Παύλος Ευαγγέλου ν. Άθως Δημητρίου, Αρ.Αγωγής: 4672/01, 31.8.06

(1988)1 ΑΑΔ 263 και Γενικός Εισαγγελέας ν. Μανώλη

(1995)2 ΑΑΔ 207). Λέχθηκε, επίσης, ότι η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Khoreva

(2002)1 ΑΑΔ 454). Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω και, αφού έλαβα υπόψη μου το σύνολο της προσκομισθείσας μαρτυρίας, όπως αυτή είναι καταγραμμένη στα πρακτικά, προχωρώ στην αξιολόγηση των μαρτύρων. Ο Ενάγοντας μου έκανε εξαιρετική εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Παρέθεσε στο Δικαστήριο τα ουσιώδη γεγονότα με αφοπλιστική ειλικρίνεια, η οποία δεν μου άφησε καμία αμφιβολία για την αλήθεια των όσων κατέθεσε. Απαντούσε με ευθύτητα στις διάφορες ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν και δεν έδειχνε να έχει οποιοδήποτε ενδοιασμό για τις απαντήσεις του, οι οποίες ήταν αυθόρμητες και δεν φάνηκε να τις υπολογίζει από πριν. Παρέμεινε δε σταθερός στην μαρτυρία του μέχρι τέλους χωρίς να πέσει σε αντιφάσεις και χωρίς η μαρτυρία του να κλονισθεί παρά την μακρά αντεξέταση στην οποία υποβλήθηκε. Η μαρτυρία του δεν είχε το παραμικρό ίχνος υπερβολής. Έδινε ολοκληρωμένες απαντήσεις και απαντούσε με τρόπο θετικό που ικανοποίησε το Δικαστήριο. Η θέση του αναφορικά με την σημερινή του κατάσταση και τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ένεκα του τραυματισμού του, όπως πόνοι στην περιοχή του κατάγματος μετά από έντονη δραστηριότητα ή στις καιρικές αλλαγές ή σε ψυχρό καιρό παρέμεινε αναλλοίωτη και σταθερή καθόλη την διάρκεια της μαρτυρίας του, όπως επίσης η θέση του, ότι οι ικανότητες του για ποδόσφαιρο και μπάσκετ, έχουν μειωθεί σε σημείο που να μην μπορεί πλέον να ασχολείται με τέτοιου είδους δραστηριότητες στον βαθμό που εδύνατο στο παρελθόν. Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί, ότι τα πιο πάνω υποστηρίζονται και επιβεβαιώνονται πλήρως από την μαρτυρία του Δρ. Ηλία Γεωργίου. Ακόμα και στο σημείο που ανέφερε, ότι χρειάσθηκε να παρέλθουν έξι μήνες αφότου απαλλάγηκε από τις βακτηρίες για να μπορέσει να περπατά χωρίς πόνους, ο Ενάγοντας ήταν ειλικρινής και πειστικός σε σημείο που δεν μου άφησε καμία αμφιβολία, ότι έλεγε την αλήθεια. Θα πρέπει να διασαφηνιστεί, ότι από την μαρτυρία του ιατρού Γεωργίου δεν προκύπτει δίχως άλλο, ότι η χωλότητα, η οποία, σύμφωνα με τον εν λόγω ιατρό, παρουσιάζεται μετά την απαλλαγή από τις βακτηρίες και υποχωρεί σταδιακά σε περίοδο έξι εβδομάδων, οφείλεται σε άλγος. Για τον λόγο αυτό είμαι ικανοποιημένος, ότι δεν υπάρχει τίποτε στην μαρτυρία του Ενάγοντα, που να αντιβαίνει της μαρτυρίας του ιατρού Γεωργίου. Αναφορικά δε με τα ενοχλήματα πόνου, τα οποία, σύμφωνα με τον Ενάγοντα παρουσιάζονται μέχρι σήμερα με την φυσική κόπωση ή τις έντονες δραστηριότητες των κάτω άκρων, και τα οποία δύνανται να προκαλέσουν εμφάνιση χωλότητας, ο ιατρός Γεωργίου τα δέχτηκε ως μόνιμο πλέον κατάλοιπο και ως πλήρως συνάδοντα με το κλινικό εύρημα της μυϊκής ατροφίας των μυών του μηρού, την μορφή του τραυματισμού και την παρουσία των μεταλλικών προσθετικών, που χρησιμοποιήθηκαν για την σταθεροποίηση του κατάγματος. Για όλους τους πιο πάνω λόγους ο Ενάγοντας μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας, γι' αυτό και αποδέχομαι την μαρτυρία του στην ολότητά της. Αναφορικά με την ιατρική μαρτυρία είναι σαφώς νομολογημένο ότι αυτή πρέπει να αξιολογείται στη βάση των αρχών που διέπει την προσέγγιση της μαρτυρίας ειδικών. Οι αρχές αυτές προδιαγράφονται με μεγάλη σαφήνεια στην υπόθεση Σπύρου ν. Χ΄΄Χαραλάμπους

(1989)1 ΑΑΔ 298, στην οποία λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Δεν είναι σπάνιο φαινόμενο να δίδεται συγκρουόμενη ιατρική γνώμη ή μαρτυρία στο Δικαστήριο σε υποθέσεις της φύσης αυτής. Με την πρόοδο της επιστήμης τα Δικαστήρια δέχονται μαρτυρία εμπειρογνωμόνων και χρησιμοποιούν την εξειδικευμένη γνώση τους για να καταλήξουν σε ορθές αποφάσεις. Το καθήκον των μαρτύρων αυτών είναι να δώσουν στο Δικαστή τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να μπορέσει να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης τους και να καταλήξει ορθά στα ευρήματα των γεγονότων από την ενώπιόν του μαρτυρία. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και άλλη μαρτυρία εμπειρογνώμονα, θεωρείται ότι είναι μαρτυρία ανεξάρτητου μάρτυρα (R v. Lanfear

(1968)1 All E R 683, Andreas Anastassiades v. The Republic

(1977)2 CLR 97, Kyriacos Nicola Kouppis v. The Republic

(1977)2 CLR 361) ............................... Παρόλο ότι η συμπεριφορά των ιατρών μαρτύρων δεν είναι τόσο μεγάλης σπουδαιότητας, όσο είναι η συμπεριφορά των κοινών μαρτύρων, είναι, όμως, ουσιώδης για τον σκοπό της αξιολόγησης της μαρτυρίας τους (Joyce v. Yeomans

(1981)2 All E R 21))». Ο ιατρός Γεωργίου μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Ο μάρτυρας αυτός έδωσε τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης του. Υπήρξε θετικός στις απαντήσεις του και ιδιαίτερα λεπτομερής και επεξηγηματικός στις θέσεις του, τις οποίες αιτιολόγησε επαρκώς και με τρόπο ικανοποιητικό προς το Δικαστήριο. Η μαρτυρία του δεν κλονίσθηκε παρά την μακρά αντεξέταση στην οποία υποβλήθηκε. Παρέμεινε δε σταθερός στη μαρτυρία του μέχρι τέλους και δεν έπεσε σε οποιαδήποτε αντίφαση. Πεποίθηση μου είναι ότι ο μάρτυρας αυτός ήλθε στο Δικαστήριο με σκοπό μέσα από τις επιστημονικές του γνώσεις να διαφωτίσει το Δικαστήριο για τον τραυματισμό και την πραγματική κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα. Επίσης, ο μάρτυρας αυτός εξέτασε τον Ενάγοντα συνολικά δύο φορές σε αντίθεση με τον ιατρό Κρητιώτη, ο οποίος τον εξέτασε μόνο μια φορά. Υπό το φως των πιο πάνω κρίνω ότι ο ιατρός Γεωργίου είναι σε καλύτερη θέση να εκτιμήσει την κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα και να καταθέσει αναφορικά με τις σωματικές του βλάβες, παρά ο ιατρός Κρητιώτης, του οποίου η πρώτη και μοναδική εξέταση έλαβε χώρα τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα και στην ουσία με σκοπό και μόνο να εκδώσει ιατρική έκθεση κατόπιν εντολής ασφαλιστικής εταιρείας. Ο ιατρός Γεωργίου κρίνεται, επίσης, ως αντικειμενικός και ανεξάρτητος μάρτυρας, καθότι δέχθηκε, ότι δεν ήταν ο θεράπων ιατρός του Ενάγοντα, ότι ο Ενάγοντας ήταν σε θέση να εργάζεται υπό κανονικές συνθήκες από τον έβδομο μήνα μετά το δυστύχημα και ως κλητήρας από τον ένατο, ότι ο Ενάγοντας δεν είναι πλήρως ανίκανος να ασχολείται με τα σπορ, όπως ποδόσφαιρο και μπάσκετ, και ότι δεν δικαιολογείται αίσθημα κόπωσης σε περιπτώσεις, όπου δεν υπάρχει έντονη δραστηριότητα, όπως εργασία σε καθιστική θέση. Για όλους τους πιο πάνω λόγους έχω πεισθεί για την ανεξαρτησία της κρίσης του και είμαι σε θέση, βασιζόμενος στην μαρτυρία του, να καταλήξω σε ασφαλή ευρήματα. Δέχομαι, λοιπόν, την μαρτυρία του, εκτός από τρία σημεία. Το πρώτο αναφέρεται στα όσα ο μάρτυρας κατέθεσε αναφορικά με τα έξοδα και την αμοιβή του. Το κονδύλι αυτό αποτελεί αντικείμενο παραδεκτού γεγονότος μεταξύ των διαδίκων και σύμφωνα με τους κανόνες της απόδειξης καμία μαρτυρία δεν επιτρέπεται, η οποία τείνει να το αντικρούσει. Αν δε τέτοια μαρτυρία έχει προσκομισθεί, αυτή δεν μπορεί και δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη. Το δεύτερο έχει να κάνει με το χρονικό διάστημα για το οποίο ο Ενάγοντας έκανε χρήση των βακτηρίων. Στο σημείο αυτό η μαρτυρία του ιατρού Γεωργίου δεν συμφωνεί με την μαρτυρία του Ενάγοντα. Εν' όψει του ότι έχω ήδη αποδεχθεί την μαρτυρία του Ενάγοντα, ο οποίος είχε προσωπική γνώση του ζητήματος τούτου, εν' αντιθέσει με τον ιατρό Γεωργίου, του οποίου η μαρτυρία επί του σημείου τούτου ήταν εξ' ακοής, δεν αποδέχομαι την μαρτυρία του ιατρού Γεωργίου επί του εν λόγω σημείου. Το τρίτο άπτεται των επιπτώσεων που θα έχει στον Ενάγοντα η μελλοντική εγχείρηση για την αφαίρεση των μεταλλικών προσθετικών. Το ζήτημα αυτό δεν είναι δικογραφημένο στις έγγραφες προτάσεις του Ενάγοντα, γι' αυτό και δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Σε αντίθεση με τον ιατρό Γεωργίου ο ιατρός Κρητιώτης δεν μου έκανε καλή εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Ο μάρτυρας αυτός μέσα από την μαρτυρία του μου έδωσε την εντύπωση ότι προσπάθησε να υποβιβάσει την σοβαρότητα της κατάστασης του Ενάγοντα και να μην μεταφέρει στο Δικαστήριο την αληθινή της εικόνα. Οι απαντήσεις του στερούνταν τεκμηρίωσης και ο ίδιος παρέλειψε να δώσει στο Δικαστήριο τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια, ώστε να μπορέσει το Δικαστήριο να σχηματίσει γνώμη για την ανεξαρτησία της κρίσης του. Ενώ αρχικά κατέθεσε, ότι η ατροφία του τετρακέφαλου ήταν δύο εκατοστά, όταν, αργότερα, σε σχετική ερώτηση τού υποδείχθηκε από τον δικηγόρο του Εναγόμενου το αντίστοιχο εύρημα του ιατρού Γεωργίου, δέχτηκε με προθυμία το εύρημα του ιατρού αυτού εκφράζοντας, και πάλι με προθυμία, την μεγάλη πιθανότητα να έκανε λάθος στην μέτρησή του. Η γρήγορη και πρόθυμη μεταβολή στην γνώμη του μάρτυρα δεν μου δημιούργησε καλή εντύπωση για την αξιοπιστία και την φιλαλήθειά του. Έχω την πεποίθηση, ότι ο μάρτυρας, υιοθετώντας το εύρημα του ιατρού Γεωργίου, προσπάθησε να μειώσει την σοβαρότητα της κατάστασης του Ενάγοντα. Αυτό ενισχύεται και από την δήλωση του, σύμφωνα με την οποία αν είχε ενώπιόν του, κατά την ετοιμασία του δικού του πιστοποιητικού, το πιστοποιητικό του ιατρού Γεωργίου θα υιοθετούσε δίχως άλλο το εύρημα του συναδέλφου του παρά το δικό του, που ήταν διαφορετικό. Εκτός από την χειρουργική ουλή στην έξω επιφάνεια του τετρακέφαλου δεν κατέγραψε στο πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 8), ούτε και στην διά ζώσης μαρτυρία του ανέφερε ο,τιδήποτε για τις ουλές του προσώπου, τις οποίες το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να δει, και να διαπιστώσει, ότι αυτές στην περιοχή του πηγουνιού, και του κάτω και άνω χείλους είναι ιδιαίτερα ευδιάκριτες και αποτελούν κοσμητικό μειονέκτημα. Εν' όψει τούτου θεωρώ, ότι η παντελής έλλειψη αναφοράς στο ζήτημα αυτό αποτελεί απόκρυψη από μέρους του μάρτυρα της αληθινής εικόνας του Ενάγοντα από το Δικαστήριο. Περαιτέρω, ενώ ανέφερε, ότι δεν πιστεύει, ότι θα παραμείνει οποιαδήποτε μυϊκή ατροφία στον Ενάγοντα, δεν εξήγησε επαρκώς και με τρόπο ικανοποιητικό προς το Δικαστήριο πού στηρίζει την γνώμη του αυτή, πράγμα το οποίο όφειλε να κάνει, αφενός, για να μπορέσει το Δικαστήριο να ελέγξει το ορθό της κρίσης του, αφετέρου, γιατί μια τέτοια εξήγηση στην παρούσα περίπτωση θα ήταν όχι μόνο απαραίτητη, αλλά και επιβεβλημένη, αφού είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι κατά την ημέρα της εξέτασης του είχαν παρέλθει τέσσερα χρόνια από το δυστύχημα και η μυϊκή δύναμη δεν είχε αποκατασταθεί. Είναι γεγονός, ότι στην διά ζώσης μαρτυρία του ο μάρτυρας αναφέρθηκε σε παράγοντες καθοριστικούς για την αποκατάσταση της μυϊκής δύναμης, όπως άσκηση και φυσιοθεραπεία. Προκύπτει, όμως, πως το υπόβαθρο στο οποίο στηρίζει την άποψή του ελλείπει, αφού δεν υπάρχει ίχνος μαρτυρίας αν κατά πόσο γνώριζε αν ο Ενάγοντας όλο αυτό το διάστημα είχε υποβληθεί σε τέτοιου είδους άσκηση ή θεραπεία. Το σημαντικότερο δε είναι ότι, ενώ θέση του είναι ότι δεν θα παραμείνει στον Ενάγοντα οποιαδήποτε μυϊκή ατροφία, δέχτηκε, ότι ένεκα της ατροφίας, που παρουσιάζει σήμερα, θα παρουσιάζει εύκολη κόπωση στο μέλλον, όταν θα ασχολείται με τα σπορ. Η πιο πάνω δήλωση, με την οποία ουσιαστικά αποδέχεται, ότι η ατροφία θα είναι μόνιμη, αποτελεί αντίφαση στην μαρτυρία του, η οποία επενεργεί δυσμενώς στην αξιοπιστία του. Επίσης, η θέση του ότι το άλγος δεν δικαιολογείται στην περίπτωση του Ενάγοντα δεν τεκμηριώθηκε επιστημονικά και παρέμεινε ένας γενικός και αόριστος ισχυρισμός, που δεν μπορεί να πείσει το Δικαστήριο. Το πιο σημαντικό δε είναι ότι ενώ θεωρεί την ύπαρξη άλγους ως σημαντικό, αν όχι, καθοριστικό παράγοντα για την μετέπειτα εξέλιξη της μυϊκής ατροφίας, δηλώνοντας σαφώς και ρητά στο Δικαστήριο, ότι η μυϊκή ισχύς δεν επανέρχεται σε περίπτωση που υπάρχει άλγος, εντούτοις για λόγους που δεν εξήγησε στο Δικαστήριο απορρίπτει το ενδεχόμενο ο Ενάγοντας να έχει άλγος. Επίσης, ενώ υποστηρίζει, ότι το άλγος δεν δικαιολογείται ιατρικά στην περίπτωση του Ενάγοντα, την ίδια στιγμή δηλώνει, ότι δεν μπορεί και να αποκλείσει την ύπαρξή του. Η θέση του μάρτυρα ξενίζει. Πώς είναι δυνατόν το άλγος να μην δικαιολογείται ιατρικά, αλλά ο μάρτυρας να μην είναι σε θέση να το αποκλείσει; Αν η ύπαρξη άλγους δεν μπορεί να αποκλεισθεί ιατρικά, τότε πού βρίσκει έρεισμα η θέση του μάρτυρα ότι δεν δικαιολογείται ιατρικά; Και αφού δεν δικαιολογείται ιατρικά πώς, τότε, αποτελεί τον λόγο που η μυϊκή δύναμη ενδεχομένως και να μην αποκατασταθεί ποτέ στον Ενάγοντα, όπως χαρακτηριστικά υποστήριξε; Αξίζει, επίσης, να σημειωθεί, ότι ο μάρτυρας καταθέτοντας μετέβαλε γνώμη, αφού ενώ επέμενε σθεναρά, ότι το αίσθημα του πόνου δεν δικαιολογείται ιατρικά, πιεζόμενος κατά την αντεξέταση δέχθηκε, ότι οι αλλαγές του καιρού, η υγρασία, το κρύο και η έντονη σωματική άσκηση δικαιολογούν στην περίπτωση του Ενάγοντα την πρόκληση πόνου. Για τους λόγους που πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω ο μάρτυρας αυτός δεν μου έκανε καθόλου καλή εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Είναι έκδηλο μέσα από την μαρτυρία του, ότι προσπάθησε να υποβιβάσει την σοβαρότητα της κατάστασης του Ενάγοντα και στην προσπάθειά του αυτή κατέφυγε σε παραδοξολογίες και αντιφάσεις που κλονίζουν καίρια την αξιοπιστία του. Οι αδυναμίες στην μαρτυρία του, συμπεριλαμβανομένων των αντιφάσεων, όπως εντοπίστηκαν από το Δικαστήριο και εκτέθηκαν πιο πάνω, άπτονται ουσιωδών ζητημάτων στην υπόθεση και ως τέτοιες δημιουργούν ρήγμα. Φανερώνουν την διάθεση του μάρτυρα να ψευσθεί με αποτέλεσμα η αποδοχή της μαρτυρίας του από το Δικαστήριο να καθίσταται επικίνδυνη. Συνακόλουθα δεν δέχομαι την μαρτυρία του, την οποία και απορρίπτω. Η ΜΥ 2 στην διά ζώσης μαρτυρία της αναφέρθηκε στις προσπάθειες που καταβλήθηκαν από τους δικηγόρους του Εναγόμενου για εντοπισμό του συντάκτη του Τεκμηρίου 1. Σύμφωνα με την μάρτυρα σκοπός της Υπεράσπισης ήταν να ζητήσει από το πιο πάνω πρόσωπο να προσέλθει στην Κύπρο για σκοπούς αντεξέτασής του επί του περιεχομένου του εν λόγω τεκμηρίου. Αν με την μαρτυρία της η μάρτυρας στόχευε να καταδειχτεί στο Δικαστήριο, ότι η Υπεράσπιση αμφισβητεί το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 1 και για τον λόγο αυτό επιθυμεί την αντεξέταση του συντάκτη του, αυτό καθ' εαυτό δεν αποτελεί επίδικο ζήτημα στην διαδικασία. Άλλωστε, το ότι η Υπεράσπιση αμφισβητεί το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 1, αυτό κατέστη πέρα για πέρα σαφές κατά την ακροαματική διαδικασία. Αν δε στόχος ήταν να καταδειχτούν οι προσπάθειες των δικηγόρων του Εναγόμενου για εντοπισμό του συντάκτη του Τεκμηρίου 1, οι οποίες, σύμφωνα με την μάρτυρα, απέβηκαν άκαρπες, και πάλι αυτό δεν αποτελεί επίδικο ζήτημα στην διαδικασία. Συνεπώς, η μαρτυρία της μάρτυρος κρίνεται άσχετη με τα επίδικα θέματα και ως εκ τούτου μη αποδεκτή μαρτυρία. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση καταλήγω στα ακόλουθα ευρήματα: Ο Ενάγοντας την 3.8.00 ενεπλάκη σε τροχαίο δυστύχημα, το οποίο επισυνέβη στον δρόμο Πόλης Χρυσοχούς - Λουτρά της Αφροδίτης, ενώ ήταν συνεπιβάτης στο αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΑΒΗ 769, το οποίο κατά τον ουσιώδη χρόνο οδηγείτο από τον Εναγόμενο. Για το δυστύχημα αποκλειστική ευθύνη φέρει ο Εναγόμενος. Μετά το δυστύχημα ο Ενάγοντας μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Από το δυστύχημα υπέστη υποτροχαντήριο κάταγμα αριστερού μηριαίου, πολλαπλά θλαστικά τραύματα κεφαλής και κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Εισήχθη στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου και δύο μέρες μετά υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση για αντιμετώπιση του τραύματος. Το κάταγμα αντιμετωπίστηκε χειρουργικά με ανάταξη και σταθεροποίησή του μέσω τοποθέτησης μεταλλικών προσθετικών (πλάκας και βιδών), ενώ τα τραύματα στην κεφαλή συνερράφησαν. Κατά την διάρκεια της παραμονής του στο Νοσοκομείο αισθανόταν ζάλη από το κτύπημα και πόνους στο πόδι. Από το κτύπημα προκλήθηκαν ουλές στο πρόσωπο. Συγκεκριμένα ο Ενάγοντας φέρει δύο ουλές, μήκους ενός εκατοστού η καθεμιά, στην περιοχή της αριστερής οφρύος, μια ουλή μήκους ενός εκατοστού στην έσω επιφάνεια της αριστερής οφρύος, μικρές ουλές στο άνω χείλος, μια ουλή μήκους 1,5 εκατοστού κάτω από το κάτω χείλος, μια ουλή σε σχήμα L συνολικού μήκους 4 εκατοστών στην περιοχή του πηγουνιού και μια χειρουργική ουλή μήκους 33 εκατοστών στην έξω επιφάνεια του αριστερού μηρού. Όλες οι πιο πάνω ουλές θα παραμείνουν. Καμία από τις ουλές του προσώπου δεν είναι ιδιαίτερα δύσμορφη και εκτός από τις ουλές στο άνω και κάτω χείλος και το πηγούνι, οι υπόλοιπες ουλές δεν είναι ευδιάκριτες. Οι ουλές δε στο άνω χείλος δίνουν την εντύπωση σε κάποιον ότι τα άνω χείλη είναι φουσκωμένα. Οι ουλές στο άνω και κάτω χείλος και το πηγούνι αποτελούν κοσμητικό μειονέκτημα και επηρεάζουν ψυχολογικά τον Ενάγοντα. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο μέχρι τις 14.8.00. Εξήλθε του Νοσοκομείου χρησιμοποιώντας βακτηρίες μασχάλης. Μια εβδομάδα μετά μετέβη στην Γερμανία, γιατί άρχιζε το πρώτο εξάμηνο των σπουδών του. Χρησιμοποιούσε βακτηρίες μασχάλης για περίοδο τεσσάρων μηνών. Όταν αποχωρίστηκε τις βακτηρίες, εξακολουθούσε να αντιμετωπίζει πρόβλημα με την βάδιση. Το πρόβλημα εστιαζόταν στο ότι δεν μπορούσε να ανεβοκατεβαίνει σκάλες, ούτε και να διανύει μεγάλες αποστάσεις, γιατί ένιωθε πόνους στην περιοχή του κατάγματος. Χρειάσθηκε να παρέλθουν έξι μήνες για να μπορέσει να περπατά χωρίς πόνους. Τον προηγούμενο χρόνο ήταν στην Γερμανία και παρακολουθούσε μαθήματα Γερμανικής γλώσσας. Παράλληλα εργαζόταν σε Γερμανική εταιρεία ως κλητήρας με μερική απασχόληση. Δούλευε 4 με 5 φορές την εβδομάδα, τρεις με τέσσερις ώρες την ημέρα. Από την εργασία αυτή κέρδιζε 630 γερμανικά μάρκα μηνιαίως. Η απασχόλησή του στην εν λόγω εταιρεία θα συνεχιζόταν από τις 15.8.00. Ένεκα, όμως, του τραυματισμού του δεν ήταν σε θέση να επιστρέψει κατά την πιο πάνω ημερομηνία με αποτέλεσμα η θέση να δοθεί σε άλλον και να απωλέσει την εργασία του. Το κάταγμα επουλώθηκε και σήμερα βαδίζει ικανοποιητικά. Παραμένει, όμως, μόνιμος βαθμός μυϊκής ατροφίας, η οποία δικαιολογεί ενοχλήσεις πόνου και αδυναμίας του τραυματισθέντος κάτω άκρου σε καιρικές αλλαγές και ψυχρό καιρό, αλλά και μετά από έντονες δραστηριότητες φόρτισης του κάτω άκρου, όπως, συνεχής άθληση, δηλαδή, τρέξιμο, ποδόσφαιρο, καλαθόσφαιρα ή περπάτημα μεγάλων αποστάσεων, οι οποίες τον εμποδίζουν να ολοκληρώνει την προσπάθειά του κάθε φορά που επιδίδεται σε αυτές. Τα πιο πάνω αποτελούν μόνιμα κατάλοιπα. Στην περίπτωση του επιβάλλεται η αφαίρεση των μεταλλικών προσθετικών που τοποθετήθηκαν με την χειρουργική επέμβαση, που έλαβε χώρα τον Αύγουστο του 2000. Στο άχαρο δικαστικό έργο της αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και ταλαιπωρίας σε χρήμα βοηθητική είναι η αναφορά σε αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου, όπου επιδικάσθηκαν αποζημιώσεις για παρόμοιους όσο το δυνατόν τραυματισμούς και με ανάλογες συνέπειες. Η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική, ώστε να υπάρχει και συνέπεια και βεβαιότητα (Βλ. Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ v. Μαρίνου Σάββα Πολίτη

(2003)1 ΑΑΔ 590). Υπόψη πρέπει να λαμβάνεται η τάση της Νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν, τάση που αντανακλά την μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 CLR 789). Το ύψος των αποζημιώσεων είναι αλληλένδετο με τα ιδιαίτερα περιστατικά του κάθε τραυματισθέντα. Ισχύει η αρχή ότι στον τομέα των αποζημιώσεων ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία. Η υγεία είναι ο κοινός παρονομαστής για την ευημερία του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και την αντιμετώπιση των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi, πιο πάνω). Στην υπόθεση Μαυροπετρή v. Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ 66 υπογραμμίζεται η σταθερή άνοδος του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Παράλληλα τονίζεται ότι σταθερή είναι η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία, αλλά την αποκατάσταση. Η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Ζαούρη Αζόφ ν. Πρόδρομος Προδρόμου κ.α., Πολιτική Έφεση 11691, ημερομηνίας 19.4.06 ο εφεσίβλητος στην ηλικία των δεκαεπτάμιση χρόνων υπέστη επιπλεγμένο συντριπτικό κάταγμα του κάτω τριτημορίου του αριστερού μηριαίου οστού, μεγάλο τραύμα στο αριστερό γόνατο και κάταγμα της γνάθου και του δεξιού οφθαλμικού κόγχου. Υπεβλήθη σε πολύωρη χειρουργική επέμβαση κατά την οποία έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος του μηριαίου οστού και στερέωσή του με πλάκα και βίδες, συρραφή των τραυμάτων και ανάταξη και ακινητοποίηση με πλάκες οστεοσύνθεσης του δεξιού οφθαλμικού κόγχου και συρμάτινη ανάρτηση και διαγναθική ακινητοποίηση της άνω και της κάτω γνάθου. Εξήλθε από το Νοσοκομείο μετά από ένα μήνα. Η λύση της διαγναθικής ακινητοποίησης έγινε μετά από έξι εβδομάδες και στο μεταξύ ο εφεσίβλητος τρεφόταν με δυσκολία και μόνο με μαλακή τροφή. Το κάταγμα στο πρόσωπο επουλώθηκε πλήρως. Με το κάταγμα του μηριαίου υπήρξε επιπλοκή καθότι δεν είχε πορωθεί και ο εφεσίβλητος αναγκάσθηκε να υποβληθεί σε νέα χειρουργική επέμβαση κατά την οποία του έγινε μεταμόσχευση οστού που λήφθηκε από το λαγόνιο. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο για συνολική περίοδο ενάμιση μηνός περίπου κατά την οποία παρέμεινε κλινήρης. Εξήλθε από το Νοσοκομείο με την βοήθεια βακτηρίων. Η ίδια κατάσταση συνέχισε για ίδιο χρονικό διάστημα και μετά την έξοδό του από το Νοσοκομείο. Για κάθε μετακίνησή του την περίοδο αυτή και για όλες τις προσωπικές του ανάγκες χρειαζόταν την βοήθεια και τη φροντίδα των γονέων του. Όταν μπόρεσε να σηκωθεί περπατούσε με βακτηρίες για περίοδο 5 με 6 μηνών. Στην κατάσταση αυτή επέστρεψε στο σχολείο αρχίζοντας από το τρίτο τρίμηνο. Ένα χρόνο μετά το κάταγμα αυτό είχε πορωθεί. Ακολούθως πήρε απαλλαγή από τον Στρατό. Όταν ύστερα από ένα χρόνο κατατάγηκε στο Στρατό υπηρέτησε ως βοηθητικός, πράγμα που τον στενοχωρούσε. Ως μόνιμα κατάλοιπα παρέμειναν κάποιες ουλές και κάποια αδυναμία και ευκολία κόπωσης του αριστερού σκέλους μετά από παρατεταμένη φόρτιση που του προκαλούσε δυσκολία κατά την βάδιση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε υπέρ του εφεσίβλητου για πόνο και ταλαιπωρία το ποσό των Λ.Κ.30.000. Το εν λόγω ποσό, αν και κρίθηκε από το Εφετείο ως γενναιόδωρο, δεν κρίθηκε ως έκδηλα υπερβολικό και επικυρώθηκε. Τέλος, στην υπόθεση Χ. Χαριλάου ν. Ν. Νικολάου

(2003)1 ΑΑΔ 1460 ο εφεσείοντας υπέστη κάταγμα του έξω κνημιαίου κονδύλου της δεξιάς κνήμης. Υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση και στο πόδι του τοποθετήθηκαν δύο βίδες. Έγινε, επίσης, ακινητοποίηση του ποδιού σε γύψο. Παρέμεινε στο Νοσοκομείο για δύο εβδομάδες. Η ανάρρωσή του ήταν σταθερή και η κινητικότητα του γόνατος επανήλθε πλήρως. Υπήρχε χειρουργική ουλή μήκους 15 εκατοστών στην εξωτερική επιφάνεια του γόνατος και θα έπρεπε να υποβληθεί σε νέα εγχείρηση για την αφαίρεση των υλικών από το πόδι του. Εξακολουθούσε να έχει πόνους όταν γονατούσε και όταν ανεβοκατέβαινε σκάλες, οι οποίοι θα παρέμεναν ως μόνιμο κατάλοιπο. Είχε, επίσης, διαπιστωθεί οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο τα αποτελέσματα της οποίας θα επιδεινώνονταν με την πάροδο του χρόνου. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ.8.

1. Το Εφετείο αφού έλαβε υπόψη τα μόνιμα κατάλοιπα, την ύπαρξη οστεοαρθρίτιδας, η οποία αφενός θα επιδεινώνετο με την πάροδο του χρόνου, αφετέρου θα συνόδευε τον εφεσείοντα, ένα νεαρό άντρα ηλικίας 28 ετών, σε όλη του την ζωή, αλλά και το γεγονός της νέας εγχείρησης έκρινε το επιδικασθέν ποσό των Λ.Κ.8.000 ως έκδηλα ανεπαρκές και το αντικατέστησε με το ποσό των Λ.Κ.12.
2. Η υπό εξέταση περίπτωση είναι αναμφίβολα λιγότερο σοβαρή από την υπόθεση Ζαούρη Αζόφ, που αναφέρθηκε πιο πάνω. Δεν παύει, όμως, ο Ενάγοντας να υπέστη ένα σοβαρό τραυματισμό, ο οποίος τον κατέστησε ανίκανο για εργασία για επτά μήνες και αναμφισβήτητα του προξένησε πόνο, ταλαιπωρία και απώλεια ανέσεων. Παρέμεινε στο νοσοκομείο, όπου και υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση για δέκα μέρες. Στην Γερμανία, όπου μετέβη αμέσως μετά για τον πρώτο χρόνο των σπουδών του, χρησιμοποιούσε βακτηρίες μασχάλης για περισσότερο από τρεις μήνες. Κατά την πιο πάνω περίοδο ήταν υποχρεωμένος να σπουδάζει και παράλληλα σε αυτήν την κατάσταση να φροντίζει και τον εαυτό του. Τον πρώτο καιρό αφού απαλλάγηκε από τις βακτηρίες ταλαιπωρείτο πολύ συχνά από πόνους στην περιοχή του κατάγματος. Χρειάσθηκε να παρέλθουν έξι μήνες για να μπορέσει να περπατά χωρίς πόνους. Στο μέλλον θα ταλαιπωρείται με ενοχλήσεις πόνου σε καιρικές αλλαγές, ψυχρό καιρό και έντονες δραστηριότητες φόρτισης του τραυματισμένου μέλους. Τα πιο πάνω ενοχλήματα θα είναι μόνιμα. Στην Γερμανία, όπου σπουδάζει, οι ενοχλήσεις αυτές είναι συχνότερες ένεκα του ψυχρού καιρού. Το τελευταίο δε θα του στερήσει την χαρά και την απόλαυση να επιδίδεται στα σπορ, που αγαπά, όπως ποδόσφαιρο και καλαθόσφαιρα, με την ίδια ένταση και στον ίδιο βαθμό όπως πριν το δυστύχημα. Στον κατάλληλο βαθμό θα πρέπει, επίσης, να ληφθούν υπόψη εκείνες οι ουλές του προσώπου, που είναι ευδιάκριτες, καθώς επίσης το γεγονός ότι στο μέλλον ο Ενάγοντας θα πρέπει να υποβληθεί σε νέα εγχείρηση για αφαίρεση των μεταλλικών προσθετικών και η ταλαιπωρία που η επέμβαση αυτή συνεπάγεται (Βλ. Χ. Χαριλάου ν. Ν. Νικολάου πιο πάνω). Λαμβανομένων υπόψη όλων των πιο πάνω κρίνω πως το δίκαιο και εύλογο ποσό που θα πρέπει να επιδικάσω στον Ενάγοντα για πόνο και ταλαιπωρία είναι το ποσό των Λ.Κ.13.000,00 σεντ. Στο ποσό αυτό θα πρέπει να προστεθεί και ένα ποσό για έξοδα μελλοντικής εγχείρησης, η αναγκαιότητα της οποίας αποτελεί κοινό έδαφος και για τους δύο ιατρούς εμπειρογνώμονες. Δεδομένης της τάσης με την οποία αυξάνονται τα ιατρικά έξοδα στην εποχή μας, θα επιδικάσω το μέγιστο της κλίμακας που ο ιατρός Γεωργίου ανέφερε στο Δικαστήριο, ήτοι, το ποσό των Λ.Κ.900,00 σεντ. Συνακόλουθα επιδικάζεται υπέρ του Ενάγοντα ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ.13.900,00 σεντ. Ο Ενάγοντας αξιώνει, επίσης, υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων το ποσό των 22.050 γερμανικών μάρκων ως απώλεια απολαβών από την 15.8.00 μέχρι την ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης (παράγραφος 7(δ) της Έκθεσης Απαίτησης) και απώλεια απολαβών, που «πιθανόν να προκύψει», από την καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης μέχρι της τελικής εκδίκασης της αγωγής (παράγραφος 7(ε) της Έκθεσης Απαίτησης). Διεκδικεί, επίσης, αποζημιώσεις για απώλεια μελλοντικών απολαβών λόγω μείωσης της προ του δυστυχήματος ικανότητας για εργασία. Σύμφωνα με την ιατρική μαρτυρία, την οποία έχω αποδεχθεί, και τα ευρήματά μου η ικανότητα του Ενάγοντα για εργασία αποκαταστάθηκε επτά μήνες μετά το δυστύχημα. Συνακόλουθα κανένα ποσό δεν θα επιδικάσω για απώλεια μελλοντικών απολαβών (Βλ. Κώστας Νεάρχου ν. Σάββα Στεφανίδη κ.α.

(2003)1 ΑΑΔ 351). Η απαίτηση αυτή, αξίζει να σημειωθεί, δεν προωθήθηκε κατά τις τελικές αγορεύσεις. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του Εναγόμενου εισηγήθηκε, ότι ο Ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει απώλεια απολαβών. Το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να ενεργήσει επί τη βάση του Τεκμηρίου 1 ή να προσδώσει σε αυτό οποιαδήποτε βαρύτητα για τον λόγο ότι η πλευρά του Εναγόμενου στερήθηκε των δικαιωμάτων αντεξέτασης του συντάκτη του. Θα πρέπει να λεχθεί, ότι ανεξάρτητα από το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 1 και 2, το Δικαστήριο είχε ενώπιόν του την μαρτυρία του ίδιου του Ενάγοντα, επί της οποίας μπορούσε να ενεργήσει, αφού την έκρινε αξιόπιστη. Η μαρτυρία του Ενάγοντα είναι, επίσης, από μόνη της επαρκής μαρτυρία για σκοπούς απόδειξης τόσο της εργασίας του όσο και των απολαβών του από την εργασία αυτή. Αναφορικά με το ζήτημα της απώλειας απολαβών θα πρέπει να πω, πως είναι καθιερωμένη αρχή ότι οι ειδικές αποζημιώσεις πρέπει να καταγράφονται στις έγγραφες προτάσεις με λεπτομέρεια και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Η Νομολογία επιβάλλει σε διάδικο την υποχρέωση να αποδεικνύει την ζημία του με θετική μαρτυρία (Βλ. Ελισάβετ Ηρακλέους ν. Ρένου Πίτρου

(1994)1 ΑΑΔ 239, Ανδρέας Σπύρου ν. Άριστου Χ΄΄ Χαραλάμπους

(1989)1Ε ΑΑΔ 298, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου

(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά

(1992)1 ΑΑΔ 498, Aloupou and Another v. Hadjigeorghiou and Another

(1984)1 CLR 475 και Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση, παράγραφος 23, σελ. 15). Η μαρτυρία του Ενάγοντα αναφορικά με το ύψος των απολαβών του ήταν σαφής και σταθερή. Ο Ενάγοντας κατέθεσε με καθαρότητα, ότι κέρδιζε 630 γερμανικά μάρκα μηνιαίως. Συνεπώς, κρίνω, πως με την μαρτυρία του απέδειξε το ύψος των απολαβών του με την θετικότητα και την βεβαιότητα που απαιτεί η Νομολογία (Βλ. Ανδρέα Χριστοδούλου ν. Θεοδώρα Αγαθοκλέους

(1997)1 ΑΑΔ 396 και Β. Κούρρης ν. Μαρία Παπαδοπούλου ν. Παναγιώτης Νικολάου

(1998)1 ΑΑΔ 1147). Ερχόμενος στο πιο πάνω επιχείρημα του κ. Γεωργιάδη θα πρέπει, κατ' αρχήν, να λεχθεί, ότι το Δικαστήριο επέτρεψε την κατάθεση των Τεκμηρίων 1 και 2 παρά την ένσταση που ηγέρθη από πλευράς Εναγόμενου. Για την ενδιάμεσή του απόφαση επί του νομικού θέματος που ηγέρθη αναφορικά με την αποδεχτότητά τους, το Δικαστήριο στηρίχθηκε, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 24

(1)του Περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9, όπως τροποποιήθηκε, σύμφωνα με το οποίο καμία μαρτυρία δεν αποκλείεται για τον λόγο ότι είναι εξ' ακοής. Αναφορικά δε με την βαρύτητα, που μπορεί να αποδοθεί σε τέτοια μαρτυρία, το άρθρο 27

(1)του Κεφ. 9 προνοεί, ότι το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη το σύνολο των περιστάσεων από τις οποίες μπορεί εύλογα να συναχθεί συμπέρασμα αναφορικά με την αποδεικτική της αξία, ειδικότερα δε, μεταξύ άλλων, το κατά πόσο θα ήταν εύλογο και εφικτό ο διάδικος που έχει προσαγάγει την μαρτυρία να είχε κλητεύσει ως μάρτυρα στη διαδικασία το πρόσωπο που έκαμε την αρχική δήλωση. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 4, το οποίο κατατέθηκε χωρίς ένσταση από μέρους του Εναγόμενου, αλλά και την προφορική μαρτυρία του ιδίου του Ενάγοντα, η εταιρεία αδυνατούσε να στείλει στην Κύπρο τον αρμόδιο υπάλληλο του λογιστηρίου της για να καταθέσει ενώπιον του Δικαστηρίου αναφορικά με τις απολαβές του Ενάγοντα. Έχω, λοιπόν, ικανοποιηθεί, ότι υπό τις περιστάσεις δεν ήταν εύλογο ή εφικτό να κλητευτεί ως μάρτυρας στην διαδικασία ο συντάκτης του Τεκμηρίου 1. Στην απόφαση της πλειοψηφίας στην υπόθεση Panayides Contracting Ltd v. Νίκος Σταύρου Χαραλάμπους, ΠΕ 10850, ημερομηνίας 16.2.04 υποδείχθηκε, ότι δεν αποτελεί στέρηση του δικαιώματος αντεξέτασης των μαρτύρων ενός διαδίκου από τον αντίδικο, στη βάση του άρθρου 30

(3)(γ) του Συντάγματος, λαμβανομένου αυτοτελώς, όταν ο αντίδικος δεν καλεί στο εδώλιο του μάρτυρα πρόσωπα για να καταθέσουν, είτε γιατί επιλέγει να πράξει έτσι, είτε γιατί στερείται της δυνατότητας να καλέσει αυτά τα πρόσωπα για τον λόγο ότι αυτά είτε απεβίωσαν, είτε βρίσκονται εκτός δικαιοδοσίας. Έτσι, όταν διάδικος ελεύθερα ή εξ' ανάγκης, αντί να καλέσει τον συντάκτη μιας γραπτής δήλωσης στο εδώλιο του μάρτυρα για να μαρτυρήσει, καλεί ως μάρτυρα μόνο τον κάτοχό της, απλώς και μόνο για να την καταθέσει ως μαρτυρία, ο αντίδικος δεν θεωρείται ότι στερείται του δικαιώματος αντεξέτασης του συντάκτη της γραπτής δήλωσης, όπως αυτό κατοχυρώνεται από το άρθρο 30

(3)(γ) του Συντάγματος, αυτοτελώς λαμβανομένου. Η απόφαση καταλήγει με το εξής σκεπτικό. Λόγος για στέρηση δικαιώματος αντεξέτασης από τον αντίδικο του προσώπου που ο διάδικος ελεύθερα ή εξ' ανάγκης δεν καλεί στο εδώλιο του μάρτυρα για να μαρτυρήσει, παρά μόνο παρουσιάζει την γραπτή του δήλωση, είναι δυνατόν να γίνει, ανεξάρτητα από τον νόμο, μόνο in concreto, δηλαδή, σε συγκεκριμένη υπόθεση και πάντοτε στη βάση του άρθρου 30

(3)(γ) του Συντάγματος, λαμβανομένου, όχι αυτοτελώς, αλλά σε συνάρτηση με το άρθρο 30

(2)του Συντάγματος, αν βάσει των περιστατικών της μπορεί να λεχθεί, ότι ως εκ της μη αντεξέτασης του εν λόγω προσώπου, επί της γραπτής δήλωσης ή κατάθεσης στην οποία στηρίχθηκε το Δικαστήριο, ο αντίδικος δεν έτυχε, τελικά, δίκαιης δίκης. Αν βάσει των περιστατικών της συγκεκριμένης υπόθεσης, κάτι τέτοιο δεν μπορεί, τελικά, να λεχθεί, η μη αντεξέταση του εν λόγω προσώπου, όπως και η στήριξη του Δικαστηρίου στην γραπτή του κατάθεση ή δήλωση, δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι στέρησε τα δικαιώματα αντεξέτασης του αντιδίκου βάσει του άρθρου 30

(3)(γ) του Συντάγματος, αυτοτελώς λαμβανομένου. Έχει σημασία, ότι στην υπό εξέταση περίπτωση τα Τεκμήρια 1 και 2 δεν αποτελούν την μοναδική ή την κύρια μαρτυρία στην υπόθεση αναφορικά με το ύψος των απολαβών του Ενάγοντα. Όπως και πιο πάνω λέχθηκε, το Δικαστήριο είχε ενώπιόν του την προφορική μαρτυρία του ίδιου του Ενάγοντα, την οποία και αποδέχτηκε. Συνεπώς δεν μπορεί να λεχθεί ότι ως εκ της μη αντεξέτασης του συντάκτη του Τεκμηρίου 1 ο Εναγόμενος δεν έτυχε δίκαιης δίκης. Για το λόγο αυτό και εν' όψει του ότι δεν ήταν εύλογο και εφικτό να κλητευθεί ο εν λόγω συντάκτης θεωρώ ασφαλές να αποδεχθώ και αποδέχομαι το περιεχόμενο του Τεκμηρίου

1. Σύμφωνα με τα ευρήματά μου ο Ενάγοντας κατέστη ανίκανος για εργασία για περίοδο επτά μηνών από την ημέρα του δυστυχήματος. Για τον λόγο αυτό δεν επέστρεψε στην εργασία του στις 15.8.
2. Η θέση καταλήφθηκε από άλλο πρόσωπο με αποτέλεσμα να απωλέσει την εργασία του. Δεν θα συμφωνήσω με την θέση του Ενάγοντα, ότι δικαιούται απώλεια απολαβών μέχρι σήμερα. Πρώτον, γιατί από τον Μάρτιο του 2004 απασχολείται σε άλλη εργασία. Συν τις άλλοις δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία που να εισηγείται ότι εντεύθεν κερδίζει λιγότερα. Δεύτερο, δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία, που να εισηγείται, ότι σε περίπτωση που δεν λάμβανε χώρα το επίδικο δυστύχημα, ο Ενάγοντας θα παρέμενε στην εταιρεία μέχρι σήμερα. Δεν μου διαφεύγει, ότι, σύμφωνα με την μαρτυρία του, ο Ενάγοντας επιθυμούσε να συνεχίσει να εργάζεται στην εταιρεία. Από την άλλη δεν μπορώ να αγνοήσω, ότι ο Ενάγοντας, όντας φοιτητής, απασχολείτο στην εν λόγω εταιρεία ως έκτακτος, με μερική απασχόληση, σε εργασιακή θέση βοηθητικού τύπου. Είμαι της άποψης, ότι οι πιο πάνω παράγοντες δημιουργούν αμφιβολίες ως προς το μόνιμο της απασχόλησής του στην εταιρεία. Επιπλέον, δεν υπάρχει καμία απολύτως μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου αναφορικά με το θέμα αυτό από την ίδια την εταιρεία, αφού κανείς δεν παρουσιάσθηκε από την εταιρεία για να μαρτυρήσει και ούτε οτιδήποτε το σχετικό αναφέρεται στις επιστολές της εταιρείας, που κατατέθηκαν (Τεκμήρια 1, 2 και 4). Εν' όψει όλων των πιο πάνω θεωρώ, πως δεν θα ήταν δίκαιο να επιδικάσω αποζημιώσεις για απώλεια απολαβών για περίοδο πέραν των επτά μηνών, ότε ο Ενάγοντας κατέστη και πάλι ικανός για εργασία και, κατ' επέκταση, ήταν σε θέση να εργοδοτηθεί αλλού. Ούτε και πάλι θεωρώ ορθό, ότι θα πρέπει να επιδικάσω απώλεια απολαβών για περίοδο εννιά μηνών, που σύμφωνα με την μαρτυρία του ιατρού Γεωργίου, την οποία αποδέχτηκα, ο Ενάγοντας κατέστη ικανός να εκτελεί την εργασία του κλητήρα. Το ότι η πρώτη εργασία του Ενάγοντα στην Γερμανία ήταν αυτή του κλητήρα, δεν σημαίνει, ότι και η επόμενη ή οποιαδήποτε άλλη θα πρέπει απαραίτητα να είναι της ίδιας φύσεως. Άλλωστε, ο Ενάγοντας στην μαρτυρία του δεν ισχυρίσθηκε ότι μόνο αυτή την εργασία μπορούσε να κάνει. Σημασία για το Δικαστήριο έχει το ότι ο Ενάγοντας με την λήξη των επτά μηνών από την ημέρα του δυστυχήματος κατέστη και πάλι ικανός για εργασία. Το ότι παρήλθαν τρία και πλέον χρόνια για να επιδοθεί σε άλλη εργασία δεν μεταβάλλει την απόφασή μου να επιδικάσω απώλεια απολαβών για περίοδο μόνο επτά μηνών. Ο Ενάγοντας ανέφερε ενδεικτικά, ότι στο μεταξύ είχαν μειωθεί τα έξοδά του, πούλησε και το αυτοκίνητο του και, γενικά, δεν ήταν πιεσμένος να βρει δουλειά. Συνάγεται σαφώς από την μαρτυρία του, ότι ο λόγος που παρέμεινε εκτός εργασίας για το πιο πάνω διάστημα ήταν όχι γιατί υπήρχε πρόβλημα ανευρέσεως εργασίας της φύσεως και του τύπου που αναζητούσε, αλλά γιατί ο ίδιος δεν κατέβαλλε σοβαρές προσπάθειες για εξεύρεση εργασίας. Έχοντας κατά νου, ότι η νομολογία αναγνωρίζει την δυνατότητα έκδοσης αποφάσεων σε ξένο νόμισμα επιδικάζω στον Ενάγοντα ως απώλεια απολαβών το ποσό των 4.410 γερμανικών μάρκων (Βλ. Englender Moshe v. Romi Rimon

(2001)1 ΑΑΔ 204, Lamaignere v. Selene Shipping

(1982)1 CLR 227, Williams and Glyn's Bank v. Kouloumbis

(1986)1 CLR 627 και Miliangos v. George Frank (Textiles) Ltd

(1975)3 All E R 80). Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου στην υπόθεση Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.α.

(2000)1 ΑΑΔ 1049 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Ο νόμος απολήγει στην παροχή ευχέρειας επιδίκασης τόκου για ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος ή από οποιαδήποτε μεταγενέστερη ημερομηνία, ως ήθελε κριθεί δίκαιο, προς 8%». Στην υπόθεση Φοινικαρίδης & άλλη ν. Γεωργίου & άλλων

(1991)1 ΑΑΔ 475 έχει, επίσης, υποδειχθεί, ότι σε όλες τις περιπτώσεις είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε μια αγωγή προς εκδίκαση και ότι στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθησή της θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Ο λόγος είναι ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο διάδικος στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα (Βλ. Birkett v. Hayes and Another

(1982)2 All E R 710 (C.A.)). Στην υπό εξέταση περίπτωση το δυστύχημα έλαβε χώρα στις 3.8.00. Το γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα καταχωρήθηκε στις 18.12.01, δηλαδή, δεκάξι μήνες αργότερα και η Έκθεση Απαίτησης στις 9.7.03, δηλαδή, δεκαοχτώ μήνες από την καταχώρηση του κλητήριου και τρία χρόνια σχεδόν μετά το δυστύχημα. Υπό τις περιστάσεις κρίνω, ότι υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της υπόθεσης του Ενάγοντα. Εκτιμώ ότι η καθυστέρηση αυτή είναι της τάξης των δύο χρόνων. Συνεπώς κρίνω ορθό και δίκαιο όπως το ποσό των Λ.Κ.13.000 που επιδικάσθηκε για πόνο και ταλαιπωρία φέρει τόκο προς 8% ετησίως με ημερομηνία δύο χρόνια μετά το επίδικο δυστύχημα, ήτοι από 3.8.02 μέχρι εξόφλησης (Βλ., επίσης, άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, όπως τροποποιήθηκε, και άρθρο 33 του Περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/60). Αναφορικά με την απώλεια απολαβών, είναι σημαντικό για σκοπούς επιδίκασης τόκου να λεχθεί, ότι η απώλεια αυτή δεν προκύπτει ολόκληρη από την αρχή. Για τον λόγο αυτό το ορθότερο σε αυτές τις περιπτώσεις είναι να επιδικάζεται τόκος από το μέσο της περιόδου κατά την οποία προέκυψε η απώλεια. Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω, αλλά και το ότι είναι ορθό και δίκαιο, όπως ο παράγοντας καθυστέρηση ληφθεί υπόψη κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που λήφθηκε υπόψη από το Δικαστήριο αναφορικά με το ποσό που επιδικάστηκε για πόνο και ταλαιπωρία, κρίνω ορθό και δίκαιο όπως το ποσό των 4.410 γερμανικών μάρκων, που επιδικάσθηκε ως απώλεια απολαβών, φέρει τόκο προς 8% ετησίως από 18.11.02 μέχρι εξόφλησης. Σε σχέση με το ποσό των Λ.Κ.250,00 σεντ που αντιπροσωπεύει τις ειδικές ζημίες που συμφωνήθηκαν, οι διάδικοι δεν αναφέρθηκαν σε τόκο στις δηλώσεις τους. Αναφορικά με τα έξοδα του ιατρού Γεωργίου, ήτοι το συνολικό ποσό των Λ.Κ.200,00 σεντ, θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως αυτά φέρουν τόκο προς 8% ετησίως από σήμερα μέχρι εξόφλησης, αφού, σύμφωνα με την μαρτυρία του ιατρού Γεωργίου, δεν έχουν ακόμη καταβληθεί από τον Ενάγοντα. Τόκο προς 8% ετησίως από σήμερα μέχρι εξόφλησης θα φέρουν και τα δύο ποσά των Λ.Κ.25,00 σεντ, που καταβλήθηκαν αφενός το ένα για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου, το δε άλλο για την αστυνομική έκθεση. Ομοίως το ποσό των Λ.Κ.900,00 σεντ, που επιδικάσθηκε για έξοδα μελλοντικής εγχείρησης (Βλ. Βέρα Φαράζη ν. Αντώνη Τζιάρα

(1999)1 ΑΑΔ 269). Συνακόλουθα εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των Λ.Κ.14.150,00 σεντ πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί ποσού Λ.Κ.13.000,00 σεντ από 3.8.02 μέχρι εξόφλησης πλέον τόκο προς 8% ετησίως επί ποσού Λ.Κ.1.150,00 σεντ από σήμερα μέχρι εξόφλησης πλέον 4.410 γερμανικά μάρκα (και/ή το ισάξιο σε Κυπριακές Λίρες κατά τον χρόνο της εκτέλεσης) πλέον τόκο επί του ποσού αυτού προς 8% ετησίως από 18.11.02 μέχρι εξόφλησης πλέον έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .............. Π. Μιχαηλίδης, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο