Θέκλας Ελενόδωρου Κυριάκου ν. Ελένης Μόζορα, Αρ. Αγωγής: 2651/01., 29 Σεπτεμβρίου, 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2006:A122 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ. Ενώπιον: Ι.Ιωαννίδη, Α.Ε.Δ., Αρ. Αγωγής: 2651/
- Μεταξύ: Θέκλας Ελενόδωρου Κυριάκου το γένος Χριστοφόρου Ενάγουσας και Ελένης Μόζορα Εναγομένης 29 Σεπτεμβρίου,
- ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγουσα: κ. Γ.Κουκούνης (κα Αναστάση για να ακούσει απόφαση). Για Εναγoμένη: κ. Γ. Λουκαϊδης Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Ενάγουσα με Αγωγή που κατέθεσε στις 29/8/01 αξιώνει εναντίον της Εναγομένης αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, ζημιές και απώλειες που ισχυρίζεται ότι υπέστη συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος που έλαβε χώρα την 18/07/01 στον κύριο δρόμο Λάρνακας-Δεκέλειας, και για το οποίο θεωρεί υπεύθυνη την Εναγομένη. Η ΄Εκθεση Απαίτησης κατατέθηκε στις 7/1/02 ενώ η Υπεράσπιση της Εναγομένης μαζί με Ανταπαίτηση στις 2/9/
- Ακολούθησε η κατάθεση Απάντησης στην Υπεράσπιση και Υπεράσπισης στην Ανταπαίτηση. Η υπόθεση ορίστηκε για οδηγίες αρκετές φορές για τους λόγους που εμφαίνονται στα πρακτικά. Στις 27/5/05 η Eνάγουσα κατέθεσε αίτηση τροποποίησης της ΄Εκθεσης Απαίτησης ενώ με την εν λόγω αίτηση ζητούσε και αύξηση της κλίμακας μέχρι £250.
- Η αίτηση εγκρίθηκε από το Δικαστήριο και στις 8/9/05 κατατέθηκε τροποποιημένη ΄Εκθεση Απαίτησης. Κατά την ακροαματική διαδικασία η Ανταπαίτηση της Εναγομένης απορρίφθηκε ως διευθετηθείσα. Συνεπώς παραμένουν ως επίδικα θέματα η ευθύνη για το δυστύχημα και το ύψος των αποζημιώσεων για τις σωματικές βλάβες, απώλειες και ζημιές που η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι υπέστη. Είναι βεβαίως παραδεκτό γεγονός ότι έλαβε χώρα το δυστύχημα και ότι από αυτό τραυματίστηκε η Ενάγουσα. Η τελευταία με την ΄Εκθεση Απαίτησης της αποδίδει στην Εναγομένη αρκετές λεπτομέρειες αμέλειας και παράβασης των θέσμιων καθηκόντων της. Θα σταθώ σε αυτές όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. Η Εναγομένη με την Υπεράσπιση της αρνείται ότι υπήρξε αμελής και ισχυρίζεται ότι για το δυστύχημα ευθύνεται η Ενάγουσα. Παραθέτει και αυτή αρκετές λεπτομέρειες αμέλειας και παράβασης των θέσμιων καθηκόντων της Ενάγουσας. Να σημειώσω εδώ ότι η θέση της Εναγόμενης για το πως επεσυνέβη το δυστύχημα είναι εντελώς διαφορετική από αυτή της Ενάγουσας. Η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι η Εναγομένη οδηγώντας το αυτοκίνητο της από την αντίθετη κατεύθυνση, παρεξέκλεινε της πορείας της, εισήλθε στη δική της λωρίδα κυκλοφορίας και επέπεσε επί του αυτοκινήτου της. Η Εναγομένη ισχυρίζεται ότι το δυστύχημα έγινε ως ακολούθως: (Παρατίθεται αυτολεξεί μέρος από την παράγραφο 3 της Υπεράσπισης.) «... Στις 18/7/2001 και ενώ η εναγομένη οδηγούσε νομίμως το αυτοκίνητο υπ' αριθμό εγγραφής DAF249 στον δρόμο Λάρνακας-Δεκέλειας με κατεύθυνση την Δεκέλεια κρατώντας την κανονική πλευρά του δρόμου, η ενάγουσα ενώ ευρίσκετο σε κοντινή απόσταση εξήλθε ξαφνικά από πάροδο ευρισκόμενη δεξιά εν σχέσει με την πορεία της εναγομένης, εισήλθε απότομα στο ρεύμα κυκλοφορίας της εναγομένης και ακολούθως μπήκε στην κανονική πλευρά του δρόμου με πορεία προς την Λάρνακα, με αποτέλεσμα η εναγομένη εν τη αγωνία της στιγμής ή και για να αποφύγει την σύγκρουση να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας και να συκρουσθή με το αυτοκίνητο που οδηγούσε η ενάγουσα και να υποστή μεταξύ άλλων σωματικές βλάβες, απώλεια και ζημιές.» ΠΡΟΣΑΧΘΕΙΣΑ ΜΑΡΤΥΡΙΑ Έχω θέσει ενώπιον μου το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας. Θα την παραθέσω σε γενικές γραμμές και θα σταθώ σε συγκεκριμένα μέρη αυτής όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. Η Ενάγουσα καταθέτοντας ανέφερε ότι κατά τον χρόνο του δυστυχήματος ήταν ηλικίας 44 ετών ενώ σήμερα είναι ηλικίας 49 ετών, νυμφευμένη και μητέρα τεσσάρων παιδιών. Στις 18/7/01 και περί ώρα 14:30 οδηγούσε το αυτοκίνητο της με αρ. εγγραφής ΕΑΖ082 στον δρόμο Δεκέλειας - Λάρνακας. Μόλις είχε σχολάσει από την εργασία της και πρόθεση της ήταν να μεταβεί στην οικία της στην Ορόκλινη. Σε κάποιο σημείο του δρόμου ελάττωσε ταχύτητα, ήταν σχεδόν σταματημένη, για να στρίψει δεξιά, οπότε αντελήφθηκε ένα αυτοκίνητο, το οποίο τελικά διεφάνη ότι οδηγείτο από την Εναγομένη, στην αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας. Περίμενε το εν λόγω αυτοκίνητο να την περάσει για να στρίψει δεξιά. Όταν αυτό την πλησίασε περίπου στα 10 μέτρα, εισήλθε στην δική της λωρίδα κυκλοφορίας με ταχύτητα, και χτύπησε στο δεξιό μπροστινό πλευρό του αυτοκινήτου της. Η σύγκρουση ήταν σφοδρή, ενώ το αυτοκίνητο της από το μεγάλο χτύπημα κινήθηκε προς τα πίσω γύρω στα 10-15 μέτρα. Συνεπεία του δυστυχήματος τραυματίστηκε σοβαρά. Παρέμεινε στο αυτοκίνητο της εγκλωβισμένη μέχρι που ήρθε η πυροσβεστική και την απεγκλώβισε. Μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο με πολλούς πόνους αφού είχε σπάσει τα δύο της χέρια και το δεξί της πόδι. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο μέχρι τις 6/8/
- Στο Νοσοκομείο υποβλήθηκε σε εγχείρηση στο δεξί χέρι και πόδι. Τοποθετήθηκε πλατίνα στο χέρι της και βελόνα στο πόδι της. Οταν εξήλθε από το Νοσοκομείο παρέμεινε σχεδόν ακίνητη για 3-4 μήνες στο κρεβάτι. Όπως η ίδια ανέφερε, την τάιζαν και την έπαιρναν στην τουαλέτα. Επειδή το δεξί της χέρι συνέχιζε να παρουσιάζει πρόβλημα υποβλήθηκε σε δεύτερη εγχείρηση στις 20/3/
- Δυστυχώς ούτε και αυτή η εγχείρηση πέτυχε με αποτέλεσμα στις 20/1/03 να υποβληθεί σε τρίτη εγχείρηση. Το χέρι της όμως συνέχιζε να παρουσιάζει πρόβλημα με αποτέλεσμα να επισκέπτεται διάφορους ιατρούς. Ανέφερε ότι συνέχεια πονεί το δεξί της χέρι και δεν μπορεί να κάνει εργασία αφού όταν πιάνει βάρος πονεί. Λόγω των χειρουργικών επεμβάσεων έχει παραμείνει μια μεγάλη ουλή στο χέρι την οποία έδειξε στο Δικαστήριο. Ανέφερε ότι έχει και άλλες ουλές στις άκρες της λεκάνης μία δεξιά και μία αριστερά, και στο δεξί πόδι, κάτω στον αστράγαλο. ΄Ηταν η θέση της πως συνεπεία του προβλήματος στο δεξί χέρι δεν μπορεί να εργαστεί διότι ότι κάνει πονεί. Βρίσκεται σε σύνταξη αναπηρίας από τότε που χτύπησε μέχρι σήμερα. Η αναπηρία της έχει καθοριστεί σε 75% και λαμβάνει σύνταξη αναπηρίας £162.- τον μήνα. Κατά τον χρόνο του δυστυχήματος εργαζόταν σε κουζίνα εστιατορίου ως βοηθός μάγειρα-καθαρίστρια με μισθό £100.- τη βδομάδα καθαρά. Σήμερα αν εργαζόταν υπολογίζει ότι θα λάμβανε £150.- τη βδομάδα. Αναφέρθηκε στις ταλαιπωρίες που υφίσταται συνεπεία του προβλήματος που έχει στο δεξί χέρι. Οι ιατροί της συνέστησαν να υποβληθεί και σε τέταρτη εγχείρηση στο δεξί χέρι, πλην όμως η ίδια δεν επιθυμεί διότι έχει ταλαιπωρηθεί πολύ από τις προηγούμενες εγχειρήσεις. Αναφορικά με την κατάσταση του ποδιού της, ανέφερε πως "όταν περπατήσει αρκετά ή σταθεί αρκετή ώρα την πονεί στον αστράγαλο επειδή έχει βελόνα. Δεν την πονεί συνέχεια αλλά όταν το κουράσει". Τις ελαφριές δουλειές του σπιτιού σιγά - σιγά τις εκτελεί. Για τις βαριές δουλειές έρχεται μία κοπέλα τη βδομάδα και τη βοηθά στην οποία καταβάλλει £20.- κάθε φορά. Από τη σύγκρουση, το αυτοκίνητο της το οποίο αγόρασε £7500.- δύο χρόνια πριν από το δυστύχημα, καταστράφηκε ολοσχερώς. Σε σχέση με τις ζημιές του αυτοκινήτου διόρισε τον εκτιμητή κ. Τζιηρκαλλή ο οποίος και εκτίμησε την ζημιά. Το αυτοκίνητο της το πήρε τελικά κάποιος για εξαρτήματα για £500.-. Αντεξεταζόμενη γύρω από τις συνθήκες του δυστυχήματος, της υποβλήθηκε ότι δεν είχε πρόθεση να στρίψει δεξιά, η ίδια όμως αρνήθηκε κάτι τέτοιο. Επέμενε ότι αντελήφθηκε το αυτοκίνητο, με το οποίο συγκρούστηκε, να έρχεται από απέναντι της με ταχύτητα και ότι αυτό εισήλθε στην δική της λωρίδα κυκλοφορίας χτυπώντας πάνω στο δικό της αυτοκίνητο. Επέμενε επίσης ότι η ίδια έθεσε σε λειτουργία τον δείχτη του αυτοκινήτου της, ελάττωσε ταχύτητα και οδηγούσε σιγά - σιγά μέχρι να πλησιάσει το σημείο όπου βρισκόταν η πάροδος, στην οποία είχε πρόθεση να εισέλθει. Επέμενε ότι το αυτοκίνητο της Εναγομένης εισήλθε στην δική της λωρίδα κυκλοφορίας και ότι η ίδια ουδέποτε «ξεπέρασε» την διαχωριστική γραμμή του δρόμου. ΄Ηταν η θέση της ότι το αυτοκίνητο της Εναγομένης ήλθε κατά πάνω της αφού η τελευταία έκαμε στραβοτιμονιά προς τα δεξιά. Της υποβλήθηκε ότι δεν έγινε κάτι τέτοιο και συγκεκριμένα της λέχθηκε «Το ότι επέρασε εκεί τους 90 πόντους ή κάποιους πόντους στην πάντα σου δεν σημαίνει ότι έκαμε στραβοτιμονιά. Μπορεί να ερχόταν λοξώς δεξιά κατά πάνω σου;». Η απάντηση της ήταν ότι το αυτοκίνητο της Εναγομένης ήλθε απότομα κατά πάνω της και ότι η ίδια δεν περίμενε κάτι τέτοιο. Αντεξετάστηκε επίσης γύρω από τις σωματικές τις βλάβες που υπέστη. Επέμενε ότι συνεπεία των προβλημάτων στο δεξί της χέρι δεν μπορεί να εκτελέσει τις εργασίες που εκτελούσε πριν από το δυστύχημα. Της υποβλήθηκε ότι η κατάσταση του δεξιού χεριού της δεν είναι τόσο άσχημη όπως η ίδια την παρουσιάζει, αυτή όμως επέμενε στις αρχικές της θέσεις. Εκ μέρους της Ενάγουσας κατέθεσε ο κ. Γεώργιος Τζιηρκαλής (Μ.Ε.2) ο οποίος, ανάμεσα σε άλλα, ανέφερε ότι είναι εκτιμητής ζημιών αυτοκινήτων από το 1978 μέχρι σήμερα. Αναφέρθηκε στα προσόντα και την πείρα του (τεκ.7), τα οποία δεν αμφισβητήθηκαν. Στις 7/8/01 επιθεώρησε το αυτοκίνητο της Ενάγουσας και ετοίμασε σχετική έκθεση (τεκ.8). Σύμφωνα με το περιεχόμενο αυτής και με την υπόλοιπη μαρτυρία του το αυτοκίνητο πριν από το δυστύχημα είχε αξία περίπου £5,500.-. Λόγω των σοβαρών ζημιών που υπέστη κρίθηκε πλήρως κατεστραμμένο (total loss). H εναπομείνασα αξία του υπολογίστηκε σε περίπου £500.-. Για τη σύνταξη της έκθεσης εκτίμησης εισέπραξε από την Ενάγουσα το ποσό των £66.- και προς τούτο εξεδόθη απόδειξη (τεκ.10). Εκ μέρους της Ενάγουσας κατέθεσε και ο Αναπλ. Λοχ. 504 Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.1), εξεταστής της υπόθεσης. Ο μάρτυρας αυτός ανάμεσα σε άλλα ανέφερε ότι λίγη ώρα μετά το δυστύχημα επισκέφθηκε την σκηνή όπου βρήκε τα εμπλεκόμενα οχήματα στις τελικές τους θέσεις. Η Ενάγουσα ήταν εγκλωβισμένη και τραυματισμένη στο αυτοκίνητο της. Αφού πήρε μέτρα ετοίμασε σχετικό σχεδιάγραμμα της σκηνής στο οποίο αναφέρθηκε, και το οποίο κατέθεσε ως τεκ.
- Στο εν λόγω σχεδιάγραμμα εμφαίνονται. ανάμεσα σε άλλα, οι τελικές θέσεις των ενεχόμενων οχημάτων και το σημείο σύγκρουσης το οποίο σημειώνεται στη λωρίδα κυκλοφορίας που η Ενάγουσα οδηγούσε το αυτοκίνητο της κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ο μάρτυρας εξήγησε τους λόγους που τον έκαναν να καταλήξει στο συγκεκριμένο σημείο σύγκρουσης. Κατέθεσε επίσης και άλλα έγγραφα ως τεκμήρια, στα οποία θα αναφερθώ όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. H Kατερίνα Ππασιά (Μ.Ε.4), επιθεωρήτρια στο Επαρχιακό Γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λάρνακας, ανέφερε ότι ανάμεσα στα καθήκοντα της είναι και η τήρηση του αρχείου σε σχέση με την εγγραφή εργοδοτουμένων από τους εργοδότες τους. Σύμφωνα με το εν λόγω αρχείο η Ενάγουσα φέρεται να ήταν εργοδοτούμενη για την περίοδο 9/4/01 - 18/7/01 κάποιου Ιωάννη Γιασεμή, ο οποίος έχει εστιατόριο, με δηλωμένες μηνιαίες απολαβές ως ακολούθως. Για τον Απρίλιο £240.-, για τον Μαϊο £400.-, για τον Ιούνιο £400.-, για τον Ιούλιο £260.-. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι δεν γνώριζε πότε ο εργοδότης δήλωσε τις πιο πάνω μηνιαίες απολαβές στο Γραφείο τους. Εκ μέρους της Ενάγουσας κατέθεσε και ο Ιωάννης Καλούδης (Μ.Ε.5) ο οποίος ανέφερε ότι είναι Ορθοπεδικός Χειρούργος με ειδίκευση στην μικροχειρουργική. Αναφέρθηκε στα προσόντα και την πείρα του. Την Ενάγουσα μετά το δυστύχημα έτυχε να την εξετάσει στο ιατρείο του αρκετές φορές. Εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο κατέθεσε ως τεκ.14, το περιεχόμενο του οποίου υιοθέτησε. Εχω θέσει ενώπιον μου το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού και θα αναφερθώ σε αυτό όπου ήθελε κριθεί αναγκαίο. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του τα προβλήματα της Ενάγουσας πηγάζουν από το γεγονός ότι δεν έχει "κολλήσει" το κάταγμα του δεξιού βραχιόνιου οστούν. Στην περιοχή του κατάγματος υπάρχει μη φυσιολογική κίνηση και αυτό στην ιατρική ονομάζεται ψευδάρθρωση. Οταν έχουμε ψευδάρθρωση, το οστούν δεν έχει την απαιτούμενη λειτουργικότητα, το δε μέλος (στην προκεíμενη περίπτωση το δεξί χέρι) που έχει το οστούν σε ψευδάρθρωση υπολείπεται σε κίνηση, ισχύ και δύναμη. Αναφέρθηκε στις εργασίες που μπορεί να κάνει η Ενάγουσα σήμερα λόγω του προβλήματος που αντιμετωπίζει συνεπεία της ψευδάρθρωσης. Στο μέρος αυτό της μαρτυρίας του θα αναφερθώ κατά την αξιολόγηση. Εκανε επίσης αναφορά και στις πιθανότητες επιτυχίας 4ης χειρουργικής επέμβασης στο δεξί χέρι της Ενάγουσας. Τέλος, εκ μέρους της Ενάγουσας κατέθεσε και ο χειρούργος ορθοπεδικός Χρίστος Ηρακλέους (Μ.Ε.6). Σύμφωνα με την μαρτυρία του η Ενάγουσα υπήρξε ασθενής του από τις 18/7/01, ημερομηνία κατά την οποία μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λάρνακας όπου ασκεί καθήκοντα χειρούργου ορθοπεδικού. Κατέθεσε ως τεκ.15 ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 30/5/03 που ετοίμασε σε σχέση με την Ενάγουσα, το περιεχόμενο του οποίου υιοθέτησε. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αυτολεξεί το περιεχόμενο του εν λόγω πιστοποιητικού. «Η ανωτέρω κατόπιν τροχαίου ατυχήματος στις 18/7/01 μεταφέρθη στις Α΄ Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας με κάκωση στη (Δ) ποδοκνημική, (Δ) βραχιονίου και (Αρ) καρπού. Γενική κατάσταση καλή. Αγγεία, νεύρα, άκρων φυσιολογικά. Από τον ακτινολογικό έλεγχο παρουσίαζε. Κάταγμα έσω σφυρού (Δ) ποδοκνημικής Κάταγμα (Δ) βραχιονίου Κάταγμα Colles (Α) καρπού Στις 23/7/01 με γενική νάρκωση έγινε:
- Οστεοσύνθεση του (Δ) βραχιονίου (Παρασκευή κερκιδικού νεύρου το οποίο μακροσκοπικά ήταν άθικτο) και
- Κοχλίωση του έσω σφυρού (Δ) ποδοκνημική.
- Για τα κατάγματα Colles (Αρ) καρπού, ο νάρθηκας παρέμεινε για συντηρητική αντιμετώπιση. Στο βραχιόνιο επανατοποθετήθη V-slab και νάρθηκα στη (Δ) ποδοκνημική. Παραμένει για νοσηλεία μέχρι τις 06.08.01 και εξέρχεται με οδηγίες για παρακολούθηση στα Εξωτερικά Ιατρεία. Στις 24.08.01 αφαιρείται ο νάρθηκας από (Αρ) καρπό. Ακτινολογικός έλεγχος έδειξε πώρωση του κατάγματος. Στις 21.09.01 αφαιρείται ο γύψος από τη Δ) ποδοκνημική. Ακτινολογικός έλεγχος έδειξε πώρωση του κατάγματος του έσω σφυρού. Αφαιρείται ο νάρθηκας και από το βραχιόνιο. Ο ακτινολογικός έλεγχος δεν παρουσίαζε ικανοποιητική πώρωση. Δίδονται οδηγίες για φυσιοθεραπεία του (Δ) ώμου και επανεκτίμηση. Κατά την παρακολούθηση της ασθενούς λόγω της ψευδάρθρωσης του τελικά δημιουργήθηκε στο (Δ) βραχίονιο απεφασίσθη επανεγχείρηση του βραχιονίου. Στις 20/3/02 εισάγεται στο ορθοπεδικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας και στις 21.03.02 με γενική νάρκωση λαμβάνονται μοσχεύματα από το λαγώνιο και τοποθετούνται στο κάταγμα του βραχιονίου για ενίσχυση της πώρωσης. Το υλικό οστεοσύνθεσης παραμένει. Στις 27/3/02 εξέρχεται του νοσοκομείου και παρακολουθείται στα Εξωτερικά Ιατρεία. Κατά τη παρακολούθηση της ασθενούς ο ακτινολογικός έλεγχος δεν παρουσίαζε και πάλι ικανοποιητική πώρωση του κατάγματος και έτσι η ασθενής υποβάλλεται σε Τρίτη επέμβαση στις 20.01.
- Τελείται αφαίρεση του υλικού οστεοσύνθεσης και τοποθετείται μόσχευμα από το λαγόνιο και επανατοποθέτηση πλάκας. Στις 24.01.03 εξέρχεται του νοσοκομείου και έκτοτε και έκτοτε παρακολουθείται στα Εξωτερικά Ιατρεία. Έλαβε αναρρωτική άδεια από τις 18.07.01 μέχρι σήμερα. Παρούσα κατάσταση: Πώρωση του κατάγματος του έσω σφυρού της (Δ) ποδοκνημικής και του (Αρ) καρπού χωρίς ιδιαίτερες λειτουργικές διαταραχές στην εν λόγω άρθρωση. Ικανοποιητική πώρωση του κατάγματος του (Δ) βραχιονίου. Δυσκαμψία του (Δ) ώμου με δυνατότητα απαγωγής 90 στροφές ελαφρώς επώδυνες. Πρόγνωση: Πολύ πιθανή δυσκαμψία του δεξιού ώμου λόγω των δύο επανεγχειρήσεων που έγιναν στο βραχιόνιο που δεν θα επιτρέπει να ασχοληθεί με χειρονακτική εργασία για τον επόμενο χρόνο. Χρήζει επανεκτίμησης.» Αντεξεταζόμενος του ζητήθηκε να σχολιάσει το γεγονός ότι στην κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι το κάταγμα στο δεξιό βραχιόνιο δεν έχει πωρωθεί ενώ στο εκδοθέν ιατρικό πιστοποιητικό του, τεκ.15, αναφέρει ότι υπάρχει ικανοποιητική πώρωση του κατάγματος. Η απάντηση που έδωσε ήταν η ακόλουθη: «ικανοποιητική πώρωση εννοούμε ότι έχει μέχρι τη στιγμή που εξετάζεται ο άρρωστος ικανοποιητική πώρωση σύμφωνα με το χρόνο που περιγράφεται από την ημέρα της επέμβασης. Στην εξέλιξη παρουσιάστηκε ότι η πώρωση αυτή δεν ήταν αρκετή για να του φέρει την πώρωση που χρειάζεται να λειτουργεί σωστά το βραχιόνιο.» Ήταν η θέση του η Ενάγουσα μπορεί να σηκώνει το δεξί της χέρι μέχρι 90 μοίρες και ότι όταν δεν κάνει κινήσεις δεν πονεί. Οταν η Ενάγουσα σηκώνει το χέρι της κάτω από 90 μοίρες δεν υπάρχει πόνος, όταν όμως το σηκώνει πάνω από 90 μοίρες, υπάρχει πόνος. Αναφέρθηκε επίσης στις πιθανότητες επιτυχίας τέταρτης χειρουργικής επέμβασης. Δέχτηκε ότι η Ενάγουσα με το δεξί της χέρι μπορεί να γράφει, να σηκώνει τηλέφωνο, να μαγειρεύει και γενικά να κάνει τις απλές οικιακές εργασίες χωρίς πόνο. Κάποιος πόνος θα υπάρχει όταν θα κάνει κάποια κίνηση δύναμης. Η Εναγόμενη δεν κατέθεσε. Κάλεσε ένα μάρτυρα τον κ. Κώστα Χριστοδουλάκη (Μ.Υ.1). Σύμφωνα με την μαρτυρία του είναι χειρούργος ορθοπεδικός και εξασκεί ορθοπεδική στην Κύπρο από το
- Αναφέρθηκε στα ακαδημαϊκά του προσόντα. Την Ενάγουσα την εξέτασε δύο φορές στις 4/3/03 και στις 21/5/
- Κατά την τελευταία ημερομηνία η Ενάγουσα δεν του εξέφρασε παράπονα άλλα από αυτά που έχουν να κάνουν με το δεξιό βραχιόνιο. Ο μάρτυρας, ετοίμασε έκθεση σε σχέση με την κατάσταση της Ενάγουσας την οποία κατάθεσε ως τεκ.
- Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω αυτολεξεί το περιεχόμενο αυτής. «Η ανωτέρω ασθενής εξετάσθη από εμέ σήμερα, 21/05/04, δια να εκτιμηθεί η παρούσα κατάσταση της και συγκεκριμένα η πρόοδος του κατάγματος της του δεξιού βραχιονίου. Αναφέρομαι στην προηγούμενη έκθεση μου, ημερομηνίας 05.03.03, στην οποία αναφέρεται το ιστορικό και η πρόοδος της ασθενούς μέχρι την ημερομηνία εκείνη. Όπως αναφέρω η ασθενής αυτή συνεπεία του δυστυχήματος ημερομηνίας 18.07.2001, υπέστη: · Κάταγμα της διαφύσεως του δεξιού βραχιονίου, · Κάταγμα έσω σφυρού της δεξιάς ποδοκνημικής, · Κάταγμα αριστεράς πηχιοκαρπικής (Coles). Αντιμετωπίσθη στο Νοσοκομείο Λάρνακος. Το κάταγμα της αριστεράς πηχιοκαρπικής, αντιμετωπίσθη με ακινητοποίηση, το κάταγμα του δεξιού βραχιονίου και της δεξιάς ποδοκνημικής, αντιμετωπίσθεισαν χειρουργικά, με εσωτερική οστεοσύνθεση, (πλάκα και βίδες στο βραχιόνιο, βίδα στον έσω σφυρό) και εν συνεχεία ακινητοποίηση σε γύψο. Παρέμεινε σαν εσωτερική ασθενής για τρεις περίπου εβδομάδες και μετέπειτα παρακολουθείτο στα εξωτερικά ιατρεία. Όπως αναφέρθη, το κάταγμα της αριστεράς πηχιοκαρπικής, είχε μια φυσιολογική πορεία και πώρωση, χωρίς να αφήσει οποιαδήποτε κατάλοιπα ή ανικανότητες. Το ίδιο ισχύει με το κάταγμα της δεξιάς ποδοκνημικής. Το κάταγμα της δεξιάς ποδοκνημικής, επίσης επορώθει ικανοποιητικά, αλλά εξακολουθεί να έχει μέσα την βίδα της οστεοσυνθέσεως. Έχει όμως πλήρη κλινική επαναφορά. Κατά την εξέταση στις 21.05.04, η ασθενής δεν αναφέρει οποιοδήποτε παράπονο, από την δεξιά ποδοκνημική ή αριστερά πηχιοκαρπική, εκτός από την ψηλάφηση της κεφαλής της βίδας στη δεξιά ποδοκνημική. Το μεγαλύτερο της πρόβλημα, αναφέρεται στο δεξιό βραχιόνιο. Εξακολουθεί να έχει πόνους, έχει δυσκολία κινήσεως του ώμου, καθώς και δυσκολία χρήσεως γενικά του δεξιού άνω άκρου. Κατά την κλινική εξέταση, παρετηρήθη από τον δεξιό ώμο, ένας μικρός περιορισμός της κινήσεως και τούτο, κυρίως λόγω πόνου εις στην περιοχή του αγκώνος. Από τον δεξιό αγκώνα, παρετηρήθη, απώλεια πλήρους εκτάσεως, κατά 10 με 15 μοίρες και απώλεια πλήρους κάμψεως κατά 10 μοίρες. Η στροφή του αντιβραχίου είναι φυσιολογική. Στο τέλος των κινήσεων, η ασθενής πάντα παραπονείτο για πόνο. Οποιαδήποτε δε προσπάθεια, της προκαλούσε πόνο στην περιοχή του κατάγματος. Ακτινογραφίες, οι οποίες ελήφθεισαν σήμερα, 21.05.04, δείχνουν κάποια πρόοδο πωρώσεως στην περιοχή του κατάγματος του βραχιονίου, αλλά δεν πείθουν για πλήρη πώρωση του κατάγματος. Με αυτά τα δεδομένα, καταλήγουμε ότι, η κυρία Θέκλα Κυριάκου Αντωνίου, συνεπεία του δυστυχήματος στις 18.07.01, εταλαιπωρήθη για τρία χρόνια. Εχειρουργήθη επανειλημμένα. Έχει πλήρως κλινικά και ακτινολογικά επανέλθει, από το κάταγμα της δεξιάς ποδοκνημικής και αριστεράς πηχιοκαρπικής. Παραμένει όμως, με πόνο στο κάταγμα του δεξιού βραχιονίου και με αδυναμία χρήσεως του άκρου αυτού, μαζί με μικρό περιορισμό της κινήσεως του ώμου και του αγκώνος. Ακτινολογικά, παρόλο που εμφανίζεται πρόοδος πωρώσεως, η πώρωση δεν πείθει για πλήρη πώρωση. Με αυτά τα δεδομένα, το άκρο αυτό, είναι αδύνατο να μπορέσει να χρησιμοποιηθεί για βαριά εργασία και θα πρέπει να εξακολουθήσει να το προστατεύει μέχρι πλήρους πωρώσεως. Τα μέταλλα της οστεοσυνθέσεως, δυνατόν να χρειαστούν αφαίρεση στο μέλλον, τόσο από το βραχιόνιο, όσο και από την δεξιά ποδοκνημική». Ήταν η θέση του ότι η πώρωση του κατάγματος μπορεί να αντιμετωπιστεί μελλοντικά μόνο με χειρουργική επέμβαση. Αν η εγχείρηση είναι επιτυχής τότε τα προβλήματα θα εξαλειφθούν επειδή «το οστούν θα επανέλθει στο φυσιολογικό και η λειτουργία του ώμου να είναι φυσιολογική ίσως με κάποια ελάττωση δύναμης ή μυϊκού όγκου». Ήταν η θέση του ότι η σημερινή ατροφία οφείλεται στη μη χρήση του άκρου και ότι σε περίπτωση που η επέμβαση είναι επιτυχής, η Ενάγουσα δεν θα έχει οποιοδήποτε πρόβλημα που να την εμποδίζει να εκτελεί τις οικιακές εργασίες. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι η εγχείρηση για την οποία έκανε αναφορά στην κυρίως εξέταση του, είναι σοβαρή. Του υποβλήθηκε ότι είναι δύσκολη η πρόγνωση του αποτελέσματος μιας τέτοιας εγχείρησης με δεδομένο ότι η Ενάγουσα είχε ήδη υποβληθεί σε τρεις εγχειρήσεις χωρίς να πωρωθεί το κάταγμα. Η απάντηση που έδωσε ήταν η ακόλουθη: «Είχα αναφέρει όμως ότι πρέπει να ληφθούν υπόψη αυτή η ιδιαιτερότητα και η αδυναμία από αυτόν που θα αντιμετωπίσει την κατάσταση στο μέλλον. Ίσως θα μπορούσε να ολοκληρωθεί να έχουμε κέντρα τα οποία ασχολούνται πιο εξειδικευμένα με αυτές τις εγχειρήσεις όχι στην Κύπρο αλλά στο εξωτερικό οπότε σε αυτή την περίπτωση οι πιθανότητες μη πωρώσεως ή αποτυχίας είναι ελάχιστες». Ο ίδιος δεν θα ήθελε να αναλάβει τέτοια επέμβαση διότι δεν έχει εμπειρία σε διαφορετικές μεθόδους. Δέχτηκε ότι η Ενάγουσα σήμερα χρειάζεται βοήθεια για τις βαριές οικιακές εργασίες. Ρωτήθηκε αν η μυϊκή ισχύς, η συλληπτική ικανότητα του δεξιού χεριού της Ενάγουσας, έχει επηρεαστεί, και απάντησε ότι δεν μπορεί να σφίξει, όμως μπορεί να κάνει λεπτές κινήσεις με το δεξί της άκρο. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Παρακολούθησα με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες ενόσω αυτοί κατέθεταν κατά την ακροαματική διαδικασία και είχα την ευκαιρία να δω τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλοντο, το καλό ή κακό μνημονικό τους και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. (βλ. C & A Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. 1273, 1280-1281). ΄Εχω θέσει ενώπιον μου και το περιεχόμενο των εγγράφων που κατατέθηκαν ως τεκμήρια. Στην Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506 υποδεικνύεται ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία. Η Ενάγουσα μου έκανε καλή εντύπωση και την δέχομαι ως αξιόπιστη μάρτυρα. Η μαρτυρία της γύρω από τον τρόπο που έλαβε χώρα το δυστύχημα (στη μαρτυρία της γύρω από τις σωματικές βλάβες που υπέστη θα αναφερθώ στη συνέχεια) ήταν σαφής, σταθερή και θα έλεγα ότι σε γενικές γραμμές δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση. Συγκεκριμένα, αντεξεταζόμενη από τον ευπαίδευτο συνήγορο της Εναγομένης δεν αμφισβητήθηκε ότι το αυτοκίνητο της τελευταίας εισήλθε στην λωρίδα κυκλοφορίας της Ενάγουσας. Θεωρώ σκόπιμο να παραθέσω σχετικό απόσπασμα από την αντεξέταση της Ενάγουσας. «Το ότι επέρασε εκεί τους 90 πόντους ή κάποιους πόντους στην πάντα σου δεν σημαίνει ότι έκαμε στραβοτιμονιά. Μπορεί να ερχόταν λοξώς δεξιά κατά πάνω σου;» Ας σημειωθεί πως η Εναγομένη δεν κλήθηκε να καταθέσει για να αναφέρει πως έλαβε χώρα το δυστύχημα. Να αναφέρω εδώ πως η Ενάγουσα στην προσπάθεια της να αποδείξει ότι η Εναγομένη υπήρξε αμελής, κατέθεσε τα πρακτικά ποινικής υπόθεσης που καταχωρίστηκε εναντίον της Εναγομένης σε σχέση με το εν λόγω δυστύχημα. Σύμφωνα με τα πρακτικά της ποινικής υπόθεσης, τεκ.13, και τα παραδεκτά γεγονότα, η Εναγομένη για το συγκεκριμένο δυστύχημα παραδέχτηκε κατηγορία για αμελή οδήγηση που της απαγγέλθηκε. Ωστόσο μελετώντας προσεχτικά τα πρακτικά της ποινικής υπόθεσης διαπιστώνω ότι ουσιαστικά δεν παραδέχτηκε τα γεγονότα τα οποία εξέθεσε η κατηγορούσα αρχή και τα οποία στοιχειοθετούσαν την αμέλεια της για το δυστύχημα. Η ίδια ανέφερε στο Ποινικό Δικαστήριο ότι παραδέχεται την κατηγορία επειδή μια κοπέλα μαρτύρησε ότι οδήγησε το αυτοκίνητο της στα δεξιά, για να προσθέσει ότι δεν θυμόταν πως έγινε το δυστύχημα. Υπό το φως των πιο πάνω, δεν θα δώσω καμιά βαρύτητα στην παραδοχή της στο Δικαστήριο ως επίσης και στην παραδοχή της στην Αστυνομία (τεκ.6). (Για το πως προσεγγίζεται και πως αξιολογείται σε πολιτική διαδικασία παραδοχή κατηγορίας σε ποινική υπόθεση δες Χ"Ιωάννου ν. Μπουκάριος
(1995)1 Α.Α.Δ. 131 και Ευαγγέλου ν. Γιαννακού
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 310.) Ο εξεταστής της υπόθεσης Αναπλ. Λοχ. 504 Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.1) μου έκαμε καλή εντύπωση ως μάρτυρας και δέχομαι τη μαρτυρία του. Καλή εντύπωση μου έκαναν και οι μάρτυρες Γεώργιος Τζιηρκαλλής (Μ.Ε.2) και Κατερίνα Ππασιά (Μ.Ε.4) τη μαρτυρία των οποίων επίσης δέχομαι. Κατ' επέκταση προβαίνω σε ανάλογα ευρήματα. Τη μαρτυρία της Ενάγουσας ότι «πονεί συνέχεια το δεξί της χέρι» και ότι σε κάθε κίνηση του δεξιού χεριού της πονεί, δεν την δέχομαι αφού βρίσκω ότι σε αυτό το μέρος της μαρτυρίας της ήταν υπερβολική. Να προσθέσω ακόμη πως το μέρος αυτό της μαρτυρίας της έρχεται σε αντίθεση με τη μαρτυρία του Δρ. Χρ. Ηρακλέους (Μ.Ε.6), μάρτυρα που η ίδια κάλεσε, τον οποίο δέχομαι ως αξιόπιστο μάρτυρα αφού μου έκανε καλή εντύπωση. Ο εν λόγω μάρτυρας ανέφερε πως η Ενάγουσα έχει πόνο στις στροφές του ώμου και στην απαγωγή πάνω από 80°-90°, και πως όταν δεν κάνει κινήσεις δεν πονεί. Ηταν περαιτέρω η θέση του ότι η Ενάγουσα μπορεί να κάνει τις απλές οικιακές εργασίες χωρίς πόνο ενώ κάποιος πόνος θα υπάρχει όταν κάνει κάποια κίνηση δύναμης. Τέλος, ήταν η θέση του ότι η Ενάγουσα δεν μπορεί να σηκώνει με το δεξί της χέρι πολύ βαρετά αντικείμενα. Τα πιο πάνω ως επίσης και τα όσα εκτίθενται στο ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε, τεκ.15, σε σχέση με την αντιμετώπιση των τριών καταγμάτων που υπέστη η Ενάγουσα καθίστανται και ευρήματα του Δικαστηρίου. Την υπόλοιπη μαρτυρία της Ενάγουσας για την ταλαιπωρία που υπέστη και υφίσταται συνεπεία του σοβαρού τραυματισμού της, και για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει όταν κάνει κινήσεις δύναμης με το δεξί της χέρι, την αποδέχομαι αφού βρίσκω ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το δεξί της χέρι όπως και προηγουμένως. Ο ιατρός Κ.Χριστοδουλάκης (Μ.Υ.1), μου έκανε καλή εντύπωση και τον δέχομαι ως αξιόπιστο μάρτυρα. Αντεξεταζόμενος δέχθηκε χωρίς υπεκφυγές ότι η Ενάγουσα συνεπεία του τραυματισμού της ταλαιπωρήθηκε για μεγάλο χρονικό διάστημα και θα συνεχίσει να ταλαιπωρείται ενόσω δεν αποκαθίσταται το κάταγμα. Ηταν η θέση του ότι η Ενάγουσα δεν μπορεί να σφίξει με το δεξί της άκρο για να προσθέσει όμως ότι μπορεί να κάνει λεπτές κινήσεις χρησιμοποιώντας το δεξί της άκρο, το οποίο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βαριά εργασία. Οσον αφορά τον πόνο για τον οποίο παραπονείται η Ενάγουσα στο τέλος των κινήσεων (δες ιατρικό πιστοποιητικό που εξέδωσε, τεκ.16), ήταν η θέση του ότι αυτός έχει να κάνει με την κίνηση και τη χρήση του δεξιού άκρου. Τα πιο πάνω καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου. Τη μαρτυρία του ιατρού Ι.Καλούδη (Μ.Ε.5) σε σχέση με την σημερινή ανικανότητα της Ενάγουσας συνεπεία της ψευδάρθρωσης στο δεξί της χέρι, την απορρίπτω αφού η μαρτυρία του στο θέμα αυτό δεν ήταν σταθερή. Στην κυρίως εξέταση του ανέφερε ότι η Ενάγουσα δεν μπορεί να σηκώσει το δεξί της χέρι πάνω από 90° και συνεπώς όποιες εργασίες απαιτούν ανύψωση χεριού πάνω από 90°, αδυνατεί να τις εκτελέσει. Αντεξεταζόμενος γύρω από το ποιες εργασίες μπορεί η Ενάγουσα να κάνει, του υποβλήθηκε ότι οι περισσότερες εργασίες δεν απαιτούν ανύψωση χεριού πάνω από 90°. Αμέσως διαφοροποίησε τη μαρτυρία που είχε δώσει στην κυρίως εξέταση του και ανέφερε ότι προβλήματα παρουσιάζονται και στην περίπτωση που η Ενάγουσα ανυψώνει το χέρι της και στις 70° για να καταλήξει ότι στις 90° το πρόβλημα είναι πιο εμφανές, κάτι το οποίο βεβαίως δεν είχε αναφέρει στην κυρίως εξέταση του. Μάλιστα έδειξε να είναι ενοχλημένος λέγοντας τα εξής: «Δεν πρέπει να μπούμε σε τέτοιες λεπτομέρειες, σε ποιές κινήσεις και σε ποιές καθημερινές ασχολίες η ασθενής έχει πρόβλημα.» Και όμως γι' αυτές τις λεπτομέρειες είχε ερωτηθεί στην κυρίως εξέταση του και συνεπώς γνώριζε ότι αυτές ήταν ουσιώδεις. Μάλιστα όταν του υποβλήθηκε κατά την αντεξέταση πως για να σκουπίσει κάποιος δεν χρειάζεται να σηκώσει το χέρι του πάνω από 90°, αυτός απάντησε και πάλι ενοχλημένος «γιατί κολλήσατε στις 90°;». Τη μόνη μαρτυρία του που αποδέχομαι είναι ότι η Ενάγουσα δεν μπορεί να εκτελέσει χειρονακτική εργασία η οποία απαιτεί μυϊκή δύναμη ή ισχύ από το βραχιόνιο οστούν, μαρτυρία που υποστηρίζεται από την άλλη αξιόπιστη ιατρική μαρτυρία. ΑΜΕΛΕΙΑ - ΒΑΡΟΣ ΑΠΟΔΕΙΞΗΣ Το Δικαστήριο με βάση την πιο πάνω αξιόπιστη μαρτυρία βρίσκει ότι κατά πάντα ουσιώδη χρόνο η Ενάγουσα οδηγούσε το αυτοκίνητό της με αριθμούς εγγραφής ΕΑΖ082 στο δρόμο Δεκέλειας-Λάρνακας με πρόθεση να στρίψει δεξιά σε πάροδο για να μεταβεί στο χωριό της. Ελάττωσε ταχύτητα για να πλησιάσει στο σημείο του δρόμου που θα της επέτρεπε να στρίψει δεξιά. Ενώ ήταν σχεδόν σταματημένη και περίμενε να περάσει το εξ αντιθέτου ερχόμενο αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής DAF249 που οδηγούσε η Εναγομένη, η τελευταία οδήγησε το αυτοκίνητό της στη λωρίδα κυκλοφορίας που οδηγούσε η Ενάγουσα, με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με το αυτοκίνητο αυτής. Η σύγκρουση έλαβε χώρα στο σημείο "Χ" του τεκ.1, δηλαδή μέσα στη λωρίδα κυκλοφορίας που η Ενάγουσα οδηγούσε το αυτοκίνητό της. Ολα τα ευρήματα του εξεταστή της υπόθεσης κ. Ανδρέα Ανδρέου (Μ.Ε.1) επί του σχεδιαγράμματος, τεκ.2, καθίστανται και ευρήματα του Δικαστηρίου. Από τη σύγκρουση η Ενάγουσα τραυματίστηκε ενώ το αυτοκίνητο της καταστράφηκε ολοσχερώς. Το βάρος απόδειξης ότι κάποιος υπήρξε αμελής το φέρει ο διάδικος που προβάλλει τον εν λόγω ισχυρισμό ο οποίος και θα πρέπει να παρουσιάσει αποδεκτή και αξιόπιστη μαρτυρία που να αποδεικνύει τα συστατικά στοιχεία του αδικήματος της αμέλειας. (βλ. Σοφοκλέους v. Καλογήρου
(1997)1 Α.Α.Δ. 369). Η εκπλήρωση του καθήκοντος για επιμέλεια κρίνεται απρόσωπα και το θέμα αποφασίζεται με βάση την αντικειμενική θεώρηση των γεγονότων (βλ. Βίττη v. Αστυνομίας
(1990)2 Α.Α.Δ. 30, 39). Με βάση τα πιο πάνω, το Δικαστήριο βρίσκει ότι η ενέργεια της Εναγομένης να οδηγήσει το αυτοκίνητο της στη λωρίδα κυκλοφορίας όπου η Ενάγουσα οδηγούσε νομίμως και κανονικά το αυτοκίνητό της, και να συγκρουστεί με αυτό, xωρίς να δώσει οποιαδήποτε εξήγηση για την εν λόγω συμπεριφορά της, συνιστά τη γενεσιουργό αιτία του δυστυχήματος. Έπεται λοιπόν ότι η Εναγομένη υπήρξε αμελής. Δεν έχει τεθεί τίποτε ενώπιον μου από το οποίο να προκύπτει συντρέχουσα αμέλεια εκ μέρους της Ενάγουσας. Ας σημειωθεί πως κατά την ακροαματική διαδικασία δεν προωθήθηκε η θέση της Εναγομένης ότι το δυστύχημα έλαβε χώρα κατά τον τρόπο που η τελευταία ισχυρίζεται στο δικόγραφό της. Το Δικαστήριο βρίσκει πως η Ενάγουσα καμιά ευθύνη δε φέρει για το δυστύχημα και ότι γι΄ αυτό ευθύνεται αποκλειστικά η Εναγομένη. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Είναι καλά γνωστό ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να εξειδικεύονται στην Εκθεση Απαίτησης και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Με βάση την αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία, και με βάση τα παραδεκτά γεγονότα, η Ενάγουσα δικαιούται σε απόφαση για τις ακόλουθες ζημιές της: (α) £5.000.- για την αξία του καταστραφέντος αυτοκινήτου της. (β) £52.- για ιατρικές επισκέψεις (παραδεκτό γεγονός). (γ) £130.- για σύνταξη - έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών (παραδεκτό γεγονός ημερ. 28/2/06) (δ) £100.- για σύνταξή - έκδοση ιατρικού πιστοποιητικού του ιατρού Ι.Καλούδη. (ε) £50.- για σύνταξη - έκδοση δύο ιατρικών πιστοποιητικών του ιατρού Χρ.Ηρακλέους (παραδεκτό γεγονός ημερ. 3/5/06). (στ) £500.- για οικιακή βοηθό μέχρι την ημέρα της δίκης (παραδεκτό γεγονός). (ζ) £46.- για φάρμακα (παραδεκτό γεγονός). (η) £35.- για μεταφορικά (παραδεκτό γεγονός). (θ) £66.- για έξοδα εκτιμητή κ. Τζιηρκαλή (τεκ.10). (ι) £440.- για ιατρικά έξοδα στο Κέντρο «ΑΓΙΟΣ ΘΕΡΙΣΣΟΣ» (τεκ.11 και 12). Αξίωση για απώλεια μισθών H Eνάγουσα κατά το χρόνο του δυστυχήματος εργαζόταν με μηνιαίες απολαβές £400.-. Στην Εκθεση Απαίτησης ζητά £6.400.- (16 Χ £400) για απώλεια μισθών από 18/7/01 (ημερομηνία δυστυχήματος) μέχρι 17/12/02. Η πιο πάνω περίοδος καλύπτει 17 μήνες και όχι 16 όπως αναφέρεται στην Εκθεση Απαίτησης. Σύμφωνα με την αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία του κ. Ηρακλέους η Ενάγουσα βρισκόταν με αναρρωτική άδεια από την ημερομηνία του δυστυχήματος μέχρι τις 30/5/03. Το Δικαστήριο βρίσκει ότι για την πιο πάνω περίοδο ήταν ανίκανη για εργασία και συνεπώς δικαιούται τους μισθούς που έχασε, παρόλο που δεν αξιώνει αυτούς μέχρι τις 30/5/03. ΄Εχει όμως επανειλημμένα τονισθεί ότι, εφόσον η ζημιά, η οποία προκύπτει στο ενδιάμεσο, μεταξύ του δυστυχήματος και της δίκης αποκρυσταλλώνεται και είναι δεκτική αριθμητικού υπολογισμού, επιδικάζεται η συγκεκριμένη ζημιά υπέρ του ενάγοντος, υπό τον όρο, τυπικό κατ' ουσία, της θεσμικής εναρμόνισης της έκθεσης απαίτησης με τα δεδομένα της απόφασης του δικαστηρίου. (Μιχαήλ κ.ά. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.ά.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049, Fysco v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, και Θεοφάνους ν. Κουρουκλά, Πολιτικές Εφέσεις 11441 και 11444, απόφαση ημερομηνίας 14/6/06). Ως εκ τούτου η Ενάγουσα δικαιούται σε απόφαση για απώλεια μισθών από 18/7/01 - 30/5/03, δηλαδή για £8.975.-. Για την περίοδο μετά τις 30/5/03 θα αναφερθώ στη συνέχεια. Προς εναρμόνιση της δικογραφίας με την εκτυλιχθείσα υπόθεση της Ενάγουσας κατά την ακροαματική διαδικασία αναφορικά με την απώλεια μισθών, δίδονται οδηγίες όπως η Ενάγουσα καταχωρίσει τροποποιημένη Εκθεση Απαίτησης σε 10 ημέρες από την έκδοση της παρούσας απόφασης. AΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΝΑ ΥΠΟΒΛΗΘΕΙ ΣΕ ΤΕΤΑΡΤΗ ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ ΣΤΟ ΔΕΞΙ ΧΕΡΙ Κατά την ακροαματική διαδικασία έγινε αρκετός λόγος για το κατά πόσο μια τέταρτη εγχείρηση στο δεξί χέρι της Ενάγουσας θα επιφέρει επούλωση του κατάγματος. Ολοι οι ιατροί παραδέχθηκαν ότι μια τέτοια εγχείρηση είναι σοβαρή και ότι θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη το γεγονός ότι προηγήθηκαν τρεις ανεπιτυχείς εγχειρήσεις για την πώρωση του κατάγματος στο δεξί χέρι της Ενάγουσας. Ο ιατρός κ. Χριστοδουλάκης με την ειλικρίνεια που τον διακατείχε καθ' ον χρόνο κατέθετε ενώπιον του Δικαστηρίου, δέχθηκε πως είναι δύσκολη η πρόγνωση του αποτελέσματος μιας τέτοιας εγχείρησης, για να προσθέσει πως ο ίδιος δεν θα αναλάμβανε να διενεργήσει αυτή, αφού υπάρχουν άλλοι ιατροί με περισσότερη πείρα και εξειδίκευση σε συγκεκριμένες μεθόδους επέμβασης. ΄Οπως χαρακτηριστικά ανέφερε «μόνο ο Θεός μπορεί να προβλέψει κατά πόσο με την τέταρτη εγχείρηση θα επέλθει επούλωση του κατάγματος». Ο ιατρός κ. Ηρακλέους επίσης δεν ήταν σε θέση να αναφερθεί σε ποσοστά επιτυχίας μιας τέταρτης εγχείρησης όταν, όπως ανέφερε, προηγήθηκαν άλλες τρεις εγχειρήσεις χωρίς επιτυχία. Ούτε ήταν σε θέση να αναφέρει με βεβαιότητα ποια θα είναι η κατάσταση της Ενάγουσας μετά την τέταρτη εγχείρηση. Ας σημειωθεί πως και οι τρεις ιατροί που κατέθεσαν βρήκαν δικαιολογημένη την άρνηση της Ενάγουσας να υποβληθεί σε τέταρτη εγχείρηση. Υπό το φως των πιο πάνω, και με δεδομένο ότι η Ενάγουσα ταλαιπωρήθηκε αρκετά από τις τρεις προηγούμενες ανεπιτυχείς εγχειρήσεις, θεωρώ πως η απροθυμία της να υποβληθεί σε τέταρτη εγχείρηση, το αποτέλεσμα της οποίας είναι αβέβαιο, είναι δικαιολογημένη. Στο σημείο αυτό θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω ότι η Ενάγουσα αξιώνει ως ειδική αποζημίωση το ποσό των £2.000.- «δια νέαν εγχείρηση». Βεβαίως μια τέτοια αξίωση δεν εμπίπτει στις ειδικές αποζημιώσεις αλλά στις γενικές. Εν πάση περιπτώσει η εν λόγω αξίωση είναι καταδικασμένη σε αποτυχία αφού η Ενάγουσα στην Εκθεση Απαίτησής της ρητά αναφέρει ότι δεν επιθυμεί και δεν μπορεί να χειρουργηθεί εκ νέου. Συγκεκριμένα στην παράγραφο 8 (χ) της Εκθεσης Απαίτησης αναφέρει τα ακόλουθα: « ..... Η Ενάγουσα δεν μπορεί να χειρουργηθεί ξανά λόγω ψυχικής κόπωσης. Δικαιολογημένα δεν θέλει να χειρουργηθεί ξανά λαμβανομένου υπόψη των τριών χειρουργικών επεμβάσεων και της μη πώρωσης του κατάγματος του βραχιονίου οστού.» Το ίδιο επανέλαβε και στη μαρτυρία της κατά την ακροαματική διαδικασία. Ως εκ τούτου η πιο πάνω αξίωσή της απορρίπτεται. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ - ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ Είναι καλά γνωστό ότι αποφάσεις άλλων Δικαστηρίων μπορεί να είναι καθοδηγητικές, αλλά στο τέλος κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της γεγονότα. Στη Φοινικαρίδης κ.α. v. Γεωργίου κ.ά.
(1991)1 Α.Α.Δ. 457, διαβάζουμε τα ακόλουθα από τη σελίδα 489: «Πρέπει όμως να επαναλάβουμε πως στον τομέα αυτό, όσο και αν προηγούμενες αποφάσεις, ιδιαίτερα αποφάσεις των Κυπριακών Δικαστηρίων που αντικατοπτρίζουν τις δικές μας πραγματικότητες, προσφέρουν καθοδήγηση στο βαθμό που είναι συγκριτικές ως αποκαλυπτικές της επικρατούσας τάσης, δεν είναι δεσμευτικές. Σε κάθε υπόθεση είναι ανάγκη να γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές, έχοντας υπόψη τα ιδιαίτερα περιστατικά της και βέβαια να συνυπολογίζεται η μείωση, με την πάροδο του χρόνου, της αξίας του χρήματος. Σημειώνουμε εδώ, την τάση που παρατηρείται μέσα από τη νομολογία για πρόσδοση μεγαλύτερης σημασίας στον ανθρώπινο πόνο και της αγωνίας που προκαλεί η ανικανότητα που εκδηλώνεται με την επιδίκαση, με την πάροδο του χρόνου, πιο γενναιόδωρων αποζημιώσεων.» (Δες επίσης τις υποθέσεις Σπύρου v. Χατζηχαραλάμπους,
(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Ιακώβου v. Παπαδάκη κ.ά.
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 2079, 2095). Τέλος έχει τονιστεί ότι ο υπολογισμός των αποζημιώσεων καθίσταται περισσότερο άσκηση διακριτικής ευχέρειας παρά συνηθισμένη πράξη λήψης απόφασης (Ανδρέου v. Οικονομίδη
(1997)1 Α.Α.Δ. 1501). ΄Εχοντας ενώπιον μου τις πιο πάνω αρχές θα παραθέσω κάποιες αποφάσεις στις οποίες επιδικάστηκαν αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες. Βεβαίως, επαναλαμβάνω, τις πιο κάτω αποφάσεις τις παραθέτω απλώς ως ένδειξη, αφού έχω κατά νου ότι τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ τα ίδια. Υπόθεση Ανδρέου v. Θεμιστοκλέους
(2004)1 Α.Α.Δ. 355. Ο Ενάγοντας, νεαρός άντρας ηλικίας 20 ετών είχε υποστεί σοβαρά κατάγματα στις μετατάρσιες και τις μεταταρσοφαλαγγικές αρθρώσεις του δακτύλου του αριστερού άκρου βαθύ ακανόνιστο θλαστικό τραύμα με ρακοποίηση των μαλακών μορίων, αποκόλληση δέρματος και αποκάλυψη του οστού της κνήμης στο άνω ήμισυ 12 εκ. περίπου και βαθύ ακανόνιστο θλαστικό τραύμα με αποκόλληση δέρματος στην πρόσθια επιφάνεια του γόνατος μήκους 10 εκ. περίπου. Υποβλήθηκε σε πολλές πλαστικές επεμβάσεις για κάλυψη των τραυμάτων με δέρμα για τη βελτίωση της κινητικότητας της άρθρωσης του γόνατος, την απελευθέρωση των μυών και τη βελτίωση της κινητικότητας του κάτω άκρου. Μόνιμα κατάλοιπα: Δύσμορφες ουλές, παραμόρφωση και απώλεια κινητικότητας τριών δακτύλων, χωλότητα περιορισμένου βαθμού, περιορισμός κινητικότητας του αριστερού γόνατος, οίδημα κατά την ορθοστασία και πόνος κατά τη βάδιση. Πρωτόδικα επιδικάστηκαν £30.000.- ως γενικές αποζημιώσεις οι οποίες αυξήθηκαν σε £40.000.- κατ' έφεση. Υπόθεση Ζαχαρία κ.α. ν. Καραολή
(2004)1 Α.Α.Δ. 72. Η Εφεσίβλητη ηλικίας 35 ετών καθηγήτρια μαθηματικών, σύζυγος και μητέρα τεσσάρων παιδιών, εκ των οποίων τα τρία ήταν ανήλικα τραυματίστηκε σοβαρά στο δεξί χέρι με άμεσο κίνδυνο την απώλεια. Είχε υποβληθεί σε δέκα χειρουργικές επεμβάσεις τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό. Παρά το καλό αποτέλεσμα που προέκυψε μετά τις αλλεπάλληλες επεμβάσεις και τη φυσιοθεραπεία που ακολούθησε εντούτοις παρέμειναν μόνιμα προβλήματα. Παρουσιάζει μεγάλη δυσκαμψία και αδυναμία σύσφιξης του δεξιού χεριού, κατάσταση η οποία περιορίζει την κινητικότητα. Δυσκολεύεται να συγκρατεί αντικείμενα με αυτό το χέρι και δεν μπορεί να ασχοληθεί πλήρως με όλες τις εργασίες του σπιτιού. Δυσκολεύεται ακόμη στη προσωπική της περιποίηση. Δυσκολίες αντιμετωπίζει και στην εργασία της αφού δεν μπορεί να χρησιμοποιεί με άνεση πέννα και κιμωλία οι δε κινήσεις της έγιναν αργές. Επειδή εκ των πραγμάτων είναι πλέον υποχρεωμένη να χρησιμοποιεί πιο έντονα το αριστερό της χέρι προς υποβοήθηση του δεξιού, παρουσιάστηκε ωλένιος νευρίτιδα για την οποία θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Στη περιοχή του δεξιού χεριού υπάρχουν δύσμορφες ουλές, τραυματικές και χειρουργικές, σε όλη την έκταση του βραχίονα και στην εμπρόσθια επιφάνεια του αντιβραχίου. Έμμεσο αποτέλεσμα των τραυμάτων και της ακινησίας που ακολούθησε ήταν η αύξηση του βάρους της. Τέλος, αντιμετώπισε ένεκα της όλης κατάστασης και κάποιας μορφής ψυχολογικά προβλήματα. Πρωτόδικα επιδικάστηκαν γενικές αποζημιώσεις ύψους £28.000.- για τον φυσικό πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής. Οι εφεσείοντες αμφισβήτησαν, ανάμεσα σε άλλα και την ορθότητα των αποζημιώσεων που επιδικάστηκαν. Το Εφετείο απέρριψε την έφεση. Ο κ. Λουκαίδης αγορεύοντας ενώπιον του Δικαστηρίου έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην πιο πάνω απόφαση. Εχω θέσει ενώπιον μου τα όσα ανέφερε, ωστόσο θα πρέπει να λεχθεί πως στην εν λόγω υπόθεση δεν εξετάστηκε κατά πόσο το επιδικασθέν ως γενικές αποζημιώσεις ποσό ήταν χαμηλό, αλλά κατά πόσο ήταν ψηλό. Υπόθεση Constantin v. Αντωνιάδη
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1701. Ο εφεσίβλητος ηλικίας 16 ½ χρονών κατά το δυστύχημα και 23 ½ κατά την ολοκλήρωση της υπόθεσης, υπέστη, κατόπιν τροχαίου δυστυχήματος, εκτεταμένες εκδορές στο αριστερό ημιθωράκιο και στην εμπρόσθια επιφάνεια της αριστερής κνήμης, έντονη αιμάρθρωση στο γόνατο με επώδυνη και περιορισμένη κινητικότητα. Υπό γενική νάρκωση έγινε εκκενωτική παρακέντηση στο δεξιό γόνατο και αφαιρέθηκε μεγάλη ποσότητα αίματος. Διαπιστώθηκε ρήξη οπίσθιου χιαστού συνδέσμου. Τοποθετήθηκε στο γόνατο γύψινος επίδεσμος για περίοδο 2 εβδομάδων. Ακολούθησε φυσιοθεραπεία. Το γόνατο παρουσίαζε μεγάλη οπίσθια αστάθεια. Του έγινε δεύτερη αφαίρεση αιμάρθρου. Μετά από πάροδο αρκετών μηνών το γόνατο συνέχιζε να παρουσιάζει αστάθεια και ήταν επώδυνο. Το 1996 ο εφεσίβλητος κατετάγη ως βοηθητικός στο στρατό. Το 1999 υπέστη τραυματισμό του ιδίου γόνατος. Υπεβλήθη σε χειρουργική θεραπεία και του έγινε αφαίρεση του έσω μηνίσκου. Το γόνατο μέχρι τη δίκη ήταν ασταθές και επώδυνο και κρίθηκε ότι η κατάσταση είναι μόνιμη και τον δυσκολεύει στις δραστηριότητες του τρέξιμο, παρατεταμένη βάδιση και ορθοστασία, ανεβοκατέβασμα της σκάλας και περπάτημα σε ανώμαλο έδαφος. Ξεκίνησαν πρώϊμες για την ηλικία του αλλοιώσεις. Αναγκαιότητα εγχείρησης στο μέλλον. Το ποσό των £40.000.- που επιδικάστηκε από το πρωτόδικο δικαστήριο για γενικές αποζημιώσεις, αν και θεωρήθηκε κάπως υψηλό δεν κρίθηκε έκδηλα υπερβολικό. ΄Εχω θέσει ενώπιον μου και άλλες αποφάσεις στις οποίες έκαναν αναφορά οι ευπαίδευτοι συνήγοροι. Δεν αγνοώ το γεγονός ότι οι πιο πάνω αποφάσεις έχουν εκδοθεί προγενέστερα της παρούσας απόφασης, αφού είναι γνωστό ότι η αξία του χρήματος μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, Δεν χωρεί καμιά αμφιβολία ότι η Ενάγουσα υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς και ταλαιπωρήθηκε αρκετά. Η ταλαιπωρία της άρχισε από τη στιγμή της σύγκρουσης, αφού παρέμεινε γύρω στις δύο ώρες στο αυτοκίνητό της εγκλωβισμένη και σοβαρά τραυματισμένη, μέχρι που την απεγκλώβισε η Πυροσβεστική. Αμέσως μετά τον εγκλωβισμό της εισήλθε στο Νοσοκομείο Λάρνακας ως πολυκαταγματίας αφού είχε υποστεί (α) Κάταγμα της διαφύσεως του δεξιού βραχιονίου, (β) Κάταγμα έσω σφυρού της δεξιάς ποδοκνημικής και (γ) Κάταγμα αριστεράς πηχιοκαρπικής (Coles). Τοποθετήθηκαν νάρθηκες σε όλα τα κατάγματα. Στις 23/7/01 με γενική νάρκωση έγινε: Οστεοσύνθεση του (Δ) βραχιονίου (Παρασκευή κερκιδικού νεύρου το οποίο μακροσκοπικά ήταν άθικτο) και Κοχλίωση του έσω σφυρού (Δ) ποδοκνημική. Για το κάταγμα Colles (Αρ) καρπού, ο νάρθηκας παρέμεινε για συντηρητική αντιμετώπιση. Στο βραχιόνιο επανατοποθετήθη V-slab και νάρθηκας, στη (Δ) ποδοκνημική. Αρχές του Αυγούστου εξέρχεται του Νοσοκομείου με οδηγίες όπως παρακολουθείται στα εξωτερικά ιατρεία. Μεταβαίνει στην οικία της όπου για 3-4 μήνες παραμένει σχεδόν ακίνητη στο κρεβάτι. Της χορηγούσαν τροφή, την έπλεναν και την έπαιρναν στην τουαλέτα αφού τα δύο της χέρια και το ένα της πόδι ήταν στο γύψο. Στο δεξιό βραχιόνιο παρατηρήθηκε ψευδάρθρωση με αποτέλεσμα η Ενάγουσα να υποβληθεί και πάλι σε εγχείρηση στις 21/3/02 όπου με γενική νάρκωση λήφθηκαν μοσχεύματα από το λαγόνιο τα οποία τοποθετήθηκαν στο κάταγμα του βραχιονίου για ενίσχυση της πώρωσης. Κατά την παρακολούθηση της ασθενούς ο ακτινολογικός έλεγχος δεν παρουσίαζε ικανοποιητική πώρωση του κατάγματος (Δ) βραχιονίου με αποτέλεσμα στις 20/1/03 να υποβληθεί σε τρίτη επέμβαση κατά την οποία αφαιρέθηκε το υλικό οστεοσύνθεσης και τοποθετήθηκε μόσχευμα από το λαγόνιο με επανατοποθέτηση πλάκας. Η Ενάγουσα μετά από κάθε εγχείρηση υπέφερε. Εξακολουθεί μέχρι σήμερα να έχει πόνους στις στροφές του ώμου και στην απαγωγή πάνω από 80°-90°, δυσκολία κινήσεως του ώμου καθώς και δυσκολία χρήσεως του δεξιού άνω άκρου. Κάποιος πόνος παρουσιάζεται και στον αστράγαλο του δεξιού της ποδιού στην παρατεταμένη βάδιση και ορθοστασία. Από το δεξιό ώμο παρατηρείται ένας μικρός περιορισμός της κίνησης και τούτο κυρίως λόγω πόνου στην περιοχή του αγκώνος. Από το δεξιό αγκώνα παρατηρείται απώλεια πλήρους έκτασης κατά 10°-15° και απώλεια πλήρους κάμψης κατά 10°. Η στροφή του αντιβραχίου είναι φυσιολογική. Με βάση τα πιο πάνω δεδομένα το δεξί άκρο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βαριά εργασία ενώ η Ενάγουσα μπορεί να εκτελέσει τις απλές οικιακές εργασίες όχι όμως όπως προηγουμένως. Συνεπεία των χειρουργικών επεμβάσεων παραμένει στο δεξιό βραχίονα έξω πλάγια ουλή 20 εκατοστά κατά μήκος του μέλους. Παραμένουν επίσης δύο ουλές στις άκρες της λεκάνης, μια δεξιά και μια αριστερά, ως επίσης και μια ουλή στο δεξί πόδι κάτω στον αστράγαλο. ΄Εχοντας ενώπιόν μου όλα τα πιο πάνω και καθοδηγούμενος από τις αρχές που ισχύουν για την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων - απολαύσεων της ζωής και άλλα συναφή, κρίνω ότι το ποσό των £45,000.- είναι δίκαιο και εύλογο και επιδικάζεται προς όφελος της Ενάγουσας. ΑΞΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΥΣΑΣ ΓΙΑ ΑΜΟΙΒΗ ΟΙΚΙΑΚΗΣ ΒΟΗΘΟΥ. Σε σχέση με την πιο πάνω αξίωση σχετικές είναι οι υποθέσεις Φαραζή ν. Τζιάρα
(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 269 και Ζαχαρία κ.α. ν. Καραολή
(2004)1(Α) Α.Α.Δ. 72. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι στο στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας συμφώνησαν κάτω από το κεφάλαιο των ειδικών αποζημιώσεων ένα ποσό ύψους £500.- για αμοιβή οικιακής βοηθού. Παραμένει το τι δικαιούται η Ενάγουσα από τούδε και στο εξής. Με δεδομένο το εύρημα του Δικαστηρίου ότι δεν μπορεί να εκτελέσει τις οικιακές εργασίες όπως και προηγουμένως και με δεδομένη την αποδεκτή μαρτυρία της Ενάγουσας (η οποία σε αυτό το σημείο δεν αμφισβητήθηκε) ότι πληρώνει £20.- την εβδομάδα σε κοπέλα για να την βοηθά στις οικιακές εργασίες, βρίσκω ότι η Ενάγουσα καταβάλλει £80.- το μήνα για οικιακή βοηθό (£960.- ετησίως). Η Ενάγουσα κατά το χρόνο της δίκης ήταν 49 χρονών, παντρεμένη με 4 παιδιά τα οποία φροντίζει η ίδια (δεν έχει δοθεί μαρτυρία για την ηλικία των παιδιών). Αφού έλαβα υπόψη μου τα πιο πάνω, ως επίσης και το γεγονός ότι ο σύζυγος της είναι υποχρεωμένος να συμβάλλει στις ανάγκες του συζυγικού οίκου και έγγαμης συμβίωσης (Σολέας ν. Σολέα,
(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 904), βρίσκω ως δίκαιη πολλαπλασιαστική χρονική περίοδο τα 9 έτη για σκοπούς υπολογισμού της συγκεκριμένης απώλειας. Οπως έχει επανειλημμένα τονιστεί η διάρκεια της ζωής σπανίως συμπίπτει με τη διάρκεια της δυνατότητας για εργασία, την οποία συνήθως υπερβαίνει (Α.Panayides Contr. Ltd. v. Χαραλάμπους
(2004)1(Α) Α.Α.Δ. 416). Υπό το φως των πιο πάνω, η Ενάγουσα δικαιούται σε απόφαση για το ποσό των £8640.- (9 Χ 960) ως γενικές αποζημιώσεις για την μελλοντική απώλεια της ικανότητας της ως οικοκυράς. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΑΠΩΛΕΙΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΙΚΗΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ Η αξίωση αυτή προωθήθηκε έχοντας ως βάση τη θέση ότι η Ενάγουσα είναι ανίκανη για οποιαδήποτε εργασία. Το Δικαστήριο όμως βρίσκει ότι η Ενάγουσα μετά τις 30/5/03 δεν έχει πλήρη ανικανότητα για εργασία αλλά η ικανότητά της για εργασία έχει μειωθεί ουσιωδώς. Η ίδια η Ενάγουσα παραδέχτηκε πως τα προβλήματα που αντιμετωπίζει συνεπεία του τραυματισμού της στο δεξί χέρι δεν την εμποδίζουν να εργαστεί κάπου ως τηλεφωνήτρια. Για να προσθέσει βεβαίως ότι δεν μπορεί να «εξηγείται με τα τηλέφωνα», μαρτυρία που δεν δέχομαι αφού παρακολουθώντας την μου έδωσε την εντύπωση έξυπνου ανθρώπου ο οποίος μπορεί κάλλιστα να συνεννοηθεί και να εξηγηθεί στην Ελληνική γλώσσα με οποιοδήποτε. (Αυτό άλλωστε φαίνεται και από την καταγεγραμμένη μαρτυρία της). Ως η ίδια ανέφερε, δεν προσπάθησε να βρει άλλη ελαφριά εργασία, ούτε εξέτασε το ενδεχόμενο να απασχοληθεί μερικώς εργαζόμενη λίγες ώρες την ημέρα. Ας σημειωθεί πως η αξιόπιστη και αποδεκτή μαρτυρία του ιατρού του κ. Χριστοδουλάκη αναφέρει ότι η Ενάγουσα αυτό που δεν μπορεί να κάνει είναι να χρησιμοποιήσει το δεξί της άκρο για βαριά εργασία. Ο ιατρός ο κ. Ηρακλέους δέχθηκε αντεξεταζόμενος ότι η Ενάγουσα μπορεί να εκτελέσει διάφορες εργασίες οι οποίες δεν απαιτούν από αυτήν να σηκώνει με το δεξί της χέρι μεγάλο βάρος, και εργασίες που δεν απαιτούν να σηκώνει το χέρι της ψηλά για να πιάσει. Ανέφερε επίσης ότι η Ενάγουσα μπορεί να στέκεται, να ανεβαίνει σκαλιά και να εκτελεί τις συνηθισμένες οικιακές εργασίες, όπως μαγείρεμα και καθάρισμα. Παραμένει το ύψος της αποζημίωσης. ΄Οπου υφίστανται τα δεδομένα για τον προσδιορισμό του πολλαπλασιαστέου και του πολλαπλασιαστή, η χρήση της μεθόδου που σχετίζεται με αυτούς τους δείκτες είναι η εγκυρότερη προς καθορισμό της μελλοντικής απώλειας απολαβών (βλ. Μιχαήλ κ.ά. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ. κ.ά. (πιο πάνω). ΄Οπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά, υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, Κωμιάτη ν. Πόλιτσου κ.α.
(2001)1(Α) Α.Α.Δ. 226, Παναγή κ.α. ν. Κακόψιτου κ.α.
(2001)1Β Α.Α.Δ. 839, 868, St. Marina Sport.Promot.Ltd. v. Dimitrov
(2004)1(Γ) A.A.Δ. 1663). Στην Τρύφωνος ν. Σωτηρίου
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1305, το πρωτόδικο Δικαστήριο έλαβε υπόψη του τη διαφορά μεταξύ των προηγούμενων απολαβών του Ενάγοντα και των απολαβών του μετά τον τραυματισμό. Η εισήγηση ενώπιον του Εφετείου ότι δεν λήφθηκε υπόψη από το Πρωτόδικο Δικαστήριο η απώλεια της ικανότητας προς κερδαίνειν και η απώλεια στην εργατική αγορά, δεν εξετάστηκε από το Εφετείο επειδή δεν αναπτύχθηκε στο περίγραμμα. Στην παρούσα υπόθεση το Δικαστήριο δεν έχει μαρτυρία για τις απολαβές της Ενάγουσας συνεπεία της μείωσης της ικανότητάς της για εργασία, αφού η αξίωση αυτή, ως αναφέρθηκε πιο πάνω, προωθήθηκε πάνω στη βάση ότι η Ενάγουσα έχει απωλέσει παντελώς την ικανότητά της για εργασία. Θεωρώ πως στην παρούσα υπόθεση δεν προσφέρεται η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Στην υπόθεση Θεοφάνους ν. Κουρουκλά (πιο πάνω) τονίστηκε ότι η έλλειψη μαρτυρίας για τα εισοδήματα που θα είχε από το νέο επάγγελμά του ο Ενάγων δικαιολογημένα «οδήγησε σε υπολογισμό του ποσού των αποζημιώσεων για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας κατ' αποκοπή». Στην παρούσα υπόθεση αφού έλαβα υπόψη μου την ηλικία της Ενάγουσας, την επαγγελματική της κατάσταση και κατάρτιση, τη φύση της ανικανότητάς της και την περιορισμένη της μόρφωση, κρίνω ότι το ποσό των £30,000.- συνιστά εύλογη και δίκαιη αποζημίωση. ΤΟΚΟΣ. Στην υπόθεση Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, δίδονται οι κατευθυντήριες γραμμές για την επιδίκαση τόκων. (Δες επίσης υπόθση Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1847). Οσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία κλπ θα συμφωνήσω με τη θέση του κ. Λουκαϊδη ότι είναι ορθό και δίκαιο να επιδικαστεί τόκος όχι από την ημερομηνία του δυστυχήματος αλλά από την ημερομηνία καταχώρισης της Εκθεσης Απαίτησης, δηλαδή από τις 7/1/02. Στην πιο πάνω απόφαση κατέληξα αφού έλαβα υπόψη μου ότι κάποια καθυστέρηση προκλήθηκε συνεπεία του γεγονότος ότι η Ενάγουσα τροποποίησε σε μεταγενέστερο στάδιο την Εκθεση Απαίτησης της. Οσον αφορά στις αποζημιώσεις για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας το ποσό αυτό θα φέρει τόκο προς 8% από σήμερα. (Δες υπόθεση Λεριός ν. Αλεξίου κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1220.) Το ίδιο ισχύει και για τις αποζημιώσεις για τη μελλοντική απώλεια της ικανότητας της ως οικοκυράς. Οσον αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις έχοντας υπόψη μου τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Φοινικαρίδης (πιο πάνω) θεωρώ σκόπιμο όπως επιδικαστεί τόκος από 1/1/04. Υπό το φως όλων των πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγομένης για τα ακόλουθα ποσά: (α) £15.394.- ως ειδικές αποζημιώσεις με τόκο 8% από 1/1/04 μέχρι εξόφλησης. (β) £45,000.- ως γενικές αποζημιώσεις για πόνο, ταλαιπωρία, απώλεια ανέσεων κλπ. με τόκο 8% από 7/1/02 μέχρι εξόφλησης. (γ) £30,000.- για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας με τόκο 8% από σήμερα. (δ) £8640.- για μελλοντική απώλεια ικανότητας της Ενάγουσας ως οικοκυράς με τόκο 8% από σήμερα. Τέλος, η Εναγομένη καταδικάζεται στα έξοδα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. I. Ιωαννίδης, A.E.Δ. AKΣ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο