Lilian Audret Maria ν. Μιχάλη Πίττα κ.α., Αρ. Αγωγής: 855/06, 25 Οκτωβρίου, 2006

(1992)1 Α.Α.Δ. 828 ισχυρίστηκε ότι εάν ο νομοθέτης ήθελε να επεκτείνει την δικαιοδοσία του Δικαστηρίου σε ακίνητα τα οποία ευρίσκονται εκτός της Κύπρου θα το έκανε με ρητές διατάξεις. Αναφέρθηκε στην ερμηνεία που αποδίδεται στον όρο «ακίνητη ιδιοκτησία» από το άρθρο 2 του περί Ακίνητης Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμου Κεφ. 224 και επεσήμανε ότι το ακίνητο θα πρέπει να βρίσκεται εντός επαρχίας της Κύπρου για να ενταχθεί εντός της έννοιας του άρθρου

1. Το συγκεκριμένο άρθρο παραπέμπει στο Επαρχιακό Δικαστήριο στην επαρχία του οποίου βρίσκεται η ακίνητη ιδιοκτησία. Ο κος Φράγκος από την αντίπερα όχθη εισηγήθηκε ότι το άρθρο 21 εδάφιο 2 του περί Δικαστηρίων Νόμου δίδει εξουσία στο Δικαστήριο να εκδικάσει την υπόθεση αφού η αγωγή επεδόθηκε στους Εναγόμενους στην Λάρνακα, όπου διαμένουν. Ισχυρίστηκε, ότι υπάρχει ένα συμφωνητικό έγγραφο, το οποίο παραβιάστηκε και η αγωγή κινήθηκε και επεδόθη στην Κύπρο αφού εδώ κατοικούν οι Εναγόμενοι-Καθ΄ ων η Αίτηση. Παρέπεμψε στην απόφαση, Ηλίας Τσιακλίδης ν. Τράπεζας Κύπρου, Πολ. Έφ. 11616, ημερ. 14.6.
2. Κατέληξε ότι η επιφύλαξη του άρθρου 21 εδάφιο 2 επιβεβαιώνει την δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Οι θ.1 και 2 της Δ.27 προβλέπουν τ΄ ακόλουθα: "
3. Any party shall be entitled to raise by his pleading any point of law, and any point so raised shall be disposed of by the Court at any stage that may appear to it convenient.
4. If in the opinion of the Court the decision of such point of law substantially disposes of the whole action, or of any distinct cause of action, ground of defence, counter-claim, or reply therein, the Court may thereupon dismiss the action or make such other order therein as may be just." Σ΄ ελεύθερη μετάφραση: «
5. Κάθε διάδικος έχει το δικαίωμα να εγείρει με το δικόγραφό του οποιοδήποτε νομικό σημείο και οποιοδήποτε τέτοιο σημείο μπορεί ν΄ αποφασιστεί από το Δικαστήριο σ΄ οποιοδήποτε στάδιο αυτό κρίνεται σκόπιμο.
6. Εάν κατά τη γνώμη του Δικαστηρίου η απόφανση επί του συγκεκριμένου σημείου ουσιαστικά κρίνει την τύχη της αγωγής, ή οποιαδήποτε ξεχωριστή αιτία αγωγής, την βάση της υπεράσπισης, ανταπαίτησης ή απάντησης το Δικαστήριο μπορεί να απορρίψει αυτή τούτη την αγωγή ή να εκδώσει τέτοια άλλα διατάγματα σ΄ αυτήν που κατά την γνώμη του είναι δίκαια.» Η νομολογία που διέπει τον καθορισμό και την επίλυση θέματος βάσει της Δ.27 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών συνοψίστηκε στην απόφαση Λανίτη Λτδ & Άλλοι ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας κ.ά

(1991)1 Α.Α.Δ. στη σελίδα 228: «Η φύση του νομικού θέματος, μάλιστα, καθιστούσε την επίλυση του, βάσει της Δ.27, επιβεβλημένη επειδή έθιγε την καθ΄ ύλη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου. Θέματα που άπτονται της αρμοδιότητας του δικαστηρίου πρέπει να επιλύονται το ενωρίτερο δυνατό. Είναι αντινομικό το δικαστήριο να αναλαμβάνει και να ασκεί δικαιοδοσία εκτός του πεδίου της αρμοδιότητάς του.» Το ζήτημα της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου να εκδικάσει οποιανδήποτε υπόθεση είναι θέμα δημόσιας τάξης. Το ίδιο το Σύνταγμα, στο Άρθρο 30, καθορίζει ότι «κάθε άτομο δικαιούται ........... ενώπιον αμερόληπτου, ανεξάρτητου και αρμόδιου Δικαστηρίου». Λόγω της υφής του το ζήτημα αυτό μπορεί να εξεταστεί από το Δικαστήριο αυτεπάγγελτα σε οποιοδήποτε στάδιο. Βλ. Παναγιώτου ν. Χ" Κυριάκου

(1991)1 Α.Α.Δ. 362, Sevegep Ltd ν. United Sea Transport Ltd and Another

(1989)1 C.L.R. (G) 729 και Theofanous v. Georghiou

(1969)1 C.L.R. 203. Η ύπαρξη δικαιοδοσίας προς επίλυση της αναφυόμενης διαφοράς αποτελεί προϋπόθεση για την εκδίκαση της υπόθεσης. Το Δικαστήριο επιλαμβάνεται θεμάτων που άπτονται της δικαιοδοσίας του σ΄ οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, δεδομένου ότι όλα τα σχετικά γεγονότα βρίσκονται ενώπιον του Δικαστηρίου. Από τη στιγμή που το Δικαστήριο είναι σε θέση να διαγνώσει ότι στερείται αρμοδιότητας, τότε, οφείλει να μην προχωρήσει πιο πέρα γιατί ως αναρμόδιο, η όποια απόφασή του, δεν θα μπορούσε να έχει νόημα. Η νομολογία ορίζει ότι η δικαιοδοσία του δικαστηρίου να επιληφθεί διαφοράς προσδιορίζεται από τα γεγονότα που συνθέτουν την απαίτηση. Βλ. Sartas Importers Distributors Ltd v. Μαρουλλή

(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1446 και Μούρτζινος ν. Global Cruises Ltd

(1992)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1160. Πρωταρχικό μου καθήκον είναι λοιπόν, σύμφωνα με τις αρχές που η νομολογία έχει καθορίσει, να εξετάσω το θέμα της δικαιοδοσίας και μόνο αν κρίνω ότι έχω δικαιοδοσία θα μπορώ να προχωρήσω στην περαιτέρω εξέταση της ουσίας της υπόθεσης. Βλ. Kolokoudias v. Varnavidou

(1988)1 Α.Α.Δ. 566 και Παπακόκκινου ν. Landbroke Group P.L.C.

(1999)1 Α.Α.Δ. 838 όπου στην σελ. 844 αναφέρθηκαν τ΄ ακόλουθα: «Ένα πολιτικό δικαστήριο για ν΄ αναλάβει δικαιοδοσία για επίλυση συγκεκριμένης διαφοράς πρέπει να έχει ταυτόχρονα καθ΄ ύλη και κατά τόπο αρμοδιότητα». Κατά την άποψή μου για να αποφασιστεί κατά πόσο το Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να εκδικάσει την υπό εξέταση αγωγή θα πρέπει να εξετάσει, ως πρώτο θέμα, την κατά τόπο αρμοδιότητά του. Η κατά τόπο αρμοδιότητα των Επαρχιακών Δικαστηρίων καθορίζεται από το άρθρο 21 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν.14/60)όπως αυτό τροποποιήθηκε. Το άρθρο 21 εδάφιο

(1)προνοεί ότι: «Το Επαρχιακό Δικαστήριο, τηρουμένων των διατάξεων του άρθρου 19, θα έχει πρωτόδικη δικαιοδοσία για να ακούει και αποφασίζει οποιαδήποτε αγωγή σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 22 όταν- (α) η βάση της αγωγής έχει προκύψει είτε εξ ολοκλήρου είτε μερικά εντός των ορίων της επαρχίας για την οποία το δικαστήριο καθιδρύθηκε (β) ο εναγόμενος ή οποιοσδήποτε από τους εναγόμενους, κατά το χρόνο της έγερσης της αγωγής, διαμένει ή διεξάγει επάγγελμα εντός της επαρχίας για την οποία καθιδρύθηκε το δικαστήριο. (γ) ...................... (δ) .......................» Το δε εδάφιο 2 του ιδίου άρθρου προνοεί: «

(2)Όταν η αγωγή αφορά σε διανομή ή πώληση οποιασδήποτε ακίνητης ιδιοκτησίας ή οποιοδήποτε άλλο θέμα που αφορά σε ακίνητη ιδιοκτησία, αυτή θα εισάγεται στο Επαρχιακό Δικαστήριο της επαρχίας εντός της οποίας βρίσκεται η ιδιοκτησία αυτή. Για τους σκοπούς του εδαφίου αυτού, αν όλοι οι ενδιαφερόμενοι είναι Κύπριοι «επαρχία» περιλαμβάνει και τις Κυρίαρχες Περιοχές των Βάσεων:» Σημαντική είναι και η επιφύλαξη του εδαφίου 2 του ίδιου άρθρου: «Νοείται ότι, τηρουμένων των διατάξεων οποιουδήποτε άλλου ειδικού Νόμου, απαίτηση για απόδοση καθυστερημένων μισθωμάτων που προκύπτει από σύμβαση μισθώσεως ακινήτου ή απαίτηση για καταβολή αποζημιώσεως ένεκα αθέτησης πωλητηρίου ή ενοικιαστηρίου εγγράφου ή άλλης σύμβασης που αφορά την ακίνητη ιδιοκτησία δύναται να εισαχθεί στο Επαρχιακό Δικαστήριο, όπως προβλέπεται στο εδάφιο

(1)του άρθρου αυτού.» Η πιο πάνω επιφύλαξη του άρθρου 21 εδάφιο 2 του Ν.14/60 έχει ερμηνευθεί πρόσφατα στην υπόθεση Τσιακλίδης (ανωτέρω), στην οποία με παρέπεμψε ο δικηγόρος της Ενάγουσας-Καθ΄ ης η Αίτηση. Στην υπόθεση αυτή είχε ζητηθεί διάταγμα πώλησης ακινήτων που βρίσκονταν στην Λάρνακα στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας. Το Ανώτατο Δικαστήριο κατέληξε ότι: «Η φράση «ένεκα της αθέτησης ..... άλλης σύμβασης που αφορά την ακίνητη ιδιοκτησία» καλύπτει πλήρως και την παρούσα περίπτωση και έτσι δίδεται δικαιοδοσία στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας με βάση τις πρόνοιες του εδαφίου 1 του άρθρου 21.» Η φύση της διαφοράς έγκειται στην παραβίαση ιδιωτικής συμφωνίας μεταξύ της Ενάγουσας-Καθ΄ ης η Αίτηση και των Εναγομένων-Αιτητών για την αποκατάσταση, από τους Εναγόμενους-Αιτητές, των πολεοδομικών παραβάσεων που αφορούσαν το ακίνητο το οποίο ευρίσκεται στην Αθήνα, συγκεκριμένα διαμέρισμα στην Βουλιαγμένη. Όμως, οι Εναγόμενοι-Αιτητές, είναι κάτοικοι Λάρνακας, πράγμα που δεν αρνούνται στην καταχωρισθείσα Υπεράσπισή τους, και αυτό είναι ένα γεγονός που το Δικαστήριο δεν μπορεί να παραγνωρίσει. Με βάση τις πιο πάνω διαπιστώσεις δηλαδή ότι οι Εναγόμενοι-Αιτητές είναι κάτοικοι της Επαρχίας Λάρνακας σε συνδυασμό με το γεγονός ότι η βάση της αγωγής αφορά «αθέτηση .......... άλλης σύμβασης που αφορά ακίνητη ιδιοκτησία» και καθοδηγούμενη από την πρόσφατη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου είναι η κατάληξή μου ότι το Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας κέκτηται δικαιοδοσία ν΄ εκδικάσει την παρούσα αγωγή δυνάμει της επιφύλαξης του άρθρου 21 εδάφιο 2 του Ν.14/60. Αναφορά θα πρέπει να γίνει και στον Κανονισμό 44/01 (Ε.Κ) του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ημερ. 22.12.2000 για τη διεθνή δικαιοδοσία, την αναγνώριση και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις. Το άρθρο 2 του Κανονισμού 44/01 προβλέπει ότι: «1. Με την επιφύλαξη των διατάξεων του παρόντος κανονισμού, τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο έδαφος κράτους μέλους ενάγονται ενώπιον των δικαστηρίων αυτού του κράτους μέλους ανεξάρτητα από την ιθαγένειά τους.» Ενώ το άρθρο 3 προνοεί ότι: «Τα πρόσωπα που έχουν την κατοικία τους στο έδαφος κράτους μέλους μπορούν να εναχθούν ενώπιον των δικαστηρίων άλλου κράτους μέλους μόνο σύμφωνα με τους κανόνες που περιλαμβάνονται στα τμήματα 2 εώς 7 του παρόντος κεφαλαίου.» Οι πιο πάνω πρόνοιες εξετάστηκαν στην υπόθεση Kalfelis and Schroder Case 189/87

(1988)ECR 5565 και το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο κατέληξε ότι ο γενικός κανόνας είναι ότι εναποτίθεται δικαιοδοσία στο δικαστήριο του κράτους μέλους, στο οποίο διαμένει ο εναγόμενος και οποιαδήποτε απόκλιση από τον κανόνα αυτό θα πρέπει ν΄ ερμηνεύεται αυστηρά και περιοριστικά. Φυσικά, η πιο πάνω αναφερθείσα υπόθεση αφορούσε τις πρόνοιες της Σύμβασης των Βρυξελλών του 1968 για τη διεθνή δικαιοδοσία και εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, της οποίας οι πρόνοιες είναι πανομοιότυπες με τον υπό αναφορά Κανονισμό 44/01, ο οποίος εκσυγχρόνισε την Σύμβαση των Βρυξελλών. Και επειδή σύμφωνα και με την Πέμπτη Τροποποίηση του Συντάγματος (Ν.127

(1)/06) ημερ. 28.7.06, Κανονισμοί που θεσπίζονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν νομική ισχύ στη Δημοκρατία ακόμα κ΄ αν θεωρηθεί ότι δεν έχω δικαιοδοσία δυνάμει της επιφύλαξης του άρθρου 21 εδάφιο 2, που εγώ θεωρώ ότι έχω, τότε ο Κανονισμός 44/01 του Συμβουλίου μου παρέχει το αναγκαίο δικαιοδοτικό πλαίσιο για να επιληφθώ της υπό εξέταση αγωγής αφού οι Εναγόμενοι διαμένουν στην Επαρχία Λάρνακας. Σ΄ αυτό το σημείο θ΄ ήθελα ν΄ αναφέρω ότι η απόφαση Κρητικός (ανωτέρω) στην οποία ο κος Ποιητής βάσισε τους ισχυρισμούς του είναι προγενέστερη της τροποποίησης του άρθρου 21

(2)του περί Δικαστηρίου Νόμου, το οποίο τροποποιήθηκε με το άρθρο 2 του Ν.102

(1)/92 στις 23.12.1992 ενώ η απόφαση εκδόθηκε 28.5.1992. Οπόταν, το σκεπτικό της δεν μπορεί ν΄ εφαρμοστεί στην υπό εξέταση υπόθεση. Σύμφωνα και με την Μουρτζίνος ν. Global Cruises Ltd (ανωτέρω): «Η απόφαση ως προς την ύπαρξη ή μη δικαιοδοσίας δεν μπορεί παρά να είναι το αποτέλεσμα της αντιπαραβολής των επιδίκων θεμάτων προς τις νομοθετικές πρόνοιες που καθορίζουν την δικαιοδοσία του Δικαστηρίου, δηλαδή την εξουσία του Δικαστηρίου, όπως αυτή καθορίζεται από τον δικαιοδοτικό νόμο, να επιλαμβάνεται θεμάτων που εγείρονται ενώπιον του για απόφαση σύμφωνα με τους δικονομικούς κανόνες.» Καθοδηγούμενη τόσο από την νομολογία, τον περί Δικαστηρίων Νόμο καθώς και από τον Κανονισμό 44/01 του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Κοινότητας καταλήγω ότι το επίδικο θέμα όπως έχει καθοριστεί σε συνάρτηση με τον τόπο κατοικίας των Εναγομένων-Αιτητών μου προσδίδει δικαιοδοσία ν΄ εκδικάσω την υπό εξέταση αγωγή. Ενόψει της πιο πάνω κατάληξης η παρούσα αίτηση απορρίπτεται με έξοδα σε βάρος των Εναγομένων-Αιτητών και υπέρ της Ενάγουσας-Καθ΄ ης η Αίτηση όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Θα καταβληθούν στο τέλος της διαδικασίας. (Υπ.) ........... Ε. Γεωργίου-Αντωνίου, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗ ΓΓ/ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο