Ανδρέα Κλεάνθους ν. Ανδρέα Στυλιανού, Αρ. Αγωγής: 2132/05, 27 Ιουλίου, 2006

(1990)1 Α.Α.Δ. 41, όπου μεταξύ άλλων αναφέρθηκε ότι: «Η υποχρέωση του Ενάγοντα ή αιτητή σε κάθε δοσμένη υπόθεση να αποσείσει την ευθύνη που αφορά το βάρος της απόδειξης γεννιέται εφόσον το Δικαστήριο διαπιστώνει κατ΄ αρχήν ότι η μαρτυρία που προσκόμισε ο διάδικος που φέρει το βάρος έχει τα στοιχεία της αξιοπιστίας και μπορεί να αποτελέσει το έρεισμα για τα ευρήματα του Δικαστηρίου.» Έχω ακούσει και εξετάσει προσεκτικά το σύνολο της ενώπιόν μου τεθείσας μαρτυρίας και τις δικογραφημένες θέσεις του Ενάγοντα. Τον έχω παρακολουθήσει ενώ κατέθετε ενώπιόν μου, με ιδιαίτερη προσοχή και έχω νοητικά καταγράψει την εντύπωσή μου από την εικόνα του κατά το χρόνο που έδινε μαρτυρία, τη συμπεριφορά και τις αντιδράσεις του στις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν. Το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να αποδεχθεί μέρος μιας μαρτυρίας και να απορρίψει άλλο. Δεν υπάρχει κανόνας ότι μια μαρτυρία θα πρέπει να γίνει δεκτή ή να απορριφθεί στην ολότητά της. ΄Οπως έχει επισημανθεί στην υπόθεση Kades v. Nicolaou and Another

(1986)1 C.L.R. 212 στη σελίδα 216: «Α witness may either be believed or disbelieved (wholly or in part) according to the view taken of his credibility by the Court". Η εντύπωσή μου για την ποιότητα της μαρτυρίας του Ενάγοντα δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Δεν έχω καμιά αμφιβολία, έχοντας τη συνολική εικόνα του μάρτυρα κατά νου, ότι προσήλθε στο Δικαστήριο με διάθεση να παραστήσει γεγονότα προς εξυπηρέτηση της υπόθεσής του και ειδικότερα την εξασφάλιση δικαστικής απόφασης, η οποία θα του επιδίκαζε σημαντικό ποσό ως αποζημίωση. Ήταν φανερό κατά το στάδιο που έδινε μαρτυρία για τις ενέργειες του Εναγόμενου καθώς και για τις σωματικές βλάβες, τις οποίες υπέστη συνεπεία αυτών, ότι μια δόση υπερβολής είχε παρεισφρήσει στη μαρτυρία του. Παραταύτα, οι τοποθετήσεις του Ενάγοντα, για τις σωματικές βλάβες και τους τραυματισμούς που υπέστη, δεν διαφοροποιούνται σημαντικά από την περιγραφή και τα κλινικά ευρήματα της ιατρού Δρ. Νίκης Καραβιώτου, η οποία είχε καταρτίσει το πιστοποιητικό ημερομηνίας 11 Οκτωβρίου, 2005 που επισυνάφθηκε στην Ένορκη Δήλωση του Ενάγοντα, ημερομηνίας 6 Απριλίου, 2006, η οποία είναι κατατεθημένη ως Τεκμήριο 1 στην Ένορκη Δήλωσή του. Το πιστοποιητικό καταγραφεί τα τραύματα του Ενάγοντα και τα περιγράφει ως πολλαπλές εκδορές και εκχυμώσεις στο πίσω μέρος του θώρακα, πολλαπλές εκδορές στην πλάτη, οίδημα στην 3-4 μετακάρπια περιοχή του δεξιού χεριού και μικροθλαστικό τραύμα στο 4ον δάκτυλο του αριστερού χεριού. Δεν γίνεται αναφορά σε χορήγηση αναρρωτικής άδειας ή φαρμάκων. Με βάση την πιο πάνω γενικότερη τοποθέτηση και αξιολόγηση του συνόλου της προσκομισθείσας μαρτυρίας, βρίσκω ότι μπορώ να προβώ στα ακόλουθα ευρήματα: Στις 8 Μαϊου, 2004 ο Ενάγοντας μαζί με ένα φίλο του επισκεύθηκαν το νυκτερινό κέντρο Venus, στην περιοχή Μακένζυ. Για λόγους που δεν ανέφερε στο Δικαστήριο ο φίλος του Ενάγοντα παρεξηγήθηκε με τον ιδιοκτήτη του μαγαζιού και εργοδότη του Εναγόμενου. Ενώ και οι δύο, δηλαδή ο Ενάγοντας με τον φίλο του βρισκόντουσαν έξω από το κέντρο Venus, ο Εναγόμενος βγήκε με τον πυροσβεστήρα και τους έριξε αέριο σε μικρή απόσταση με αποτέλεσμα ο Ενάγοντας να πέσει στο έδαφος, να τραυματιστεί και να σχιστεί η μπλούζα του. Συνεπεία της επίθεσης που δέχθηκε ο Ενάγοντας υπέστη πολλαπλές εκδορές και εκχυμώσεις στο πίσω μέρος του θώρακα, πολλαπλές εκδορές στην πλάτη, οίδημα στην 3ην και 4ην μετακάρπια περιοχή του δεξιού χεριού και μικροθλαστικό τραύμα στον 4ον δάκτυλο του αριστερού χεριού. Στο σύγγραμμα Halsbury´s Laws of England. 3η έκδοση, Τόμος 38, σελίδα 760, παράγραφος 1251, κάτω από τον τίτλο "Trespass to the Person (Classification)" αναφέρονται τα εξής: "Trespass to the person is a wrong committed against the personal security liberty of any man by another. There are three varieties of trespass to the person, namely, assault, assault and battery, and wrongful imprisonment. The act complained of must be either intentional or negligent. The onus of proof lies on the plaintiff who must plead either that the act was intentional or that the defendant was negligent, stating the facts alleged to constitute the negligence. The act must be done against the will of the person who sues for the wrong." Στο ίδιο σύγγραμμα στη σελίδα 761, παράγραφος 1255 αναφέρεται περαιτέρω ότι: "Assault is an intentional offer of force or violence to the person of another. To constitute an assault there must be a menace of violence, with a present ability to commit it. The menace must either be accompanied by an intention to commit the violence or must raise an actual fear or violence in the mind of the person threatened." Στο Κεφ. 17 εξάλλου, του συγγράμματος Clerk and Lindsell on Torts 16η έκδοση, σελ. 959 κ.ε. γίνεται εκτενής αναφορά και ανάλυση στις πιο πάνω έννοιες και στη στοιχειοθέτηση αγώγιμου δικαιώματος. Η πράξη του Εναγόμενου έναντι του Ενάγοντα, όπως αυτή καταγράφεται στην Έκθεση Απαιτήσεως και επαναλήφθηκε με την μαρτυρία του Ενάγοντα, ενώπιον του Δικαστηρίου, δεν μπορεί παρά να ενταχθεί νομικά στην συμπεριφορά που περιγράφεται ως επέμβαση στην προσωπικότητα ή στο πρόσωπο (trespass to person) και που στοιχειοθετεί το αστικό αδίκημα της επίθεσης (assault), το οποίο εμπεριέχει το άρθρο 26 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (Κεφ. 148), το οποίο ενσωματώνει τις αντίστοιχες πρόνοιες του Κοινοδικαίου. Έχοντας ήδη καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η συμπεριφορά του Εναγόμενου καθώς και οι ενέργειές του μπορούν να χαρακτηριστούν ως επίθεση και να ενταχθούν στις περιπτώσεις που καλύπτει το άρθρο 26 του Κεφ. 148, το επόμενο ζήτημα το οποίο πρέπει να απασχολήσει το Δικαστήριο είναι το θέμα των αποζημιώσεων. Στο σύγγραμμα Clerk and Lindsell on Torts στη σελίδα 1009, αναφέρονται σε σχέση με τις αποζημιώσεις, στις περιπτώσεις όπως αυτή που μας απασχολεί στην παρούσα υπόθεση, και τα εξής: "Damages in Trespass. Any trespass to the person, however slight gives a right of action to recover at any rate nominal damages. The defendant may still be liable in trespass for all the consequences flowing from the tort whether or not those consequences are foreseeable. Even where there has been no physical injury, substantial damages may be awarded for the injury to a man΄s dignity or for the discomfort or inconvenience." Λαμβάνοντας υπόψη το χρόνο, τόπο και τον τρόπο του συμβάντος, το Δικαστήριο μπορεί να επιδικάσει τιμωρηττικές αποζημιώσεις επιπρόσθετα από τις ειδικές ζημιές, οι οποίες εν πάση περιπτώσει θα πρέπει να αποδειχθούν. Στην υπόθεση Γιάλλουρου v. Νικολάου

(2001)1(Α), ΑΑΔ 558 ο τότε Πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου, κος Πικής ανάφερε, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα επί του συγκεκριμένου θέματος: "Οι αποζημιώσεις μπορεί να προσλάβουν επιβαρυντικό χαρακτήρα όπου η βλάβη είναι ποικιλοτρόπως βαριά και, σε εξαιρετικές περιπτώσεις μπορεί να προσλάβουν τιμωρητικό χαρακτήρα προς παραδειγματισμό. Οι αρχές αυτές εξηγούνται υπό το πρίσμα της Νομολογίας, Αγγλικής, Κυπριακής και Κοινοπολιτειακής στην Παπακόκκινου v. Κάνθερ

(1982)1 CLR 65, στην οποία παραπέμπει το Πρωτόδικο Δικαστήριο (βλ. επίσης Kennedy Hotels Ltd v. Indirchian 1992 1 ΑΑΔ 400)." Όμως, στην Αγγλία, όπως προκύπτει από τις αποφάσεις Rookes v. Bernard

(1964)1 All ER 367 και Cassell Co Ltd v. Broome

(1972)1 All ER 801, ο παραδειγματισμός, μέσω των αποζημιώσεων, έχει περιοριστεί και σε κάθε περίπτωση το ύψος των αποζημιώσεων συναρτάται με την έκταση και ένταση του ανθρώπινου τραύματος. Σε σχέση με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την προστασία των ανθρώπινων δικαιωμάτων και τις αποφάσεις του Δικαστηρίου του Στρασβούργου, αναφέρονται και τα ακόλουθα στην απόφαση του τότε Προέδρου στην υπόθεση Γιάλλουρου (ανωτέρω): "Κατά πόσο δικαιολογείται η πρόσδοση επιβαρυντικού ή τιμωρητικού χαρακτήρα στις αποζημιώσεις δεν αποτέλεσε το αντικείμενο δικαστικής απόφασης από το Δικαστήριο του Στρασβούργου μέχρι σήμερα ή, ακριβέστερα, όπως επισημαίνεται στο σύγγραμμα Law of the European Convension of Human Rights των DJ Harris, M O´ Boyle και C Warbrick, δεν έχουν εγκριθεί μέχρι σήμερα τέτοιας φύσης αποζημιώσεις. (Βλ. επίσης B-V-UK Α 136 - D paras 7-12

(1988)(Article 50). Εν τούτοις επισημαίνουμε ότι η απόφαση στη Zander v. Sweden A 279-B paras 30-35

(1994)υποστηρίζει εμφατικά ότι ο συσχετισμός μεταξύ του μεγέθους της ηθικής βλάβης και του ύψους των αποζημιώσεων είναι άμεσος, γεγονός που αμβλύνει τη διάκριση που γίνεται στο αγγλικό δίκαιο μεταξύ συνήθων και επιβαρυντικών αποζημιώσεων." Η Κυπριακή νομολογία έχει προσεγγίσει διαφορετικά το θέμα και έχει νομολογηθεί ότι παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις μπορούν να επιδικαστούν σε συγκεκριμένες κατηγορίες περιπτώσεων. Η απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση Παπακόκκινου v. Κάνθερ

(1982)1 CLR 65 είναι καθοδηγητική. Το Δικαστήριο ρητά εξέφρασε την προτίμησή του σε μια ευρύτερη προσέγγιση του θέματος, κατά τρόπο που επιτρέπει να επιδικάζονται παραδειγματικές αποζημιώσεις για συμπεριφορά που αποτελεί αστικό αδίκημα όταν αυτή η συμπεριφορά είναι τόσο αξιόμεμπτη και αξιοκατάκριτη, πολύ δε περισσότερο όταν στοχεύει να γελοιοποιήσει το θύμα του αστικού αδικήματος, που της αξίζει τιμωρία από πολιτικό Δικαστήριο. Αυτή τούτη, η ευρύτερη προσέγγιση του ζητήματος, από τα κυπριακά Δικαστήρια, διαφαίνεται από το σκεπτικό της απόφασης στην υπόθεση Γρηγοριάδης ν. Κυριακίδης

(1970)1 CLR 120, η οποία αποφασίστηκε 6 χρόνια μετά την Αγγλική υπόθεση Rookes v. Bernard (ανωτέρω), και στην οποία αποφασίστηκε ότι η απρόκλητη επίθεση πρώην πεθερού εναντίον του γαμπρού του στο χώρο του Δικαστηρίου ήταν περίπτωση στην οποία θα έπρεπε να δοθούν παραδειγματικές αποζημιώσεις αυξάνοντας την αποζημίωση από £100 σε £300. Το Ανώτατο Δικαστήριο επιδίκασε παραδειγματικές αποζημιώσεις και σε υπόθεση που αφορούσε αθέτηση υπόσχεσης γάμου χωρίς ν΄ ακολουθήσει την απόφαση στην υπόθεση Rookes v. Bernard (ανωτέρω) βλ. Σάββας Παρασκευά ν. Δέσποινα Μούζουρα

(1973)1 C.L.R. 88. Σε κάθε περίπτωση πάντως οι τιμωρητικές ή παραδειγματικές αποζημιώσεις θα πρέπει να διακρίνονται από τις καλούμενες επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις οι οποίες στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων αποσκοπούν στην επίτευξη του στόχου της αποκατάστασης του θύματος στη θέση που βρισκόταν πριν την διάπραξη του αστικού αδικήματος. Με τον επιδικασμό επαυξημένων αποζημιώσεων παρέχεται η δυνατότητα να επιδικαστούν αποζημιώσεις όχι σαν μέτρο τιμωρίας του Εναγομένου αλλά πάντως σε τέτοιο μέγεθος που να αντικατοπτρίζεται το αυξημένο μέγεθος της βλάβης που έχει υποστεί η αξιοπρέπεια του ατόμου, λόγω της απαράδεκτης συμπεριφοράς του Εναγομένου. Όπως έχει υποδειχθεί στην υπόθεση Παπακόκκινου ν. Κάνθερ (ανωτέρω) οι επαυξημένες αποζημιώσεις αποτελούν μια ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ των αποζημιώσεων αποκατάστασης (compensatory) και των τιμωρητικών ή παραδειγματικών αποζημιώσεων, προορισμένων να καταδείξουν την αποδοκιμασία και την απόρριψη από το Δικαστήριο της συμπεριφοράς του Εναγομένου, οι οποίες όμως εν πάση περιπτώσει κινούνται εντός των αποζημιώσεων αποκατάστασης. Στην υπόθεση Socrates Eliades v. Vassos Lyssarides

(1979)1 CLR 254 όπου γενικότερα σχολιάζεται το θέμα των επαυξημένων και τιμωρητικών αποζημιώσεων, γίνεται αναφορά στο σύγγραμμα Winfield and Jolowicz on Tort (10th Edition) στις σελ. 555-556, στο οποίο αναφέρεται ότι: «In any case in which damages are at large, that is, where they cannot be precisely calculated in money terms, the Court may take into account the motives and conduct of the defendant, and where these aggravate the plaintiffs injury the damages will be correspondingly increased. These 'aggravated damages' are truly compensatory, being given for the injury to the plaintiffs proper feelings of dignity and pride. Exemplary damages, on the other hand, are not compensatory but are awarded to punish the defendant and to deter him from similar behaviour in the future, ........» ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι απόδειξη των ειδικών ζημιών κινείται σε αυστηρά πλαίσια. Σε κάθε περίπτωση, ο Ενάγοντας που βαρύνεται με την απόδειξη των συγκεκριμένων και αυστηρά προσδιοριζομένων ποσών, που αξιώνονται ως ειδικές αποζημιώσεις, θα πρέπει προηγουμένως να τα συμπεριλάβει στην Έκθεση Απαίτησής του. Περαιτέρω, δεν είναι αρκετό αυτές να προβάλλονται στα δικόγραφα, παράλληλα, θα πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια, αυστηρότητα και συγκεκριμένα στοιχεία Βλ. σχετικά Ηρακλέους ν. Ταχύπλοου σκάφους «ΝΙΚΗ» κ.α.

(1994)1 ΑΑΔ σελ. 510 και Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους

(1997)1 (Α) ΑΑΔ

1. Σε σχέση με το ποσό το οποίο διεκδικείται στην παράγραφο 6 των λεπτομερειών της Έκθεσης Απαίτησης δεν υπάρχει οποιαδήποτε απόδειξη που να το υποστηρίζει και δεν δικαιολογείται ο επιδικασμός του σύμφωνα με την νομολογία στην οποία έχω αναφερθεί, αφού δεν έγινε αναφορά, στο ιατρικό πιστοποιητικό που προσκομίστηκε για παρασχεθείσα αναρρωτική άδεια στον Ενάγοντα ή ότι του χορηγήθηκε οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή. Η θέση του ότι λαμβάνει εισόδημα £700 μηνιαίως έμεινε στο επίπεδο του μετέωρου και γενικού ισχυρισμού χωρίς οποιαδήποτε θεμελίωση και χωρίς καμιά επί μέρους λεπτομέρεια για το ποσό που πραγματικά λαμβάνει και απώλεσε κατά το συγκεκριμένο μήνα, που κατά τον ισχυρισμό του πάντα, χρειάστηκε ν΄ απουσιάσει από την εργασία του. Ούτε το ποσό των Λ.Κ.50 που αφορά την μπλούζα του Ενάγοντα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό αφού δεν επεξηγήθηκε μ΄ οποιονδήποτε τρόπο στο Δικαστήριο. Το Δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη ότι όλα τα πιο πάνω παρέμειναν αναπόδεικτα ενώπιόν του, δεν έχει πεισθεί για την ανάγκη επιδικασμού του ποσού των Λ.Κ.
2. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Αγορεύοντας ο ευπαίδευτος συνήγορος του Ενάγοντα εναπόθεσε τον επιδικασμό του ποσού που αφορά τις γενικές αποζημιώσεις στο Δικαστήριο. Με βάση τις καθιερωμένες αρχές, οι οποίες διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, προκύπτει ότι η αποζημίωση επί διαδικοπραξιών σκοπό έχει την αποκατάσταση του ζημιωθέντος και όχι την τιμωρία του αδικοπραγούντος. Η αναμφισβήτητη δε ανεπάρκεια της χρηματικής αποζημίωσης, σαν μέσο αποκατάστασης του ζημιωθέντος, δεν μπορεί να επενεργεί προς το σκοπό της επαύξησης των αποζημιώσεων. Διαφορετική είναι βεβαίως η περίπτωση όπου οι συνθήκες τέλεσης της αδικοπραξίας και η συμπεριφορά του Εναγόμενου επιτρέπουν, ως πιο πάνω έχει αναφερθεί, ακόμη και στα πλαίσια της αστικής δίκης, τον επιδικασμό τιμωρητικών αποζημιώσεων. Σε κάθε περίπτωση το Δικαστήριο θα πρέπει να λάβει υπόψη του όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης που έχει ενώπιόν του για να καταλήξει σε μια δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Ο πρώην Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής (Δικαστής όπως ήταν τότε) στην υπόθεση Παρασκευαϊδης (Overseas) Λτδ ν. Χριστοφή

(1982)1 CLR 789, καταγράφοντας τις αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων ανέφερε μεταξύ άλλων: «The object of an award of damages is to do justice to the loss and damages of the injured party without imposing an inordinate burden upon the tort-feasor. (See Fletcher v. Autocar Transporters Ltd

(1968)1 All ER 726, Constantinou v. Salahouris

(1969)1 CLR 416). In other words the award must be socially acceptable, consequently, social ethos at the material time is invariably a consideration relevant to our task particularly with regard to non-pecuniary loss. Pecuniary loss being more amenable to mathematical calculation is less dependent on social norms. The object of the exercise is to arrive at a figure, at the end of the process, that is fair and reasonable in the circumstances of the case.» Σε ελεύθερη μετάφραση: «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται, είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε, χωρίς να εvαποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα (βλ. Fletcher v. Autocar Transporters Ltd

(1968)1 All ER 726, Constantinou v. Salahouris

(1969)1 CLR 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται, πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο, είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού, εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Δεν υπάρχει αμφιβολία εξάλλου πως υπάρχει σταθερή τάση της νομολογίας για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις καταλήγοντας στην αύξηση των γενικών αποζημιώσεων έτσι ώστε να προσδίδεται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο. Στην υπόθεση Φοινικαρίδη κ.α ν. Γεωργίου κ.α

(1991)1 ΑΑΔ 475 αναφέρθηκαν τ΄ ακόλουθα σημαντικά στην σελίδα 489: «Σε κάθε υπόθεση είναι ανάγκη να γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές έχοντας υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της και βέβαια, να συνυπολογίζεται η μείωση με την πάροδο του χρόνου της αξίας του χρήματος. Σημειώνουμε εδώ, την τάση που παρατηρείται μέσα από τη νομολογία για πρόσδοση μεγαλύτερης σημασίας στον ανθρώπινο πόνο και της αγωνίας που προκαλεί η ανικανότητα που εκδηλώνεται με την επιδίκαση με την πάροδο του χρόνου πιο γενναιόδωρων αποζημιώσεων.» Οι αρχές οι οποίες πρέπει να καθοδηγούν το Δικαστήριο, κατά τον προσδιορισμό γενικών αποζημιώσεων, για τα τραύματα, τον πόνο και την ταλαιπωρία καθώς και την απώλεια της προσωπικής άνεσης του ατόμου που τα έχει υποστεί έχουν καταγραφεί με σαφήνεια στην νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου μεταξύ άλλων στις υποθέσεις Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66 και Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Φουτρή

(2001)1 (Β) ΑΑΔ 921 όπου στην σελίδα 927 αναφέρθηκαν τ΄ ακόλουθα: «Όπως έχει επανειλημμένα λεχθεί οι αποζημιώσεις θα πρέπει να συνιστούν εύλογη και δίκαιη αποκατάσταση του Ενάγοντα (Ioannou and Paraskevaides (Overseas) Ltd and another ν. Christofis

(1982)1 C.L.R. 789), αλλά το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση (Paraskevopoullos v. Georghiou

(1970)1 C.L.R. 116 και Xenophontos and another ν. Anastassiou

(1981)1 C.L.R. 521). Από την άλλη οι αποζημιώσεις θα πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση επί αδικοπραξιών σκοπό έχει την αποκατάσταση του ζημιωθέντος και όχι την τιμωρία του αδικοπραγούντος.» Στα πλαίσια του προσδιορισμού και τη διαμόρφωση του ποσού που πρέπει να επιδικαστεί ως γενικές αποζημιώσεις, εκτός από τις σωματικές βλάβες, λαμβάνω υπόψη μου, την βλάβη που υπέστη ο Ενάγοντας στην αξιοπρέπειά του. Είναι φανερό ότι με βάση όλα όσα έχουν γίνει αποδεκτά για το ζήτημα καθώς και με βάση όσα τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου ο τραυματισμός του μπορεί να χαρακτηριστεί ως ελαφρός. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο τραυματισμός προκάλεσε κάποιο πόνο, δυσφορία και ανησυχία στον Ενάγοντα. Όμως, έχω δυσκολία ν΄ αποδεχθώ ότι οι συνέπειες για τον Ενάγοντα ήταν σοβαρές. Δεν αποδέχομαι τη θέση του Ενάγοντα, όσο αφορά τον χρόνο ο οποίος χρειάστηκε για ν΄ αποκατασταθεί πλήρως η υγεία του ή τυχόν παρενέργειες που αντιμετώπισε έχοντας κατά νου το περιεχόμενο του πιστοποιητικού της ιατρού, το οποίο προσκόμισε ο Ενάγοντας, και το μέγεθος των τραυματισμών του. Υπέστη εκδορές και εκχυμώσεις στον θώρακα και στην πλάτη, οίδημα στην 3ης-4ην μετακάρπια περιοχή του δεξιού χεριού και μικροθλαστικό τραύμα στο 4ον δάχτυλο του αριστερού χεριού, τίποτα περισσότερο τίποτα λιγότερο. Αποτελεί εμπεδωμένη πλέον αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν αφού κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή οι προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια του stare desisis αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Η καθοδήγηση που προσφέρεται ενδείκνυται, πάντοτε βέβαια με τις απαραίτητες αναπροσαρμογές που εδράζονται στην αναλογία των τραυμάτων και των επακόλουθών τους, την ιδιαιτερότητα των συνθηκών που περιβάλλουν κάθε υπόθεση, τον παράγοντα του χρόνου και την αναπόφευκτη μείωση του χρήματος χωρίς να παραβλέπεται και το στοιχείο του πληθωρισμού. Βλ. σχετικά Σπύρου ν. Χ" Χαραλάμπους

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 498, Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.ά

(1991)1 Α.Α.Δ. 465. Στην υπόθεση Παπαγγελοδήμου κ.ά ν. Ηλιάδη

(1991)1 Α.Α.Δ. 639 στην οποία ο Εφεσείοντας υπέστη σοβαρά τραύματα όπως εγκεφαλική διάσειση με μεταδιασειστικό σύνδρομο, θλαστικό τραύμα και αιμάτωμα της δεξιάς βλεμματικής χώρας και εκχυμώσεις στη ράχη, ενώ παράλληλα διαπιστώθηκαν και κατάλοιπα συνεπεία του τραυματισμού επιδικάστηκαν αποζημιώσεις Λ.Κ

1. Έχοντας κατά νου τις πιο πάνω αρχές και καθοδηγούμενη από αυτές σε σχέση με τον προσδιορισμό του ύψους του ποσού των γενικών αποζημιώσεων για τις κακώσεις που υπέστη ο Ενάγοντας, μη αγνοώντας τον τρόπο που αυτές προκλήθηκαν και λαμβάνοντας υπόψη την βλάβη στην αξιοπρέπεια του Ενάγοντα από τη συμπεριφορά του Εναγόμενου, θεωρώ εύλογη και δίκαιη αποζημίωση το ποσό των Λ.Κ
2. Στην παρούσα υπόθεση υπάρχει αμφιβολία κατά πόσο η συμπεριφορά του Εναγόμενου ήταν απαράδεκτη και κατακριτέα έτσι ώστε να δικαιολογείται η επιδίκαση παραδειγματικών αποζημιώσεων. Το γεγονός ότι είχε προηγηθεί παρεξήγηση μεταξύ του φίλου του Ενάγοντα και του ιδιοκτήτη του νυκτερινού κέντρου, η οποία δεν επεξηγήθηκε, αποτελεί γεγονός που δίχως άλλο αφήνει το Δικαστήριο στο σκοτάδι αναφορικά με το τι είχε προηγηθεί έτσι ώστε να μπορεί να καταλήξει με βεβαιότητα κατά πόσο η συμπεριφορά του Εναγόμενου ήταν απρόκλητη και βίαιη. Η συμπεριφορά του Εναγόμενου όμως ακόμη και αν είχε προκληθεί είναι κατακριτέα λόγω του ότι ο συνετός άνθρωπος δεν επιλύει τις οποιεσδήποτε διαφορές του με αυτόν τον τρόπο αλλά ενεργεί καθοδηγούμενος από τη λογική. Επιπρόσθετα, δεν μετριάστηκε το αποτέλεσμα της συμπεριφοράς του με οποιαδήποτε μεταγενέστερη ενέργεια εκ μέρους του έτσι ώστε να ληφθεί υπόψη για σκοπούς του καθορισμού των παραδειγματικών αποζημιώσεων. Ενόψει της τιμωρητικής φύσης των παραδειγματικών αποζημιώσεων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, σύμφωνα με την νομολογία, η οικονομική δυνατότητα αυτού που θα διαταχθεί να τις καταβάλλει. Βλ. Παπακόκκινου ν. Κάνθερ (ανωτέρω), McGregor on Damages, 15η έκδοση, παρ.
3. Παρά το γεγονός ότι ενώπιον του Δικαστηρίου δεν τέθηκε το βασικό αυτό στοιχείο, για σκοπούς επιμέτρησης του ύψους των παραδειγματικών αποζημιώσεων, τούτο από μόνο του δεν στερεί τη δυνατότητα στο Δικαστήριο να επιδικάσει τέτοιες αποζημιώσεις έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης, Βλ. Παπακόκκινου ν. Κάνθερ (ανωτέρω). Το γεγονός όμως ότι ελλείπουν συγκεκριμένα στοιχεία, για την οικονομική κατάσταση του Εναγομένου, υπαγορεύει την προσέγγιση του ζητήματος με μεγαλύτερη προσοχή απ΄ ότι στην αντίθετη περίπτωση. Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστάσεων που αφορούν την παρούσα υπόθεση και τις αρχές οι οποίες διέπουν το ζήτημα επιδικασμού τιμωρητικών αποζημιώσεων, επιδικάζεται σε βάρος του Εναγόμενου, υπό μορφή παραδειγματικών αποζημιώσεων, το ποσό των Λ.Κ 100 κατά τρόπο που αυξάνεται το ολικό ποσό στο οποίο ο Ενάγοντας δικαιούται σαν γενικές αποζημιώσεις στις Λ.Κ
4. Όπως έχει τεθεί στην υπόθεση Παπακόκκινου ν. Κάνθερ (ανωτέρω), δεν θα πρέπει να διαχωρίζονται τα δύο ποσά στις περιπτώσεις που επιδικάζονται πέραν των συνήθων γενικών αποζημιώσεων και παραδειγματικές αποζημιώσεις, αφού στο τέλος της ημέρας ένα ποσό θα πρέπει να επιδικάζεται, βασισμένο στο σύνολο των περιστατικών που περιβάλλουν την υπόθεση. Ενόψει των πιο πάνω και δοθέντος ότι έχω ήδη απορρίψει την αξίωση για την απώλεια εισοδημάτων, την αξία της μπλούζας και την αγορά φαρμάκων, ήτοι των ειδικών ζημιών, εκδίδεται απόφαση προς όφελος του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των Λ.Κ 400 πλέον νόμιμο τόκο επί του ποσού των Λ.Κ.
5. Επιδικάζονται περαιτέρω, προς όφελος της πλευράς του Ενάγοντα, έξοδα, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, στην κλίμακα του επιδικασθέντος ποσού. (Υπ.) ........................... Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ ΓΓ/ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο