίνει αντιληπτό το μεγάλο διάκενο που ήταν 105mm ώστε να προβλεφθεί ο κίνδυνος. Ο χειριστής της βαρέλας έχει σταθερό χειροκίνητο σύστημα στο πίσω μέρος του φορτηγού σε απόσταση 1μ από τη χοάνη που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να σταματήσει η λειτουργία σε περίπτωση που οποιοσδήποτε πλησίαζε ή ανέβαινε στη χοάνη. Αυτός ο σταθερός χειροκίνητος διακόπτης, σταματά τόσο τον άξονα της χοάνης όσο και τη λειτουργία της άντλησης του σκυροδέματος. Επίσης, ότι δεν έπρεπε εν ώρα λειτουργίας του μηχανήματος να επιτραπεί σε οποιοδήποτε να ανεβεί πάνω στη σχάρα της χοάνης χωρίς να σταματήσει τη λειτουργία του μηχανήματος. Αντεξεταζόμενος, είπε ότι δεν ρώτησε το Μυτιληναίο, χειριστή της μπετονιέρας αν έβλεπε στον ουσιώδη χρόνο. Ο χειριστής της μπετονιέρας είχε την ευχέρεια να σταματήσει με το τηλεχειριστήριο την κίνηση του άξονα και να μην επιτρέψει στον ενάγοντα να ανεβεί πάνω στην αντλία. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν έχει μαρτυρία ότι ο Μυτιληναίος έβλεπε τον ενάγοντα. Δεν έχει μαρτυρία ότι ο Μυτιληναίος ή ο χειριστής της αντλίας είχαν πει του ενάγοντα να βγει πάνω στη χοάνη. Ο Μ.Υ.1 δεν μίλησε με κανένα ούτε ρώτησε τον οδηγό της μπετονιέρας ή τον οδηγό της αντλίας για το ποιος είχε πει στον ενάγοντα να ανεβεί πάνω στη χοάνη. Δεν γνωρίζει ο ίδιος ποιος έδωσε στον ενάγοντα οδηγίες να ληφθεί το δείγμα με το συγκεκριμένο τρόπο που έγινε. Συμφώνησε, ωστόσο, ότι αν δίδονταν οι σωστές οδηγίες για το πώς να ληφθεί το δείγμα, δεν θα είχε σημασία το περιθώριο στα διάκενα της σχάρας. Ο ενάγων, κακώς ανέβηκε πάνω στη σχάρα και ατυχώς υπήρχε σ΄ αυτή διάκενο. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο του ενάγοντα, ο Μ.Υ.1 είπε ότι οι εργολάβοι, υπεύθυνοι εργοταξίου και οι εταιρείες που μεταφέρουν και αντλούν σκυρόδεμα και οι μηχανοδηγοί της αντλίας και της βαρέλας, πρέπει να γνωρίζουν ότι είναι λανθασμένος και επικίνδυνος ο τρόπος να ανεβεί κάποιος στη χοάνη για να πάρει δείγμα. Είναι, επίσης, λάθος ένας εργολάβος να δώσει στον υπάλληλο τέτοιες οδηγίες. Ο εργολάβος, ωστόσο, δεν έχει υπό έλεγχο τα οχήματα. Έτσι το να επιτρέψει η εταιρεία που έχει τα οχήματα αυτά σε οποιονδήποτε να πάρει δείγμα με τον λανθασμένο τρόπο είναι λάθος. Έστω και αν ο εργολάβος είχε δώσει οδηγίες στον ενάγοντα να πάρει δείγμα με τον τρόπο που αναφέρθηκε ο μηχανοδηγός της βαρέλας είχε τη δυνατότητα να του απαγορεύσει να ανεβεί στον κάδο και να σταματήσει την αντλία. Ο Μ.Υ.2 εκ μέρους της εναγομένης 1 είναι ο διευθυντής της εναγομένης
Η εταιρεία του ανέλαβε να κτίσει την υπό ανέγερση οικοδομή. Ο ενάγων ήταν υπάλληλος της εταιρείας του. Με την εναγομένη εταιρεία 3 έκανε συμφωνία να του φέρουν σκυρόδεμα και αντλία. Την ημέρα του ατυχήματος ήλθαν και οι οδηγοί της αντλίας και της βάρέλας. Η αντλία στήνεται στον καθορισμένο τόπο που μπορεί να φτάσει στην οικοδομή. Η μπετονιέρα πηγαίνει πισινή για να αδειάσει στην αντλία. Ανοίγει η χολέτρα και μπαίνει στον κάδο της αντλίας. Από τη χολέτρα παίρνουν μισό κουβά μπετόν για να κάνουν δοκιμή του μπετόν. Την ημέρα του ατυχήματος ο ίδιος πήγε στην πλάκα όπου ήταν να χύσουν μπετόν. Κρατούσε το λάστιχο της πόμπας. Ο οδηγός της μπετονιέρας έριχνε μπετόν στον κάδο της αντλίας. Ο εξοπλισμός, το σκυρόδεμα και οι οδηγοί της αντλίας και της μπετονιέρας τα έφερνε ο Πάμπουκας. Οι οδηγοί αυτοί είναι υπαλλήλοι του. Την ευθύνη για άπλωμα σκυροδέματος και λήψης μπετόν και ως δείγματος την έχει ο Πάμπουκας. Κανένας δεν είπε στον Μ.Υ.2 ότι η σχάρα της αντλίας ήταν ελαττωματική ή φθαρμένη. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο των εναγομένων 3 και 4 είπε ότι ο ίδιος έστειλε τον ενάγοντα για να πάρει δείγμα. Χωρίς, δε, τη γνώση του ανέβηκε στην αντλία. Οι άνθρωποι του Πάμπουκα ήταν εκεί. Δεν γνωρίζει αν ο ενάγοντας το είχε ξανακάνει. Με ποιον τρόπο πήρε δείγμα εκείνη την ημέρα ο ενάγων ο Μ.Υ.2 δεν είδε. Δεν του έδωσε παραγγελία να ανεβαίνει πάνω. Ο ενάγων δεν του είπε ότι δεν έφτανε να πιάσει από τη χολέτρα. Δεν συνομίλησε με τους οδηγούς/υπαλλήλους της εναγομένης 3 για τον τρόπο λήψης του δείγματος. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο του ενάγοντα είπε ότι ο ενάγων δεν ήταν η πρώτη φορά την ημέρα του ατυχήματος που έπαιρνε δείγμα. Θα πήρε δείγμα οκτώ-δέκα φορές προηγουμένως. Ο ίδιος δεν είχε πει στον ενάγοντα να βγει πάνω και δεν γνωρίζει αν ο ενάγων μίλησε με τους υπαλλήλους της εναγομένης
Οι οδηγοί δεν υπήρχε περίπτωση να μην δουν τον ενάγοντα όταν θα έβγαινε πάνω στην αντλία. Μαρτυρία από πλευράς εναγομένων 3 + 4 Ο Μ.Υ.1 από την πλευρά των εναγομένων 3 + 4, στον ουσιώδη για το ατύχημα χρόνο, εργαζόταν στην εναγομένη 3 ως οδηγός μπετονιέρας. Πήγαινε πίσω από την αντλία και έβαζε μπετόν στην κούπα της αντλίας. Η προσοχή του ήταν στην κούπα της αντλίας. Τον ενάγοντα είδε μόλις πάτησε πάνω στον κάδο της αντλίας και σε κλάσματα δευτερολέπτων έγινε το συμβάν. Τότε πετάχτηκε από την μπετονιέρα και πάτησε το μοχλό που σταματά το μπετόν. Πριν το συμβάν δεν αντιλήφθηκε κίνηση οποιουδήποτε προς τον κάδο της αντλίας. Δεν έκαμε οποιαδήποτε κουβέντα με τον ενάγοντα σχετικά με τον τρόπο λήψης δείγματος. Τον είδε μόνο την ώρα του κακού. Η αντλία που σταμάτησε δεν έχει σχέση με τον αναμικτήρα. Φώναξε να έλθει κοντά ο χειριστής της αντλίας Π. Κωνσταντίνου. Αντεξεταζόμενος δέχθηκε ότι είναι υπεύθυνο άτομο για την επίβλεψη και λειτουργία της χοάνης με μπετόν. Δεν τους είπε κανείς ότι πρέπει να σταματά η λειτουργία της αντλίας όταν λαμβάνεται δείγμα. Του εξηγήθηκαν οι κανόνες ασφάλειας σε σχέση με το δικό του μηχάνημα. Του είπαν ότι έπρεπε να μετακινείται ελαφρά η χολέτρα της μπετονιέρας κάθετα στη χοάνη και να μπαίνει σε χειράμαξα για τη λήψη δείγματος. Ήξερε τον τρόπο λήψης δείγματος. Τώρα ξέρει καλύτερα τον τρόπο. Ερωτηθείς αν θα άφηνε τον ενάγοντα να κάνει σχοινοβασία για να πάρει δείγμα αν ήξερε τότε απάντησε ότι δεν ήταν υπεύθυνος για τον ενάγοντα. Είχε εργοδότη. Μετά το ατύχημα, πρόσεξε τα ανοίγματα στη σχάρα που δεν ήταν τα ίδια. Δεν του είπε ο εργοδότης του ότι υπήρχε γενικός διακόπτης που σταματά όλα αν γίνει δυστύχημα. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο του ενάγοντα είπε ότι τον ενάγοντα τον είδε για πρώτη φορά μόλις έβαλε το πόδι του μέσα και ήταν πλέον αργά. Δεν τον πρόσεξε προηγουμένως. Δεν ήξερε ότι έχει μοχλό για τον αναδευτήρα. Ο ενάγων δεν θα μπορούσε να πιάσει δείγμα από το έδαφος λόγω ύψους και βάρους του κουβά. Δεν είχε εντολές να μετακινηθεί η χολέτρα της βαρέλας και να χυθεί μπετόν σε χειράμαξα. Για το δικό του όχημα έχει ευθύνη. Δεν έχει ευθύνη για άλλα. Δεν είπε σε κανένα να προσέχει να μην βγει στην αντλία ούτε να μην μπει στον κάδο. Ο Μ.Υ.2 εκ μέρους των εναγομένων 3 και 4 είναι χειριστής αντλίας μπετόν. Όταν έγινε το επίδικο ατύχημα, εργαζόταν στην εναγομένη
Δεν θυμάται αν μίλησε με τον ενάγοντα την ημέρα εκείνη. Δεν του ζητήθηκε να δώσει οποιεσδήποτε οδηγίες στον εργολάβο. Οι παραπάνω έπαιρναν το δείγμα μόνοι τους. Υπάρχουν, βέβαια, αρχάριοι που τους ζητούν. Κρατούσε το control και βρισκόταν μπροστά από την αντλία πάνω στην πλάκα εκεί όπου έβαζαν μπετόν. Δεν μπορούσε να δει καθόλου πίσω το. Όταν φώναξε ο Μυτιληναίος πάτησε κουμπί το control που νεκρώνει τα ηλεκτρικά της αντλίας και έτρεξε πίσω στην αντλία και ανέβηκε στο μηχάνημα όπου διαπίστωσε ότι ο χειροκίνητος μοχλός για τα υδραυλικά μέρη του ήταν στο stop όπως φαίνεται από την πίεση/αντίσταση. Εδώ ο μοχλός όταν βρει εμπόδιο π.χ. πόδι, πέτρα κ.λ.π θα σταματήσει. Είδε το δεξί πόδι του ενάγοντα να βρίσκεται μέσα στη σχάρα. Έβαλε το χέρι του στο μπετόν. Σήκωσε το μοχλό πάνω για να κάνει αντίστροφο κύκλο το mixer. Το σταμάτησε σ΄ ένα σημείο και άνοιξε την αντλία από κάτω. Εκκένωσε σιγά-σιγά το μπετόν. Εκείνη την ημέρα ο Μ.Υ.2 δεν μίλησε με τον Μυτιληναίο για τον τρόπο λήψης των δειγμάτων, ούτε ο ενάγων ζήτησε από τον ίδιο οδηγίες. Δεν γνωρίζει πώς εκείνη την ημέρα ο ενάγων πήρε δείγμα. Δεν είναι συνηθισμένο ο υπάλληλος να μπαίνει στον κάδο για να πάρει δείγμα. Είναι πιο εύκολο να πάρει δείγμα απ' έξω παρά από μέσα. Όταν βάζει μπετόν και η αντλία λειτουργεί ο ίδιος δεν δέχεται να παίρνουν δείγμα. Τόνισε ότι όταν δουλεύει το μηχάνημα δεν αφήνει να πατούν, να βγαίνουν πάνω στον κάδο της αντλίας. Στην προκειμένη περίπτωση, εκείνο που έφταιξε ήταν ότι ο ενάγων ήταν αρχάριος και δεν ήξερε. Συνήθως ο ίδιος παίρνει δείγμα όταν ο υπάλληλος είναι αρχάριος. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο της εναγομένης 1 δέχθηκε ότι ο Μυτιληναίος ήταν το υπεύθυνο άτομο για επίβλεψη και λειτουργία της χοάνης. Ο ίδιος ήταν υπεύθυνος για την τοποθέτηση μπετόν. Απ΄ εκεί που ήταν δεν έβλεπε. Ο ίδιος επιβλέπει άτομα μπροστά του που βάλουν μπετόν. Ο σωστός τρόπος λήψης δείγματος είναι είτε να σταματήσει η αντλία ή να γυρίσει η χολέτρα της μπετονιέρας έξω για να μπει σε κουβά. Αντεξεταζόμενος από το συνήγορο του ενάγοντα ο Μ.Υ.2 είπε ότι η διαδικασία λήψης δείγματος είναι να σταματήσει η λειτουργία της αντλίας να πάει η μπετονιέρα πιο πίσω για να απελευθερωθεί η χοάνη από τον κάδο, να γυρίσει δεξιά η χολέτρα και να αδειάσει σε κουβά. Ο ίδιος δεν θα επέτρεπε σε κανένα να πιάσει δείγμα ενώ λειτουργούσε η αντλία. Ο ίδιος είναι πάντα μπροστά. Ερωτηθείς ποιος ελέγχει το πίσω μέρος της αντλίας απάντησε ότι αυτός που είναι πίσω από την εταιρεία του. Άλλες φορές που επαίρναν δείγμα του έλεγε ο εργολάβος και σταματούσε την λειτουργία της αντλίας. Έπρεπε να τον ειδοποιήσουν πριν να πιάσουν δείγμα. Ο Μ.Υ.3 εκ μέρους των εναγομένων 3 και 4 είναι διευθυντής σε εταιρεία που εξειδικεύεται στα μηχανήματα παραγωγής έτοιμου σκυροδέματος. Έχει σπουδάσει μηχανολογία στην Αγγλία και παρακολούθησε διάφορα εκπαιδευτικά σεμινάρια για τα μηχανήματα αυτά. Η προστατευτική σχάρα μιας αντλίας δεν τοποθετείται για να προστατεύει κάποιον να ανεβαίνει σ΄ αυτή γιατί είναι αδιανόητο κάποιος να πατήσει πάνω στη σχάρα. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να πατήσει και να περάσει το πόδι του μέσα ή κατά την επιστροφή του σκυροδέματος πίσω στη χοάνη να εκτιναχθεί και σκυρόδεμα πάνω του με πιθανότητα να εισχωρήσει στα μάτια του και να του κάνει ανεπανόρθωτη ζημιά. Η προστατευτική σχάρα τοποθετείται για να προστατεύει τα κινούμενα μέρη όπως τον αναμικτήρα, τα έμβολα, τα κύλινδρα κ.λ.π. Δεν πρέπει να περάσουν ανεπιθύμητα μέρη, δηλ. ξένα σώματα δια μέσου της σχάρας στα κινούμενα μέρη. Αν γίνει αυτό, τότε δημιουργείται μεγάλη ζημιά. Τέτοια ξένα αντικείμενα είναι μεγάλα σίδερα, μεγάλες πέτρες και οτιδήποτε επιβλαβές στα κινούμενα μέρη. Αν κάποιος θελήσει να πάρει δείγμα του σκυροδέματος κατά την ώρα λειτουργίας αυτός πρέπει να το ζητήσει από τον οδηγό της μπετονιέρας που γνωρίζει το σωστό τρόπο. Το άνοιγμα των χωρισμάτων της προστατευτικής σχάρας σχετίζεται απόλυτα με το είδος του σκυροδέματος που πρέπει να περάσει μέσα από τη σχάρα. Μετά από παρέλευση κάποιας χρονικής περιόδου υπάρχει μεγάλη φθορά στο πάχος των λαμαρίνων. Αυτό συμβαίνει εξαιτίας της μεγάλης τριβής που εξασκείται από το σκυρόδεμα στις λαμαρίνες. Αντεξεταζόμενος είπε ότι συνήθως ο χειριστής της μπετονιέρας ξέρει τον τρόπο λήψης δείγματος γιατί είναι η δουλειά του. Αυτή δε τη διαδικασία κάνει κάθε μέρα. Ο χειριστής της αντλίας καθοδηγεί τα άτομα που κρατούν το λάστιχο που εκκενώνει η αντλία. Δεν είναι δίπλα από την αντλία. Ο χειριστής της μπετονιέρας εκκενώνει μπετόν δια μέσου της χοάνης στον κάδο της αντλίας. Δεν χρειάζεται να στέκει συνέχεια δίπλα. Για να ακολουθηθεί ο σωστός τρόπος για λήψη δείγματος πρέπει να σταματήσει να εργάζεται η αντλία και η μπετονιέρα να πάει ένα μέτρο πιο πίσω για να απεγκλωβιστεί η χοάνη και την γυρίζει στο πλευρό δεξιά-αριστερά και από εκεί χύνεται το σκυρόδεμα σε κουβά για να ληφθεί δείγμα. Είναι αδιανόητος τρόπος λήψης να ανεβεί κάποιος στη σκάλα της αντλίας για να πάρει δείγμα. Δεν είναι έγνοια του χειριστή της μπετονιέρας και της αντλίας να δουν ποιος θα ανεβεί πάνω στη σχάρα. Ο χειριστής της αντλίας μπορεί να βρίσκεται 100μ μακριά και να παρακολουθεί τη ροή του μπετόν ενώ ο χειριστής της μπετονιέρας μπορεί η δουλειά του να είναι στο πίσω μέρος για επίβλεψη του μηχανήματος και ομαλή ροή του σκυροδέματος στη χοάνη αλλά δεν είναι απαραίτητο να βρίσκεται πάντα στο πίσω μέρος. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Η υποχρέωση επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτουμένους του πηγάζει από τις πρόνοιες του άρθρου 51 του ΚΕΦ. 148, χωρίς να υπάρχει ειδική ρύθμιση, και βασίζεται στις αρχές του Κοινού Δικαίου τις οποίες το εν λόγω άρθρο κωδικοποιεί. Το καθήκον του εργοδότη εξετάστηκε σε μεγάλο αριθμό αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Είναι θεμελιωμένο ότι ο εργοδότης έχει υποχρέωση να καταβάλλει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του. Στα πλαίσια αυτού του γενικού καθήκοντος οφείλει, μεταξύ άλλων να διατηρεί ασφαλές σύστημα και τόπο εργασίας και να παρέχει κατάλληλα μέσα για την εκτέλεση της εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας, είναι σχετικό. Δεν υπέχει καθήκον διατήρησης απόλυτα ασφαλούς συστήματος, αλλά συστήματος εύλογα ασφαλούς, έχοντας υπόψη τους εγγενείς κινδύνους της συγκεκριμένης εργασίας. Το καθήκον του εργοδότη δεν εκτείνεται σε βαθμό που να δημιουργεί υποχρέωση για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης όλων των κινδύνων. Ο εργοδότης έχει υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε αχρείαστους κινδύνους και ειδικότερα σε κινδύνους εύλογα προβλεπτούς που θα μπορούσαν να εξουδετερωθούν με μέτρα τα οποία θα μπορούσαν να ληφθούν με δυσκολία και κόστος που δεν είναι δυσανάλογα με τον εμπλεκόμενο κίνδυνο, δηλ. με λογικά και προσιτά μέσα. Αχρείαστος είναι ο κίνδυνος ο οποίος είναι, αφενός, προβλεπτός και, αφετέρου, αποφευκτός με τη λήψη κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων[1] Το πότε το σύστημα εργασίας είναι ασφαλές και γενικά το πότε ο εργοδότης έχει εκπληρώσει ή όχι το γενικό του καθήκον για εύλογη μέριμνα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του, εξαρτάται από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης.1 Ειδικότερα, σε σχέση με το καθήκον του εργοδότη για τη διατήρηση ασφαλούς συστήματος εργασίας έχει νομολογηθεί ότι ο όρος αυτός περιγράφει (α) την οργάνωση της εργασίας, (β) τον τρόπο που θα εκτελεστεί η εργασία, (γ) τη σειρά παροχής οδηγιών (ειδικώς σε άπειρους εργάτες), (δ) τη σειρά των ενεργειών, (ε) τη λήψη προφυλάξεων για την ασφάλεια των εργατών και σε ποια στάδια, (στ) τον αριθμό των προσώπων που απαιτούνται για την εκτέλεση της εργασίας, (ζ) το ρόλο που θα αναλάβει ο καθένας και (η) το χρόνο κατά τον οποίο θα εκτελέσουν την αντίστοιχη εργασία τους.2 Είναι επίσης νομολογημένο πως η αιτιώδης συνάφεια πρέπει να συνδέεται με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Για να αποδειχθεί ευθύνη για αστικό αδίκημα θα πρέπει να αποδεικνύεται αμέλεια ή παράβαση νομικού καθήκοντος, καθώς επίσης και ότι η παράβαση αυτή επέφερε το ζημιογόνο αποτέλεσμα. Το βάρος της απόδειξης και των δύο αυτών στοιχείων βαρύνει τον ενάγοντα και δεν μετατοπίζεται κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες.3 ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΕΡΓΟΛΑΒΟ Ένα θέμα που θα πρέπει να εξεταστεί είναι η ιδιότητα της εναγόμενης 3 εταιρείας η οποία ήταν ιδιοκτήτρια της αντλίας σκυροδέματος και είχε αναλάβει την παροχή σκυροδέματος στην οικοδομή την ανέγερση της οποίας ανέλαβε η εναγόμενη
Σημειώνεται, περαιτέρω, ότι οι υπάλληλοι της εναγομένης 3 ήταν τόσον ο χειριστής της αντλίας σκυροδέματος Παναγιώτης Κωνσταντίνου (Μ.Υ.2 από πλευράς Υπεράσπισης των εναγομένων 3 και 4) όσο και ο χειριστής και οδηγός της μπετονιέρας Κώστας Μυτιληναίος (Μ.Υ.1 από πλευράς Υπεράσπισης των εναγομένων 3 και 4). Σημαντικό θέμα που πρέπει να αποφασιστεί είναι το κατά πόσο η εναγόμενη 3 ήταν, στην προκειμένη περίπτωση, ανεξάρτητος εργολάβος εφόσον η αντλία σκυροδέματος ήταν δική της ιδιοκτησία όπως και η μπετονιέρα, οι δε χειριστές και των δύο οχημάτων, υπαλλήλοι της. Ο γενικός κανόνας είναι ότι ένας εργοδότης δεν ευθύνεται για την αμέλεια ανεξάρτητου εργολάβου. Με βάση το άρθρο 12

(1)(γ) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου ο εργοδότης δεν ευθύνεται για τα αστικά αδικήματα ανεξάρτητου εργολήπτη ή των υπηρετών του τελευταίου. Στον κανόνα αυτό υπάρχουν αρκετές εξαιρέσεις και μερικές από αυτές ενσωματώνονται στην επιφύλαξη του Άρθρου 12

(1)(γ). Στην πραγματικότητα, ωστόσο, οι πλείστες περιπτώσεις του Άρθρου 12 δεν είναι εξαιρέσεις. Δεν είναι για παράδειγμα εξαίρεση η περίπτωση όπου ο εργοδότης ευθύνεται για πράξεις που εξουσιοδότησε ή ενέκρινε ή όπου αυτός συνήψε σύμβαση για τέλεση πράξης παράνομης, γιατί σε τέτοιες περιπτώσεις ο εργοδότης είναι υπεύθυνος ως συναδικοπραγούντας. Το ίδιο ισχύει και στην περίπτωση παρέμβασης στο έργο του εργολήπτη. Κύρια εξαίρεση στον κανόνα ότι ένας εργοδότης δεν ευθύνεται για την αμέλεια ανεξάρτητου εργολάβου, είναι αυτή η οποία αναφέρεται σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η εργασία που ανατίθεται στον εργολάβο είναι εργασία την οποία ένα πρόσωπο απαιτείτο δια Νόμου να επιτελέσει. Σε τέτοια περίπτωση ο εργοδότης δεν απαλλάσσεται ευθύνης για την κακή εκτέλεση από τον εργολάβο. Όπως αναφέρεται στο Σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence 4η έκδοση παράγρ. 178 εάν ένας εργοδότης ο οποίος έχει ένα καθήκον, είτε δια νόμου είτε μέσω του κοινοδικαίου να επιτελέσει, συμβάλλεται με ανεξάρτητο εργολάβο για την επιτέλεση αυτού του καθήκοντος αντί να το πράξει ο ίδιος, είναι υπεύθυνος για την αμέλεια του ανεξάρτητου εργολάβου κατά την επιτέλεση του καθήκοντος. Επαφίεται στο Δικαστήριο σε κάθε περίπτωση με βάση τα σχετικά γεγονότα να αποφασίσει αν κάποιος είναι υπηρέτης ή ανεξάρτητος εργολήπτης. Όπως έχει νομολογηθεί το κλασσικό κριτήριο για διαφοροποίηση ενός εργοδοτούμενου από τον ανεξάρτητο εργολάβο είναι το κριτήριο του ελέγχου, δηλ. το δικαίωμα του εργοδότη να ελέγχει τη μέθοδο εργασίας. Αν σύμφωνα με τη σύμβαση εργοδότησης ένα πρόσωπο πράγματι αποκτά το δικαίωμα ελέγχου της μεθόδου εργασίας του άλλου τότε η σύμβαση είναι σύμβαση εργασίας και το πρόσωπο που εργοδοτείται εργοδοτούμενος. Στην παρούσα υπόθεση, όπως αναφέρθηκε, η εναγομένη 3 είχε αναλάβει την παροχή σκυροδέματος της υπό ανέγερση οικοδομής της οποίας εργολάβος ήταν η εναγομένη

Περαιτέρω, η αντλία σκυροδέματος και η μπετονιέρα ήταν ιδιοκτησία της εναγομένης 3 οι δε χειριστές των μηχανημάτων αυτών, υπαλλήλοι της εναγομένης
Ακόμη το γενικό έλεγχο της μεθόδου εργασίας στην παροχή του σκυροδέματος στο χώρο εργασίας είχε η εναγομένη 3 ενώ ο ρόλος της εναγομένης 1 περιορίζετο μόνο στην επεξεργασία του σκυροδέματος στο χώρο που είχε τοποθετηθεί. Στην όλη διαδικασία παροχής σκυροδέματος στο εργοτάξιο η εναγομένη 1 δεν είχε να διαδραματίσει οποιοδήποτε ρόλο πλην αυτού που επισημάνθηκε πιο πάνω. Το κέρδος από την παραγωγή, μεταφορά και άντληση του σκυροδέματος το είχε η εναγομένη
Όσον αφορά δε τη συντήρηση, επιδιόρθωση και γενικά τον έλεγχο είτε της κατάστασης των πιο πάνω μηχανημάτων είτε του τρόπου λειτουργίας τους τον είχε η εναγομένη
Όλα τα πιο πάνω δεδομένα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην περίπτωση που κριθεί ότι ένεκα της αμέλειας της εναγομένης 3 μέσω των υπαλλήλων της στα πλαίσια της διαδικασίας παροχής σκυροδέματος στο εργοτάξιο προκλήθηκε στον ενάγοντα το επίδικο ατύχημα και ο συνεπακόλουθος τραυματισμός. Σε μια τέτοια περίπτωση δεν θα μπορούσε, ασφαλώς, να καταλογιστεί οποιαδήποτε ευθύνη στην εναγόμενη
ΕΚ ΠΡΟΣΤΗΣΕΩΣ ΕΥΘΥΝΗ ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ Ήδη εξετάσαμε πιο πάνω την πτυχή που αφορούσε την ευθύνη, την πρωτογενή, που έχει ένας εργοδότης. Απομένει να εξετάσουμε κατά πόσο εγείρεται θέμα εκ προστήσεως ευθύνης των Εναγομένων για παραλείψεις των υπαλλήλων τους που προκάλεσαν ζημιά, στην προκειμένη περίπτωση τον τραυματισμό του Ενάγοντα. Ανοίγω εδώ μια παρένθεση για να εξετάσω το πότε ένας εργοδότης ευθύνεται για τις πράξεις υπαλλήλου του. Το θέμα αυτό διέπεται από το άρθρο 13 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 το οποίο κωδικοποιεί το αγγλικό κοινοδίκαιο. Ο γενικός κανόνας είναι ότι ο εργοδότης είναι και ο ίδιος υπεύθυνος για τα αστικά αδικήματα του υπαλλήλου του που διαπράχθηκαν κατά τη διάρκεια της απασχόλησης του, είτε ο εργοδότης τα εξουσιοδότησε, είτε όχι και από τα οποία προκαλείται από τον εργοδοτούμενο σε τρίτα πρόσωπα ζημιά και/ή σωματική βλάβη, είτε τα πρόσωπα αυτά είναι συνάδελφοι του υπαλλήλου του του εργοδότη, είτε όχι. Η ευθύνη καλύπτει: (α) παράνομη πράξη ή παράλειψη που ρητά ή σιωπηρά ο εργοδότης εξουσιοδότησε (β) παράνομη πράξη ή παράλειψη που συνιστά μη εξουσιοδοτημένο τρόπο διενέργειας πράγματος που εξουσιοδότησε ο εργοδότης, και (γ) παράνομη και μη εξουσιοδοτημένη πράξη ή παράλειψη που μεταγενέστερα ενέκρινε ο εργοδότης. Το κατά πόσο μια πράξη είναι εντός των ορίων απασχόλησης (in the course of the employment) είναι θέμα πραγματικό. Είναι καθαρό ότι ο εργοδότης ευθύνεται για πράξεις όντως εξουσιοδοτημένες από αυτόν. Αλλά ευθύνεται και για πράξεις που δεν έχει εξουσιοδοτήσει νοουμένου ότι είναι τόσο συνδεδεμένες με πράξεις που έχει εξουσιοδοτήσει ώστε να μπορούν ορθά να θεωρηθούν ως τρόποι - έστω και λανθασμένοι τρόποι - διενέργειας τους[2]. Το γεγονός ότι ο υπάλληλος δεν υπακούει στις οδηγίες του εργοδότη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ενεργεί εκτός των ορίων απασχόλησης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο, ποιότητα και σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία και καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων που είναι αδύνατο να καταγραφούν εξαντλητικά. Τέτοιοι παράγοντες είναι, μεταξύ άλλων, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων των μαρτύρων και η ύπαρξη σ΄ αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, οι ευκαιρίες που είχαν να αντιληφθούν τα διαδραματισθέντα, η μνήμη τους και οι λόγοι που είχαν να ενθυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία καταθέτουν, η πηγή των γνώσεων τους στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα κ.τ.λ.[3]. Προτού προχωρήσω να αξιολογώ τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, θέλω να τονίζω ότι η αξιολόγηση μου δεν έχει περιοριστεί μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του καθενός μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά την έχω συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή υποβάλλοντας την στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας, με βάση την προσέγγιση που η νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό.[4] Έχω παρακολουθήσει με προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και εξέτασα σχολαστικά το περιεχόμενο της μαρτυρίας τους. Ταυτόχρονα, παρακολούθησα με προσοχή την όλη τους συμπεριφορά κατά τη διάρκεια της εξέτασης τους (ύφος και τρόπος που κατέθεταν) και θα προχωρήσω να αναφερθώ στις διαπιστώσεις μου για τον κάθε ένα μάρτυρα ξεχωριστά. Θα αξιολογήσω τώρα τη μαρτυρία που προσήχθη σχετικά με τα αίτια πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Αυτή προέκυψε από πλευράς ενάγοντα από τους Μ.Ε.1 και Μ.Ε.2 (ενάγων), ενώ από πλευράς Υπεράσπισης εναγομένης 1 από Μ.Υ.1

(1)και Μ.Υ.1

(2)και από πλευράς Υπεράσπισης εναγομένων 3 και 4 από τους Μ.Υ.3+4

(1)και Μ.Υ.3+4

(2)Αξιολόγηση μαρτυρίας εκ μέρους Ενάγοντα Όσον αφορά τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 πρέπει να πω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την εκπαίδευση που έτυχε, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[5], είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα[6]. Ο μάρτυρας αυτός αναφέρθηκε με εμπεριστατωμένο τρόπο στη διερεύνηση που διενήργησε εκ μέρους του Υπουργείου Εργασίας και σε όλες τις διαπιστώσεις που προέβηκε κατόπιν αυτής της διερεύνησης δίδοντας όλες τις σχετικές λεπτομέρειες και διευκρινίσεις. Ήταν πλήρως αναλυτικός και επεξηγηματικός σε κάθε τι που κατέθετε και με απλό τρόπο μετέφερε στο Δικαστήριο με σχολαστικότητα τις συνθήκες κάτω από τις οποίες διεξαγόταν προ του ατυχήματος η όλη διεργασία για σκυροθέτηση της οροφής του υπογείου της υπό ανέγερσης οικίας. Περιέγραψε, δε, με επάρκεια τον τρόπο που εργάζονται το όχημα μεταφοράς σκυροδέματος και η αντλία σκυροδέματος ως και τα κύρια μέρη της αντλίας. Όλες δε οι παρατηρήσεις και διαπιστώσεις που έκαμε ήταν πλήρως τεκμηριωμένες. Η γνώμη που εξέφρασε ενώπιον του Δικαστηρίου σε σχέση με τη μέθοδο εργασίας αναφορικά με τη λήψη δείγματος για σκοπούς ελέγχου της αντοχής του σκυροδέματος που ακολουθήθηκε, στηριζόταν πάνω σε δεδομένα που με σαφήνεια και θετικότητα έδωσε στο Δικαστήριο, ούτως ώστε το Δικαστήριο με αυτό τον τρόπο να μπορεί να ελέγξει τη γνώμη του και να είναι σε θέση να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με αυτή. Ο μάρτυρας αυτός απάντησε όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν με σαφήνεια και θετικότητα χωρίς να παραλείπει, εκεί όπου χρειαζόταν, να τις πλαισιώσει με όλες τις απαραίτητες επεξηγήσεις και διευκρινίσεις. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης ο Μ.Ε.1 παρέμεινε συνεπής και σταθερός στις θέσεις του τις οποίες σε κανένα στάδιο δεν διαφοροποίησε. Ήταν κατηγορηματικός στη γνώμη που εξέφρασε για τη μέθοδο δειγματοληψίας που ακολουθήθηκε. Επισημαίνω, δε, ότι στο στάδιο της αντεξέτασης επιδιώχθηκε περισσότερο να δοθούν κάποιες περαιτέρω διευκρινίσεις πάνω στα όσα είχε καταθέσει ο μάρτυρας κατά την κύρια εξέταση του παρά να αμφισβητηθούν αυτά και έτσι θα έλεγα ότι στο μεγαλύτερο της μέρος η μαρτυρία του παρέμεινε και αναντίλεκτη. Εξετάζοντας, λοιπόν, τη μαρτυρία του Μ.Ε. 1 στο σύνολο της, τονίζω ότι ο μάρτυρας μου έκανε πολύ καλή εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στο θέμα όσο και για τον απλό και κατανοητό τρόπο που μετέφερε στο Δικαστήριο τις σχετικές διαπιστώσεις και γνώμη του. Ως αποτέλεσμα, η μαρτυρία του γίνεται στο σύνολο της αποδεκτή. Αξιολογώντας στη συνέχεια τη μαρτυρία του ενάγοντα διαπιστώνω ότι ήταν μεν απλή αλλά ταυτόχρονα χαρακτηριζόταν από σαφήνεια και θετικότητα. Περιέγραψε όσο καλύτερα μπορούσε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προκλήθηκε το επίδικο ατύχημα επεξηγώντας όλες τις διεργασίες που προηγήθηκαν. Ήταν απόλυτα σαφής και κατατοπιστικός σε σχέση με το χώρο όπου έγινε το επίδικο ατύχημα και τα μέσα που χρησιμοποιήθηκαν και γενικά τη μέθοδο εργασίας που ακολουθήθηκε. Ο ενάγοντας αντεξετάστηκε σε έκταση και σε σχέση με το πώς προκλήθηκε το επίδικο ατύχημα τόσο από το συνήγορο της Υπεράσπισης της εναγομένης 1 όσο και από συνήγορο των εναγομένων 3 και

Απάντησε κάθε ερώτηση με άνεση και φυσικότητα χωρίς να έχει οποιαδήποτε δυσκολία ή οποιαδήποτε αμφιταλάντευση. Παρέμεινε σταθερός και συνεπής στη μαρτυρία που είχε δώσει στο στάδιο της κύριας εξέτασης και γενικά στην εκδοχή που προώθησε ενώπιον του Δικαστηρίου. Επαναλαμβάνω, η μαρτυρία του αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος δεν έχει, ως αποτέλεσμα της αντεξέτασης, κλονιστεί σε οποιοδήποτε σημείο. Ήταν κατηγορηματικός στη θέση του ότι ήταν ο εργοδότης του που του έλεγε πότε να πηγαίνει να παίρνει κύβους από το σκυρόδεμα για σκοπούς ελέγχου της αντοχής του και με ποιο τρόπο να το κάνει και, συγκεκριμένα, να ανεβαίνει πάνω στον κάδο (σχάρα) της αντλίας και απ΄ εκεί να γεμίζει ένα κουβά με κουγκρί από την μπετονιέρα και να το βάζει σε τετράγωνο δοχείο. Το ίδιο κατηγορηματικός ήταν και στην εκδοχή του ότι η πιο πάνω μέθοδος λήψης δείγματος έγινε κατόπιν συζήτησης που είχε ο εργοδότης του με τον οδηγό της μπετονιέρας (Μυτιληναίο) και το χειριστή της αντλίας (Κωνσταντίνου-εναγόμενο 4) όπου και οι τρεις τους συμφώνησαν. Παρά δε την πίεση που δέχτηκε, κυρίως κατά την αντεξέταση από το συνήγορο των εναγομένων 3 και 4, ο ενάγοντας παρέμεινε σταθερός και συνεπής στην πιο πάνω εκδοχή του την οποία, χωρίς οποιαδήποτε διαφοροποίηση, επανέλαβε κατά τρόπο σαφή και κατηγορηματικό διευκρινίζοντας ότι ο ίδιος είχε ακούσει τη σχετική συζήτηση που έγινε και η οποία προηγήθηκε της λήψης δείγματος από τον ίδιο. Μάλιστα ο ενάγων στην κύρια εξέταση του με σαφήνεια και θετικότητα ανέφερε ότι τη διαδικασία αυτή για τη λήψη δείγματος θα την έκανε 4-5 φορές την ημέρα του δυστυχήματος και ότι, όταν έγινε το επίδικο ατύχημα, θα ήταν η πέμπτη φορά που πήγαινε για να λάβει δείγμα συμφώνως του τρόπου που του υπεδείχθη, ως αναφέρθη ανωτέρω. Για το τι διαδικασία ακολούθησε ο ενάγων για να πάρει δείγμα δεν υπήρξε από πλευράς Υπεράσπισης οποιαδήποτε αμφισβήτηση, ούτε αν αυτός ο τρόπος ήταν λανθασμένος. Αποτέλεσε κοινό έδαφος ότι η μέθοδος αυτή ήταν λανθασμένη και ότι εγκυμονούσε κινδύνους. Επίσης καμία αμφισβήτηση υπήρξε σε σχέση με το πώς προκλήθηκε το επίδικο ατύχημα και τι επακολούθησε όταν ο ενάγων ανέβηκε πάνω στη σχάρα και γέμισε τον κουβά με σκυρόδεμα από τη χοάνη της μπετονιέρας και στο στάδιο που γύρισε για να κατεβάσει το πόδι του αυτό πήγε στο κενό της σχάρας και πιάστηκε από τον άξονα που υπήρχε από κάτω. Συνεπώς, πέραν του ότι η μαρτυρία του ενάγοντα ήταν σαφής και ειλικρινής και σε σχέση με τα πιο πάνω ζητήματα παρέμεινε και αναντίλεκτη. Αξιολογώντας, λοιπόν, τη μαρτυρία του ενάγοντα στο σύνολο της και λαμβάνοντας υπόψη και την ίδια τη συμπεριφορά του από τη θέση του μάρτυρα, είναι η κρίση μου ότι αποτελεί ειλικρινή παράθεση των πραγματικών της υπόθεσης γεγονότων χωρίς οποιαδήποτε προσπάθεια παραποίησης της αλήθειας ή παρουσίασης οποιασδήποτε υπερβολής. Ως επακόλουθο όλων των πιο πάνω, αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντα καθ΄ όσον αφορά τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 λέγω ότι ήταν σαφής και θετική. Αναφέρθηκε με άνεση και φυσικότητα στο Σύστημα Μαθητείας και τι αυτό σημαίνει ως και στη διάρκεια εκπαίδευσης των μαθητών σ΄ αυτό. Ήταν πλήρως διαφωτιστικός σε σχέση με την ανέλιξη επαγγελματικά ενός που έχει φοιτήσει στο Σύστημα Μαθητείας αναφερόμενος στις διάφορες κατηγορίες που υπάρχουν, όπως μαθητευόμενος, εργάτης και τεχνίτης ως και στη μισθοδοσία τους. Ήταν σαφέστατος ότι ένας που είχε τελειώσει το Σύστημα Μαθητείας το 98 σε δύο-τρία χρόνια λόγω του ότι θάχε άμεσα την κατάρτιση θα μπορούσε κάλλιστα να διεκδικήσει μισθό τεχνίτη έχοντας τις βασικές δεξιότητες του τεχνίτη. Όσον αφορά δε το μισθό ενός τεχνίτη, τον καθόρισε στο ποσό των Λ.Κ.210,19 εβδομαδιαίως ως ακάθαρτες απολαβές, δηλ. πριν τις σχετικές αφαιρέσεις τις οποίες στη συνέχεια εξειδίκευσε. Στη διάρκεια της αντεξέτασης παρέμεινε σταθερός και συνεπής στη μαρτυρία του και απάντησε με αμεσότητα και σαφήνεια κάθε ερώτηση που του υποβλήθηκε. Ήταν πλήρως επεξηγηματικός ότι άτομα που εντάσσονται στο Σύστημα Μαθητείας στον τομέα τους έχουν τη σχετική κατάρτιση και πείρα ως και δεξιότητες για τεχνικά επαγγέλματα. Ρωτήθηκε κατά πόσο άτομα με οποιασδήποτε μορφής ανικανότητα που έχουν αυτή την κατάρτιση θα μπορούσαν να εξασκήσουν διάφορα άλλα επαγγέλματα, όπως χειριστής αντλίας ή μπετονιέρας και ξεκαθάρισε ότι τέτοια εργασία προϋποθέτει σκληρή δουλειά δίδοντας, συναφώς, κάθε επεξήγηση και διευκρινίζοντας αναφορικά με το τι ακριβώς συνεπάγεται μια τέτοια εργασία. Απάντησε και σε σχέση με άλλα επαγγέλματα που του τέθηκαν, όπως οδηγός εκσκαφέα και οδηγός ταξί και έδωσε τη δική του θέση με βάση τα όσα γνωρίζει διευκρινίζοντας ότι ο ίδιος είναι απόφοιτος Τεχνικής Σχολής και, επομένως, ήταν σε θέση να γνωρίζει αρκετά από τα επαγγέλματα για τα οποία ρωτήθηκε και τα οποία ήσαν τεχνικής φύσεως. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης, θεωρώ τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 ειλικρινή θετική και τεκμηριωμένη και γι΄ αυτό την αποδέχομαι στο σύνολο της. Αξιολόγηση μαρτυρίας από πλευράς Υπεράσπισης Αξιολογώντας τη μαρτυρία του Ανδρέα Ζαχαρία, Διευθυντή της εναγομένης 1 λέω από την αρχή ότι δεν χαρακτηριζόταν για τη θετικότητα και σαφήνεια της. Στην κύρια εξέταση του δεν ξεκαθάρισε με τη σαφήνεια που απαιτείται, λόγω της κρισιμότητας του θέματος, κατά πόσο στον ενάγοντα είχε δώσει σαφείς και συγκεκριμένες οδηγίες για τον τρόπο λήψης δείγματος. Ανέφερε στην αρχή ότι «παίρνουν» από τη «χολέτρα» - εννοώντας προφανώς τη χοάνη της μπετονιέρας - μισή «σίκλα» μπετόν για σκοπούς ελέγχου και, στη συνέχεια, ότι πήρε τον ενάγοντα για να πάρει ½ «σίκλα» μπετόν από τη «χολέτρα». Διεπίστωσα, επίσης, να υπερτονίζει ότι υπεύθυνοι για τη λήψη δείγματος είναι οι άνθρωποι του Πάμπουκα. Στην αντεξέταση ενώ ανέφερε ότι ο ενάγοντας ήταν «μιτσής» και δεν έφτανε - προφανώς λόγω ύψους - να πιάσει μπετόν από τη χοάνη της μπετονιέρας ισχυρίστηκε ότι του είπε να το πιάνει από τη χοάνη και ότι μάλιστα του έδειξε ο ίδιος τον τρόπο αυτό παίρνοντας την πρώτη «σίκλα». Δεν διευκρίνησε, ωστόσο, πως και τη συγκεκριμένη μέρα του έδειξε τον τρόπο λήψης δείγματος εφόσον, όπως ο ίδιος ισχυρίσθηκε, δεν ήταν η πρώτη φορά που ο ενάγων έπαιρνε δείγμα αλλά ότι ήταν πάντα αυτός που έκαμνε αυτή τη δουλειά. Δεν μας καθόρισε με άλλα λόγια, γιατί εκείνη τη μέρα που έγινε το ατύχημα ο Α. Ζαχαρία θεώρησε αναγκαίο να δείξει στον ενάγοντα, ο οποίος πάντοτε έπαιρνε το δείγμα, με ποιο τρόπο θα το λάμβανε. Προσπάθησε να υποστηρίξει ότι δεν έγινε συζήτηση με τους χειριστές της μπετονιέρας και της αντλίας και του ιδίου για τον τρόπο λήψης δείγματος και ότι ούτε συμφωνήθηκε ο τρόπος που ο ενάγων ακολούθησε ανεβαίνοντας πάνω στον κάδο της αντλίας. Παράλληλα και χωρίς να είναι σε θέση να το υποστηρίξει ή να τεκμηριώσει, άφηνε υπονοούμενα του τύπου όπως πιθανόν ο ενάγοντας να έκανε κουβέντα μαζί με τους χειριστές και ότι οι χειριστές δεν υπήρχε περίπτωση να μην τον δουν όταν ανέβηκε στον κάδο. Ακόμη, ισχυρίστηκε, χωρίς να το τεκμηριώνει, ότι μπορεί οι υπάλληλοι του Πάμπουκκα να είπαν στον ενάγοντα να βγει πάνω στον κάδο γιατί εκείνοι τον έβλεπαν. Ακόμη σε διάφορες ερωτήσεις που του υπεβλήθηκαν κατά την αντεξέταση δεν έδινε άμεσες και σαφείς απαντήσεις και ήταν προφανής η προσπάθεια του να αποφύγει με αυτά που έλεγε οποιαδήποτε ευθύνη για το επίδικο ατύχημα. Συγκεκριμένα όταν ρωτήθηκε αν είχε πει στον ενάγοντα να μην βγει πάνω στον κάδο, απάντησε λέγοντας ότι δεν του είπε να βγει πάνω στον κάδο. Σε σχέση δε με τη σχάρα του κάδου ανέφερε ότι δεν του είπε ότι είναι επικίνδυνη και πρόσθεσε ότι νόμιζε ότι ήταν ασφαλισμένη και δεν είχε προσέξει ότι είχε πιο μεγάλα ανοίγματα. Ήταν φανερή η διάθεση του Ζαχαρία να αποφύγει οποιαδήποτε ευθύνη για το επίδικο ατύχημα και μέσα στα πλαίσια αυτής του της διάθεσης και στάσης προσπάθησε να ρίξει τις ευθύνες για το επίδικο ατύχημα σε άλλες κατευθύνσεις. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης θεωρώ ότι στα αμφισβητούμενα της υπόθεσης σημεία, η μαρτυρία του Ζαχαρία δεν ήταν ειλικρινής και, επομένως, δεν την αποδέχομαι. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του Σίμου Κοκκίνη, μάρτυρα υπεράσπισης από μέρους της εναγομένης 1, λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα του, και πείρα του τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα, θεωρώ ότι μπορεί να κριθεί ως ειδικός σε σχέση με μηχανοκίνητα οχήματα παντός είδους συμπεριλαμβανομένου και του επίδικου οχήματος με αρ. εγγραφής ΥΗ 502 (αντλίας) καθόσον αφορά την περιγραφή του και τον τρόπο λειτουργίας του. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγισθεί με βάση τις αρχές που διέπουν τη μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Διεπίστωσα ότι ο μάρτυρας αυτός περιέγραψε με σαφήνεια και θετικότητα ουσιώδη για την παρούσα υπόθεση, μέρη της αντλίας, επεξηγώντας τη χρήση τους και το σκοπό ύπαρξης τους. Για παράδειγμα, επεξήγησε με ευκρίνεια τη χρήση της σκάλας η οποία υπάρχει στο εν λόγω μηχάνημα, τονίζοντας ότι χρησιμοποιείται αποκλειστικά από το χειριστή ή τον μηχανοδηγό της για τον έλεγχο του μηχανήματος και ότι σε καμία περίπτωση διαθέτει σκάλα για πρόσβαση προς τη χοάνη. Το ίδιο επεξηγηματικός ήταν και σε σχέση με τη χρήση της σχάρας η οποία καλύπτει τη χοάνη (κάδο) της αντλίας τονίζοντας ότι υφίσταται για να μην επιτρέπει πετρώματα πάχους πέραν των 50mm να εισέρχονται στο σύστημα άντλησης σκυροδέματος διότι υπάρχει κίνδυνος απόφραξης και ότι, λόγω της μεγάλης πίεσης του υδραυλικού συστήματος, μπορεί να προκληθεί έκρηξη στις σωλήνες με απρόβλεπτες συνέπειες. Ακόμη ο μάρτυρας αυτός υπήρξε κατηγορηματικός στη θέση ότι η δειγματοληψία σκυροδέματος έπρεπε να γίνεται με την μετακίνηση της χολέτρας της μπετονιέρας η οποία ήταν κάθετη πάνω στη χοάνη της αντλίας και την τοποθέτηση μπετόν σε χειράμαξα για να ληφθούν τα δοκίμια και σε καμία περίπτωση να ανεβαίνει άτομο πάνω στη χοάνη της αντλίας για να πάρει δείγμα σκυροδέματος. Ένα άλλο μέρος του επίδικου μηχανήματος που ο μάρτυρας περιέγραψε με σαφήνεια είναι και ο σταθερός χειροκίνητος διακόπτης ο οποίος ευρίσκεται στη δεξιά πλευρά του μηχανήματος και ο οποίος όπως εξήγησε, σταματά τόσο τον άξονα της χοάνης όσο και τη λειτουργία άντλησης σκυροδέματος. Τέλος, υπήρξε πλήρως επεξηγηματικός σε σχέση με το μέγεθος των διάκενων της σχάρας του κάδου της αντλίας και για το λόγο που στην προκειμένη περίπτωση ήταν μεγαλύτερο αναφέροντας ότι οφείλετο σε φθορά λόγω χρήσης. Ο Σίμος Κοκκίνης δεν περιορίστηκε μόνο στην περιγραφή του επίδικου μηχανήματος ιδιαίτερα κάποιων ουσιαστικών για την παρούσα υπόθεση μερών επεξηγώντας τη χρήση τους. Προχώρησε και στη διατύπωση ακόμη σε σχέση με την ύπαρξη ευθύνης εναντίον της εναγομένης με αρ. 3 και του μηχανοδηγού της μπετονιέρας Μυτιληναίου χωρίς ο ίδιος, όπως προέκυψε από την αντεξέταση του, να ήταν παρών όταν έγινε το επίδικο ατύχημα και προβαίνοντας σε διάφορες εικασίες και πιθανολογήσεις. Για παράδειγμα δεν γνώριζε και το παραδέχθηκε και ο ίδιος, κατά πόσο ο Μυτιληναίος έβλεπε τον ουσιώδη χρόνο τον ενάγοντα να προσεγγίζει την αντλία με σκοπό να ανεβεί στον κάδο. Υπέθεσε ότι θα έπρεπε να στέκεται πίσω από τη χοάνη και να είναι συνεχώς εκεί για οτιδήποτε συνέβαινε. Έτσι στη βάση αυτών των υποθέσεων καταλόγισε ευθύνες στο Μυτιληναίο λέγοντας ότι δεν έπρεπε να επιτρέψει στον ενάγοντα να ανεβεί πάνω στην αντλία. Είναι φανερό ότι τέτοιου είδους μαρτυρία δεν μπορεί να γίνει δεκτή γιατί δεν αφορά παράθεση γεγονότων που ήταν στη γνώση του μάρτυρα και ούτε, βέβαια, έκφραση γνώμης. Άλλωστε, επαναλαμβάνω, ο ίδιος ομολόγησε ότι δεν είχε οποιαδήποτε μαρτυρία κατά πόσο είτε ο Μυτιληναίος, είτε ο Κωνσταντίνου είχαν πει οι ίδιοι στον ενάγοντα να ανεβεί στον κάδο για σκοπούς λήψης δείγματος. Ούτε ο ίδιος ρώτησε να μάθει ποιος είπε, αν είπε, στον ενάγοντα να ανεβεί πάνω στον κάδο. Προέκυψε, επίσης, από τη μαρτυρία του ξεκάθαρα ότι δεν γνώριζε ο ίδιος ποιος είδε δώσει οδηγίες στον ενάγοντα να λάβει δείγμα με το συγκεκριμένο τρόπο, ο οποίος ήταν, κατά γενική ομολογία και συμφώνως και της γνώμης του Σ. Κοκκίνη που έχουμε αποδεκτεί, λανθασμένος. Ούτε, τέλος, ο ίδιος είχε οποιαδήποτε μαρτυρία ή γνώριζε κατά πόσο ο χειριστής της μπετονιέρας ή ο χειριστής της αντλίας είχαν επιτρέψει εν γνώσει τους στον ενάγοντα να ανεβεί πάνω στον κάδο. Όσον αφορά τη γνώμη που ο μάρτυρας διατύπωσε σε σχέση με το ότι αν ο Μυτιληναίος χρησιμοποιούσε το χειροκίνητο διακόπτη που ευρίσκετο στην αντλία για να σταματήσει ο άξονας του κάδου, όταν άκουσε τις φωνές του ενάγοντα, αντί να τρέξει να βρει το χειριστή της αντλίας θα μπορούσε να αποφευχθεί αυτό που συνέβη στον ενάγοντα, δεν υπήρξε οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει και να τεκμηριώνει μια τέτοια θέση, με αποτέλεσμα η γνώμη του Κοκκίνη να παραμένει μετέωρη χωρίς το αναγκαίο υπόβαθρο και αιτιολόγηση. Με άλλα λόγια, δεν προσήχθη ενώπιον του Δικαστηρίου οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει ότι αν συνέβαιναν τα πιο πάνω είτε ο τραυματισμός του ενάγοντα θα ήταν λιγότερο σοβαρός ή και ελάχιστος. Το Δικαστήριο ελλείψει, λοιπόν, συγκεκριμένης μαρτυρίας για κάτι τέτοιο δεν μπορεί να προβαίνει σε πιθανολογήσεις και εικασίες όσο λογικές και αν φαίνονται για ένα τέτοιο ζήτημα που χρήζει εξειδικευμένης μαρτυρίας. Όσον αφορά το θέμα του περιθωρίου που υπήρχε στη διάρκεια της προστατευτικής σχάρας του κάδου της αντλίας ο μάρτυρας με σαφήνεια στο τέλος ανέφερε ότι αν δίδονταν στον ενάγοντα οι όποιες οδηγίες για το πως να πάρει δείγμα δεν θα είχε σημασία το περιθώριο των διάκενων προσθέτοντας ότι κακώς ο ενάγων ανέβηκε στον κάδο και ατυχώς υπήρχε το περιθώριο που περιέγραψε ώστε να περάσει από μέσα το πόδι του ενάγοντα. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης θεωρώ τεκμηριωμένη και σαφή και, επομένως, την αποδέχομαι, τη γνώμη που διατύπωσε σε σχέση με τον τρόπο δειγματοληψίας μπετόν - ως και τα όσα ανάφερε - σε σχέση με την περιγραφή του επίδικου μηχανήματος αντλίας και κάποια ουσιώδη μέρη αυτής. Δεν αποδέχομαι, ωστόσο, για τους λόγους που ήδη εξήγησα ανωτέρω, τις απόψεις που εξέφρασε για καταλογισμό ευθυνών για το επίδικο ατύχημα ενόψει του ότι είχε εκλάβει ως δεδομένα γεγονότα τα οποία είτε δεν απεδείχθησαν, είτε δεν τα γνώριζε ο ίδιος και, επομένως, στο τέλος τα όσα ανέφερε σε σχέση με αυτά συνιστούσαν απλές πιθανολογήσεις και εικασίες που δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτά. Προχωρώ να αξιολογήσω τη μαρτυρία του Κώστα Μυτιληναίου οδηγού της μπετονιέρας και ΜΥ1 από πλευράς της Υπεράσπισης των εναγομένων 3 και
Αποτελεί γενική παρατήρηση και διαπίστωση μου, έχοντας εξετάσει με προσοχή το σύνολο της μαρτυρίας του Μυτιληναίου, ότι αυτή δεν διακρινόταν ούτε για τη σαφήνεια της, ούτε για τη θετικότητά της. Ο μάρτυρας αυτός σε πολλές ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν κατά τη διάρκεια της εξέτασης του στις απαντήσεις που έδιδε έδειχνε μια εμφανή έλλειψη θετικότητας και σιγουριάς. Θα δώσω κάποια παραδείγματα. Στην κύρια εξέταση του είχε πει ότι τον ενάγοντα τον είδε μόλις πάτησε πάνω στον κάδο της αντλίας και σε κλάσματα δευτερολέπτων έγινε το συμβάν. Όταν δε ρωτήθηκε πού έβλεπε εκείνη τη στιγμή, απάντησε μόνο ότι θυμάται την ώρα που ο ενάγων πάτησε στον κάδο για να προσθέσει στη συνέχεια ότι δεν αντιλήφθηκε κίνηση οποιουδήποτε προς τον κάδο πριν το γεγονός χωρίς, ωστόσο, να διευκρινίζει που ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο στραμμένη η προσοχή του. Μάλιστα σ΄ άλλο σημείο της μαρτυρίας του είπε ότι το μόνο άτομο που έβλεπε τον ενάγοντα ήταν ο ίδιος και ότι είχε ορατότητα προς τον κάδο της αντλίας και γενικά στο πίσω μέρος της αντλίας. Όταν δε ρωτήθηκε πως δεν πρόσεξε τον ενάγοντα πριν να βάλει το πόδι του στον κάδο όταν βγήκε στην αντλία απάντησε, χωρίς να δείχνει οποιαδήποτε βεβαιότητα ή θετικότητα, ότι ο ενάγων μπορεί να ήλθε από πίσω. Όταν ρωτήθηκε αν ήξερε κατά το χρόνο του επίδικου ατυχήματος, τον τρόπο λήψης δείγματος σκυροδέματος, απάντησε καταφατικά για να προσθέσει, όμως, στη συνέχεια ότι τώρα ξέρει καλύτερα τον τρόπο χωρίς ωστόσο να διευκρινίζει τι εννοούσε με αυτή του την αναφορά. Ενδεικτικά δε της έλλειψης οποιασδήποτε βεβαιότητας για αυτά που έλεγε είναι και το γεγονός ότι σε προηγούμενη αναφορά του στη μαρτυρία του έχει πει ότι ένας τρόπος λήψης δείγματος θα ήταν να ανεβεί κάποιος στην αντλία στο πίσω της μέρος πάνω στο στήριγμα που υπάρχει έξω από τον κάδο και να κρατεί στο χέρι ένα κουβά απλώνοντας τα χέρια του προς τη χολέτρα της μπετονιέρας για να πάρει δείγμα. Να πω και κάτι άλλο που προέκυψε από τη μαρτυρία του Μυτιληναίου. Διεπίστωσα πέραν των όσων αναφέρθηκαν ανωτέρω και μια επιπόλαια προσέγγιση σε σχέση με το δικό του ρόλο και ευθύνη στη διαδικασία διοχέτευσης μπετόν από τη μπετονιέρα στον κάδο της αντλίας. Συγκεκριμένα όταν ρωτήθηκε αν θα άφηνε τον ενάγοντα να κάνει τη «σχοινοβασία» που περιέγραψε πιο πάνω ως τρόπο λήψης δείγματος απάντησε ότι δεν ήταν υπεύθυνος για τον ενάγοντα και ότι ο ενάγοντας είχε «μάστρο». Ταυτόχρονα διέκρινα και μια προσπάθεια από μέρους του να αποφύγει οποιαδήποτε ενδεχόμενη ευθύνη τονίζοντας σε διάφορα σημεία της μαρτυρίας του ότι μόνο για το δικό του όχημα είχε ευθύνη και όχι για άλλα μηχανήματα και ότι του εξηγήθηκαν οι κανόνες ασφάλειας μόνο σε σχέση με το δικό του όχημα, δηλαδή τη μπετονιέρα και όχι και σε σχέση με την αντλία. Σ΄ άλλα δε σημεία υπερτόνιζε την έλλειψη πείρας κατά τον ουσιώδη χρόνο στο επάγγελμα του και την άγνοια του για διάφορα ζητήματα για τα οποία ερωτήθηκε. Μέσα σ΄ αυτά τα πλαίσια ήταν, κατά τη γνώμη μου, και η εκδοχή του ότι δεν είχε συζητηθεί μαζί με τον εργοδότη του ενάγοντα και στην παρουσία του ιδίου και του χειριστή της αντλίας ο τρόπος λήψης δείγματος από τον ενάγοντα και ο οποίος ήταν αυτός που ο ενάγων ακολούθησε πριν προκληθεί το επίδικο ατύχημα. Ερωτηθείς αν είχε ξαναδεί τον ενάγοντα να ανεβαίνει στην αντλία και να παίρνει δείγμα με τον τρόπο που έκανε πριν το επίδικο ατύχημα απάντησε στην αρχή ότι δεν ήξερε ενώ μετά δέχτηκε ότι μπορεί ο ενάγων να έκανε μ΄ αυτό τον τρόπο τη δουλειά και λόγω του χρόνου που μεσολάβησε να μη θυμάται. Ασαφής, αόριστος και χωρίς να προβάλλει ξεκάθαρες και κατηγορηματικές εκδοχές ήταν και σε σχέση με το αν είχε δει πριν το επίδικο ατύχημα τον ενάγοντα να παίρνει δείγμα με τον τρόπο που ακολούθησε λίγο πριν να επισυμβεί το επίδικο ατύχημα. Όταν δε του υπεβλήθη ότι είχε δει αρκετές φορές τον ενάγοντα να ανεβαίνει στον κάδο και να παίρνει δείγμα χωρίς να απαντά, ανέφερε ότι αν είχε την πείρα δεν θα γινόταν το ατύχημα γιατί τότε ήταν νέος στο επάγγελμα ενώ τώρα μπορεί να καθοδηγήσει αφήνοντας να νοηθεί εμμέσως πλην σαφώς ότι είχε τη δυνατότητα στην περίπτωση του ενάγοντα να παρέμβει και να αποσοβήσει το ατύχημα και δεν το έπραξε λόγω απειρίας, ενώ στην αρχή της μαρτυρίας του η εκδοχή του ήταν ότι τον ενάγοντα τον είδε μόλις δευτερόλεπτα πριν να γίνει το κακό να βρίσκεται πάνω στον κάδο της αντλίας. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης και αφού έχω μελετήσει με προσοχή τόσο το περιεχόμενο της μαρτυρίας του Μυτιληναίου όσο και την όλη του συμπεριφορά ενώ κατέθετε (ύφος και τρόπος που κατέθετε) δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του επί των αμφισβητουμένων της υπόθεσης σημείων. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του Π. Κωνσταντίνου, ο οποίος ήταν ο χειριστής της αντλίας μπετόν, διεπίστωσα ότι δεν ήταν θετικός σε σχέση με το κατά πόσο την ημέρα του ατυχήματος είχε μιλήσει με τον ενάγοντα και αν δόθηκαν στον ίδιο οποιεσδήποτε οδηγίες από τον Αμερικάνο ή αν μίλησε με τον Μυτιληναίο για τον τρόπο λήψης δειγμάτων. Ενδεικτικό δε της έλλειψης σιγουριάς και θετικότητας στην εκδοχή του ήταν και η απάντηση που έδωσε όταν του υπεβλήθη στην αντεξέταση ότι τόσο ο ίδιος όσο και οι υπόλοιποι δηλ. ο Μυτιληναίος και ο Αμερικάνος, ήξεραν ότι ο ενάγων ανέβαινε στον κάδο και ότι τη μέρα του ατυχήματος έπιασε δείγμα 10 φορές με τον ίδιο τρόπο λέγοντας απλώς ότι δεν θυμάται για να προσθέσει στη συνέχεια ότι όταν λειτουργεί η αντλία δεν αφήνει κανένα να πιάσει δείγμα ανεβαίνοντας πάνω στην αντλία. Ακόμη, πρόσεξα ότι στην κύρια εξέταση του είχε πει ότι είπαν μερικά λόγια με τον Αμερικάνο την ημέρα πριν να συμβεί το επίδικο ατύχημα χωρίς, ωστόσο, να διευκρινίζει τι ακριβώς λέχθηκε και τι αφορούσε. Προσπάθησε ακόμη να τονίσει ότι ο ίδιος δεν έβλεπε απ' εκεί που βρισκόταν τη διαδικασία λήψης δείγματος και ότι η δουλειά του ήταν να επιβλέπει ανθρώπους μπροστά του πού βάζουν μπετόν. Επίσης, διαπίστωσα ότι, ενώ ισχυρίσθη ότι δεν του είπε ο Αμερικάνος οτιδήποτε σχετικά με οδηγίες για λήψη δείγματος, σ' άλλο σημείο της μαρτυρίας του είπε ότι στη συνομιλία που είχε με τον Αμερικάνο του είχε πει να τον ειδοποιήσει όταν χρειαστεί να ληφθεί δείγμα. Η εντύπωση που σχημάτισα από το περιεχόμενο της μαρτυρίας του ήταν ότι προσπαθούσε να αποσυνδεθεί και να απεμπλακεί ο ίδιος από οποιαδήποτε ευθύνη, τονίζοντας ότι ο ίδιος δεν έβλεπε απ' εκεί που βρισκόταν και ότι ο Μυτιληναίος ήταν το υπεύθυνο άτομο για επίβλεψη και λειτουργία της χοάνης ενώ ο ίδιος ήταν υπεύθυνος για την αντλία και την τοποθέτηση του μπετόν στην πλάκα της οικοδομής. Σ΄ ό,τι αφορά την περιγραφή του συμβάντος την ημέρα του ατυχήματος, η μαρτυρία του Κωνσταντίνου ήταν, πιστεύω, ειλικρινής. Αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στο τι είχε ο ίδιος δει και τις ενέργειες που έκανε για να διακοπεί η λειτουργία της αντλίας όταν διεπιστώθη ότι το πόδι του ενάγοντα ευρίσκετο εντός της σχάρας. Σαφής ήταν και σε σχέση με την ορθή διαδικασία λήψης δείγματος την οποία και περιέγραψε ενώπιον του Δικαστηρίου. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης δεν αποδέχομαι από τη μαρτυρία του την εκδοχή του Π. Κωνσταντίνου ότι την ημέρα του ατυχήματος δεν γνώριζε τον τρόπο που ο ενάγων λάμβανε δείγμα και ότι δεν του λέχθηκε οτιδήποτε από τον Αμερικάνο σε σχέση με τον τρόπο λήψης δείγματος από τον ενάγοντα. Προχωρώ τώρα να αξιολογήσω τη μαρτυρία του Μιχαήλ Σίμωνος, μάρτυρα υπεράσπισης από μέρους των εναγομένων 3 και
Λαμβάνοντας υπόψη τα προσόντα του και την πείρα του ως και το επάγγελμα του θεωρώ ότι μπορεί να κριθεί ως ειδικός για τεχνικά θέματα που αφορούν μηχανήματα παραγωγής έτοιμου σκυροδέματος, δηλαδή αντλιών και μπετονιέρων. Κατά συνέπεια, η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές που διέπουν τη μαρτυρία εμπειρογνώμονα. Διεπίστωσα ότι ο μάρτυρας αυτός επεξήγησε με σαφήνεια και θετικότητα το λόγο ύπαρξης της προστατευτικής σχάρας στον κάδο της αντλίας τονίζοντας ότι τοποθετείται για να προστατεύει τα κινούμενα μέρη, όπως τον αναμικτήρα, τα έμβολα, τα κύλινδρα κτλ για να μην περάσουν ξένα σώματα διαμέσου της σχάρας σε αυτά, γιατί, αν γίνει κάτι τέτοιο, τότε δημιουργείται μεγάλη ζημιά. Πλήρως επεξηγηματικός ήταν και σε σχέση με το άνοιγμα των χωρισμάτων της προστατευτικής σχάρας λέγοντας ότι αυτό σχετίζεται με το είδος του σκυροδέματος που πρέπει να περάσει μέσα από τη σχάρα και ότι έτσι, όταν κατασκευάζεται μια σχάρα, λαμβάνονται υπόψη όλοι οι παράμετροι και τα χωρίσματα γίνονται ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες για ομαλή λειτουργία της αντλίας. Το ίδιο διαφωτιστικός και εμπεριστατωμένος ήταν και στους λόγους που παρατηρείται μετά από παρέλευση κάποιας χρονικής περιόδου μεγάλη φθορά τριβής που εξασκείται από το σκυρόδεμα στις λαμαρίνες. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του ο Μ. Σίμωνος παρέμεινε σταθερός και συνεπής στη μαρτυρία. Σε κανένα σημείο δεν διαφοροποίησε τη μαρτυρία του ένεκα της αντεξέτασης. Αντίθετα του δόθηκε η ευκαρία να την πλαισιώσει με περαιτέρω λεπτομέρειες και διευκρινήσεις. Ήταν κατηγορηματικός ότι είναι μεγάλο λάθος ένας να σταθεί πάνω στη χοάνη της αντλίας για να πάρει δείγμα υπογραμμίζοντας τους σοβαρούς κινδύνους που εγκυμονεί κάτι τέτοιο. Ήταν απόλυτα σαφής σε σχέση με τον ορθό τρόπο λήψης δείγματος εξηγώντας ότι απλώς γίνεται μετατροπή της χολέτρας της μπετονιέρας δεξιά ή αριστερά χωρίς να σταματήσει η λειτουργία της αντλίας και λαμβάνεται απ΄ αυτή δείγμα μέσα σε κουβά. Ήταν, επίσης, σαφής και σε σχέση με το ρόλο των χειριστών της μπετονιέρας και της αντλίας τονίζοντας ότι ειδικότερα σ΄ ό,τι αφορά τον χειριστή της μπετονιέρας αναμένεται να γνωρίζει το σωστό τρόπο λήψης δείγματος λόγω της δουλειάς του εφόσον αυτό αποτελεί μέρος της διαδικασίας που ακολουθείται κάθε μέρα και ότι, επιπλέον, αναμένεται από τον προϊστάμενο του να του έχει δώσει τις κατάλληλες οδηγίες για κάτι τέτοιο και ότι, τέλος, είναι ευθύνη της διεύθυνσης μιας εταιρείας παραγωγής σκυροδέματος να προσφέρει στους υπαλλήλους της τέτοια εκπαίδευση. Ο μάρτυρας αυτός καθόλη τη διάρκεια της αντεξέτασης του απάντησε σε σωρεία ερωτήσεων που του υποβλήθηκαν με άνεση και χωρίς οποιαδήποτε δυσκολία δίδοντας σαφείς και ξεκάθαρες απαντήσει πάνω στα διάφορα ζητήματα που θίγηκαν και ήταν της αρμοδιότητας του να απαντήσει. Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης κρίνω τη μαρτυρία του Σίμωνος ως απόλυτα ειλικρινή, τεκμηριωμένη και σαφή. Ως αποτέλεσμα την αποδέχομαι στο σύνολο της. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Κατ΄ ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ να διατυπώσω τα ευρήματα του Δικαστηρίου:- - Η εναγομένη εταιρεία 1 η οποία είναι εργοληπτική εταιρεία που ανέλαβε την ανέγερση οικοδομής στην οδό Γρεβενών στο Στρόβολο. - Το ατύχημα συνέβη όταν ο ενάγων, ο οποίος εργοδοτείτο από την εναγομένη 1, ενώ βρισκόταν πάνω σε μεταλλική σχάρα κάδου αντλίας σκυροδέματος και ασχολείτο με τη λήψη δειγματοληπτικής ποσότητας σκυροδέματος, πτερύγιο περιστρεφόμενου άξονα που ήταν μέσα στον κάδο ήλθε σε επαφή με το αριστερό του πέλμα, με αποτέλεσμα το πόδι του να μπει ανάμεσα στις σιδεριές της σχάρας μέσα στον κάδο και να τραυματισθεί σοβαρά. - Την ημέρα του ατυχήματος οι οικοδομικές εργασίες βρίσκονταν στο στάδιο κατασκευής και σκυροθέτησης της οροφής του υπογείου. Την παροχή έτοιμου σκυροδέματος για τη σκυροθέτηση της οροφής του υπογείου ανέλαβε, μετά από παραγγελία του εργολάβου, η εναγομένη εταιρεία αρ. 3 με τη χρήση οχημάτων μεταφοράς σκυροδέματος (μπετονιέρων) και αντλίας σκυροδέματος. Η αντλία σκυροδέματος στέλλει σκυρόδεμα στα σημεία που πρέπει να τοποθετηθεί αφού αδειάσει το μπετόν από την μπετονιέρα σιγά-σιγά μέσα στον κάδο της αντλίας και στη συνέχεια διοχετεύεται το μπετόν μέσω συστημάτων της αντλίας και τους αγωγούς της στο σημείο που πρέπει να τοποθετηθεί. Η μπετονιέρα σταθμεύει, συνήθως, πίσω από την αντλία σκυροδέματος και από τη βαρέλα, όπου μέσα είναι το σκυρόδεμα, διοχετεύεται σιγά-σιγά το μπετόν μέσα στον κάδο της αντλίας με μια χοάνη η οποία ρυθμίζεται ανάλογα ώστε το μπετόν να πέφτει μέσα στον κάδο. Ο χειριστής της αντλίας όταν έλθει η μπετονιέρα και μεταφέρει το μπετόν μέσω χοάνης στον κάδο ξεκινά τον άξονα του κάδου από ένα κουμπί στο πίσω μέρος/μοχλό που ήταν σε μόνιμο σταθερό χειριστήριο και μετά υπάρχει τηλεχειριστήριο με το οποίο ο ίδιος ρυθμίζει τη μεταφορά μπετόν στον τόπο οικοδομής. Αυτό το τηλεχειριστήριο είναι ξεχωριστό από το χειριστήριο του άξονα το οποίο βρισκόταν στο πίσω μέρος του οχήματος σε απόσταση περίπου ένα μέτρο από τον κάδο. - Την ημέρα του ατυχήματος ο ενάγων βοηθούσε στη σκυροθέτηση της οροφής του υπογείου. Σε κάποιο στάδιο, μετά από οδηγίες του εργολάβου, πήγε, όπως και προηγουμένως, στον κάδο της αντλίας σκυροδέματος για να πάρει την πέμπτη κατά σειρά δειγματοληπτική ποσότητα σκυροδέματος την οποία θα χρησιμοποιούσε για να κατασκευάσει κύβο διαστάσεων 15Χ15Χ15εκ για σκοπούς ελέγχου της αντοχής του σκυροδέματος. Εκείνη τη στιγμή ο κάδος τροφοδοτείτο με σκυρόδεμα από χοάνη μπετονιέρας (αρ. εγγρ. VE 248) με οδηγό-χειριστή τον Κώστα Μυτιληναίο η οποία ήταν σταθμευμένη κοντά στο πίσω μέρος της αντλίας σκυροδέματος (με αρ. εγγρ. ΥΗ 502). - Στην συνέχεια, ο ενάγων ανέβηκε στον κάδο, στάθηκε πάνω στη μεταλλική σχάρα η οποία εκείνη τη στιγμή ήταν καλυμμένη με σκυρόδεμα και τοποθέτησε πλαστικό κουβά για να πάρει την ποσότητα που ήθελε. Στην προσπάθεια του να μετακινηθεί για να κατεβεί από τον κάδο, η σόλα της αριστερής ελαστικής μπότας του πέρασε ελαφρά διαμέσου των σιδεριών της σχάρας με αποτέλεσμα το περιστρεφόμενο πτερύγιο του άξονα να παρασύρει το πόδι του μέσα στον κάδο και να τραυματιστεί σοβαρά. - Για το πότε θα πήγαινε και με ποιο τρόπο θα λάμβανε δείγμα ο ενάγων έπαιρνε οδηγίες από τον εργοδότη του Ανδρέα Αμερικάνο. Όσον αφορά τον τρόπο λήψης δείγματος αυτός καθορίστηκε αφού προηγήθηκε συζήτηση του εργοδότη του με τον χειριστή της μπετονιέρας, Μυτιληναίο και τον χειριστή της αντλίας (Κωνσταντίνου) και συμφώνησαν. Με βάση τον τρόπο που του υπεδείχθη για λήψη δείγματος, ο ενάγων ανέβαινε πάνω στη σχάρα της αντλίας κρατώντας ένα κουβά και απ΄ εκεί, αφού έβαζε τον κουβά κάτω από τη χοάνη της χολέτρας της μπετονιέρας, τον γέμιζε με σκυρόδεμα. Αυτή η διαδικασία ακολουθήθηκε 4-5 φορές πριν να επισυμβεί το επίδικο ατύχημα. - Από το χειριστή μπετονιέρας αναμένεται να γνωρίζει το σωστό τρόπο λήψης δείγματος γιατί μια τέτοια διεργασία αποτελεί μέρος της διαδικασίας που ακολουθείται καθημερινά στα πλαίσια της εργασίας του. Περαιτέρω αναμένεται από τον προϊστάμενο του να του έχει δώσει τις κατάλληλες οδηγίες για κάτι τέτοιο και από τη διεύθυνση της εταιρείας που τον εργοδοτεί να προσφέρει στους υπαλλήλους της/χειριστές μπετονιέρας εκπαίδευση που να περιλαμβάνει και την ορθή μέθοδο λήψης δείγματος για σκοπούς ελέγχου της αντοχής του σκυροδέματος. - Και από το χειριστή της αντλίας αναμένεται να γνωρίζει το σωστό τρόπο λήψης δείγματος σκυροδέματος για σκοπούς ελέγχου της αντοχής του γιατί αρκετές φορές στα πλαίσια της καθημερινής του εργασίας ζητείται από άτομα όπως το χειριστή της αντλίας ή το χειριστή της μπετονιέρας να πάρουν οι ίδιοι δείγμα αντί ο υπάλληλος του εργολάβου προς τον οποίο προορίζεται η παροχή σκυροδέματος. Γι΄ αυτό αναμένεται από τον προϊστάμενο των χειριστών αυτών να έχει δώσει τις κατάλληλες οδηγίες για κάτι τέτοιο και από τη διεύθυνση της εταιρείας που του εργοδοτεί να προσφέρει στους υπαλλήλους της/ χειριστές αντλίας και μπετονιέρας εκπαίδευση που να περιλαμβάνει και την ορθή μέθοδο λήψης δείγματος για τους σκοπούς που αναφέρθηκαν ανωτέρω. Διαπιστώσεις - Συμπεράσματα Με βάση τα πιο πάνω ευρήματα και, συμφώνως των διαπιστώσεων που έκαμε ο Μ.Ε.1, προκύπτουν τα ακόλουθα:- - Η σχάρα του κάδου ήταν τοποθετημένη ως κάλυμμα και αποτελείτο από παράλληλες μεταλλικές ράβδους πάχους 9mm σχηματίζοντας διάκενα μεταξύ τους τα οποία ήταν ανομοιόμορφα με διαφορετικό πλάτος το καθένα. Έτσι οι σιδεριές της μεταλλικής σχάρας, όπως ήταν τοποθετημένες, δεν άφηναν ομοιόμορφα διάκενα μεταξύ τους. Ορισμένα διάκενα είχαν πλάτος 5εκ άλλα 9½εκ και το διάκενο δια μέσου του οποίου πέρασε το πόδι του ενάγοντα ήταν 10½εκ. - Κατά τη διάρκεια άντλησης σκυροδέματος για λόγους τεχνικούς ο κάδος είναι πάντοτε γεμάτος με σκυρόδεμα για να μπορεί να δουλεύει η αντλία και να στέλλει το μπετόν στα διάφορα σημεία με αποτέλεσμα τα πτερύγια και η σχάρα να μην φαίνονται με γυμνό μάτι και, συνεπώς, ο κίνδυνος επαφής του ποδιού κάποιου που ευρίσκεται πάνω στον κάδο με το πτερύγιο δεν είναι ορατός. - Η μεταλλική σχάρα δεν αποτελούσε ασφαλισμένο κάλυμμα του κάδου. - Η ισχύς στέρψης των πτερυγίων του άξονα ήταν τόσο μεγάλη που σε καμιά περίπτωση μπορούσε να σταματήσει η περιστροφή τους από την παρεμβολή ανθρωπίνου σώματος. - Το τηλεχειριστήριο το οποίο ρυθμίζει τη μεταφορά μπετόν στον τόπο οικοδομής δεν διέθετε κομβίο ή άλλο μοχλό ώστε να μπορεί ο χειριστής της αντλίας να διακόπτει την περιστροφή-λειτουργία του άξονα και ήταν ξεχωριστό από το χειριστήριο του άξονα το οποίο βρισκόταν στο πίσω μέρος της αντλίας και το οποίο σταματά τόσο τον άξονα της χοάνης/κάδου της αντλίας όσο και τη λειτουργία της άντλησης σκυροδέματος. - Ο χρόνος που χρειάστηκε ο Κωνσταντίνου, ο χειριστής της αντλίας, να μεταβεί στο μόνιμο χειριστήριο του άξονα για να σταματήσει τη λειτουργία του άξονα ήταν 12 δευτερόλεπτα. - Ο λόγος ύπαρξης της προστατευτικής σχάρας στον κάδο της αντλίας είναι για να προστατεύει τα κινούμενα μέρη όπως αναμικτήρα, τα έμβολα, τα κύλινδρα κτλ για να μην περάσουν ξένα σώματα πάχους πέραν των 50mm διαμέσου της σχάρας σε αυτό, γιατί αν γινόταν κάτι τέτοιο, θα δημιουργείτο μεγάλη ζημιά διότι υπάρχει κίνδυνος απόφραξης και λόγω της μεγάλης πίεσης του υδραυλικού συστήματος, κίνδυνος να προκληθεί έκρηξη στις σωλήνες με απρόβλεπτες συνέπειες. - Το άνοιγμα των χωρισμάτων της προστατευτικής σχάρας σχετίζεται με το είδος του σκυροδέματος που πρέπει να περάσει μέσα από τη σχάρα και σύμφωνα με τις πραγματικές ανάγκες για ομαλή λειτουργία της αντλίας. - Μετά από παρέλευση κάποιας χρονικής περιόδου, παρατηρείται μεγάλη φθορά στο πάχος των λαμαρίνων εξαιτίας της μεγάλης τριβής που εξασκείται από το σκυρόδεμα στις λαμαρίνες. - Η σκάλα η οποία υπήρχε στην αντλία χρησιμοποιείτο αποκλειστικά από το χειριστή της ή τον μηχανοδηγό της και σε καμιά περίπτωση για σκοπούς πρόσβασης προς τον κάδο της αντλίας. - Ο ενάγων από την ημέρα που άρχισαν οι εργασίες στην οικοδομή έκαμε περίπου 10 δειγματοληψίες σκυροδέματος ακολουθώντας πάντοτε την ίδια μέθοδο εργασίας όπως την ημέρα του ατυχήματος. - Είναι πολύ επικίνδυνο το να ανέβει και να πατήσει κάποιος πάνω στη σχάρα του κάδου της αντλίας όταν αυτή ευρίσκεται σε λειτουργία διότι είναι ενδεχόμενο το πόδι του να περάσει ανάμεσα στις σιδεριές της σχάρας, μέσα στον κάδο και να τραυματιστεί σοβαρά ή κατά την επιστροφή του σκυροδέματος πίσω στη χοάνη να εκτιναχθεί και σκυρόδεμα πάνω σ΄ αυτόν που ευρίσκεται πάνω στον κάδο της αντλίας με πιθανότητα να εισχωρήσει στα μάτια του και να τραυματιστεί πάλι σοβαρά. - Δεν θεωρείται συνηθισμένος τρόπος για την ασφαλισμένη εξασφάλιση δείγματος να σταματά η λειτουργία της αντλίας. Υπό το φως των πιο πάνω ευρημάτων και διαπιστώσεων μπορούν να εξαχθούν τα ακόλουθα συμπεράσματα:- - Το ατύχημα θα αποφεύγετο αν ακολουθείτο διαφορετική μέθοδος εργασίας. Δηλ. θα μπορούσε να περιστραφεί η χοάνη της μπετονιέρας τοποθετώντας χειράμαξα από κάτω για αποφυγή απώλειας σκυροδέματος και ο ενάγων ευρισκόμενος στο έδαφος να κάμει τη δειγματοληψία. Μια τέτοια μέθοδος θα ήταν πιο ασφαλισμένη και πρακτικώς εφικτή. - Το ατύχημα πιθανό να αποφεύγετο αν οι σιδεριές της σχάρας του κάδου ήταν ομοιόμορφα τοποθετημένες με διάκενο μεταξύ τους όχι μεγαλύτερο από 5εκ. Συνεπώς, η σχάρα, αν και τοποθετείται για να προστατεύει τα κινούμενα μέρη όπως τον αναμικτήρα, τα έμβολα, τα κύλινδρα κτλ από την είσοδο ξένων σωμάτων όπως π.χ. πετρώματα, δεν αποτελούσε αποτελεσματική προφύλαξη του περιστρεφόμενου άξονα και των πτερυγίων και γενικά ασφαλισμένο κάλυμμα του κάδου σε περίπτωση που κάποιο άτομο ανέβαινε πάνω στον κάδο. - Η γενεσιουργός αιτίας πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος ήταν η λήψη δείγματος σκυροδέματος για σκοπούς ελέγχου της αντοχής του με λανθασμένο και επικίνδυνο τρόπο και συγκεκριμένα το ότι ο ενάγων κακώς ανέβηκε πάνω στον κάδο της αντλίας για να πάρει δείγμα και όχι η ύπαρξη μεγαλύτερου και ανομοιόμορφου περιθωρίου στα διάκενα της προστατευτικής σχάρας του κάδου. Με άλλα λόγια η ύπαρξη τέτοιων περιθωρίων στα διάκενα ουδεμία σημασία ή επίπτωση θα είχε αν ο ενάγων δεν είχε ανεβεί πάνω στον κάδο, ενέργεια η οποία, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, εγκυμονούσε σοβαρότατους κινδύνους για τον ίδιο. Υπό το φως των πιο πάνω διαπιστώσεων, προχωρώ να διατυπώσω την ευθύνη των εναγομένων καθοδηγούμενη από τις νομικές αρχές που σκιαγραφήθησαν πιο πάνω. Οι εναγόμενοι 1 ως εργοδότες του ενάγοντα είχαν υποχρέωση να διασφαλίσουν την ασφάλεια και υγεία του, να του παρέχουν ασφαλή μέθοδο εργασίας που να μην εγκυμονεί προβλεπτούς κινδύνους και να δίδουν σ΄ αυτόν τις κατάλληλες οδηγίες προς εκτέλεση της εργασίας του. Εντούτοις, όπως προέκυψε από τα ευρήματα του Δικαστηρίου, οι οδηγίες που δόθηκαν στον ενάγοντα σε σχέση με τον τρόπο λήψης δείγματος για το σκυρόδεμα μέσω του Διευθυντή της εναγομένης εταιρείας Ανδρέα Αμερικάνου ήταν τέτοιες που να τον εκθέσουν σε προβλεπτό κίνδυνο τραυματισμού του, όπως και έγινε, εφόσον η μέθοδος εργασίας που του ελέχθη να ακολουθήσει για τη δειγματοληψία δεν ήταν ασφαλής. Προέκυψε, επίσης, ότι υπήρχε άλλος τρόπος για ασφαλή δειγματοληψία η οποία ήταν και πρακτικώς εφικτή. Όσον αφορά την εναγομένη 3, από τα ευρήματα, προέκυψε ότι οι υπαλλήλοι της, τόσο ο χειριστής της μπετονιέρας, όσο και ο χειριστής της αντλίας, εναγόμενος 4, συμφώνησαν και αποδέκτηκαν τις οδηγίες που δόθηκαν από την εναγομένη 1 προς τον ενάγοντα μέσω του Διευθυντή της οι οποίες οδηγίες ήταν λανθασμένες, απαράδεκτες και τέτοιες που εξέθεταν τον ενάγοντα σε εμφανείς κινδύνους για την υγεία του και τη σωματική του ακεραιότητα. Αναμενόμενο και από τους δύο χειριστές ήταν να γνωρίζουν τον ορθό και ασφαλισμένο τρόπο λήψης δείγματος λόγω της φύσης της εργασίας τους με αποτέλεσμα η πιο πάνω συμπεριφορά τους κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους να συνιστά αμέλεια και να καθιστά την εναγομένη εταιρεία αρ.3, ως εργοδότη τους, υπεύθυνη στη βάση της εκ προστήσεως ευθύνης. Υπό το φως των πιο πάνω διαπιστώσεων είναι η κρίση μου ότι η ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος βαρύνει την εναγομένη 1 από τη μια και τους εναγόμενους 3 και 4 από την άλλη, εξημισίας. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Για το θέμα της κατάστασης της υγείας του ενάγοντα των σωματικών του βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη και σχετικά με τη σοβαρότητα της κατάστασης του και της εξέλιξης που είχε ως και της θεραπείας που έτυχε κατάθεσε ο ίδιος ο ενάγων (Μ.Ε.2) και εκ συμφώνου κατατέθηκαν τέσσερα ιατρικά πιστοποιητικά με παραδεκτό το περιεχόμενο τους όπως αναφέρθηκε ανωτέρω. Όσον αφορά την ιατρική μαρτυρία που κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου με βάση το περιεχόμενο των τεσσάρων ιατρικών πιστοποιητικών που έγιναν αποδεκτά, δεν τίθεται θέμα, ασφαλώς, αξιολόγησης αυτής της μαρτυρίας γιατί αποτελούν παραδεκτά γεγονότα. Ο ενάγων αναφέρθηκε, πιστεύω, με ειλικρίνεια σ' ό,τι αφορά τον τραυματισμό του και τις σωματικές βλάβες που υπέστη ως και στην ιατρική περίθαλψη που έτυχε στη συνέχεια. Ήταν σαφής και θετικός στην περιγραφή του πόνου και της ταλαιπωρίας που είχε υποστεί και των διαφόρων επεμβάσεων που του είχαν διενεργηθεί. Δεν διαπίστωσα από μέρους του οποιαδήποτε προσπάθεια υπερβολής στην περιγραφή της κατάστασης της υγείας του και των καταλοίπων του. Προσπάθησε όσο καλύτερα μπορούσε να μεταφέρει αυτή την εικόνα στο Δικαστήριο. Εν πάση δε περιπτώσει η μαρτυρία του υποστηρίζεται και συνάδει με την ιατρική μαρτυρία που κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ως παραδεκτά γεγονότα μέσω των σχετικών ιατρικών πιστοποιητικών που ετοιμάστηκαν για τον ενάγοντα. Ως αποτέλεσμα, αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντα και σε σχέση με τις σωματικές του βλάβες. Υπό το φως της αξιολόγησης της μαρτυρίας του ενάγοντα σε σχέση με τον τραυματισμό που υπέστη, τη θεραπεία που έτυχε, τον πόνο και την ταλαιπωρία που είχε, ως αποτέλεσμα του σοβαρού τραυματισμού του, και, γενικά, την κατάσταση της υγείας του θα προχωρήσω στη διατύπωση των ευρημάτων του Δικαστηρίου. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Ως αποτέλεσμα τόσο λοιπόν της αξιολόγησης της μαρτυρίας του ενάγοντα αλλά και των παραδεκτών γεγονότων, τα ευρήματα του Δικαστηρίου σε σχέση με το υπό εξέταση θέμα έχουν ως ακολούθως:- - Ο ενάγων ενώ βρισκόταν πάνω σε μεταλλική σχάρα κάδου αντλίας σκυροδέματος και ασχολείτο με τη λήψη δειγματοληπτικής ποσότητας σκυροδέματος, πτερύγιο περιστρεφόμενου άξονα που ήταν μέσα στον κάδο, ήλθε σε επαφή με το αριστερό του πέλμα με αποτέλεσμα το πόδι του να μπει ανάμεσα στις σιδεριές της σχάρας μέσα στον κάδο και να τραυματιστεί σοβαρά. Ο ενάγων μέχρι να σταματήσει το μηχάνημα έμεινε εγκλωβισμένος εκεί για 10-12 δευτερόλεπτα στη διάρκεια των οποίων η περιστροφή των πτερυγίων του άξονα συνεχιζόταν. Ακολούθως, παρέμεινε εγκλωβισμένος για 30-40 λεπτά μέχρι να καταστεί δυνατό να ξηλωθεί ο κάδος και να απεγκλωβιστεί. - Ακολούθως ο ενάγων μεταφέρθηκε στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Το σκυρόδεμα είχε εισχωρήσει μέσα στα κόκαλα του. Του έγινε αδρός καθαρισμός του τραύματος και οδηγήθηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα Ανδρών και προετοιμάσθη για το χειρουργείο. Είχε υποστεί σύνθετο επιπλεγμένο κάταγμα της αριστερής κνήμης και περόνης. - Αυθημερόν και συγκεκριμένα την 3η απογευματινή ο ασθενής χειρουργήθη όπου υπό γενική αναισθησία έγινε επισκόπηση του τραύματος, διερεύνηση, εκτεταμένος χειρουργικός καθαρισμός και ανάταξη και σταθεροποίηση του κατάγματος με σύστημα εξωτερικής οστεοσύνθεσης. Κατά τη χειρουργική επέμβαση μεταγγίσθη με συνολικά τρεις μονάδες αίμα. Η χειρουργική επέμβαση διήρκησε τρεις ώρες. - Η αριστερή κνήμη έφερε τραύμα εγκάρσιο που κάλυπτε το έξω 1/3 της κνήμης το πρόσθιο τμήμα της και προεκτείνετο στο οπίσθιο 1/3 της έξω πλευράς της κνήμης. Εκ του τραύματος εξερχόταν το κεντρικό κατεαγόν άκρο το οποίο δεν έφερε περιοστεο, η εικόνα δε των μαλακών μορίων των μυών, περιτονίων, πρόσθιου και έξω διαμερίσματος και τμηματικά του οπίσθιου διαμερίσματος της κνήμης ήταν πολύ δύσκολο να αναγνωρισθούν λόγω ύπαρξης εκτεταμένου βαθμού τσιμέντου εντός αυτής της χώρας ως, επίσης, και ύπαρξη συμπιεσμένου πυλού από τσιμέντο εντός του αυλού του κεντρικού τμήματος της κνήμης όσο και του περιφερικού τμήματος της κνήμης. Έγινε, λοιπόν, χειρουργική διερεύνηση και καθαρισμός του τραύματος. Διαπιστώθηκε, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω, η ύπαρξη μεγάλης ποσότητας ξένων σωμάτων τα οποία και αφαιρέθηκαν. Αφού έγινε εκτεταμένος χειρουργικός καθαρισμός παρατηρήθη διατομή μυών πρόσθιου διαμερίσματος. Η εν τω βάθη αρτηρία δεν ανευρέθη λόγω διάτμησης της και πλήρους καταστροφής αυτής ως, επίσης, και οι μύες νεαροποιήθηκαν και συρράφησαν τα τενόντια τμήματα αυτών. Έγινε, λοιπόν, χειρουργική αποκατάσταση του τραυματισμού των μαλακών μορίων και το κάταγμα σταθεροποιήθηκε μέσω τοποθέτησης εξωτερικής οστεοσύνθεσης. Δηλαδή, τοποθετήθηκε εξωτερική οστεοσύνθεση και ανετάχθη το κάταγμα. Η ανάταξη ήταν ελλειπής λόγω μεγάλης οστικής απώλειας. Τα τραύματα συμπλησιάσθησαν και το τραύμα καλύφθηκε με στείρες γάζες και ακινητοποιήθηκε σε γύψιμο νάρθηκα μηροκνημοποδικό και οδηγήθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα όπου έτυχε ιατρικής και νοσηλευτικής φροντίδας και παρακολούθησης. - Σε επόμενο στάδιο χρειάστηκαν συχνές αλλαγές του τραύματος της κνήμης. Από την 31.7.98 οδηγήθη στο χειρουργείο όπου έτυχε εκ νέου αλλαγής πληγών και έκτοτε ακολούθησαν συχνές αλλαγές τραυμάτων. - Στις 23.8.98 του επετράπη η έξοδος από το Νοσοκομείο με οδηγίες βάδισης χωρίς φόρτιση δηλ. αποφεύγοντας την φόρτιση του κάτω άκρου με τη χρήση βακτηριών μασχάλης και εξεταζόταν ως εξωτερικός ασθενής στην κλινική καταγμάτων. - Στις 5.10.98 επανεισήχθη στο ορθοπεδικό τμήμα λόγω ανάπτυξης επιπλοκής ψευδάρθρωσης, δηλ. μη επούλωσης και μη πώρωσης του κατάγματος της κνήμης. - Στις 9.10.98 οδηγήθηκε στο χειρουργείο όπου υπό γενική αναισθησία του έγινε αυτομόσχευμα το οποίο επάρθη από το αριστερό λαγόνιο για χειρουργική επέμβαση. Δηλαδή υπεβλήθη σε επέμβαση υπό γενική αναισθησία όπου του έγινε μεταμόσχεση οστού στο κάταγμα από τη λεκάνη. Η μεταμόσχευση εκρίθη αναγκαία με σκοπό την αντιμετώπιση της ψευδάρθρωσης του κατάγματος. Η χειρουργική επέμβαση διήρκησε μια ώρα και 45 λεπτά. - Ακολούθως ο ενάγων νοσηλεύθηκε στην ορθοπεδική κλινική και εξήλθε την 21.10.
- Στις 23.11.98 ο ενάγων εισήχθη εκ νέου στο ορθοπεδικό τμήμα ανδρών λόγω "pin tract infection" δηλ. διεπιστώθη τοπική μόλυνση σε σημείο όπου τοποθετήθηκε βελόνα εξωτερικής οστεοσύνθεσης και ενώ προγραμματιζόταν για αντιμετώπιση της μόλυνσης εξήλθε της κλινικής με δική του ευθύνη. - Στις 25.11.98 η εξωτερική οστεοσύνθεση αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε από μηροκνημοποδικό γύψο και έτσι το μέλος του τοποθετήθηκε σε γύψινο νάρθηκα ο οποίος παρέμεινε για έξι βδομάδες. Δυο εβδομάδες μετά την αφαίρεση του γύψου στο Νοσοκομείο ακτινογραφία εκεί έδειξε ότι το κάταγμα δεν είχε πορωθεί. - Σε αυτό το στάδιο ο ασθενής αποφάσισε να διακόψει την θεραπεία του από το Νοσοκομείο. - Στις 27.1.99 εξετάσθηκε για πρώτη φορά από τον ορθοπεδικό χειρουργό Γ. Σαββίδη. Εξέταση της αριστεράς κνήμης έδειξε ότι το κάταγμα κλινικώς δεν είχε πορωθεί διότι υπήρχε κίνηση στον τόπο του κατάγματος. Αυτό επιβεβαιώθηκε και ακτινολογικώς. - Στις 2.2.99 ο ενάγων υπεβλήθη σε νέα χειρουργική επέμβαση υπό γενική αναισθησία στο Ιπποκράτειο Ιατρικό Κέντρο. Του έγινε καινούργια μεταμόσχευση οστού της λεκάνης στο κάταγμα της αριστεράς κνήμης. Το αριστερό κάτω άκρο τοποθετήθηκε σε γύψο ο οποίος αφαιρέθηκε στις 19.3.
Όταν ο γύψος αφαιρέθη βρέθηκε ότι, κλινικά και ακτινολογικά, το κάταγμα είχε επουλωθεί. - Λόγω της μεγάλης μάζας μοσχευμάτων που είχαν εναποθετηθεί στη σχετική περιοχή του κατάγματος υπήρχε εξόγκωμα ένθεν και ένθεν στην περιοχή της κνήμης. Ο ενάγων ήταν σε θέση να εκτείνει και να κάμπτει την ποδοκνημική άρθρωση και τα δάκτυλα του άκρου ποδός. Το μεγάλο δάκτυλο είχε αδυναμία στην έκταση βαθμού 3 εως
- Εξέταση του ενάγοντα κατά την ίδια ημερομηνία έδειξε τα ακόλουθα:- Εβάδιζε με βακτηρίες μασχάλης με μερική φόρτιση του δεξιού κάτω άκρου. Υπήρχαν οι ουλές των χειρουργικών επεμβάσεων και στις δύο λαγόνιες ακρολοφίες της λεκάνης. Υπήρχε μερική ατροφία των μυών του μηρού και της κνήμης δεξιά. Στην αριστερά κνήμη υπήρxαν επιμήκεις ουλές από τις χειρουργικές επεμβάσεις και στο κέντρο του μέσου τριτημορίου με το κάτω τριτημορίου υπήρxε και η αρχική ουλή του τραύματος. Yπήρxε ελαφρό οίδημα εις τον αριστερό άκρον πόδα και στο κάτω μέρος της κνήμης. Η κινητικότητα στο αριστερό γόνατο ήταν από Ο° μέχρι 100°, στη δε αριστερά πoδοκνημική ήταν η ραχιαία κάμψη 10, η δε πελματιαία κάμψη,
Οι κινήσεις της υπαστραγαλικής άρθρωσης ήσαν: υπτιασμός/πρηνισμός 10/
Η δύναμη εκτάσεως των δακτύλων ήταν φυσιολογική, εκτός του μεγάλου δακτύλου, ως ανεφέρθη ανωτέρω. - Εξέταση του ενάγοντα στις 28.2.03 από τον ιατρό Η. Γεωργίου έδειξε:

(1)Ελάττωση της έκτασης της ποδοκνημικής κατά 5 μοίρες και της κάμψης κατά 10 μοίρες.

(2)Απουσία βράχυνσης του αριστερού κάτω άκρου.

(3)Μυική ατροφία των μυών του αριστερού μηρού της τάξης του ενός εκατοστού.

(4)Βαδίζει χωρίς χωλότητα.

(5)Υπάρχει βαθμός αδυναμίας κατά την έκταση του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδιού.

(6)Φυσιολογική συνδεσμική σταθερότητα του αριστερού γόνατος με απουσία ενδοαρθρικού υγρού και πλήρη κινητικότητα.

(7)Πλήρης κινητικότητα του αριστερού ισχίου.

(8)Πλήρως επουλωμένες ουλές ως εξής: (α) 19 εκ. στην πρόσθια επιφάνεια της μεσότητας της κνήμης εγκάρσιας κατεύθυνσης. (β) 5 εκ. ουλή κάθετη με την προηγούμενη (γ) 3 εκ. ουλή στην έξω επιφάνεια του άνω μέρους και του κάτω μέρους της κνήμης. (δ) 15 εκ ουλή στη δεξιά πρόσθια άνω λαγόνιο ακρολοφία της λεκάνης. (ε) 10 εκ. παρόμοιας μορφής ουλή στην αριστερή πλευρά της λεκάνης. - Κατάλοιπα του τραυματισμού που υπέστη είναι: (

i)Όλες οι ουλές που περιγράφονται πιο πάνω. (
ii)Βαθμός μυικής ατροφίας των μυών του αριστερού μηρού της τάξης του ενός εκατοστού. (iii) Βαθμός δυσκαμψίας της ποδοκνημικής άρθρωσης η οποία αφορά την κάμψη και έκταση (κατά 5 και 10 μοίρες αντίστοιχα). (
iv)Βαθμός αδυναμίας της κάμψης και έκτασης του μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδιού. - Ο ενάγων εξετάστηκε εκ νέου στις 19.11.04 από τον ιατρό Σέργιο Σεργίου ο οποίος διαπίστωσε και αυτός τα εξής: (
i)Ύπαρξη 3 ουλών μήκους 19, 5 και 3 εκατοστά εκάστη στο αριστερό κάτω άκρο. (
ii)Δύο ουλές στις λαγόνιες ακρολοφίες στη λεκάνη 15 εκ. στα δεξιά και 10 εκ. αριστερά. (iii) Ατροφία των μυών της γαστροκνημίας. (
iv)Αδυναμία στην έκταση του μεγάλου δαχτύλου του αριστερού ποδιού. (
v)Οι κινήσεις της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης είναι ελαττωμένες κατά 5 μοίρες η ραχιαία έκταση, και κατά 10 μοίρες η πελματιαία κάμψη. - Το τραύμα του ενάγοντα ήταν ένα σοβαρό επιπλεγμένο κάταγμα της αριστερής κνήμης και περόνης και υπεβλήθη συνολικά σε τρεις εγχειρήσεις υπό γενική αναισθησία. Αν και το κάταγμα έχει επουλωθεί, τα πιο πάνω κατάλοιπα οδηγούν στο να αισθάνεται πόνο, αδυναμία και δυσκαμψία της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης. - Λόγω των πιο πάνω καταλοίπων ο ενάγοντας περιορίζεται σε ελαφρού τύπου εργασία και δεν πρόκειται να επανέλθει στο προ του τραυματισμού του επίπεδο. - - Ο ενάγων δεν μπορεί να επανέλθει στην εργασία που ασκούσε προ του επίδικου ατυχήματος, δηλαδή αυτή του οικοδόμου, γιατί τα κατάλοιπα που του απέμειναν, όπως αδυναμία στο αριστερό κάτω άκρο και εύκολη κόπωση, αδυναμία έκτασης του αριστερού μεγάλου δακτύλου και πόνο και δυσκαμψία στην αριστερή ποδοκνημική του άρθρωση δεν του επιτρέπουν να ασκεί βαριά χειρωνακτική εργασία. Επίσης, δεν μπορεί να γονατίσει, να σηκώσει βάρος, να βγει σε σκαλωσιές, να πεταχτεί από παράθυρο στην οικοδομή, να σταθεί πολλές ώρες ή να περπατήσει αποστάσεις κτλ. - - Από λειτουργικής πλευράς η μορφή του τραύματος που υπέστη ο ενάγων σε σχέση με τα σημερινά κλινικά του ευρήματα, τα οποία είναι μόνιμα, υποστηρίζουν τη γνώμη περί μείωσης, κατά σχετικό βαθμό, των προ του ατυχήματος αποθεματικών του ικανοτήτων για συνεχή, παρατεταμένη και έντονη δραστηριότητα φόρτισης του αριστερού κάτω άκρου. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα[7]. Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας[8] Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές[9]. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους[10]. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία[11]. Αφού έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που ο ενάγων υπέστη, τη φύση και τη διάρκεια της θεραπείας που ακολούθησε, το ότι διενήργησε τρεις επεμβάσεις υπό γενική αναισθησία, το γεγονός ότι θα έχει μόνιμα κατάλοιπα όπως αυτά περιγράφτηκαν ανωτέρω και τα οποία θα τον ταλαιπωρούν και θα το δυσκολεύουν στις καθημερινές του δραστηριότητες όπως, επίσης, γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των Λ.Κ. 25.000 θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ ΑΠΟΛΑΒΩΝ Ο ενάγων διεκδικεί επίσης μελλοντικές απώλειες εισοδήματος οι οποίες οφείλονται στη μείωση της ικανότητας του για εργασία εξαιτίας του ατυχήματος και ειδικότερα απώλειες που έχουν σχέση με το γεγονός ότι δεν μπορεί πλέον να ασκήσει την εργασία του οικοδόμου που ασκούσε προ του ατυχήματος. Το έχουμε ήδη πει και το επαναλαμβάνουμε ότι στο σημείο αυτό ότι συνιστά εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγων δεν μπορεί πλέον να εργαστεί στην εργασία που έκαμνε προ του ατυχήματος δηλ. αυτή του οικοδόμου. Ας σημειωθεί ότι ο ενάγων είναι απόφοιτος της Τεχνικής Σχολής Αγίου Λαζάρου Λάρνακας έχοντας τελειώσει το σύστημα μαθητείας. Υπό το φως των πιο πάνω προκύπτει σαφέστατα μείωση της ικανότητας του ενάγοντα για εργασία που έχει άμεση σχέση με το γεγονός ότι δεν μπορεί πλέον να ασκήσει την εργασία του οικοδόμου. Όταν κάποιος έχει καταστεί, λόγω του τραυματισμού του, ανίκανος για την εκτέλεση συγκεκριμένης εργασίας δικαιούται σε αποζημίωση για την απώλεια που υφίσταται. Και αν λόγω του τραυματισμού του δεν είναι ικανός στο μέλλον να κερδίζει τα ίδια εισοδήματα, όπως πριν το ατύχημα, δικαιούται σε αποζημίωση. Η βάση για τον υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών απολαβών είναι το εισόδημα του ζημιωθέντος κατά το χρόνο του ατυχήματος ή το εισόδημα που θα κέρδιζε, όπως αυτό μπορεί να προσδιοριστεί με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν κατά το χρόνο της δίκης. Με άλλα λόγια η μελλοντική απώλεια απολαβών υπολογίζεται με βάση τη διαφορά μεταξύ του τι εκέρδιζε ο ενάγων πριν το επίδικο ατύχημα και τι κέρδιζε μετά τον τραυματισμό του.[12] Προχωρώ να εξετάσω συνοπτικά τη νομική πτυχή που διέπει το θέμα. Μελλοντικές απώλειες απολαβών - Νομική πτυχή Σύμφωνα με τη νομολογία υπάρχουν δύο τρόποι αποκατάστασης της ζημιάς αυτής. Η πρώτη μέθοδος είναι αυτή του συντελεστή ή φόρμουλα πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου. Ο συντελεστής ή πολλαπλασιαστής είναι ο αριθμός στον οποίο καταλήγει το Δικαστήριο για να καθορίσει την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων που μπορεί να υπολογιστεί κατά το χρόνο της ακρόασης[13]. Η άλλη μέθοδος είναι αυτή της επιδίκασης ενός κατ΄ αποκοπή σφαιρικού ποσού χωρίς τη χρήση της μεθόδου του συντελεστή.[14] Η δεύτερη μέθοδος συνίσταται στον υπολογισμό κατά προσέγγιση ενός συνολικού ποσού προσφέρεται όπου ο κίνδυνος για μελλοντική ζημιά κρίνεται ως ορατός και υπαρκτός αλλά ελλείπουν κάποια συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα ή κριτήρια πάνω στα οποία το Δικαστήριο θα ενεργήσει. Έτσι, όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό της μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις που η χρήση του συντελεστή είναι αδύνατη ή ουχί η ενδεδειγμένη, το Δικαστήριο προβαίνει σε ένα κατ' αποκοπή υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων. Όμως η επιλογή που παρέχεται στα Δικαστήρια να υπολογίζουν χωρίς τη μέθοδο του συντελεστή την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, στην κατάλληλη περίπτωση, δεν θα πρέπει να αποτρέπει τους ενάγοντες από του να παρουσιάζουν τη δέουσα μαρτυρία. Η δυνατότητα αυτή δεν τους απαλλάσσει από την υποχρέωση τους να αποδείξουν την υπόθεση τους όσο καλύτερα μπορούν, ούτε και επιτρέπει στα Δικαστήρια τον εντελώς αυθαίρετο υπολογισμό γενικών αποζημιώσεων στις οποίες θα περιλαμβάνεται, γενικά και χωρίς αιτιολόγηση, κάποιο ποσό ως απώλεια μελλοντικών απολαβών.[15] Αν και η επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων σε σχέση με απώλεια απολαβών είναι μέθοδος κατ΄ αρχήν επιτρεπτή χαρακτηρίζεται ως λύση ανάγκης και θα πρέπει να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου τα δεδομένα, ενώ αποκαλύπτουν απώλεια, ή όταν γίνεται αναφορά στο μέλλον, ουσιαστικό κίνδυνο απώλειας δεν αποκαλύπτουν άμεση επίδραση πάνω στα εισοδήματα του τραυματισθέντος και, επομένως, δεν επιτρέπουν αριθμητικό υπολογισμό. Σ΄ όλες τις άλλες περιπτώσεις θα πρέπει να χρησιμοποιείται η μέθοδος του συντελεστή/πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Σε περίπτωση μη εφαρμογής της μεθόδου του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου η ζημιά προσμετρά ως απώλεια που ανάγεται στις γενικές αποζημιώσεις και όχι κάτω από συγκεκριμένο κονδύλι μελλοντικής ζημιάς. Το δε ύψος της ζημιάς αυτής συναρτάται μ΄ όλους εκείνους τους παράγοντες που τείνουν να διαφωτίσουν για την πιθανότητα απώλειας εισοδήματος στο μέλλον. Μεταξύ των παραγόντων που πρέπει να λαμβάνονται, υπόψη είναι η ηλικία του ενάγοντα, η επαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση, καθώς και η φύση της ανικανότητας του για εργασία. Η περιορισμένη μόρφωση αποτελεί πρόσθετο επιβαρυντικό παράγοντα για τις μελλοντικές εισοδηματικές του προοπτικές.[16] Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγων δεν μπορεί να επανέλθει στην εργασία που ασκούσε προ του επίδικου ατυχήματος, δηλαδή αυτή του οικοδόμου, γιατί τα κατάλοιπα που του απέμειναν, όπως αδυναμία στο αριστερό κάτω άκρο και εύκολη κόπωση, αδυναμία έκτασης του αριστερού μεγάλου δακτύλου και πόνο και δυσκαμψία στην αριστερή ποδοκνημική του άρθρωση, δεν του επιτρέπουν να ασκεί βαριά χειρωνακτική εργασία. Όπως, επίσης, προέκυψε από τη μαρτυρία του ενάγοντα η οποία κρίθηκε αξιόπιστη, δεν μπορεί να γονατίσει, να σηκώσει βάρος, να βγει σε σκαλωσιές, να πεταχτεί από παράθυρο στην οικοδομή, να σταθεί πολλές ώρες ή να περπατήσει αποστάσεις κτλ. Συνεπώς, υπάρχει μείωση της ικανότητας του ενάγοντα για εργασία η οποία είναι βαριάς χειρωνακτικής εργασίας χωρίς, όμως, αυτή η μείωση να καθιστά αδύνατη την εξάσκηση καθιστικής εργασίας ή γενικά οποιασδήποτε εργασίας η οποία δεν συνεπάγεται τα πιο πάνω. Ό,τι τελικά μπορεί να επιδικαστεί είναι ένα κατ΄ αποκοπή ποσό ως γενικές αποζημιώσεις για τη μείωση που επήλθε στην εργασιακή του ικανότητα λόγω των καταλοίπων που του παρέμειναν μετά τον τραυματισμό του στο επίδικο ατύχημα. Η μείωση της ικανότητας του για εργασία υπό τα περιστατικά της υπόθεσης δεν μπορεί να αποτιμηθεί ευχερώς σε ποσοστιαία αναλογία του συνόλου των δραστηριοτήτων του. Αυτό που μπορεί να λεχθεί είναι ότι, ως αποτέλεσμα του ατυχήματος, απώλεσε την ικανότητα του να εργαστεί ως οικοδόμος, εργασία που έκαμνε προ του ατυχήματος και για την οποία είχε ειδικευτεί φοιτώντας σε Τεχνική Σχολή. Θα μπορούσε, όμως, να εργαστεί σε οποιαδήποτε άλλη εργασία που δεν απαιτεί ή συνεπάγεται βαριά χειρωνακτική εργασία. Μπορούσε και αυτό θα αναμένετο από ένα νέο άνθρωπο, όπως είναι ο ενάγοντας, να προσαρμόσει τη ζωή του στις πραγματικότητες που δημιούργησε το ατύχημα και να αποκτήσει κάποια άλλη απασχόληση, να αναζητήσει σωρεία άλλων εργασιών που είναι είτε καθιστικής μορφής, είτε δεν συνεπάγονται δραστηριότητες τις οποίες αδυνατεί ή δυσκολεύεται να ασκήσει λόγω των πιο πάνω κατάλοιπων του. Αντ΄ αυτού και μέχρι σήμερα, παρά το γεγονός ότι έχει δουλέψει σε διάφορες εργασίες τις οποίες καθόρισε και, τελικώς, δεν μπορούσε να συνεχίσει σ΄ αυτές για τους λόγους που εξήγησε και είναι απόλυτα πειστικοί και κατανοητοί, έχει ουσιαστικά καταδικάσει τον εαυτό του σε απραξία και αδράνεια δουλεύοντας μόνο κάποιες μέρες στο σουβλιτζίδικο του πεθερού του, χωρίς να προσπαθήσει να εξεύρει μια απασχόληση την οποία να δύναται να εκτελέσει όπως π.χ. υπάλληλος σε γραφείο αποστολής δεμάτων, τηλεφωνητής σε ταξί, φύλακας σε χώρο στάθμευσης ή επιπρόσθετες ώρες εργασίας σε άλλο σουβλιτζίδικο για να συμπληρώσει τις μέρες και ώρες που δεν εργάζεται στο σουβλιτζίδικο του πεθερού του συμπληρώνοντας μ' αυτό τον τρόπο και αυξάνοντας ουσιωδώς το μηνιαίο του εισόδημα και οποιεσδήποτε άλλες δουλειές τις οποίες ο καθένας από μας θα μπορούσε να σκεφτεί που δεν συνεπάγονται βαριά χειρωνακτική εργασία. Επομένως, είναι η κρίση μου, ότι ο ενάγων δεν έχει εκπληρώσει το καθήκον για μείωση της ζημιάς του, κάτι το οποίο ήταν επιφορτισμένος.[17] Εφόσον δε το Δικαστήριο έχει απορρίψει την εκδοχή του ενάγοντα ότι είναι σε θέση να εργάζεται μόνο στο σουβλιτζίδικο του πεθερού του για κάποιες μέρες και ώρες της βδομάδας εισπράττοντας μόνο το ποσό των Λ.Κ.300 μηνιαίως, για τους λόγους που προσπάθησα ανωτέρω να εξηγήσω, το Δικαστήριο μένει χωρίς οποιοδήποτε δεδομένο για να μπορεί να υπολογίσει αριθμητικά και στη βάση του μέλλοντος χρόνου με περισσότερη ακρίβεια την απώλεια των μελλοντικών απολαβών του ενάγοντα[18]. Υπάρχει μαρτυρία η οποία έγινε αποδεκτή ως προς τις μηνιαίες απολαβές που ο ενάγων θα είχε σήμερα εξασκώντας το επάγγελμα του οικοδόμου, εφόσον αποδέκτηκα τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 συμφώνως της οποίας αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο μισθός τεχνίτη σήμερα θα ανέρχεται στο ποσό των Λ.Κ.210 εβδομαδιαίως ακάθαρτες απολαβές. Δεν υπάρχει, ωστόσο, μαρτυρία για τις μηνιαίες απολαβές που ο ενάγοντας θα μπορούσε να έχει σήμερα από κάποια άλλη εργασία την οποία δύναται ευχερώς να εξασκεί και εμπίπτει εντός των ικανοτήτων και δυνατοτήτων του. Κατά συνέπεια οι επιπτώσεις λόγω κακώσεων που ο ενάγων υπέστη κατά το ατύχημα στην εργασιακή του ικανότητα και οι σχετιζόμενες με αυτή απώλειες, μόνο υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων μπορούν να του επιδικασθούν. Προχωρώ, λοιπόν, να υπολογίσω και να αποτιμήσω τη διαφαινόμενη ζημιά ένεκα της μείωσης της εισοδηματικής ικανότητας του Ενάγοντα υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης. Λαμβάνω για το σκοπό αυτό υπόψη την ηλικία του Ενάγοντα, σήμερα είναι 25 ετών, την επαγγελματική του κατάσταση και κατάρτιση, δηλαδή το ότι δεν έχει ιδιαίτερες ή εξειδικευμένες γνώσεις, εκτός από τεχνική κατάρτιση στον κλάδο του οικοδόμου, καθώς και τη φύση της ανικανότητας του για εργασία η οποία περιορίζεται και ότι, με βάση την ιατρική μαρτυρία, η μορφή του τραύματος που υπέστη σε σχέση με τα σημερινά κλινικά του ευρήματα, τα οποία είναι μόνιμα, υποστηρίζουν την άποψη περί μείωσης, κατά σχετικό βαθμό, των προ του ατυχήματος αποθεματικών ικανοτήτων για συνεχή παρατεταμένη και έντονη δραστηριότητα φόρτισης του αριστερού κάτω άκρου. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι λόγω των καταλοίπων που παρέμειναν στον ενάγοντα, περιορίζεται σε ελαφρού τύπου εργασία και δεν πρόκειται να επανέλθει στο προ του τραυματισμού του επίπεδο. Σταθμίζοντας λοιπόν κάθε σχετικό παράγοντα είναι η κρίση μου ότι ο Ενάγων δύναται να αποζημιωθεί για τον πραγματικό και υπαρκτό κίνδυνο μείωσης της ικανότητας του για μελλοντική εργασία στο ποσό των ΛΚ15.000. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Με βάση τα παραδεκτά γεγονότα οι ειδικές ζημιές που έχουν συμφωνηθεί ανέρχονται στο συνολικό ποσό των ΛΚ7.000. ΤΟΚΟΣ: Το άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 49(Ι) του 1997, προνοεί για την επιδίκαση τόκου προς 8% ετησίως εκτός αν συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι περί του αντιθέτου, επί των αποζημιώσεων για σωματική βλάβη ή θάνατο συνεπεία αστικών αδικημάτων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Μετά την καταχώρηση της αγωγής και μέχρι την εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους ισχύουν οι σχετικές διατάξεις του περί Δικαστηρίων Νόμου Με βάση τον περί Δικαστηρίων Νόμο του 1960 (Αρ.3) έως του 1998 εδάφιο

(2)του Άρθρου 33 διαλαμβάνεται ότι κάθε απόφαση θα φέρει τόκο προς 8% ετησίως από της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής μέχρι τελικής αποπληρωμής του χρέους. Περαιτέρω, περιλαμβάνεται ότι το Δικαστήριο, όταν συντρέχουν λόγοι, μπορεί να επιδικάσει τόκο για μέρος μόνο της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ.

Στην πιο πάνω υπόθεση τονίσθηκε μεταξύ άλλων ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου[19]. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στην Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494 - 495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. .................................................. .............................................................. Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ΄ ακολουθία όλων των πιο πάνω ο Ενάγων δικαιούται στο ποσό των ΛΚ40.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων στο οποίο ποσό συμπεριλαμβάνεται το ποσό των ΛΚ15.000 που αποτελεί την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων του (ΛΚ25.000 + ΛΚ15.000) μειωμένου, ωστόσο, κατά 5% που είναι το ποσοστό συντρέχουσας αμέλειας που έχει συμφωνηθεί. Επίσης, δικαιούται ποσό ΛΚ7.000 ως ειδικές αποζημιώσεις μειωμένου και αυτού με τον ίδιο τρόπο. Έτσι τα πιο πάνω ποσά θα μειωθούν ένεκα του ότι συμφωνήθηκε σε βάρος του Ενάγοντα ποσοστό συντρέχουσας αμέλειας 5%. Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1,3 και 4, αλληλέγγυα και κεχωρισμένα για ποσό ΛΚ44.650 (ΛΚ23,750 + ΛΚ14,250 + ΛΚ6.650). Σημειώνω ότι στην παρούσα υπόθεση κατεχωρήθη ειδοποίηση προς συνεναγομένους και ανταλλάγησαν μεταξύ τους δικόγραφα. Έτσι, όσον αφορά τον καθορισμό ευθύνης, αυτή καταμερίζεται στο ποσοστό του 50% - 50% τόσο για την εναγομένη 1 από τη μια, όσο και για τους εναγόμενους 3 και 4 από την άλλη. Από τα πιο πάνω, ποσό ΛΚ23.750 (γενικές αποζημιώσεις) θα φέρει τόκο προς 8% από την ημέρα καταχώρησης της παρούσας αγωγής ήτοι 2.3.
Στην παρούσα υπόθεση έχω λάβει υπόψη μου ότι, ενώ το δυστύχημα έλαβε χώρα στις 27.7.98, η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε την 2.3.2000, δηλαδή μετά πάροδο 19 και πλέον μηνών. Σε ό,τι αφορά το ποσό των ΛΚ14.250, που αφορά μελλοντική απώλεια, αυτό θα φέρει νόμιμο τόκο από την ημέρα έκδοσης της απόφασης μέχρι τελικής αποπληρωμής.[20] Σ΄ ό,τι αφορά το ποσό των ειδικών ζημιών δηλ. ΛΚ6.650 επιδικάζω τόκο προς 8% από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος δηλ. 27.7.1998, μειωμένου όμως κατά το μισό ως είναι νομολογημένο με βάση τα όσα προσπάθησα πιο πάνω να εξηγήσω. Επιδικάζονται τέλος προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1, 3 και 4 έξοδα στην αντίστοιχη κλίμακα, τα οποία, αφού υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή, να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου για έγκριση. (Υπ) Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου Α.Ε.Δ ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /γκ c:\my documents\Lena\apofasis ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ Αγ. Αρ. 2097/00 ΜΕΤΑΞΥ:- Μιχάλη Χαριλάου ΕΝΑΓΟΝΤΑ - και -
Ανδρέας Ζ. Αμερικάνος & Υιός Λτδ κ.α. ΕΝΑΓΟΜΕΝΩΝ ---------------------------- Ημερομηνία: 5 Οκτωβρίου 2006 ΣΗΜΕΙΩΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗ Σημειώστε παρακαλώ ότι στην πιο πάνω αγωγή
Επιφυλάχθηκε ενδιάμεση/τελική απόφαση
Να επιστραφεί ο φάκελος για την ετοιμασία της απόφασης
Δόθηκε τελική απόφαση την 29 Σεπτεμβρίου 2006
Να διαγραφεί από τον κατάλογο των επιφυλαχθεισών αποφάσεων
Να κυκλοφορήσει η πιο πάνω απόφαση
Να περαστεί η υπόθεση για σκοπούς στατιστικών
Έχει διευθετηθεί μετά από μερική ακρόαση. (Υπ) Λ. Δημητριάδου Α.Ε.Δ [1] Δέστε Παναγιώτη Ανάγνου ν. ALCO FILTERS (CYPRUS) LTD Π.Ε. 10821, ημερ. 28.6.02 1 Δέστε Panagi v.Galatariotis and Sons Ltd

(1971)1 C.L.R 46, Kakou v. Adriatica

(1980)1 C.L.R 357, Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ (Ε) 423, Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιοί Λτδ

(1997)1(Α) Α.Α.Δ 506, Κωνσταντίνου v. Phassouri Plantations

(1992)1 Α.Α.Δ 720 2 Δέστε Αλεξάνδρου ν. Κυριάκου & Υιοί Λτδ

(1997)1(Α) Α.Α.Δ 506, όπου υιοθετήθηκε το ακόλουθο απόσπασμα από το σύγγραμμα Charlesworth & Percy on Negligence, 8η έκδοση παράγρ. 10-59 και 10-60: «Meaning of system of work. A system of work is the term used to describe: (

i)the organization of the work; (
ii)the way in which it is intended the work shall be carried out; (iii) the sequence of instructions (especially to inexperienced workers); (
iv)the sequence of events; (
v)the taking or precautions for the safety of the workers and at what stages; (
vi)the number of such persons required to do the job; (vii) the part to be taken by each of the various persons employed; and (viii) the moment at which they shall perform their respective tasks." 3 Δέστε Κωνσταντίνου v. Phassouri Plantations

(1992)1 Α.Α.Δ 720 [2] Δέστε Aloupou and another v. HjiGeorgiou and another

(1984)1 C.L.R. 475 [3] Δέστε, μεταξύ άλλων, Παπακόκκινου κ.α. ν. Σμιρλή κ.α.

(2001)2 Α.Α.Δ. 506, C + A Pelecanos Associates Ltd v. Πελεκάνου

(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 1273 και Χ. Γεωργίου ν. Δημοκρατίας

(1995)2 Α.Α.Δ. 174). [4] Δέστε Στυλιανίδης ν. Χατζηπιέρα

(1992)1 Α.Α.Δ. 1056. [5] Δέστε Evangelou v. Ambizas

(1982)1CLR 41 57 [6] Δέστε Vasillico Cement Work v. Stavrou

(1978)1 CLR 663 και Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 ΑΑΔ 746 και Davie v. Edinborough Magistrate

(1953)SC 34, Andreas Anastassiades v. R.

(1977)2 CLR 97, Fourris and another v. R.

(1983)2 CLR 170, Philippou v. Odysseos

(1989)1 CLR 1 [7] Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789: [8] Δέστε Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75 [9] Δέστε Fysko v. Γεωργίου

(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029. [10] Δέστε Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτη Λτδ, Π.Ε. 10377/29.6.00, Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α., Π.Ε. 10405/22.12.00 [11] Δέστε Σπύρου ν. Χ. Χαραλάμπους

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298 [12] Δέστε Δαυίδ Γεωργίου ν. Κυριάκος Αντωνίου Π.Ε. 11583 ημερ. 7.7.2006. [13] Δέστε Ηρακλέους ν. Πίτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239, 247 και Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66 [14] Δέστε Ηρακλέους (ανωτέρω), Μαυροπετρή (ανωτέρω), Kouris Dam Joint Venture v. Λουρουτζιάτης

(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 716 και Χαραλάμπους ν. Πογιατζής

(1998)1(Β) Α.Α.Δ. 726 [15] Δέστε Βάσω Μιχαήλ ν. Ανδρέα Ονουφρίου Π.Ε. 10972 ημερ. 13.9.02 [16] Δέστε Ανθή Θεοφάνους ν. Γιαννή Κουρουκλά Πολιτικές Εφέσεις 11441 και 11444 ημερ. 14.6.06. [17] Δέστε Αριστοδήμου ν. Πέτρου

(1995)1 ΑΑΔ 68 [18] Δέστε Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ 66 και Κωμιάτη ν. Πόλιτσου

(2001)1(Α) Α.Α.Δ 226 [19] Δέστε επίσης την υπόθεση MILLER ROSA MARIA κ.α. ν. T.E. PETEK

(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2091 [20] Επί του ποσού των αποζημιώσεων για απώλεια εισοδήματος δεν επιδικάζονται τόκοι πλην του νόμιμου τόκου από την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Δέστε Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους

(1997)1 Α.Α.Δ 396 και Θεοδούλου ν. A. Panagides Contracting Ltd

(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2134. Όπως λέχθηκε στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω): «Η απώλεια μελλοντικών απολαβών εξορισμού ανάγεται στο μέλλον. Η αποζημίωση γι΄ αυτό στοχεύει στην κάλυψη ζημιάς που δεν έχει προκύψει ακόμα. Επομένως, κρίθηκε πως δεν δικαιολογείται η επιδίκαση τόκου γι΄ αυτή. Παρεμβάλλουμε πως είναι γι΄ αυτό το λόγο που θεωρήθηκε ενδεδειγμένο να διαχωρίζεται ή εξειδικεύεται η αποζημίωση για απώλεια μελλοντικών απολαβών.» Δέστε Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνη Θεμιστοκλέους Π.Ε. 11310 ημερ. 4.2.04 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.