Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ ν. Ανδρέα Κ. Πέτρου και/η Ανδρέας Μπακάλης κ.α., Αρ. Αγωγής: 504/03, 15/12/2006

(3)του Περί αποδείξεως Νόμου ΚΕΦ. 9. Κατά την αντεξέταση του Μ.Ε.1 η υπεράσπιση προέβαλε και προώθησε τις θέσεις που εξέφρασε γραπτώς στην έκθεση υπεράσπισης και ανταπαίτησης μεταξύ των οποίων ότι οι ενάγοντες ενέργησαν με όμοιο τρόπο σ΄ άλλες δύο συμφωνίες ενοικιαγοράς ίδιας ημερομηνίας και με συμβαλλόμενους τα ίδια πρόσωπα. Με βάση αυτό το γεγονός η υπεράσπιση προσπάθησε να εισαγάγει μαρτυρία όμοιων γεγονότων, ως γίνεται αντιληπτό, με την υποβολή σχετικής ερώτησης επί των δύο άλλων συμβολαίων ενοικιαγοράς για τα οποία έχουν κινηθεί αγωγές και εκκρεμούν στο Δικαστήριο, ως, όπως γίνεται αντιληπτό και κατάθεσης στη συνέχεια των δύο άλλων συμφωνιών ενοικιαγοράς και των σχετικών κλητηρίων ενταλμάτων των δύο αγωγών που εκκρεμούν στο Δικαστήριο. Η ενέργεια αυτή της υπεράσπισης βρήκε την αντίθεση των εναγόντων. Στην μακροσκελή αλλά εμπεριστατωμένη αγόρευση του ο συνήγορος υπεράσπισης εισηγήθηκε ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να επιτρέψει την παρουσίαση δια μέσου της αντεξέτασης της μαρτυρίας όμοιων γεγονότων όπως και της σχετικότητας της μαρτυρίας αφού πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις που θέτει η νομολογία. Η μη επίτρεψη τέτοιας μαρτυρίας εισηγήθηκε ο κος Μαθηκολώνης θα έχει ως αποτέλεσμα την αποστέρηση της υπεράσπισης να παρουσιάσει την υπόθεση της σ΄ όλη τη διάσταση της. Επικαλέστηκε δε σχετική νομολογία. Από την άλλη ο δικηγόρος των εναγόντων εισηγήθηκε ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις που θέτει η νομολογία καθ΄ ότι η ύπαρξη ακόμη δύο συμφωνιών ενοικιαγοράς με τα ίδια συμβαλλόμενα πρόσωπα δεν σημαίνει τίποτε αφού η σύναψη συμφωνιών ενοικιαγοράς είναι το κύριο έργο των Εναγόντων ως Χρηματοδοτικός οργανισμός και επί πλέον το Δικαστήριο ανεπίτρεπτα θα άκουε γεγονότα που αφορούν δύο άλλες ξεχωριστές υποθέσεις που εκκρεμούν στο Δικαστήριο. Επικαλέστηκε δε και αυτός σχετική νομολογία. Να λεχθεί ότι και οι δύο συνήγοροι έκαναν χρήση πρόσφατων αποφάσεων αδελφών δικαστών πρωτόδικης δικαιοδοσίας με τις οποίες είχαν την καλοσύνη να εφοδιάσουν το Δικαστήριο. Στην υπόθεση Κ. Αντωνίου & Υιός Λτδ κ.α. v. Πλοίου Springwood (Αρ. 3.)

(1998)1 Α.Α.Δ. σελ. 442 λέχθηκαν τα εξής: «Οι αρχές που διέπουν την προσαγωγή τέτοιας μαρτυρίας είναι οι ίδιες τόσο στις ποινικές όσο και στις πολιτικές υποθέσεις (Βλ. Phipson on Evidence, 14η έκδοση, παράγρ. 17-24 και 17-65). Η αποδοχή μαρτυρίας για όμοια γεγονότα είναι ζήτημα που εμπίπτει εντός της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Ιδού πως πραγματεύεται το θέμα ο Phipson (πιο πάνω), στην παράγραφο 17-25: «Even where evidence of "similar facts" is admissible in law the court in a civil case haw a discretion to and should reject such evidence unless if accepted it would not merely "afford a reasonable presumption as to the matter in dispute but would be reasonably conclusive, and would not raise a difficult and doubtful controversy of precisely the same kind as that which the jury have to determine"". Σε ελληνική μετάφραση: «Ακόμα και όταν μαρτυρία «για όμοια γεγονότα» είναι σύμφωνα με το νόμο αποδεκτή, το δικαστήριο σε μια πολιτική υπόθεση έχει διακριτική ευχέρεια και πρέπει να απορρίπτει τέτοια μαρτυρία, εκτός εάν όπου γίνει αποδεκτή όχι μόνο απλώς «θα προσφέρει ένα εύλογο τεκμήριο αναφορικά με το επίδικο ζήτημα, αλλά θα είναι εύλογα πειστική και δε θα εγείρει μια δύσκολη και αμφισβητούμενη αντιδικία ακριβώς του ιδίου είδους όπως εκείνη την οποία πρέπει να αποφασίσουν οι ένορκοι.» Στην υπόθεση Νικολάου & Υιοί v. Επαρχιακού Λειτουργού Εργασίας

(1991)2 Α.Α.Δ. 261, 266, το ζήτημα έχει τεθεί ως πιο κάτω: «Μαρτυρία για όμοια γεγονότα είναι δυνατό να εισαχθεί εφόσον κρίνεται ότι είναι σχετική με κάποιο επίδικο ζήτημα έτσι που να μπορεί έχει επίδραση πάνω στο ζήτημα της ενοχής ή της αθωότητας του κατηγορουμένου» Στην Akak Marine Co. v. Διευθυντή Τμήματος Τελωνείων

(1994)1 Α.Α.Δ. 644, το ζήτημα έχει τεθεί ως ακολούθως: «Για να γίνει δεκτή μαρτυρία αφεαυτής άσχετη με το επίδικο θέμα θα πρέπει η ομοιότητα να είναι τέτοια ώστε να προσιδιάζει προς ιδιαίτερο τρόπο λειτουργίας με αποτέλεσμα να δημιουργείται σοβαρή πιθανότητα επαναληπτικής συμπεριφοράς.» Στην Mood Music Publishing Co. Ltd v. De Wolfe Ltd

(1978)Ch. 119 o Lord Denning, M.R., έθεσε το ζήτημα ως πιο κάτω: «The adimissibility of evidence as to "similar facts" has been much considered in the criminal law . The criminal courts have been very careful not to admit such evidence unless its probative value is so strong that it should be received in the interests of justice: and its admission will not operate unfairly to the accused. In civil cases the courts will admit evidence of similar facts if it is logically probative, that is, if it is logically relevant in determining the matter which is in issue: provided that it is not oppressive or unfair to the other side: and also that the other side has fair notice of it and is able to deal with it.» Σε ελληνική μετάφραση: «Η δεκτότητα μαρτυρίας σε σχέση με παρόμοια γεγονότα έχει εξεταστεί στις ποινικές υποθέσεις . Τα ποινικά δικαστήρια ήταν πολύ προσεκτικά να μην δεκτούν τέτοια μαρτυρία εκτός αν η αποδεικτική αξία της είναι τόσο ισχυρή που πρέπει να γίνει δεκτή προς το συμφέρον της δικαιοσύνης: και η αποδοχή της δε θα λειτουργήσει άδικα για τον κατηγορούμενο. Στις πολιτικές υποθέσεις τα δικαστήρια έχουν ακολουθήσει παρόμοια γραμμή αλλά δεν ήταν τόσο φειδωλά στην αποδοχή της. Στις πολιτικές υποθέσεις τα δικαστήρια θα δεχθούν μαρτυρία για παρόμοια γεγονότα εάν είναι λογικά σχετική για την επίλυση του θέματος που είναι επίδικο: νοουμένου ότι δεν είναι καταπιεστική ή άδικη για την άλλη πλευρά και επίσης ότι η άλλη πλευρά είχε δίκαιη ειδοποίηση και είναι σε θέση να την αντιμετωπίσει." Στην υπόθεση Χρίστος Παναγιώτη Σάββα v. Σ.Π.Ε. Λιοπετρίου κ.ά

(2003)1(Γ)ΑΑΔ 1915, 1921 ειπώθηκαν τα ακόλουθα: «Απουσίαζε η ιδιαίτερη συνάφεια ή αλληλουχία μεταξύ των γεγονότων που συνθέτουν την επίδικη διαφορά και εκείνων προς τα οποία παραλληλίζονται, ώστε να δικαιολογείται η εξαίρεση από την αρχή ότι μαρτυρία για όμοια γεγονότα δεν είναι κατά κανόνα αποδεκτή. Η απόφαση του Δικαστηρίου επί του προκειμένου κρίνεται καθ΄ όλα ορθή. Βασίζεται σε σωστή εκτίμηση των αρχών που διέπουν τη μη αποδοχή μαρτυρίας άσχετης προς τα επίδικα θέματα, εκτός όπου καταφαίνεται ιδιάζουσα συνάφεια μεταξύ των επίδικων και προγενέστερων γεγονότων ώστε να καθίσταται παραδεκτή εξαίρεση από τον κανόνα». Στην Αγγλία το θέμα αυτό, δηλαδή της μαρτυρίας όμοιων γεγονότων, εξετάσθηκε στην πρόσφατη υπόθεση O´Brien v. Chief Constable of South Wales Police

(2005)2 ALL E.R. 931. Σ΄ αυτή γίνεται ευρεία ανασκόπηση αποφάσεων και συγγραμμάτων που ασχολήθηκαν με το θέμα αυτό. Όπως επισημαίνεται στην απόφαση αυτή σε μια πολιτική υπόθεση η αποδεκτότητα έχει ως άξονα το κατά πόσο η επιδιωκώμενη μαρτυρία, εάν θεωρηθεί ως αληθινή, έχει αξία τέτοια που να καθιστά το θέμα που χρειάζεται απόδειξη, ολιγότερο ή περισσότερο, πιθανόν. Αν είναι έτσι, τότε η μαρτυρία είναι νομικά αποδεκτή. Ακολούθως το Δικαστήριο θα ασκήσει την διακριτική του ευχέρεια εάν θα δεχθεί ή όχι τη μαρτυρία. Στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του το Δικαστήριο κριτήριο έχει, κύρια, το πόσο σημαντική είναι η μαρτυρία στη συγκεκριμένη υπόθεση με γνώμονα να εξυπηρετηθούν οι σκοποί της Δικαιοσύνης. Αν

(1)η μαρτυρία αυτής της φύσης είναι πιθανόν να δημιουργήσει παράλογη, δυσμενή επίδραση η οποία υπερισχύει της αποδεικτικής αξίας την οποία λογικά έχει η μαρτυρία δεν πρέπει να γίνει αποδεκτή και

(2)ότι τέτοια μαρτυρία δεν πρέπει να γίνει αποδεκτή εκεί όπου η αποδεικτική της αξίας δεν είναι τόσο μεγάλη ώστε να δικαιολογεί την περιπλοκότητα την οποία θα προσθέσει στην δίκη. Το Δικαστήριο που καλείται να αποφασίσει επί τέτοιου θέματος θα πρέπει να λάβει υπόψη ότι αποδοχή μαρτυρίας όμοιων γεγονότων δυνατό να αποσπάσει την προσοχή του Δικαστηρίου από το επίδικο αντικείμενο της υπόθεσης σε άλλα δευτερεύουσας και μη κύρια γεγονότα. Επίσης ότι η αποδοχή μαρτυρίας όμοιων γεγονότων είναι δυνατό να επιφέρει στην άλλη πλευρά επιβάρυνση υπό μορφή χρόνου, εξόδων, επιμήκυνσης της δίκης και ότι άλλο συνεπάγεται από την αποδοχή τέτοιας μαρτυρίας. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ο Μ.Ε.1, ανέφερε ότι την ίδια ημερομηνία, πέραν της συμφωνίας ενοικιαγοράς, Τεκμήριο 1, που αποτελεί αντικείμενο της υπό εξέτασης υπόθεσης, υπογράφησαν ακόμη δύο συμφωνίες ενοικιαγοράς μεταξύ των ίδιων προσώπων με διαφορετικά αντικείμενα ενοικιαγοράς στην κάθε μια απ΄ αυτές. Τα γεγονότα αυτά, και όχι μόνο, κατά την άποψη του κου Μαθηκολώνη, αποτελούν κλασσική περίπτωση όμοιων γεγονότων αφού οι τρεις αυτές συμφωνίες ενοικιαγοράς, τα τιμολόγια και οτιδήποτε άλλο σχετικό μ΄ αυτές τις συμφωνίες, ετοιμάστηκαν και συμπληρώθηκαν από τους ίδιους υπαλλήλους των εναγόντων, τον ίδιο προμηθευτή, τον ίδιο οφειλέτη και εγγυητές και την ίδια ημερομηνία. Περαιτέρω, πρόσθεσε ότι από τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 καταδεικνύεται ότι δεν ζητήθηκε από τους ενάγοντες να δουν τα αντικείμενα, να πληροφορηθούν την ημερομηνία της αρχικής αγοράς και αξίας, την σημερινή κατάσταση και αξία τους και εν τέλει να πληροφορηθούν αν πράγματι αυτά υπάρχουν και στις τρεις συμφωνίες. Κατ΄ αρχάς, να αναφερθεί ότι οι ενάγοντες είναι χρηματοδοτικός οργανισμός και οι εργασίες τους περιστρέφονται γύρω από τις ενοικιαγορές. Επομένως αναμένεται να προβαίνουν σε αρκετές ενοικιαγορές την ημέρα. Οι ενοικιαγορές αυτές διεκπεραιώνονται με τον ίδιο τρόπο και από τους ίδιους υπαλλήλους των εναγόντων αφού δεν είναι δυνατό κάθε σύμβασης ενοικιαγοράς να επιλαμβάνεται διαφορετικός υπάλληλος τόσο για λόγους προσωπικού δυναμικού που διαθέτει ένας τέτοιος οργανισμός όσο και πρακτικούς αφού η εμπειρία των υπαλλήλων δίνει καλύτερα αποτελέσματα στην εξέταση και διεκπεραίωση τέτοιων οικονομικών πράξεων. Η ύπαρξη λοιπόν αυτού του στοιχείου δεν οδηγεί στο συμπέρασμα που κατέληξε ο κος Μαθηκολώνης. Μετά δεν χρειάζεται σύμφωνα με το νόμο αλλά και την πρακτική για την κατάρτιση συμφωνίας ενοικιαγοράς, υπάλληλος των εναγόντων να δει και να διαπιστώσει την ύπαρξη ή την αξία των αντικειμένων της συμφωνίας ενοικιαγοράς. Είναι αρκετό να βεβαιώνεται τούτο από τον πωλητή-προμηθευτή και τον ενοικιαγοραστή. Πέραν αυτού, στο συγκεκριμένο τιμολόγιο αναγράφεται η ποσότητα, το είδος, η αξία και το σύνολο αξίας των αντικειμένων. Συνεπώς ούτε και αυτά τα στοιχεία οδηγούν στη θέση που εισηγήθηκε ο συνήγορος υπεράσπισης. Αν ευσταθούσε η θέση αυτή της υπεράσπισης, λίγο-πολύ, όλα τα συμβόλαια ενοικιαγοράς, ή σχεδόν όλα θα ενέπιπταν στον κανόνα που διέπει τα όμοια γεγονότα. Η πρόδηλη ομοιότητα που επικαλείται η υπεράσπιση για να παρουσιαστεί μαρτυρία όμοιων γεγονότων δεν είναι τίποτε άλλο από την ομοιότητα ύπαρξης συμφωνιών ενοικιαγοράς που αποτελεί την συνήθη φύση εργασιών και τον συνήθη τρόπο λειτουργίας των εναγόντων ως χρηματοδοτικός οργανισμός που βέβαια δεν εμπίπτει στην έννοια των όμοιων γεγονότων ως την έχει καθορίσει η νομολογία. Επίσης ούτε η σχετικότητα της μαρτυρίας που θέλει να εισάξει η υπεράσπιση ευσταθεί. Η κάθε συμφωνία ενοικιαγοράς έχει τα δικά της χαρακτηριστικά και γεγονότα ακόμη και όταν αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης κατάστασης και δεν μπορούν να θεωρηθούν ότι εμπίπτουν στην έννοια της σχετικότητας της μαρτυρίας ως τα έχω αναλύσει και εξηγήσει ανωτέρω. Κρίνω ότι δεν υπάρχει πρόδηλη ομοιότητα, με την έννοια που έχει καθοριστεί από την νομολογία, μεταξύ της υπό εξέταση υπόθεσης και της μαρτυρίας που επιχειρήθηκε να εισαχθεί ούτε και είναι σχετική με το επίδικο ζήτημα έτσι που να μπορεί να έχει επίδραση στην παρούσα υπόθεση, ούτε και είναι λογικά σχετική για την επίλυση του επίδικου θέματος. Να αναφέρω ακόμη ότι η εισαγωγή τέτοιας μαρτυρίας, ενόψει των εκκρεμούσων υποθέσεων σ΄ άλλα δικαστήρια και του ότι το Δικαστήριο αναπόφευκτα στην απόφαση του θα αξιολογούσε την μαρτυρία αυτή και θα προέβαινε σε ευρήματα, αντί να λύσει ζητήματα και θέματα θα δημιουργούσε προβλήματα, με την περιπλοκή των επίδικων θεμάτων και επιμήκυνση της δίκης σε μια χρονοβόρα διαδικασία σίγουρα αδικαιολόγητη. Ενόψει των όσων πιο πάνω προσπάθησα να αναλύσω και εξηγήσω η ένσταση για την δεκτότητα της μαρτυρίας όμοιων γεγονότων επιτυγχάνει και δεν επιτρέπεται η εισαγωγή μαρτυρίας όμοιων γεγονότων. (Υπ.) ............ Ν. Γερολέμου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο