ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΚΑΛΛΗ ν. ΠΑΥΛΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΟΥ, Αρ. Αγωγής: 4158/04, 27 Οκτωβρίου 2006

(1)του 1999 με τον οποίο τροποποιήθηκε το Κεφ. 6 του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, άρθρα 86 - 91 και στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας Δ.40 και Δ.48 Θ. 2, 3, 8 και 9. Η αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της Σταυρούλας Μήτση, στην οποία αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι ο εναγόμενος μέχρι σήμερα δεν έχει πληρώσει οποιοδήποτε ποσό έναντι του εξ αποφάσεως χρέους του και ότι εξ όσων κάλλιον γνωρίζει, πιστεύει και πληροφορείται ο εναγόμενος εργάζεται και έχει την οικονομική δυνατότητα να καταβάλλει Λ.Κ.200 μηνιαίως. Ο σκοπός της παρούσας διαδικασίας, όπως έχει λεχθεί στην απόφαση Φιλίππου v. Συνεργατικής Πιστωτικής Εταιρείας Παλλουριώτισσας

(1997)1 Α.Α.Δ. 1755, "είναι για τον προσδιορισμό των μέσων του εξ αποφάσεως χρεώστη. Το μέρος ΙΧ του Κεφ. 6 έχει εξεταστικό χαρακτήρα και εστιάζεται στη διαπίστωση των πόρων και μέσων του χρεώστη". Από την εξέταση του καθ΄ ου η αίτηση προέκυψε ότι είναι 41 ετών παντρεμένος, πατέρας τεσσάρων παιδιών ηλικίας 16, 13, 12 και 3 ετών, αντίστοιχα. Διαμένουν σε τουρκοκυπριακή περιουσία, χωρίς ενοίκιο. Προηγουμένως ασκούσε το επάγγελμα του πελεκάνου σήμερα όμως δεν εργάζεται. Παρουσίασε σχετικά ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Βερεσιέ (Τεκμήριο Α) από το οποίο προκύπτει ότι ο καθ΄ ου η αίτηση παρουσιάζει πρόβλημα ψυχικής υγείας και ότι είναι ανίκανος για εργασία για 3 μήνες από τις 4.10.2006, ημερομηνία έκδοσης του. Ούτε η σύζυγος του εργάζεται σήμερα αφού μεταβαίνει καθημερινά, εκτός Κυριακής, για φυσιοθεραπεία στη Λευκωσία με το μικρότερο τους παιδί, το οποίο "έκοψε το δάκτυλο του με μαχαίρι". Τα εισοδήματα της οικογένειας συνίστανται στο επίδομα πολυτέκνων, Λ.Κ.250 - Λ.Κ.300 μηνιαίως. Τα έξοδα του, όπως ο ίδιος τα προσδιόρισε, είναι: · Λ.Κ.80 εβδομαδιαίως ψώνισμα στην υπεραγορά · Λ.Κ.60 τη διμηνία για το λογαριασμό του ηλεκτρικού ρεύματος · Λ.Κ.5 μηνιαίως για το κινητό τηλέφωνο · Λ.Κ.20 τη διμηνία για το λογαριασμό του νερού · Λ.Κ.5 μηνιαίως για το πετρέλαιο του αυτοκινήτου του · Λ.Κ.100 μηνιαίως ψώνισμα στη φρουταρία · Λ.Κ.60 περίπου μηνιαίως για το φούρνο (ψωμί, γάλα) · Λ.Κ.80 - Λ.Κ.100 μηνιαίως για την ένδυση και υπόδηση της οικογένειας του, σχολικά και άλλα σχετικά έξοδα · Λ.Κ.80 μηνιαίως έξοδα των παιδιών για το σχολείο · Λ.Κ.20 μηνιαίως ιατρικά έξοδα του καθ΄ ου η αίτηση - τα οποία προς το παρών χρωστά. Ο καθ΄ ου η αίτηση κατέθεσε πιστοποιητικό κοινωνικών ασφαλίσεων από το οποίο προκύπτει ότι δεν κατέβαλε κοινωνικές ασφαλίσεις μετά το 2004 (Τεκμήριο Β). Κατάθεσε επίσης αριθμό απλήρωτων ενταλμάτων φυλάκισης για την είσπραξη χρηματικής ποινής που εκκρεμούν στην Αστυνομία: · αρ. εντάλματος 1098/03 που αφορά καθυστερημένες δόσεις Λ.Κ.630 πλέον έξοδα Λ.Κ.62,50 στην αγωγή με αρ. 4647/94 (Τεκμήριο Γ). · αρ. εντάλματος 18448/98 και 18873/98 που αφορά ποσά Λ.Κ.121 και Λ.Κ.94 αντίστοιχα, σε σχέση με την αγωγή με αρ. 3410/90 (Τεκμήριο Δ). · αρ. εντάλματος 1477/00 και 265/99 που αφορά πρόστιμο ύψους Λ.Κ.90 και Λ.Κ.150, αντίστοιχα (Τεκμήριο Ε). · αρ. εντάλματος 18879/98 και 22873/98 που αφορά ποσά Λ.Κ.127,50 και Λ.Κ.84,90 σε σχέση με τις αγωγές 3692/94 και 3410/90 αντίστοιχα (Τεκμήριο Στ). · αρ. εντάλματος 6849/98 και 6160/99 που αφορά ποσά Λ.Κ.184,50 και Λ.Κ.95,50, αντίστοιχα, σε σχέση με τις αγωγές 3692/94 και 4647/94 (Τεκμήριο Η). · αρ. εντάλματος 1821/97 που αφορά ποσό Λ.Κ.279,25 και 2639/02 που αφορά Λ.Κ.250 πρόστιμο (Τεκμήριο Θ). · αρ. εντάλματος 11502/99 και 5195/97 που αφορά ποσά Λ.Κ.134,50 και Λ.Κ.156,50 σε σχέση με τις αγωγές 3410/90 και 2820/95, αντίστοιχα (Τεκμήριο Κ). · αρ. εντάλματος 3924/02 σε σχέση με καθυστερημένες δόσεις, πλέον έξοδα Λ.Κ.945,50 στην αγωγή 4647/94 (Τεκμήριο Λ). · αρ. εντάλματος 15292/02 σε σχέση με καθυστερημένες δόσεις, πλέον έξοδα Λ.Κ.668,37 στην αγωγή 4118/99 (Τεκμήριο Μ). · αρ. εντάλματος 3621/03 σε σχέση με καθυστερημένες δόσεις, πλέον έξοδα Λ.Κ.968,85 στην αγωγή 4118/99 (Τεκμήριο Ν). · αρ. εντάλματος 14853/00 σε σχέση με καθυστερημένες δόσεις, πλέον έξοδα Λ.Κ.327,50 στην αγωγή 2253/96 (Τεκμήριο Ξ). Ο καθ΄ ου η αίτηση ανέφερε ότι για να ζήσουν κάποτε παίρνουν δανεικά ενώ κάποτε λίγα λεφτά από τους γονείς της γυναίκας του. Ανέφερε επίσης ότι δοκίμασε να υποαπασχοληθεί αλλά το πρόβλημα υγείας του δεν του το επέτρεψε. Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ερμηνεύοντας τις καταργηθείσες διατάξεις του Κεφ. 6 έχει καθορίσει τις βασικές αρχές που το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη στην έκδοση διαταγμάτων μηνιαίων δόσεων. Το Δικαστήριο, αφού εξεταστεί ο οφειλέτης θα πρέπει να ισοζυγίσει την αναγκαιότητα το τυχόν διάταγμα για μηνιαίες δόσεις να είναι τέτοιο ώστε να είναι στα πλαίσια της πραγματικότητας, δίνοντας τη δυνατότητα στον ίδιο το χρεώστη να πληρώνει, ενώ από την άλλη θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αξίωση ενός πιστωτή που αναμένει να λάβει το προϊόν της εξ αποφάσεως οφειλής του το συντομότερο δυνατόν. Στην απόφαση Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. v. Κωνσταντίνου

(2000)1 Α.Α.Δ. 1034, τονίστηκε ότι: "Τα προβλεπόμενα από το νόμο μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο κράτους δικαίου" Η γενική αρχή την οποία πρέπει να ακολουθεί το Δικαστήριο είναι ότι η αποπληρωμή των εξ αποφάσεως οφειλών πρέπει να συναρτάται άμεσα με την αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη. Στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς v. Αταλέζα Λτδ

(1989)1 (Ε) Α.Α.Δ. 686, επιβεβαιώθηκε η αυστηρή προσήλωση στη γενική αρχή ότι η πληρωμή εξ αποφάσεως οφειλών πρέπει να εντάσσεται μέσα στα όρια που να επιτρέπουν ταυτόχρονα και την αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη. Λέχθηκε ότι η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή χρέους με δόσεις συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση, στέγαση, διατροφή, ιατρική περίθαλψη, μόρφωση παιδιών και ευχέρεια για οικονομική διακίνηση του οφειλέτη. Δαπάνες για τσιγάρα, ποτά, διασκέδαση, καφενεία κ.λ.π. θεωρούνται ως μη αναγκαία έξοδα (βλ. Soteriades v. Koutsiou

(1970)1 C.L.R. 25, Chrysostomou Athanasiou

(1981)1 C.L.R. 669, Λ. Σάββα v. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις ) Λτδ, Πολιτική Έφεση 9542, 20.06.97). Όμως, έχει νομολογηθεί ότι δεν είναι ανεκτή η δημιουργία υποχρεώσεων άλλων από τις ουσιαστικά αναγκαίες και η επίκληση τους ως δικαιολογία για την αποφυγή πληρωμής του εξ αποφάσεως χρέους. Βλ. Anestos Adamou v. Xenophon Ioannides

(1963)2 C.L.R. 468. Μάλιστα, δε, στην υπόθεση Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Αραδίππου v. Ιακώβου

(1999)1 Α.Α.Δ. 2032 αποφασίσθηκε ότι η οικονομική ικανότητα της οφειλέτιδας να πληρώνει χρέος το οποίο δεν ήταν αναγκαίο για την διαβίωση της και της οικογένειας της υποδηλούσε ικανότητα της να πληρώνει το ισάξιο ποσό προς αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους. Λέχθηκαν τα ακόλουθα: "Δεν μπορεί να επιτραπεί σε οφειλέτη να δημιουργεί υποχρεώσεις άλλες από τις απαραίτητες για την αντιμετώπιση ουσιωδών αναγκών του ιδίου και της οικογένειας του και στη συνέχεια να τις προβάλλει ως δικαιολογία για την αδυναμία του να πληρώνει το εξ αποφάσεως χρέος του. Η εκούσια πληρωμή του ποσού των Λ.Κ.50,00 στην οποία η εφεσίβλητη παραδέχτηκε ότι προέβαινε μηνιαίως, εξυπακούει, χωρίς να παρίσταται ανάγκη για συζήτηση άλλων λεπτομερειών, ικανότητα της να καταβάλλει αυτό το ποσό προς ικανοποίηση του εξ αποφάσεως χρέους της." Έχει νομολογηθεί, περαιτέρω, πως άλλα χρέη για τα οποία δεν υπάρχει διαταγή μηνιαίων πληρωμών, ή μεταγενέστερες του δικαστικού χρέους υποχρεώσεις δεν έχουν προτεραιότητα στο εξ αποφάσεως χρέος (βλ. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. v. Κωνσταντίνου, ανωτέρω και Κλεοβούλου v. Μινέρβα Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ, Πολιτική Έφεση 11787, 2.2.2005). Σε περίπτωση φυσικών προσώπων, το Δικαστήριο αφού λάβει υπόψη του τα εισοδήματα του χρεώστη και τις οικογενειακές και προσωπικές του ανάγκες, μπορεί να διατάξει την καταβολή ποσού που είναι το περίσσευμα από τις απολαβές, μετά από την αφαίρεση εύλογου ποσού που είναι αναγκαίο για τη συντήρηση του χρεώστη και των εξαρτωμένων του (βλ. Gesico Photographic v. J.K. Video

(1991)1 Α.Α.Δ. 134). Η δυνατότητα εργοδότησης είναι παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη. Το γεγονός ότι κάποιος δεν εργάζεται δεν επαρκεί από μόνο του για να οδηγήσει στη μη έκδοση διατάγματος αν το Δικαστήριο ικανοποιηθεί ότι ο χρεώστης έχει τη δυνατότητα να εργαστεί αλλά ότι αυτό που ελλείπει στην περίπτωση είναι η βούληση του να εξεύρει εργασία (βλ. Παναγιώτου v. Μιχαήλ,

(1998)1 Α.Α.Δ. 422). Στην παρούσα υπόθεση η μόνη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου είναι εκείνη του καθ΄ ου η αίτηση και συνεπώς το Δικαστήριο καλείται να αξιολογήσει αυτά που ο καθ΄ ου η αίτηση κατέθεσε για να καταλήξει στην οικονομική του ευχέρεια για αποπληρωμή του χρέους του με δόσεις. Διαπιστώνω ότι ο καθ΄ ου η αίτηση κατέθεσε με απλό και φυσικό τρόπο, ειλικρίνεια και αυθορμητισμό. Έχω τη γνώμη πως ανέφερε γενικά την αλήθεια στο Δικαστήριο και αποδέχομαι τη μαρτυρία του όσον αφορά τα έξοδα και τις υποχρεώσεις του, καθώς και τα εισοδήματα του. Η εξέταση του καθ΄ ου η αίτηση δεν έφερε στο φως στοιχεία αποκαλυπτικά καλύτερης οικονομικής κατάστασης ούτε και έχει τεθεί ενώπιον μου οτιδήποτε που να αντικρούει τα όσα κατέθεσε. Έχοντας υπόψη ότι ο καθ΄ ου η αίτηση δεν εργάζεται, τα χαμηλά εισοδήματα της οικογένειας, Λ.Κ.250 - Λ.Κ.300, τα έξοδα της όπως ο ίδιος τα καθόρισε, Λ.Κ.730 περίπου μηνιαία, τα Τεκμήρια που κατέθεσε, καθώς και τις ανάγκες της οικογένειας για συντήρηση και διατροφή και γενικότερα μια αξιοπρεπή διαβίωση καταλήγω πως δεν υπάρχουν περιθώρια στο παρών τουλάχιστον στάδιο να διαταχθεί ο καθ΄ ου η αίτηση να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό για αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους του. Έχω την άποψη ότι η έκδοση οποιουδήποτε διατάγματος στην παρούσα περίπτωση θα επηρέαζε δυσμενώς την ικανότητα του καθ΄ ου η αίτηση να αντιμετωπίσει βασικές ανάγκες τόσο του ιδίου όσο και της οικογένειας του. (Βλ. Ανδρούλλα Θ. Στυλιανού v. Αριστείδη Χάρη Ανδρεάδη, Πολιτική Έφεση αρ. 11768 και Λουκία Στυλιανού v. Αριστείδη Χάρη Ανδρεάδη, Πολιτική Έφεση αρ. 11772, ημερομηνίας 4.4.2005). Αναπόφευκτα η αίτηση εναντίον του καθ΄ ου η αίτηση απορρίπτεται, χωρίς καμία διαταγή για έξοδα. (Υπ.) ....................................... Μ. Παπαϊωάννου, Ε.Δ. /Λ.Σ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο