Κατερίνα Καραμάνου ν. Samich Al Chalaini, Αρ. Αγ. 1551/03, 30.11.2006

Κατερίνα Καραμάνου ν. Samich Al Chalaini, Αρ. Αγ. 1551/03, 30.11.2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2006:A164 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Τ. Θ. Οικονόμου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγ. 1551/03 Μεταξύ: Κατερίνα Καραμάνου Ενάγουσας -και- Samich Al Chalaini Εναγόμενου Ημερομηνία: 30.11.

1. Εμφανίσεις: Για ενάγουσα: Ο κ. Γεωργίου με κα Ελευθερίου. Για εναγόμενο: Ο κ. Μιχαήλ για κ. Αμερικάνο. Α Π Ο Φ Α Σ Η Στις 13.10.2001, η ενάγουσα τραυματίστηκε σε τροχαίο ατύχημα για το οποίο ο εναγόμενος δέχθηκε πλήρη ευθύνη. Επίδικο πλέον είναι το θέμα των αποζημιώσεων. Η ενάγουσα μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Λάρνακας όπου και κρατήθηκε μέχρι τις 19.11.
2. Θεράπων ιατρός της ήταν ο δρ Γιώργος Κοκκινόφτας, ορθοπεδικός χειρούργος (Μ.Ε.7). Εξέτασαν επίσης την ενάγουσα, για σκοπούς ετοιμασίας ιατρικών πιστοποιητικών οι ορθοπεδικοί χειρούργοι δρ Γ. Ταντελές (Μ.Υ.6) και δρ Ηλ. Γεωργίου (Μ.Υ.1). Ο πρώτος ως μάρτυρας της ενάγουσας, ο δεύτερος για λογαριασμό της ασφαλιστικής εταιρείας που θα καλύψει τον εναγόμενο. Η εμπειρογνωμοσύνη των ιατρών δεν έχει αμφισβητηθεί. Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι η ενάγουσα, ως το αρχικό εύρημα του δρα Κοκκινόφτα, υπέστη δύο κατάγματα. Ένα στη διάφυση του αριστερού μηριαίου το οποίο ήταν συντριπτικό και ένα άλλο στη λεκάνη, στους ηβικούς κλάδους αμφοτέρων των πλευρών. Ενώ όμως ο δρ Κοκκινόφτας διαπίστωσε ήδη από 16.4.2002 πως τα κατάγματα ήταν πλήρως πορωμένα, ο δρ Ταντελές κατέθεσε ακτινογραφίες (Τεκμ. 13Α) που έλαβε και οι οποίες όπως ισχυρίστηκε και υπέδειξε δεικνύουν μη πορωθέν κάταγμα στον αριστερό ηβικό και ισχιακό κλάδο της λεκάνης με ελεύθερο οστικό τρίγωνο. Ενώ δε, διαπίστωσε κι αυτός πόρωση του κατάγματος του μηριαίου, είπε ότι υπάρχει βράχυνση του μηριαίου. Περαιτέρω διαπίστωσε ατροφία του τετρακεφάλου. Ο συνδυασμός αυτών των δεδομένων δημιουργεί αστάθεια, χωλότητα και δυσκολία στη βάδιση. Τέλος, διαπίστωσε περιορισμό της κάμψης του γόνατος από το φυσιολογικό όριο που φθάνει στις 135◦ , σε 50◦. Ως εξ αυτής της κατάστασης που δέον να θεωρείται μόνιμη αναπηρία, η ενάγουσα, καταλήγει ο δρ Ταντελές, δεν είναι ικανή για επιτέλεση της εργασίας της. Σημειώνεται ότι η ενάγουσα τέσσερεις ημέρες πριν από το δυστύχημα άρχισε να εργάζεται ως καθαρίστρια στη κουζίνα εστιατορίου. Στη δική της δε μαρτυρία ισχυρίστηκε πως ούτε τις οικιακές της εργασίες είναι σε θέση, ως εκ της κατάστασης της, να εκτελεί. Έτσι, απαιτεί αφενός απώλεια εισοδημάτων μέχρι την καταχώριση της έκθεσης απαίτησης, αλλά και για το μέλλον και αφετέρου αποζημίωση για τη δαπάνη για οικιακή βοηθό, αντίστοιχα. Για το τελευταίο αυτό ζήτημα έδωσε μαρτυρία και η θυγατέρα της, κα Άντρη Φιλίππου (Μ.Ε.4), ισχυριζόμενη ότι αναγκάστηκε να σταματήσει από την εργασία της, ως οικιακή βοηθός, για να βοηθά τη μητέρα της στο σπίτι. Όλα αυτά βέβαια θα πρέπει να κριθούν υπό το φως των ευρημάτων επί της ιατρικής μαρτυρίας. Έχω ήδη αναφερθεί στις βασικές θέσεις του δρα Ταντελέ που υποστηρίζουν ευθέως την εκδοχή της ενάγουσας για ανικανότητα τόσο στην αγορά εργασίας, όσο και στο σπίτι. Έχω επίσης αναφερθεί στη διαφορά από τη θέση του δρα Κοκκινόφτα περί πλήρους πόρωσης. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος της ενάγουσας, εισηγήθηκε εμμέσως πως δεν υπάρχει διαφορά διότι «προκύπτει ότι ο δρ Κοκκινόφτας είχε επικεντρωθεί στο κάταγμα του μηριαίου». Αυτή όμως η εισήγηση έμεινε χωρίς περαιτέρω εξήγηση με αναφορά στη μαρτυρία. Αντίθετα ο δρ Κοκκινόφτας όχι μόνο αναφέρεται γενικά σε «πλήρως πορωμένα κατάγματα», αλλά ειδικά αναφέρεται σε πόρωση του συγκεκριμένου κατάγματος (Τεκμ. 8). Όταν δε ετέθη στο δρα Ταντελέ η θέση του δρα Κοκκινόφτα περί πλήρως πορωμένων καταγμάτων, αυτός απλώς απάντησε ότι διαφωνεί απόλυτα. Ενώ δε ο δρ Ταντελές παρουσίασε ως ένα από τους παράγοντες που προκαλούν αστάθεια το κάταγμα στη λεκάνη, ο δρ Κοκκινόφτας είπε ότι το κάταγμα στη λεκάνη δεν προκαλεί αστάθεια. Πρόκειται σαφώς για δύο αντίθετες θέσεις από μάρτυρες της ίδιας πλευράς. Ως άνω ο δρ Ταντελές υποστήριξε τη θέση του περί μη πόρωσης και ελεύθερου οστικού τριγώνου με αναφορά στις ακτινογραφίες που έλαβε (Τεκμ. 13Α). Ο δρ Ηλ. Γεωργίου ανέφερε ότι έλαβε κι ο ίδιος ακτινογραφίες από τις οποίες διαπίστωσε, συμφωνώντας με το δρα Κοκκινόφτα, πλήρη επούλωση των καταγμάτων. Συμπλήρωσε δε, εξηγώντας εκτεταμένα, ότι κι αν ακόμα δεν είχε επουλωθεί το κάταγμα και υπήρχε ελεύθερο οστικό τρίγωνο, δεν θα εδικαιολογείτο λειτουργικό πρόβλημα. Δεν κατέθεσε, αντίθετα με το δρα Ταντελέ, τις ακτινογραφίες διότι, όπως είπε, δεν τις εντόπισε. Αυτό έδωσε έρεισμα στον ευπαίδευτο δικηγόρο της ενάγουσας να εισηγηθεί ότι δεν είναι λογικό ένας ιατρός που εξέτασε την ενάγουσα για τους σκοπούς της αγωγής να έλθει στο Δικαστήριο χωρίς τις ακτινογραφίες. Πάντως δεν υπέβαλε στο δρα Γεωργίου ότι η μη παρουσίαση των ακτινογραφιών είχε σκοπό να αποκρύψει δεδομένα. Σημείωσε επίσης ότι οι ακτινογραφίες του δρα Ταντελέ δεν υποδείχθηκαν στο δρα Γεωργίου. Αυτό είναι ορθό. Όμως δεν υπεδείχθησαν ούτε στο δρα Κοκκινόφτα (ως τεκμήρια για αναγνώριση εφόσον προηγήθηκε στο εδώλιο του μάρτυρα του δρα Ταντελέ), ενόψει της διαφορετικής θέσης δύο ιατρών μαρτύρων της ίδιας πλευράς. Εν προκειμένω έστω και χωρίς ακτινογραφίες, η θέση του δρα Ηλ. Γεωργίου υποστηρίζεται από τη θέση του δρα Κοκκινόφτα. Όντως, στο σημείο που υπέδειξε ο δρ Ταντελές ως μη πορωθέν υπάρχει, οπτικώς, διαφορά από την αντίστοιχη δεξιά πλευρά της λεκάνης. Βέβαια δεν θα αξιολογηθεί αυτοτελώς το σημείο αυτό ως εάν το Δικαστήριο να ήταν εμπειρογνώμονας. Εκείνο που είναι προς αξιολόγηση είναι η θέση του δρα Ταντελέ ότι πρόκειται για μη πορωθέν κάταγμα. Αυτή δε η θέση θα κριθεί μέσα από τη συνολική αξιολόγηση της μαρτυρίας. Ο δρ Κοκκινόφτας, αν και θεράπων ιατρός, δεν αναφέρεται σε κανένα από τα τρία ιατρικά πιστοποιητικά που κατατέθηκαν. (Τεκμήρια 8, 9 και 10) σε βράχυνση του μηριαίου, αν και αναφέρει πως η ενάγουσα περπατούσε χωλαίνοντας. Δέχθηκε ότι αν ήταν έκδηλη η βράχυνση θα το κατέγραφε. Απέδωσε δε, τη μη καταγραφή σε δύο ενδεχόμενα. Μπορεί, είπε στα αρχικά στάδια να μην ήταν εμφανής η βράχυνση λόγω της πόρωσης ή μπορεί να προκλήθηκε λόγω της δυσκαμψίας στο γόνατο. Η τελευταία όμως καταγεγραμμένη εξέταση της ενάγουσας από το δρα Κοκκινόφτα (Τεκμ. 10) δεν έγινε σε χρόνο που θα μπορούσε λογικά να ενταχθεί στα «αρχικά στάδια». Έγινε στις 14.9.2004, τρία σχεδόν χρόνια μετά τον τραυματισμό. Προς τι τότε η προσπάθεια του δρα Κοκκινόφτα να συνδέσει τη μη καταγραφή, και άρα τη μη διαπίστωση από τον ίδιο ως η μαρτυρία του ανωτέρω, βράχυνσης με το ενδεχόμενο περί «αρχικών σταδίων»; Ως προς το άλλο ενδεχόμενο που επικαλέστηκε, περί βράχυνσης λόγω της δυσκαμψίας, δεν έδωσε περαιτέρω εξήγηση. Αντίθετα, η ιατρική μαρτυρία περί βράχυνσης σαφώς συνδέει το θέμα με βράχυνση του μηριαίου οστού. Ασφαλής διαπίστωση βράχυνσης μπορεί να γίνει με μέτρηση επί ακτινογραφίας. Το ερώτημα πώς μπορεί η δυσκαμψία στο γόνατο να επιφέρει βράχυνση του μηριαίου οστού που να μπορεί να μετρηθεί σε ακτινογραφία μένει αναπάντητο. Όπως παραμένει ανεξήγητη η διαπίστωση βράχυνσης από τον ένα ιατρό μάρτυρα της ενάγουσας, τη στιγμή που άλλος μάρτυρας, θεράπων μάλιστα ιατρός, δεν διαπίστωσε βράχυνση. Η δε διαπίστωση του δρα Ταντελέ δεν έχει εξηγηθεί περαιτέρω. Αναφέρει απλώς ότι υπάρχει βράχυνση του μηριαίου. Αντίθετα ο δρ Ηλ. Γεωργίου με αξιοσημείωτη σαφήνεια και πειστικότητα εξήγησε τη δική του θέση ότι δεν υπάρχει βράχυνση. Θα ήταν πολύ παράδοξο, είπε, να υπάρχει βράχυνση αν λάβουμε υπόψη ότι η χειρουργική θεραπεία ως οστεοσύνθεση συνίστατο ακριβώς στο να τεθούν μαζί τα οστά του κατάγματος στη φυσιολογική τους θέση. Το κάταγμα, κατά το δρα Κοκκινόφτα και το δρα Ταντελέ, έγινε στο μέσο του μηριαίου. Δεν υπήρξε απώλεια, καταλήγει σχετικά ο δρ Γεωργίου, στη διάφυση του μηριαίου που θα μπορούσε να δικαιολογήσει τυχόν βράχυνση. Βράχυνση θα μπορούσε να υπάρξει, είπε σε άλλο σημείο, σε περίπτωση ανεπιτυχούς επανατοποθέτησης των κατεαγότων οστών στη φυσιολογική τους ανατομική θέση και άξονα. Τέτοια όμως εξήγηση δεν δόθηκε από τους άλλους ιατρούς. Με αναφορά στα παραπάνω και αξιολογώντας τα συνολικά, οι θέσεις του δρα Ταντελέ περί μη πόρωσης - ελεύθερου οστικού τριγώνου και περί βράχυνσης δεν είναι πειστικές. Εκθεμελιώνεται έτσι και η θέση του περί χωλότητας, υπόβαθρο της οποίας αποτέλεσαν τα παραπάνω στοιχεία. Εν προκειμένω ελέγχεται ως αβάσιμη και η μαρτυρία του δρα Κοκκινόφτα. Είπε ότι η ενάγουσα βαδίζει χωλαίνοντας. Η χωλότητα και η ανικανότητα για οικιακές εργασίες είναι συνέπειες συμβατές με τέτοιου είδους συντριπτικά κατάγματα, συνέχισε. Για να συμπληρώσει αμέσως πως δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος διάγνωσης των συνεπειών. Τέτοια κατάγματα μπορεί να προκαλέσουν τις ίδιες ή καλύτερες ή χειρότερες συνέπειες, είπε. Ένας ασθενής, κατέληξε, μπορεί όταν φύγει από το ιατρείο να τρέχει στο δρόμο, αλλά ο γιατρός δεν είναι «ντεντέκτιβ», ούτε έχει «πονόμετρο». Το ερώτημα όμως, δεν αφορούσε σε υποκειμενικά ζητήματα όπως ο πόνος ή οι ενοχλήσεις που μπορούν να συναρτώνται προς πτυχές της ιδιοσυγκρασίας. Το ερώτημα είναι αντικειμενικό. Είναι βάσιμη η εικόνα χωλότητας που έδωσε η ενάγουσα με κριτήριο τα ιατρικά δεδομένα; Η απάντηση του δρα Κοκκινόφτα εν προκειμένω ήταν, ως άνω, γενικόλογη, σε αντίθεση από τη σαφή εξήγηση που έδωσε για τη δυσκαμψία στο γόνατο με αναφορά ακριβώς στις κακώσεις. Δεν θα επεκταθώ εφόσον η δυσκαμψία αποτελεί κοινό τόπο με μόνη διχογνωμία στην έκταση της. Αναφέρομαι απλώς για να καταδείξω τη διαφορά στη σαφήνεια των τοποθετήσεων του δρα Κοκκινόφτα στη μία, αντίθετα από την άλλη περίπτωση. Αντίθετα, σαφής και πειστική ήταν και εν προκειμένω η μαρτυρία του δρα Ηλ. Γεωργίου. Η ενάγουσα, αναφέρει, προσκόμισε και χρησιμοποίησε κατά την παρουσία της στην κλινική του περπατητήρα βάδισης. Διαπίστωσε μειωμένη κάμψη στο γόνατο και μυϊκή ατροφία των μυών του αριστερού μηρού, αλλά η συνδεσμική σταθερότητα ήταν φυσιολογική, κάτι που αποτέλεσε κοινό τόπο και η κινητικότητα του ισχίου ποδοκνημικής και ποδός ήταν πλήρης. Αυτά και γενικά τα κλινικά ευρήματα δεν συνάδουν, καταλήγει, με την αναγκαιότητα χρήσης περπατητήρα. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του δρα Ηλ. Γεωργίου και τη μαρτυρία του δρα Κοκκινόφτα στο βαθμό που αναφέρεται στα αντικειμενικά ευρήματα του και όχι βέβαια το μέρος εκείνο της μαρτυρίας του που σαφώς διαμορφώθηκε για να συνάδει με τους ισχυρισμούς του δρα Ταντελέ ή για να δικαιολογήσει τις υπερβολές της ενάγουσας για χωλότητα και ανικανότητα. Η αποδοχή της μαρτυρίας Ηλ. Γεωργίου αφορά και τη θέση του για ελάττωση της πλήρους κάμψης του γόνατος κατά 30-35 μοίρες. Αξιολογώντας, ως άνω, τη μαρτυρία του δρα Γεωργίου, δεν έχω παραβλέψει τα περί του αντιθέτου επιχειρήματα του ευπαίδευτου δικηγόρου της ενάγουσας. Είπε ότι η μαρτυρία του δρα Γεωργίου ήταν περισσότερο θεωρητική και στηρίχθηκε σε μία μόνο εξέταση που του ανάθεσε να διενεργήσει η ασφαλιστική εταιρεία του εναγόμενου. Ενόψει δε της μαρτυρίας του δρα Γεωργίου για ευρεία συνεργασία με την εταιρεία, ο κ. Γεωργίου ανέφερε ότι ο δρ Γεωργίου έχει σημαντική σχέση και εξάρτηση και άρα, εισηγήθηκε, η μαρτυρία του πρέπει να κριθεί με επιφύλαξη. Ενώ, ο δρ Κοκκινόφτας, είπε, είναι ιατρός του δημοσίου χωρίς οποιαδήποτε συμφέροντα στην υπόθεση. Όμως δεν υπεβλήθη στον ίδιο ότι λόγω των σχέσεων ή των συμφερόντων του ήλθε στο Δικαστήριο με αλλότριους σκοπούς. Άλλωστε η μαρτυρία του αξιολογείται επί των συγκεκριμένων της στοιχείων. Ένα άλλο ζήτημα που κατά την εισήγηση του κου Γεωργίου κλονίζει τη μαρτυρία του δρα Γεωργίου είναι το ότι ενώ δέχθηκε ότι συνήθως αναφέρει στα πιστοποιητικά του το γεγονός ότι δεν υπάρχει βράχυνση, εδώ δεν κάμνει τέτοια αναφορά, οπότε «προκύπτει ότι παραλείπει δεδομένα που δεν βολεύουν», όπως το έθεσε ο κος Γεωργίου. Όσο κι αν είναι η πρακτική του δρα Γεωργίου να καταγράφει ότι δεν υπάρχει βράχυνση, δεν μπορώ να δεχθώ ότι η μη καταγραφή σε μία περίπτωση υποδηλώνει πως υπήρχε βράχυνση. Εν πάση περιπτώσει αυτό το στοιχείο αξιολογείται στα ευρύτερα πλαίσια της εικόνας του μάρτυρα. Άλλωστε, αυτή η θέση του κου Γεωργίου σαφώς υπονοεί ότι ο δρ Γεωργίου προέβη σε σκόπιμη απόκρυψη ουσιαστικών δεδομένων. Όμως, ό,τι υπεβλήθη στο μάρτυρα είναι απλώς πως «το γεγονός ότι δεν κατέγραψε ισοσκέλεια σημαίνει ότι δεν κατηύθυνε τη προσοχή του σε ζήτημα βραχύτητας και στηρίχθηκε στο πιστοποιητικό Κοκκινόφτα που δεν κάμνει αναφορά» και ότι «διέλαθε της προσοχής του». Είπε ακόμα ο κ. Γεωργίου ότι ενώ ο δρ Γεωργίου δέχθηκε ότι κάποια συντριπτικά κατάγματα δημιουργούν βράχυνση, απέκλεισε αντιφατικά αυτό το ενδεχόμενο εν προκειμένω κατά τρόπο απόλυτο. Όμως, ως άνω, ο δρ Γεωργίου εξήγησε συγκεκριμένα το γιατί στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν δικαιολογείται βράχυνση. Όπως εξίσου συγκεκριμένα εξήγησε ότι δεν δημιουργείται χωλότητα. Άλλο σημείο που υπέδειξε σχετικά ο κ. Γεωργίου αφορά το γεγονός ότι η χειρουργική τομή που έγινε στην ενάγουσα ήταν 29 εκατ., ενώ η συνήθης τομή, όπως είπε ο δρ Γεωργίου, είναι γύρω στα 25 εκατ.. Ρωτήθηκε κατά πόσο τούτο υποδηλοί ότι επρόκειτο για πιο σοβαρή περίπτωση. Απάντησε πως αποτελεί ένδειξη για ανάγκη μεγαλύτερης τομής. Μία συχνή τέτοια ανάγκη ανακύπτει, πρόσθεσε, σε περίπτωση αιμορραγίας οπότε επιβάλλεται ο εντοπισμός του αιμορραγούντος αγγείου και η απολίνωση του ώστε να σταματήσει η αιμορραγία. Ο κ. Γεωργίου χαρακτήρισε την απάντηση αυτή ως προσπάθεια υπεκφυγής με μία υποθετική αναφορά. Αυτή όμως η εισήγηση παραβλέπει ότι αμέσως μετά ο δρ Γεωργίου δέχθηκε ότι η μεγαλύτερη τομή θα μπορούσε να είναι ένδειξη συντριπτικότητας σε μεγαλύτερο μέρος. Όπως και τη γενικότερη του θέση, ανεξάρτητα από το μήκος της τομής, ότι το κάταγμα επουλώθηκε πλήρως σε φυσιολογική θέση χωρίς μετεγχειρητικές επιπλοκές. Περαιτέρω, ο κ. Γεωργίου εισηγήθηκε πως η θέση του δρα Γεωργίου ότι ένα ελεύθερο οστικό τεμάχιο δεν προκαλεί ενοχλήσεις, είναι αβάσιμη και σε αντίφαση με τη δική του θέση ότι μπορούν να υπάρχουν περιοδικές έστω ενοχλήσεις. Κατ΄ αρχή ο δρ Γεωργίου δεν είπε ότι το ελεύθερο τεμάχιο δεν προκαλεί ενοχλήσεις. Δεν δέχθηκε ότι υφίσταται ελεύθερο τεμάχιο. Είπε, ως άνω, ότι ακόμα κι αν υπήρχε δεν θα υπήρχε λειτουργικό πρόβλημα. Έδωσε δε, ως άνω, εκτεταμένες εξηγήσεις. Είπε ότι στους ηβοισχυακούς κλάδους της λεκάνης δεν υφίσταται κίνηση. Όταν φορτίζονται τα άκρα, η φόρτιση κατανέμεται στις αρθρώσεις του κάτω άκρου με τελικό αποδέκτη τις αρθρώσεις των ισχύων ψηλά στη λεκάνη. Πλην όμως στην κοτύλη της άρθρωσης του ισχύου και όχι στους ηβοισχυακούς κλάδους. Τα συνηθισμένα κατάγματα των ηβοισχυακών κλάδων δεν δημιουργούν λειτουργικές επιπτώσεις και αυτός είναι ο λόγος που δεν χειρουργούνται ακόμα και όταν παρουσιάζουν επιπλοκή μή επούλωσης. Κάτι που γίνεται μόνο σε περίπτωση πολλαπλών καταγμάτων λεκάνης που αφορούν και άλλα οστά. Ένα οστικό τεμάχιο που δεν έχει επουλωθεί, είπε, δεν κινείται, δεν βρίσκεται στο κενό, αλλά βρίσκεται μεμονωμένο και περιβάλλεται από μαλακά μόρια, περιλαμβανομένων συνδέσμων που δεν επιτρέπουν την κίνηση. Αυτές οι λεπτομερείς και πειστικές εξηγήσεις, δεν αποτελούν «απλώς μια θεωρία για το πώς κατανέμεται η πίεση», όπως ήταν η εισήγηση του ευπαίδευτου δικηγόρου της ενάγουσας. Ο κ. Γεωργίου εισηγήθηκε γενικότερα ότι ο δρ Γεωργίου επικεντρώθηκε, επιλεκτικά μέσα από το πιστοποιητικό Κοκκινόφτα, στη θέση περί πλήρους επούλωσης των καταγμάτων, παραγνωρίζοντας όλους τους άλλους παράγοντες, περιλαμβανομένης ακόμα και της δικής του θέσης για περιοδικές ενοχλήσεις. Οι οποίες, κατά την εισήγηση του κου Γεωργίου, παραμένουν σνεξήγητες αν τα πράγματα έχουν όπως τα παρουσιάζει ο δρ Γεωργίου. Το ζήτημα δεν τέθηκε ευθέως στο δρα Γεωργίου ώστε να έχουμε την άμεση απάντηση του. Όμως ανέφερε ότι σ΄ ένα συντριπτικό κάταγμα τραυματίζονται και οι μυς. Αναφέρθηκε σε μία μεγάλη ορθοπεδική εγχείρηση. Η θέση του δε περί καταλοίπων και ειδικά περί δυσκαμψίας στο γόνατο ήταν σε απάντηση της ερώτησης κατά πόσο «η εγχείρηση αυτή, η τομή κάποιων μυών, ο τραυματισμός άλλων, αφήνουν πίσω τους κάποια κατάλοιπα». Όπως κατάλοιπο του κατάγματος και του τραυματισμού από τη χειρουργική επέμβαση είναι, είπε, η ατροφία του τετρακέφαλου. Γίνεται έτσι φανερό ότι η θέση περί πλήρους επούλωσης, θέση και του δρα Κοκκινόφτα, δεν αποκλείει και δεν αφήνει ανεξήγητα τα κατάλοιπα που ο δρ Γεωργίου δέχεται ότι υπάρχουν. Η μαρτυρία που προσέφερε η ενάγουσα ήταν υπερβολική. Σύμφωνα με το δρα Ηλ. Γεωργίου, βασικό κατάλοιπο είναι η ελάττωση της κάμψης του γόνατος που δικαιολογεί δυσκολία και αίσθηση δυσκαμψίας μόνο σε περιπτώσεις προσπάθειας επιτέλεσης πλήρους βαθέως καθίσματος. Δικαιολογούνται, αναφέρει επίσης, ήπιες ενοχλήσεις υπό μορφή πόνου και αίσθησης αδυναμίας κυρίως μετά από έντονες και εργώδεις δραστηριότητες. Παρά ταύτα η ενάγουσα υπερέβαλε λέγοντας ότι είναι εντελώς άχρηστη. Υπερέβαλε και ως προς το ζήτημα της ανάγκης βοήθειας. Όπως υπερβολική ήταν και η θυγατέρα της. Είπαν ότι η βοήθεια της θυγατέρας ήταν και παραμένει αναγκαία μέχρι σήμερα. Σε βαθμό που η θυγατέρα να σταματήσει, ως άνω, από την εργασία της. Αυτές όμως οι θέσεις δεν συνάδουν με τις διαπιστώσεις και τη γνώμη του δρα Ηλ. Γεωργίου. Πέραν τούτου υπάρχουν μεταξύ τους αντιφάσεις. Τόσο η ενάγουσα, όσο και η θυγατέρα της ανέφεραν ότι τους πρώτους 6 μήνες η ενάγουσα είχε ανάγκη συνεχούς φροντίδας την οποία παρείχε η κόρη της, που διέμενε, γι΄ αυτό το σκοπό, στη μητέρα της. Μετά, είπε η ενάγουσα, χρειάζεται βοήθεια τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα. Ενώ η θυγατέρα της είπε ότι πηγαίνει καθημερινά και κάμνει τις οικιακές εργασίες της μητέρας της και συνήθως χρειάζεται 4-5 ώρες την ημέρα, ενώ αντεξεταζόμενη είπε ότι πάει 2-3 ώρες την ημέρα και στη συνέχεια επανέλαβε για 4-5 ώρες. Η επιλογή της ενάγουσας να υπερβάλει τα πράγματα, δεν πρέπει, υπό τις περιστάσεις, να οδηγήσει σε πλήρη απόρριψη της θέσης της ότι χρειαζόταν βοήθεια. Υπέστη δύο κατάγματα. Το ένα ήταν συντριπτικό και χρειάστηκε εγχείρηση την οποία ο δρ Γεωργίου χαρακτήρισε, ως άνω, ως μία μεγάλη ορθοπεδική εγχείρηση. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για περίοδο πέραν του μηνός. Κατά την έξοδο της δε, από το νοσοκομείο ήταν σε θέση να βαδίζει με περπατητήρα, σημειώνει στην ιατρική του έκθεση ο δρ Γεωργίου, κατά τρόπο που να αποδέχεται το στοιχείο αυτό του ιστορικού, ως γεγονός. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του εναγόμενου στην τελική του επιχειρηματολογία δεν αμφισβήτησε τη θέση ότι κατά τους πρώτους 6 μήνες η ενάγουσα είχε ανάγκη βοήθειας για τις οικιακές της εργασίες και φροντίδας. Είπε χαρακτηριστικά τα εξής: «Η θέση μου είναι ότι δεν υπήρχε, μετά τους 6 μήνες, ανάγκη βοήθειας για τις οικιακές εργασίες και φροντίδας. Οτιδήποτε πέραν τούτου δεν δικαιολογείται από την ιατρική μαρτυρία..» Υπό τις παραπάνω περιστάσεις και λαμβάνοντας υπόψη την τελική, ως άνω, θέση του εναγόμενου δέχομαι ότι η ενάγουσα είχε για 6 μήνες μετά το ατύχημα ανάγκη βοήθειας και φροντίδας και ότι, συνεπακόλουθα, ήταν ανίκανη για εργασία. Τον πρώτο μήνα βρισκόταν στο νοσοκομείο. Η θυγατέρα της ισχυρίστηκε ότι βρισκόταν σχεδόν όλο το 24ωρο δίπλα της. Στο νοσοκομείο όμως η ενάγουσα είχε τη φροντίδα του προσωπικού. Η παρουσία της θυγατέρας της δεν μπορεί να ενταχθεί υπό την έννοια της αναγκαίας φροντίδας που αποζημιώνεται με χρήμα. Πέραν του θέματος αρχής, είναι φανερό από τη μαρτυρία της ότι εκτός από τις εργασίες που εμπίπτουν στα αναμενόμενα καθήκοντα των νοσηλευτών ήταν εκεί, όπως είπε, για να έχει «κάποιο δικό της άνθρωπο» «να της κρατά το χέρι, να της λέει μια γλυκιά κουβέντα». Για τους υπόλοιπους 5 μήνες, η μαρτυρία της θυγατέρας ήταν ότι η αμοιβή της ως οικιακή βοηθός ήταν συνήθως £4,- την ώρα. Έκαμε λόγο, ως άνω, για 2-3 και 4-5 ώρες την ημέρα. Η ενάγουσα ζει με το συμβίο της. Δεν έχουν παιδιά μαζί τους. Δεν έχει αυξημένες οικιακές ανάγκες. Δέχομαι ότι εργασία 4 ωρών ημερησίως επί πενθημέρου βάσεως θα ήταν πλήρως ικανοποιητική για βοήθεια στο σπίτι και φροντίδα στην ίδια. Επί αυτής της βάσης από τη μέρα εξόδου από το νοσοκομείο μέχρι τη παρέλευση 6 μηνών από το ατύχημα (105 ημέρες) το ποσό που θα αντιστοιχούσε σε δαπάνη για βοήθεια και φροντίδα ανέρχεται σε £1.680,- (4 Χ 4 Χ 105). Σε σχέση με το ζήτημα της ανικανότητας για εργασία, η ενάγουσα απαιτεί ως άνω αποζημιώσεις μέχρι την καταχώριση της αγωγής και για το μέλλον. Όμως το χρονικό πλαίσιο περιορίζεται, υπό το φως των ανωτέρω, σε 6 μήνες. Η ενάγουσα ανέφερε, ως άνω, ότι εργαζόταν ως καθαρίστρια στην κουζίνα εστιατορίου με καθαρές απολαβές £72,- εβδομαδιαίως. Της υπεβλήθη κατά την αντεξέταση ότι δεν εργαζόταν. Επέμεινε στη θέση της και κάλεσε ως μάρτυρα τον ιδιοκτήτη του εστιατορίου κ. Σωτήρη Ναζίρη. Αυτός ανέφερε ότι η ενάγουσα είχε εργαστεί κοντά του το 2001 για 5-6 ημέρες και σταμάτησε λόγω του ατυχήματος το οποίο, μάλιστα, συνέβη όταν η ενάγουσα έφευγε από την εργασία της. Στον κο Ναζίρη δεν υπεβλήθη ότι η ενάγουσα δεν εργαζόταν κοντά του. Αντίθετα του υπεβλήθησαν ερωτήσεις κατά την αντεξέταση που εκλάμβαναν ως δεδομένο ότι εργάστηκε κοντά του. Ως λ.χ. κατά πόσο ξαναεργάστηκε εκεί, αν είχε πρόβλημα υγείας, αν είχαν συμφωνήσει περίοδο εργασίας, αν άλλος από την οικογένεια της είχε δουλέψει κοντά του. Ενώ στην τελική επιχειρηματολογία, η εισήγηση δεν ήταν ότι η ενάγουσα δεν εργαζόταν, αλλά ότι η εργασία που έκαμνε ήταν εντελώς περιστασιακή χωρίς σταθερή προοπτική για το μέλλον. Προφανώς σε σχέση με την απαίτηση για μελλοντικά εισοδήματα. Υπό τις περιστάσεις προβαίνω σε εύρημα ότι η ενάγουσα εργαζόταν και αμειβόταν όπως ανέφερε. Από την άλλη θα πρέπει να εξεταστεί η ακόλουθη πτυχή: Η ενάγουσα είχε υποβληθεί το 1998 και σε διάστημα 6-8 μηνών σε τρεις εγχειρήσεις εχινόκοκκου. Λόγω του εχινόκοκκου, είπε, είχε αναγούλες, εμετούς, πόνους και πρήξιμο στο στομάχι. Παρά ταύτα δεν είχε πρόβλημα και εργαζόταν «μια χαρά», όπως χαρακτηριστικά είπε, έχοντας εχινόκοκκο από το
3. Μετά όμως τις εγχειρήσεις ισχυρίστηκε πως ήταν ανίκανη για εργασία μέχρι και τον Οκτώβριο του
4. Επειδή ήταν εγχειρισμένη, δηλαδή είχε ράμματα από τις εγχειρήσεις μέσα της. Τέτοιος ισχυρισμός και μάλιστα χωρίς να υποστηρίζεται από ιατρική μαρτυρία δεν είναι καθόλου πειστικός. Η επιλογή της ενάγουσας ίσως να σχετιζόταν με το γεγονός ότι ελάμβανε από το 1998 δημόσιο βοήθημα. Εν πάση περιπτώσει η επιλογή της αυτή δεν συσχετίζεται με ανικανότητα για εργασία. Έτσι ανακύπτει το ερώτημα κατά πόσο η διάθεση της για εργασία το 2001, ήταν επί κάποιας σταθερής βάσης ώστε να μπορούσε να αναμένεται ότι θα συνέχιζε να εργάζεται για τους επόμενους 6 μήνες. Αφενός η περίοδος είναι σύντομη. Αφετέρου ο κ. Ναζίρης είπε ότι ήταν καλή στην εργασία της, δραστήρια και εργατική, και, αν δεν ήταν το ατύχημα, ο ίδιος είχε πρόθεση να συνεχίσει να την εργοδοτεί. Έτσι παρά την επιλογή της ενάγουσας στο παρελθόν να μείνει εκτός εργασίας, θεωρώ ότι υπό τις περιστάσεις ήταν πλέον αναμενόμενο να συνεχίσει να εργάζεται για την περίοδο που τώρα ενδιαφέρει. Για την απώλεια των εισοδημάτων της για 6 μήνες η ενάγουσα δικαιούται αποζημίωση εκ £1.872,- (26 εβδομάδες Χ £72). Η απαίτηση της ενάγουσας για απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων δεν ευσταθεί υπό το φως των ευρημάτων επί της ιατρικής μαρτυρίας και του ευρήματος για ανικανότητα για εργασία μέχρι 6 μήνες. Αντ΄ αυτού, με δεδομένο πλέον ότι η ενάγουσα θα μπορούσε να επιστρέψει στην εργασία της μετά τους 6 μήνες, το επόμενο ζήτημα, αν και δεν έχει ρητά τεθεί, διαζευκτικά, στην έκθεση απαίτησης, είναι το κατά πόσο έχει επηρεαστεί η εργασιακή της ικανότητα. [Μαυροπετρή ν. Λουκά