← Κύπρος

ΤΑΡΕΚ ΜΑΓΙΑΣΙ ν. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΕΜΙΡΤΣΙΑΔΗ, Αρ. Αγωγής: 3782/03, 20 Οκτωβρίου 2006

ΤΑΡΕΚ ΜΑΓΙΑΣΙ ν. ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΕΜΙΡΤΣΙΑΔΗ, Αρ. Αγωγής: 3782/03, 20 Οκτωβρίου 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2006:A49 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3782/03 Μεταξύ: ΤΑΡΕΚ ΜΑΓΙΑΣΙ, εκ Πάφου Ενάγοντα και ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΔΕΜΙΡΤΣΙΑΔΗ, εκ Πάφου Εναγόμενου ---------------------- Ημερομηνία: 20 Οκτωβρίου 2006 Για Ενάγοντα: κ. Α. Δράκος (για να ακούσει απόφαση ο κ. Μαρίνος) Για Εναγόμενο: κ. Α. Εύζωνας Ενάγων παρών ------------------------- ΑΠΟΦΑΣΗ ------------------------- Συνεπεία τροχαίου ατυχήματος που επεσυνέβη στις 17.3.2003 στη Λεωφόρο Αποστόλου Παύλου στην Πάφο, ο ενάγων, ο οποίος οδηγούσε τη μοτοσυκλέτα με αρ. εγγραφής ΗΚΝ772, τραυματίσθηκε σοβαρά, όταν το όχημα του συγκρούσθηκε με τη μοτοσυκλέτα υπ' αρ. εγγραφής ΗΥΒ

  1. Γι' αυτό αξιώνει με την παρούσα αγωγή, εναντίον του εναγόμενου - οδηγού της ανωτέρω μοτοσυκλέτας, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και ζημιές που υπέστη. Δύο, είναι τα κύρια επίδικα θέματα που χρήζουν εξέτασης. Αυτό της αμέλειας και εκείνο των αποζημιώσεων. Το δεύτερο, αποτελείται από άλλα επί μέρους θέματα τα οποία θα εξετασθούν κατωτέρω. ΑΜΕΛΕΙΑ Όπως ανωτέρω κατεγράφη, το επίδικο δυστύχημα επεσυνέβη επί της Λεωφόρου Αποστόλου Παύλου, η ώρα 18:
  2. Τα οχήματα των διαδίκων εκινούντο σε αντίθετες κατευθύνσεις. Ο μεν ενάγων, εκινείτο προς το κέντρο της πόλης, ο δε εναγόμενος, προς το λιμανάκι. Είναι αποδεκτό από όλους τους εμπλεκόμενους, ότι τη συγκεκριμένη ώρα υπήρχε πυκνή τροχαία κίνηση και προς τις δύο κατευθύνσεις. Την εξέταση του δυστυχήματος ανέλαβε ο αστυφ. 2970 Ματθαίου (Μ.Ε.1) ο οποίος φθάνοντας στη σκηνή, συνάντησε εκεί τον οδηγό του οχήματος AAG132 (Μ.Ε.2), με το οποίο συγκρούστηκε εκ δευτέρου η μοτοσυκλέτα του ενάγοντα. Οι δύο ενεχόμενοι οδηγοί, είχαν ήδη μεταφερθεί στο Νοσοκομείο Πάφου. Ο Μ.Ε.1, προέβη σε μετρήσεις και ετοίμασε πρόχειρο και αργότερα συμμετρικό σχέδιο (Τεκμήρια 2 και 3 αντίστοιχα). Σαν σημείο σύγκρουσης, σημείωσε το Χ κατά προσέγγιση, ενώ ο ενάγων του υπέδειξε άλλο σημείο σύγκρουσης το οποίο σημείωσε Χ2, ενώ ο εναγόμενος του υπέδειξε τρίτο σημείο, το οποίο κατέγραψε με το γράμμα Χ
  3. Το πλάτος, της Λεωφόρου στο σημείο που έγινε η σύγκρουση είναι 9.10μ. και χωρίζεται με διαχωριστική γραμμή. Το πλάτος της λωρίδας με κατεύθυνση το κέντρο της πόλης (πορεία ενάγοντα) είναι 4.60μ. ενώ της αντίθετης, προς το λιμανάκι, είναι 4.50μ. Καταθέτοντας ο ενάγων, ανέφερε πως την επίδικη ημερομηνία οδηγούσε το μοτοποδήλατο του, με συνεπιβάτη τον καλύτερο του φίλο, οδεύοντας προς την πόλη. Στην οδό Απ. Παύλου, έξω από το κατάστημα πώλησης αυτοκινήτων Renault, η κίνηση ήταν τόσο πυκνή και σταμάτησε. Αποφάσισε να προχωρήσει και προχώρησε σιγά - σιγά, διαπίστωσε ότι είχε τη δυνατότητα και προσπέρασε το διπλοκάμπινο αυτοκίνητο που εκινείτο πιο μπροστά. Ξαφνικά είδε μοτοποδήλατο να έρχεται από απέναντι να μπαίνει στη λωρίδα του και το επόμενο λεπτό, έγινε το δυστύχημα. Η εκδοχή του εναγόμενου, όπως διατυπώθηκε προφορικά ενώπιον του Δικαστηρίου, είναι πως όντως προσπερνούσε αυτοκίνητα αλλά φρόντιζε να βρίσκεται μέσα από τη διαχωριστική γραμμή του δρόμου. Σε κάποιες περιπτώσεις έτυχε να βγει δεξιότερα για να μπορέσει να προσπεράσει, αλλά αμέσως επανερχόταν αριστερότερα. Τη στιγμή της σύγκρουσης, προσπερνούσε όχημα και ο ενάγων εμφανίσθηκε ξαφνικά, βγαίνοντας πίσω από διπλοκάμπινο όχημα, με αποτέλεσμα να τον κτυπήσει στη λωρίδα που ο ίδιος οδηγούσε. Ο ενάγων, επομένως, κτύπησε τον εναγόμενο, ενώ ο τελευταίος οδηγούσε στην αριστερή σε σχέση με την πορεία του λωρίδα και το σημείο σύγκρουσης, ήταν 20 εκ. μέσα από τη διαχωριστική γραμμή προς την πορεία του. Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία, κρίνεται πως ειλικρινής και ανταποκρινόμενη στην αλήθεια είναι η εκδοχή του ενάγοντα και των μαρτύρων του. Η εκδοχή του εναγομένου, ο οποίος δεν άφησε τις καλύτερες εντυπώσεις στο Δικαστήριο, διαψεύδεται τόσο από τον Μ.Ε.1 και την πραγματική μαρτυρία όσο και του Μ.Ε.2 Ιωάννη Κυριακίδη. Ο τελευταίος, ήταν αυτόπτης και χαρακτηρίζεται καθόλα ανεξάρτητος μάρτυρας. Οδηγούσε το διπλοκάμπινο όχημα του, στην ίδια με τον ενάγοντα πορεία και είδε τον εναγόμενο να ελαύνει έναντι του με μεγάλη ταχύτητα, προσπερνώντας οχήματα, σχεδόν στο κέντρο του δρόμου. Αφού άκουσε κραυγή, κοίταξε δεξιά και είδε το μοτοποδήλατο του ενάγοντα να οδηγείται μέσα στη λωρίδα του, μέσα από τη διαχωριστική γραμμή και η σύγκρουση να λαμβάνει χώρο μέσα από τη διαχωριστική γραμμή προς την πορεία του ενάγοντα. Ο εναγόμενος διαψεύδεται ως ελέχθη, από τα Τεκμήρια 2 και 3 και τη μαρτυρία του Μ.Ε.1 - εξεταστή. Ενώ στην προφορική του μαρτυρία τοποθετούσε το σημείο σύγκρουσης 50 εκ. προς την πορεία του, όμως στον Μ.Ε.1 υπέδειξε σαν σημείο σύγκρουσης το σημειωμένο Χ3, το οποίο βρίσκεται 20 εκ. περίπου προς τη λωρίδα του. Προσπαθώντας να δικαιολογήσει τη θέση του αυτή, προέβαλλε διάφορες δικαιολογίες και εκδοχές, αναφέροντας εν τέλει πως θα ήταν 20 - 25 εκ. Βέβαια, ίσως η διαφορά αυτή στα εκατοστά να μην είναι τόσο σημαντική, όμως λαμβάνει ιδιαίτερη σημασία, το γεγονός πως τονιζόταν σαν σημείο σύγκρουσης κάποιο σημείο μέσα από τη διαχωριστική γραμμή προς την πορεία του, υποδεικνύοντας με αυτό τον τρόπο, πως δεν αναδεικνύεται ευθύνη για το ατύχημα, και όμως, παραδέχθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σε ποινική υπόθεση όταν κατηγορείτο για αμελή οδήγηση. Η αιτιολογία δε που δίδει για τη θέση του αυτή, είναι τουλάχιστον αφελής. Ότι ενώ δεν έφταιγε, προέβη σε παραδοχή για να μην χάνει μεροκάματα. Έχει λεχθεί στις αποφάσεις Πουρίκκος Χρίστος ν. Βάσου Βασιλείου

(1993)1 ΑΑΔ 256, Μπουκάριος ν. Γιαννακού
(1995)1 ΑΑΔ 131, Χαράλαμπος Ευαγγέλου ν. Γιαννακού
(1999)(Α) 1 ΑΑΔ 310, πως είναι σημαντικό να τεθούν ενώπιον του Δικαστηρίου τα γεγονότα που περιβάλλουν τέτοια παραδοχή έτσι ώστε να αξιολογηθεί η αποδεικτική της αξία η οποία είναι και το ζητούμενο σε μία αστική υπόθεση. Αποδεικτική αξία η οποία πρέπει να αποτιμηθεί σε συνάρτηση προς τα γεγονότα που θεωρήθηκαν ότι στοιχειοθετούν το αδίκημα. Τα γεγονότα δε αυτά, όπως υπογραμμίσθηκε στην Πολ. Έφεση 11411 ημερ. 17.3.2005, Αντωνάκης Γεωργίου ν. Χριστόδουλου Γ. Γιασουμή, είναι βοηθητικά στην κρίση της αξιοπιστίας του μάρτυρα. Στην κρινόμενη περίπτωση, τα γεγονότα που περιβάλλουν την παραδοχή του εναγομένου, τέθησαν ενώπιον του Δικαστηρίου με το Τεκμήριο 5, το οποίο κατέθεσε η κα Χρύσω Κάιζερ (Μ.Ε.4). Σύμφωνα με αυτό, ο εναγόμενος εκπροσωπούμενος δια δικηγόρου, δέχθηκε σαν ορθά τα γεγονότα που τον έφεραν να εισέρχεται ελαφρώς στη δεξιά εν σχέσει με την πορεία του λωρίδα και να συγκρούεται με το εξ αντιθέτου οδηγούμενο μοτοποδήλατο με αρ. εγγραφής ΗΚΝ
  1. Δικαιολόγησε δε την ενέργεια του αυτή, λέγοντας πως λόγω της πυκνής τροχαίας κίνησης και επειδή έπρεπε να εκτελέσει παραγγελία της Pizza Hut, προσπερνούσε προπορευόμενα του οχήματα. Έχοντας αυτά υπόψη, κρίνεται πως ο εναγόμενος δεν ήταν ειλικρινής και απλώς τώρα προσπαθεί να μεταθέσει την ευθύνη για το ατύχημα στον ενάγοντα, αποποιούμενος τη δική του. Ας σημειωθεί ότι, έχει δεχθεί πως εργάζεται στην Pizza Hut και έχοντας να εκτελέσει παραγγελία, προσπαθούσε ουσιαστικά να κερδίσει χρόνο, προσπερνώντας τα προπορευόμενα οχήματα, τα οποία λόγω πυκνής κίνησης εκινούντο με χαμηλή ταχύτητα. Κρίνεται επομένως πως ο εναγόμενος στην προσπάθεια του να προσπεράσει προπορευόμενα οχήματα, εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας συγκρουόμενος με τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο ενάγων. Η σύγκρουση έγινε εντός της διαχωριστικής γραμμής προς την πορεία του ενάγοντα. Ήδη ο Μ.Ε.1, καταχώρησε σημείο σύγκρουσης των δύο μοτοσυκλετιστών το Χ ενώ ο ενάγων υπέδειξε σαν τοιούτο, το Χ
  2. Το Χ απέχει από το αριστερό πεζοδρόμιο σε σχέση με πορεία ενάγοντα 4.20 μ. ενώ το Χ2, 3.50μ. Έχοντας υπόψη ότι ο Μ.Ε.2 Ι. Κυριακίδης κατέθεσε αντεξεταζόμενος πως από το αυτοκίνητο του μέχρι την άσπρη γραμμή είχε απόσταση 3 - 4 π. και είχε χώρο και προσπέρασε απ' εκεί η μοτοσυκλέτα του ενάγοντα, τότε κρίνεται πως σημείο σύγκρουσης είναι το Χ, το οποίο υπέδειξε και ο ίδιος. Αυτό δε, απέχει από το πεζοδρόμιο 4.20μ. και από τη διαχωριστική γραμμή 40 εκ. και είναι πιο λογικό από το Χ2, το οποίο απέχει από τη διαχωριστική γραμμή 1.
  3. Αν εκεί έγινε η σύγκρουση των μοτοσυκλετιστών, δηλαδή στο Χ2, τότε πού βρισκόταν το διπλοκάμπινο όχημα του Μ.Ε.2 το οποίο απείχε από τη διαχωριστική γραμμή 3 - 4 π. και μεταξύ της απόστασης αυτής, δηλαδή του διπλοκαμπίνου και γραμμής διήλθε προσπερνώντας ο ενάγων; Έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, κρίνεται πως ο εναγόμενος υπέχει ευθύνη για το δυστύχημα. Υπαίτιος συντρέχουσας αμέλειας είναι όμως και ο ενάγων. Το ατύχημα, έγινε 40 εκ. από τη διαχωριστική γραμμή προς την πορεία του ενάγοντα, σχεδόν στο κέντρο του δρόμου. Προσπερνούσε εκείνη την ώρα το προπορευόμενο του όχημα. Πριν αρχίσει το προσπέρασμα, βρισκόταν πίσω του, αφού όπως είπε αντεξεταζόμενος, βγήκε να προσπεράσει και αμέσως έγινε η σύγκρουση. Δεν είδε τον εναγόμενο παρά μόνο με τη σύγκρουση. Όμως, ο εναγόμενος εκινείτο στο δρόμο και ορατότητα σύμφωνα με μαρτυρία του ιδίου του ενάγοντα, υπήρχε. Η παρουσία του εναγόμενου στο δρόμο και το αντιληπτόν αυτής, επιβεβαιώνεται από τον Μ.Ε.2 (Τεκμήριο 4), ο οποίος είπε: «σε σημείο του δρόμου και ενώ βρισκόμουν ακριβώς απέναντι από το κατάστημα πώλησης αυτοκινήτων «Renault» είδα να έρχεται με μεγάλη ταχύτητα όπως υπολόγισα μια μικρή μοτοσυκλέττα από την αντίθετη κατεύθυνση να προσπερνά από τα δεξιά τη σειρά των ακινητοποιημένων σχεδόν από την πυκνή κίνηση αυτοκίνητα οδηγώντας περίπου στο κέντρο του δρόμου». Ο κ. Εύζωνας, εισηγείται πως η αμέλεια του ενάγοντα δεν είναι μικρότερη του 80% και του εναγόμενου όχι μεγαλύτερη του 20%. Αντίθετη είναι βέβαια η άποψη του κ. Δράκου ο οποίος πιστεύει ότι ο ενάγων, ενόψει των συνθηκών του ατυχήματος, όπως ο ίδιος το περιέγραψε, απαλλάσσεται οποιασδήποτε συντρέχουσας αμέλειας. Το κριτήριο για τον καταλογισμό αμέλειας όσο και συντρέχουσας αμέλειας είναι αντικειμενικό. Προσμετρά η αντικειμενική υπόσταση των πράξεων και οι, εξ αντικειμένου, συνέπειες των παραλείψεων του έχοντος καθήκον επιμέλειας και όχι οι υποκειμενικοί λόγοι, στους οποίους οφείλονται οι ενέργειες ή οι παραλείψεις. Η συντρέχουσα αμέλεια προσδιορίζεται κατά τον ίδιο αντικειμενικό τρόπο· συναρτάται με το καθήκον μέριμνας του καθενός για την ασφάλεια του. Παραβίαση του καθήκοντος αυτού, συντείνουσα στην πρόκληση ή επαύξηση των κακώσεων, που ο έχων το καθήκον υφίσταται από σύγκρουση με αντικείμενο υπό τον έλεγχο άλλου ατόμου που φέρει ευθύνη για αμέλεια, συνυπολογίζεται στον καταλογισμό της ευθύνης για τις κακώσεις που υφίσταται. Ο ενάγων, όπως ελέχθη, παρέλειψε να αντιληφθεί τον εναγόμενο, ο οποίος εκινείτο στο δρόμο. Η αιτιολογία του γι' αυτή του την παράλειψη για έλλειψη φώτων και ηλιοβασίλεμα, δεν ευσταθούν αφού ο εναγόμενος έγινε ορατός και αντιληπτός από τον Μ.Ε.
  4. Ο καταμερισμός της ευθύνης έχει ως συνισταμένη τη συμβολή του καθενός από τα μέρη στην πρόκληση της ζημίας. Η λογική πρόβλεψη για τις συνέπειες από την παρέκκλιση του καθήκοντος επιμέλειας, που βαρύνει οποιοδήποτε από τα μέρη, αποτελεί το μέτρο. Στον καταμερισμό της ευθύνης, υπεισέρχονται οι συνέπειες που προοιωνίζει η παρέκκλιση από το καθήκον επιμέλειας (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 ΑΑΔ 420, Στ. Συκοπετρίτης ν. Α. Χριστοδούλου, Πολ. Έφεση 11525 ημερ. 23.1.2004). Στην υπόθεση Γεωργίου ν. Δημητρίου κ.α.
(1994)1 ΑΑΔ σελ. 771 όπου αφορούσε ατύχημα το οποίο επεσυνέβη περίπου στο κέντρο του δρόμου και κατενεμήθηκε ευθύνη 2/3 με 1/3 σε έναν έκαστον των οδηγών, λέχθηκε στη σελ. 774 αυτής: «Η απόφαση του αγγλικού Εφετείου στην Baker v. Market Harborough Industrial Co-operative Society Ltd., Wallace v. Richards (Leicester) Ltd. [1953] 1 W.L.R. 1472, παρουσιάζει ορισμένες ομοιότητες με την κρινόμενη και είναι χρήσιμο να την έχουμε υπόψη για την αρχή που διατυπώνει. Ας σημειωθεί ότι στις δύο αυτές υποθέσεις είχαν εκδοθεί, από έμπειρους δικαστές, αντίθετες αποφάσεις. Με δύο λόγια το δυστύχημα έγινε νύκτα σε ίδιο δρόμο μεταξύ οχημάτων που κινούνταν σε αντίθετη κατεύθυνση. Υπήρχε μόνο η πραγματική μαρτυρία που κατέγραψε σε σχέδιο το αστυνομικό όργανο που διερεύνησε το δυστύχημα. Ελλείψει στοιχείων που να διευκρινίζουν τη συμπεριφορά των ενεχομένων οδηγών θεωρήθηκαν εξίσου υπεύθυνοι. Είναι άξια μνείας η σύνοψη της υπόθεσης: "Where the evidence established that a collision between two motor-vehicles proceeding in opposite directions occurred in the centre of a straight road during the hours of darkness, when both drivers were killed, the inference, in the absence of any other evidence enabling the court to draw a distinction between them, was that each driver was committing almost the same acts of negligence - failing to keep a proper lookout and to drive his vehicle on the correct side of the road - and accordingly both were equally to blame" Υιοθέτηση των ιδίων αποφάσεων έγινε και στην Teklima Ltd v. Salamis Tours Ltd
(1995)1 ΑΑΔ 317, όπου στη σελ. 327, λέχθηκε: «Στην υπόθεση Evagorou and Others v. Kefalas and Others
(1982)1 C.L.R. 619, υιοθετήθηκαν οι αγγλικές αποφάσεις Baker v. Market Harborough Co-op. Soc. [1953] 1 W.L.R. 1472 και Howard v. Bemrose [1973] RTR 32, στις οποίες διατυπώθηκε η αρχή πως όταν η σύγκρουση γίνεται μεταξύ δύο οχημάτων στο μέσο του δρόμου, το αναπόφευκτο συμπέρασμα είναι πως και οι δύο οδηγοί ήταν αμελείς γιατί δεν πρόσεχαν. Σε τέτοια περίπτωση και αν δεν υπάρχει μαρτυρία που να δείχνει ότι ο ένας οδηγός ευθυνόταν περισσότερο από τον άλλο, η ευθύνη θα καταμεριζόταν εξίσου μεταξύ των δύο οδηγών». Παρόμοιας προσέγγισης έτυχε το θέμα στην υπόθεση Φαντάρου κ.α. ν. Μ. Σάκκαλου Πολ. Έφεση 10983/28.1.2002, όπου το δυστύχημα έγινε 25 εκατοστά προς τη δεξιά εν σχέσει με την πορεία του εφεσείοντα λωρίδα και το Εφετείο κατένειμε εξίσου την ευθύνη μεταξύ των δύο οδηγών. Το συμπέρασμα που εξάγεται είναι πως έχει μεν σημασία το σημείο του δρόμου όπου γίνεται το δυστύχημα, δεν αγνοείται και δεν παραβλέπονται δε, οι συνθήκες υπό τις οποίες τούτο λαμβάνει χώραν ούτε οι εκατέρωθεν πράξεις ή παραλείψεις. Το Δικαστήριο χωρίς να παραγνωρίζει την αρχή ότι η υποχρέωση για τήρηση της αριστερής πλευράς του δρόμου υπάρχει μόνο όταν το επιβάλλει η παρουσία άλλου προσώπου σ' αυτόν (βλ. Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 178, 184), κρίνει ότι αμφότεροι οι οδηγοί λόγω της πυκνής τροχαίας κίνησης, όφειλαν να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, όταν επιχειρούσαν προσπέρασμα. Έχοντας υπόψη όσα ανωτέρω εξετέθησαν, ότι το σημείο σύγκρουσης έγινε στην πορεία του ενάγοντα, ότι ο ενάγων δεν είδε και δεν αντελήφθηκε τον εναγόμενο, κρίνεται δίκαιο και ορθό να αποδοθεί ευθύνη για συντρέχουσα αμέλεια στον ενάγοντα σε ποσοστό 40% έναντι ποσοστού 60% για τον εναγόμενο. Το επόμενο επίδικο θέμα που χρήζει εξέτασης, είναι αυτό των αποζημιώσεων. Για το θέμα τούτο, εγείρονται αρκετά άλλα επί μέρους θέματα, όπως η ικανότητα ή μη του ενάγοντα για εργασία και συνακόλουθα η απώλεια μελλοντικών απολαβών, η ανάγκη φυσιοθεραπείας και κυρίως η αναγκαιότητα του αριθμού των γενομένων φυσιοθεραπειών και το κόστος αυτών και οι ειδικές και γενικές αποζημιώσεις. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Αποτελεί ισχυρισμό του ενάγοντα ότι συνεπεία του επίδικου ατυχήματος υπέστη σοβαρό τραυματισμό στη δεξιά χείρα, αποτέλεσμα του οποίου ήταν η παραμονή ανικανότητας και ο περιορισμός των κινήσεων του χεριού. Ο ενάγων, ήταν κατά το χρόνο του ατυχήματος ηλικίας 40 ετών. Ήταν προσοντούχος αρχιτέκτονας και εργαζόταν στις επιχειρήσεις ΛΕΠΤΟΥ στην Πάφο. Γεννήθηκε στη Βηρυτό αλλά έζησε και εργάσθηκε στην Αμερική. Ήλθε στην Κύπρο μετά το Σεπτέμβριο του 2001 και εργοδοτήθηκε με συμβόλαιο στην ανωτέρω επιχείρηση. Περιγράφοντας τα τραύματα του, αναφέρει πως αυτά ήσαν πολύ επώδυνα, με αποτέλεσμα να του προκαλέσουν μεγάλη ταλαιπωρία και πόνο. Συγκεκριμένα, αμέσως μετά που έπεσε κάτω από τη μοτοσυκλέτα του, ένιωσε φοβερούς πόνους στο δεξί χέρι, γιατί εκεί τον κτύπησε η άλλη μοτοσυκλέτα και άρχισε να ουρλιάζει. Ασθενοφόρο που έφθασε στη σκηνή μετά πάροδο 15 λεπτών, τον μετέφερε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Λίγες ώρες αργότερα, περίπου η ώρα 9:00, τον χειρούργησαν και του τοποθέτησαν το χέρι σε νάρθηκα. Την ίδια ημέρα, τον απέλυσαν από το Νοσοκομείο και αφού αγόρασε αντιβιοτικά και παυσίπονα, πήγε στο σπίτι του. Την επόμενη ημέρα πήγε στην εργασία του αλλά επειδή δεν μπορούσε να εργασθεί, επέστρεψε στο σπίτι. Το χέρι του πονούσε συνεχώς και περισσότερο, άλλαξε χρώμα και πρήσθηκε. Επειδή δεν μπορούσε να αυτοεξυπηρετηθεί, απεφάσισε να πάει στους γονείς του στο Λίβανο. Μετά πάροδο 3 - 4 ημερών αφότου έφθασε στη Βηρυτό και επειδή το χέρι του συνέχισε να πρήζεται, επισκέφθηκε ιατρό εκεί, ο οποίος και τον χειρούργησε, τοποθετώντας βίδες στα δάκτυλα και μετά γύψο στο χέρι. Παρέμεινε στη Βηρυτό ένα μήνα και όταν επέστρεψε στην Κύπρο, ξεκίνησε με τη συμβουλή του Λιβανέζου ιατρού, να κάνει φυσιοθεραπεία στην κλινική Saint George, αφού τον εξέτασε προηγουμένως ο ιατρός Εφραίμ, της ίδιας κλινικής. Αρχικά έκανε καθημερινά φυσιοθεραπεία για μισή ώρα επί τρεις μήνες. Δεν μπορούσε να αγγίξει το μικρό δάκτυλο, ενώ το άλλο στο οποίο τοποθετήθηκε βίδα, δεν μπορούσε να το κινήσει και πονούσε. Φυσιοθεραπεία μπορούσε να κάνει στο δείκτη και το μεσαίο δάκτυλο. Τέλος Ιουνίου ήτοι 27.6.2003 - 5.7.2003, επισκέφθηκε τον ιατρό του στο Λίβανο, για να ελέγξει την κατάσταση του χεριού του. Συνέχισε τη φυσιοθεραπεία για ένα σχεδόν χρόνο και εν τω μεταξύ, πήγαινε στην εργασία του. Δεν μπορούσε όμως να ζωγραφίσει ούτε να κρατήσει το στυλό, το χέρι του ήταν πολύ αδύνατο και πονούσε. Οι βίδες εξείχαν από το χέρι του και ο ιατρός τον συμβούλευσε να τοποθετηθεί το χέρι του σε ειδικό σύνδεσμο για πλατίνα. Αφού πέρασε ένας χρόνος χωρίς ουσιαστική βελτίωση, αποφάσισε να επισκεφθεί και επισκέφθηκε, τον ιατρό Άλκη Αλκιβιάδη στη Λεμεσό. Ο τελευταίος, αφού επικοινώνησε με τον ιατρό του στο Λίβανο, τον εγχείρησε στις 21.4.2004 και αφαίρεσε τις βίδες. Εξακολούθησε τη φυσιοθεραπεία μέχρι τον Ιούλιο του '
  1. Επειδή ο πόνος εξακολουθούσε να υφίσταται και υπήρχε πρόβλημα κινητικότητας των δακτύλων, χειρουργήθηκε και πάλι από τον Δρ. Αλκιβιάδη, τον Ιούλιο του '
  2. Οι φυσιοθεραπείες συνέχισαν και μετά τη δεύτερη αυτή εγχείρηση του ιατρού Αλκιβιάδη, αλλά εξακολουθούσε να έχει δυσκαμψία στα δάκτυλα και να μην μπορεί να πάρει μολύβι και να σκιτσάρει. Η κλινική εικόνα του ενάγοντα, εδόθη μέσα από τη μαρτυρία του ιατρό Άσαν Μαξουτλού (Μ.Ε.12) αλλά περιγράφεται ανάγλυφη μέσα από το πιστοποιητικό του ιατρού Αλκιβιάδη (Τεκμήριο 20) το οποίο κατατέθηκε εκ συμφώνου από τους συνηγόρους, γι' αυτό και το περιεχόμενο του αποτελεί αδιαμφισβήτητη μαρτυρία, δεσμευτική για τους διαδίκους (βλ. Teklima, ανωτέρω). Σύμφωνα με την ανωτέρω μαρτυρία, ο ενάγων υπέστη τραυματισμό δεξιού χεριού και συγκεκριμένα, κάταγμα 4ου μετακαρπίου, κάταγμα βάσης 1ου ΜΚΦ. μικρού δακτύλου και θλαστικό τραύμα μεταξύ 4ου, 5ου δακτύλου δεξιού χειρός. Τα κατάγματα ακινητοποιήθηκαν αρχικά με πηχεοκαρπικό νάρθηκα και έγινε συρραφή του τραύματος υπό τοπική αναισθησία. Σύμφωνα δε με το αποδεκτό περιεχόμενο του Τεκμηρίου 20: «.μετά από έλεγχο διαπιστούται δυσκαμψία μετατραυματική ΜΚΦ δείκτου, μέσου δακτύλου και παράμεσου. Δυσκαμψία στη ΡΙΡ και δυσκαμψία στη DIP, μεταχειρουργική επιπλοκή λόγω της ακινητοποίηση τεσσάρων εβδομάδων σε ΓΝ/ΠΚ. Ο ασθενής χρήζει χειρουργικής αντιμετώπισης τενοντόλιση FP + F δείκτου, μέσου, παράμεσου. Έτσι στις 21/04/2004 αποφασίσθει για χειρουργική επέμβαση όπου έγινε τενοντόλισης των εκτεινόντων όλων των δακτύλων, και θυλακοτομές. Μετά ακολούθησε πρόγραμμα φ/θεραπείας. Στις 26/07/2004 αποφασίσθει και άλλη χειρουργική επέμβαση για τενοντόλιση των καμπτηρών, και μετά ακολούθησε πρόγραμμα φ/θεραπείας. Σήμερα 09/11/2004 παρουσιάζει δυσκαμψία στη Φ/Φ δείκτου, μέσου, παράμεσου και μικρού δακτύλου και αυτό θα παραμείνει μονίμως.» Κατά την ακροαματική διαδικασία, κατετέθησαν ιατρικά πιστοποιητικά μεταφρασμένα από τον Μ.Ε.10 (Τεκμήρια 14, 15, 16 και 17) τα οποία συνέταξε, όπως ανάφερε ο ενάγων, ο ιατρός που τον εγχείρησε στη Βηρυτό. Τα Τεκμήρια αυτά, δεν έγιναν αποδεκτά για την αλήθεια του περιεχομένου τους, αφού ο συντάξας αυτών δεν κλήθηκε και δεν παρουσιάσθηκε να καταθέσει. Όμως: Το γεγονός της υποβολής του ενάγοντα σε χειρουργική επέμβαση κατά την οποία προστέθηκαν βίδες, πέραν του ότι περιγράφηκε από τον ίδιο, επιβεβαιώνεται από τον Μ.Υ.2, ιατρό Ηλία Γεωργίου και το πιστοποιητικό του ιδίου (Τεκμήριο 21). Ο εν λόγω μάρτυρας, που εκλήθη από την Υπεράσπιση, δεν αμφισβήτησε αλλά επανέλαβε στο «ιστορικό» που συνέταξε και στα συμπεράσματα του, ότι «σε επόμενο στάδιο και συγκεκριμένα στις 15/4/03 υπεβλήθη σε χειρουργική ανάταξη και σταθεροποίηση τόσο του κατάγματος του μετακαρπίου όσο και της τελικής φάλαγγας του μικρού δακτύλου. Η σταθεροποίηση επιτεύχθηκε μέσω τοποθέτησης μεταλλικών προσθετικών». Δέχθηκε δε ο ίδιος ο ιατρός κ. Γεωργίου (Μ.Υ.2), ότι δόθηκε σωστή θεραπεία, δεν αμφισβήτησε τη μορφή τραυμάτων και δέχθηκε επίσης ότι η θεραπεία και στα τέσσερα στάδια ήταν ορθή. Τη κανονόμασε δε, απαριθμώντας κατά σειρά, Νοσοκομείο Πάφου, Βηρυτό, δύο τενοντολίσεις. Προέβη δε στα πιο κάτω ευρήματα:
  3. Μέτριου βαθμού δυσκαμψία των αρθρώσεων του δεξιού μέσου δείκτη και μέσου δακτύλου.
  4. Μικρού βαθμού δυσκαμψία του δεξιού παραμέσου δακτύλου και σε μικρότερο βαθμό του μικρού δακτύλου.
  5. Χειρουργικές ουλές.
  6. Η κατάσταση του ασθενή δεν θα παρουσιάσει οποιαδήποτε διαφοροποίηση. Τα ευρήματα αυτά συμπληρώνουν ουσιαστικά την εικόνα που δίδει το Τεκμήριο 20, αφού σ' αυτό δεν αναφέρεται ο βαθμός δυσκαμψίας και δεν εδόθη προφορική μαρτυρία. Έχοντας υπόψη ότι ο Μ.Υ.2 δεν αμφισβήτησε τα τραύματα που υπέστη ο ενάγων ούτε τη θεραπεία στην οποία υπεβλήθη, αλλά ούτε και τη δυσκαμψία και το μόνιμο αυτής, τα καταγραφόμενα στις σελ. 9 και 10, αποτελούν και ευρήματα του Δικαστηρίου. Αμφισβήτησης, έτυχαν οι επιπτώσεις των τραυμάτων: ανικανότητα για εκτέλεση της εργασίας του ενάγοντα και ο αναγκαίος αριθμός φυσιοθεραπειών. ΑΝΙΚΑΝΟΤΗΤΑ Είναι η θέση και το παράπονο του ενάγοντα, ότι η δυσκαμψία που παρουσιάζουν τα δάκτυλα του, παρά το ότι του επιτρέπουν να ασχοληθεί με γενικές δραστηριότητες, δεν τον αφήνουν να ασχοληθεί με λεπτομέρειες. Δεν μπορεί να ζωγραφίσει, ούτε να σκιτσάρει. Δεν μπορεί να αποτυπώσει τις ιδέες του σε χαρτί και να τις παρουσιάσει στον εκάστοτε πελάτη του. Γι' αυτό, από την ημερομηνία του δυστυχήματος, τα καθήκοντα του στην εταιρεία ΛΕΠΤΟΣ, άλλαξαν. Δεν βλέπει πελάτες και έχει σαν επιθεωρητή του τον κ. Χριστοδουλίδη (Μ.Ε.8) Αρνήθηκε σχετική υποβολή πως μπορεί να εκτελεί τα καθήκοντα του και να διαβάζει σχέδια άλλου αρχιτέκτονα και εξήγησε ότι: κάθε αρχιτέκτονας, επιβλέπει τα δικά του σχέδια, αφού η κάθε μία γραμμή, λεπτή ή χοντρή, έχει τη δική της σημασία και εκτίμηση. Ότι αν ένας αρχιτέκτονας, τραβήξει κατά λάθος χοντρή αντί λεπτή γραμμή, μόνο ο ίδιος μπορεί να αντιληφθεί το λάθος. Κάποιος άλλος αρχιτέκτονας, θα την ερμηνεύσει διαφορετικά. Επέμενε δε, πως η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή δεν επιλύει το πρόβλημα, αφού απαιτείται ο σχεδιασμός με πενάκι και η παρουσίαση στον πελάτη, κάποιων προσχεδίων. Περαιτέρω, επεξήγηση της ανάγκης χρήσης από τον αρχιτέκτονα πένας και σκιτσαρίσματος, έδωσε ο κ. Ρένος Χριστοδουλίδης (Μ.Ε.8), επίσης αρχιτέκτονας, εργαζόμενος στην εταιρεία ΛΕΠΤΟΣ , στο ίδιο με τον ενάγοντα συγκρότημα. Μετά το επίδικο ατύχημα, παρέλαβε τις εργασίες του ενάγοντα και ο τελευταίος ενεργούσε πλέον σαν βοηθός του. Η ρύθμιση αυτή, έγινε διότι ο ενάγων δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει το δεξί του χέρι και να σκιτσάρει. Εξήγησε ο ανωτέρω μάρτυς, πως αρκετές φορές, όταν γίνεται επίβλεψη κάποιου έργου και διαπιστωθεί λάθος, ο αρχιτέκτονας πρέπει να εξηγήσει, σκιτσάροντας και σχεδιάζοντας επί τόπου το πρόβλημα και να δώσει λύσεις. Αυτό, δεν μπορεί να το κάνει ο ενάγων. Αναθέτει σε αυτόν, το σχεδιαστικό μέρος που μπορεί να το κάνει με τη χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή. Όπως χαρακτηριστικά είπε, «η ιδέα, από το μυαλό πάει στο χέρι, μετά στο χαρτί και ύστερα στον ηλεκτρονικό υπολογιστή». Η ιατρική μαρτυρία για τις επιπτώσεις της δυσκαμψίας, προήλθε μόνο από τον Μ.Υ.
  7. ιατρό Γεωργίου. Η θέση του ήταν αρνητική, για την επικαλούμενη ανικανότητα του ενάγοντα. Ισχυρίσθηκε πως η δυσκαμψία αυτή, θα εμποδίζει τον ενάγοντα να εκτελεί δραστηριότητες που απαιτούν πλήρη κλείσιμο των δακτύλων. Αφού, η χρήση μολυβιού ή μολυβόπενας δεν απαιτεί πλήρη κάμψη των δακτύλων ώστε να ακουμπούν στην παλάμη, δεν υπάρχει εμπόδιο. Δέχθηκε όμως πως ένα δάκτυλο δύσκαμπτο, δεν μπορεί να κρατήσει με την ίδια επιδεξιότητα κάποια αντικείμενα, όπως π.χ. μία πένα κιθάρας. Δέχθηκε πως για να κρατηθεί μία γραφίδα, απαιτείται χρήση αντίχειρα, δείκτη και παράμεσου. Δέχθηκε τέλος, ότι οι γνώσεις του για το αρχιτεκτονικό επάγγελμα είναι γενικές και άφησε το θέμα στο Δικαστήριο. Δέχομαι τη θέση αυτού του Μ.Υ.2, ο οποίος ήταν λογικός και ευθύς. Εξήγησε τις παραμέτρους από το πρόβλημα αυτό του ενάγοντα, χωρίς να είναι απόλυτος και χωρίς να διστάζει να δεχθεί διαφορετικές εισηγήσεις. Πέραν του ότι, ήταν η μόνη ιατρική γνώμη που προσφέρθηκε για το θέμα τούτο, έχει επεξηγήσει ικανοποιητικά τη θέση και τεκμηρίωσε τη γνώμη του. Με την αποδοχή της γνώμης αυτής, δεν αποκλείεται εντελώς η θέση του ενάγοντα και του Μ.Ε.8, ότι τώρα ο ενάγων ενεργεί σαν βοηθός του. Ήταν αναμενόμενο αποτέλεσμα, αφού ο ενάγων επέστρεψε στην εργασία του μετά πάροδο 2 ½ μηνών και ενώ είχε στα δάκτυλα βίδες και γύψο και ακολούθησαν δύο εγχειρήσεις τενοντόλισης για να απαμβλύνουν την κατάσταση του, να αδυνατούσε να σκιτσάρει και εκτελεί πλήρως τα καθήκοντα του. Το Δικαστήριο αποδέχεται ότι ο ενάγων πιθανόν να αντιμετωπίζει μία κάποια δυσκολία στο σκιτσάρισμα με πενάκι, όχι όμως ανικανότητα ή τέτοιου βαθμού έλλειψης επιδεξιότητας που να του στερεί τη δυνατότητα αυτή. Παρά το ανωτέρω εύρημα, το Δικαστήριο για την περίπτωση που προέβη σε λανθασμένη εκτίμηση, θα εξετάσει το επόμενο θέμα, που είναι οι συνέπειες της τυχόν ανικανότητας του ενάγοντα. Έχει εισηγηθεί ο κ. Δράκος στην αγόρευση του, ότι η απώλεια της ικανότητας σχεδιασμού, αυτή μπορεί να υπολογισθεί με τρεις τρόπους: Σαν απώλεια μελλοντικών απολαβών, υιοθετώντας πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέο ή τη μείωση στην εργατική αγορά ή απώλεια εισοδηματικής ικανότητας. Παρατηρείται όμως πως στην Έκθεση Απαίτησης, δεν δικογραφείται ισχυρισμός για απώλεια μελλοντικών απολαβών ούτε αξιώνεται οποιοδήποτε σχετικό ποσό. Καταγράφεται βέβαια στην παράγραφο 7 ότι «.η χρήση του δεξιού χεριού στα πλαίσια του επαγγέλματος του εκμηδενίστηκε και συνεπώς η αξία του στην αγορά εμειώθη μεγάλως.». Ο ίδιος ο ενάγων περιγράφοντας τη θέση στην οποία περιήλθε μετά το δυστύχημα και την απώλεια εισοδήματος, ανέφερε πως: εργοδοτήθηκε στο συγκρότημα "Armonia" της εταιρείας ΛΕΠΤΟΣ τον Οκτώβριο του '02 με μηνιαίο μισθό £750 επί 14 μήνες. Έξι μήνες περίπου προ του δυστυχήματος, του ελέχθη από την εταιρεία ότι σε έξι μήνες θα του δοθεί αύξηση. Επεσυνέβη το δυστύχημα, άλλαξαν τα καθήκοντα του και ο μισθός του καθηλώθηκε στο ίδιο ποσό. Τη θέση αυτή, επιβεβαίωσε ο κ. Χρίστος Τσιαμπάζης (Μ.Ε.11), Διευθυντής προσωπικού της εταιρείας. Εξήγησε πως ο μηνιαίος μισθός του ενάγοντα για το 2003 ήταν £918, το 2004 καθορίστηκε στις £934 μηνιαίως και το 2005, στις £
  8. Η αύξηση που παρουσιάζεται είναι μόνο ο τιμάριθμος και τα μεταφορικά έξοδα, αφού μετά το δυστύχημα, ο ενάγων ασχολήθηκε με εξωτερικές κυρίως εργασίες. Μισθολογικές αυξήσεις δεν εδόθησαν στον ενάγοντα διότι λόγω του δυστυχήματος και της αδυναμίας στο χέρι, δεν παρήγε έργο. Εξήγησε πως ο μισθός των £918 είναι το ποσό που στοιχίζει για την εταιρεία ο ενάγων, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται εισφορές για Κοινωνικές Ασφαλίσεις και Φόρο Εισοδήματος. Αυτά αναφορικά με το μισθό του ενάγοντα. Δεν προσφέρθηκε μαρτυρία για το μισθό που θα λάμβανε ή που συμφωνήθηκε να λάβει και δεν έλαβε διότι επεσυνέβη το ατύχημα. Αναφέρθη μεν κάποιο ποσό που συνήθως ένας αρχιτέκτονας λαμβάνει στη συγκεκριμένη εταιρεία και καθορίστηκε γύρω στις £1.500 με δυνατότητα αύξησης μεταξύ £2.000 - £4.000 αλλά αυτό εξαρτήθηκε από διάφορες συνθήκες και περιστάσεις. Εξαρτήθηκε επίσης από τις δυνατότητες, την προσφορά και το ζήλο του καθενός ξεχωριστά. Ας μην ξεχνάμε ότι ο ενάγων εργοδοτήθηκε, αρχίζοντας με μισθό, όπως είπε, £750 μηνιαίως. Ούτε πρέπει να διαφεύγει της προσοχής, η ιδιάζουσα θέση του ενάγοντα, ο οποίος προσελήφθη με σύμβαση 4 ½ ετών, μετά από άδεια του Λειτουργού Μετανάστευσης. Έχει ο ίδιος καταθέσει, ότι του αρνήθηκαν θέση αρχιτέκτονα σε εταιρεία του εξωτερικού λόγω του προβλήματος του χεριού του και παρουσίασε την απάντηση τους (Τεκμήριο 18Β). Όμως, όπως ορθά εισηγείται ο κ. Εύζωνας, είναι άγνωστο το περιεχόμενο της επιστολής που ο ενάγων απέστειλε και ο τρόπος με τον οποίο παρουσίασε το πρόβλημα του ή τις αδυναμίες του. Γι' αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί η επιστολή αυτή ενδεικτική της απώλειας ευκαιριών για τον ενάγοντα ή της απώλειας εισοδήματος, αφού δεν γνωρίζουμε καν το μισθό με τον οποίο ο ενάγων θα εργοδοτείτο. Όπως έχει λεχθεί, η βάση για τον υπολογισμό μελλοντικών απολαβών, είναι το εισόδημα του αποζημιούμενου κατά το χρόνο του ατυχήματος ή όπως διευκρινίστηκε, εκείνο που θα κέρδιζε, όπως μπορεί να προσδιοριστεί με βάση τα στοιχεία που υπάρχουν, κατά το χρόνο της δίκης (βλ. Ookson v. Knowles
(1978)2 All E.R. 604). Ενώ δεν είναι κατ' αρχήν ανεπίτρεπτη η εξέταση των μελλοντικών προοπτικών όπως αυτές θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι θα επιδράσουν πάνω στο ύψος του εισοδήματος, το εγχείρημα δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να είναι θεωρητικό. Οι μελλοντικές εξελίξεις, όσο και αν δεν μπορούν ποτέ να προδιαγραφούν με ακρίβεια, πρέπει να δικαιολογούνται από δεδομένα υπαρκτά (βλ. Fysko Constructing Co Ltd v. Χρ. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ σελ. 1014, 1033). Στην κρινόμενη περίπτωση, δεν υπάρχουν υπαρκτά δεδομένα προσδιοριστικά της απώλειας εισοδήματος του ενάγοντα. Αν όμως, ήταν αποδεκτό το δεδομένο πως υπάρχει μείωση της ικανότητας του ενάγοντα για σχεδιασμό και σκιτσάρισμα, αυτή η μείωση δεν είναι ικανή να του στερήσει τη δυνατότητα και ικανότητα άσκησης του επαγγέλματος του αρχιτέκτονα. Θα του προκαλεί όμως κάποια δυσκολία και την ανάγκη συνεργασίας, ίσως με άλλα άτομα. Θα μπορεί βέβαια να χρησιμοποιεί τον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ήδη όπως έχει αναφερθεί από τον Μ.Ε.8, ανατίθεται στον ενάγοντα ο οποίος και αναλαμβάνει και διεκπεραιώνει στον ηλεκτρονικό υπολογιστή, το σχεδιαστικό μέρος της εργασίας. Όμως, η χρήση αυτού δεν επιλύει την ανάγκη κάποιου αρχιτέκτονα να σχεδιάσει και σκιτσάρει, οποιαδήποτε ώρα βρεθεί σε ένα εργοτάξιο για επίλυση επιτόπου και άμεσα, κάποιου προβλήματος. Όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου, όπως είναι εδώ η περίπτωση που ελλείπει ο πολλαπλασιαστέος, η διαφαινόμενη ζημιά εμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά, υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης (βλ. Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, Παναγή ν. Κακόψητου
(2001)1 (Β) 839, Ευριπίδης Συκοπετρίτης Λτδ ν. Αθηνάκη Πολ. Έφεση 11657/21.6.05). Γι' αυτό, έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, την ηλικία του ενάγοντα ο οποίος ήταν 40 ετών κατά το χρόνο του δυστυχήματος, ότι ασκούσε το επάγγελμα του αρχιτέκτονα και τα κατάλοιπα των κακώσεων, κρίνεται πως ένα ποσό της τάξης των £6.000 επί πλήρους ευθύνης, θα επιδικαζόταν σαν εύλογο και δίκαιο. Όμως, ενόψει των ανωτέρω, της μη αποδοχής οιασδήποτε ανικανότητας, δεν μπορεί να αποδοθεί. ΦΥΣΙΟΘΕΡΑΠΕΙΕΣ Αμφισβητείται από την Υπεράσπιση όχι η αναγκαιότητα για φυσιοθεραπεία, αλλά η ανάγκη για παροχή του μεγάλου, κατά τον ισχυρισμό τους, αριθμού των γενομένων φυσιοθεραπειών. Κατά την αντεξέταση, έγινε προσπάθεια αμφισβήτησης και του πραγματικού αριθμού των φυσιοθεραπειών, όπως παρουσιάζονταν στα Τεκμήρια που κατατέθηκαν, αλλά χωρίς επιτυχία. Προβλήθηκε η θέση, κατά την αγόρευση του κ. Εύζωνα αλλά και την αντεξέταση των μαρτύρων του ενάγοντα, ότι 40 συνολικά φυσιοθεραπείες ήσαν αρκετές, και ότι ο ενάγων μπορούσε μόνος, να κάνει ασκήσεις. Αποτελεί ισχυρισμό του ενάγοντα πως μετά τη χειρουργική επέμβαση στην οποία υπεβλήθη στη Βηρυτό, ο ιατρός τον συμβούλευσε να ακολουθήσει πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Επισκέφθηκε, όταν επέστρεψε στην Κύπρο, την κλινική «Saint George» και ο ιατρός Εφραίμ, τον παρέπεμψε για φυσιοθεραπεία. Τις φυσιοθεραπείες εκτέλεσε η κα Erika Stage Minikkis (Μ.Ε.3), η οποία περιέγραψε με πολύ γλαφυρό τρόπο την κατάσταση του χεριού του ενάγοντα. Ήταν, όταν το πρωτοείδε στις 15.5.2003, σε άθλια κατάσταση. Πρησμένο, κόκκινο και χωρίς καθόλου κίνηση. Είχε δυσκαμψία και πονούσε πολύ. Οι φυσιοθεραπείες, γινόντουσαν καθημερινά για 2 ½ μήνες και μετά, τρεις φορές εβδομαδιαίως. Με τη φυσιοθεραπεία το χέρι ξεπρήστηκε λίγο, ήταν λιγότερο κόκκινο αλλά κίνηση στο χέρι, δεν υπήρχε. Δέχθηκε η μάρτυς ότι κάποιες ασκήσεις μπορεί να κάνει μόνος του ο ενάγων αλλά όχι όλες. Απαιτούν αρκετό πόνο και χρειάζεται προετοιμασία εκ μέρους του φυσιοθεραπευτή, όπως μασάζ και ακολούθως, η άσκηση. Στα αρχικά στάδια, ήταν τόσο επώδυνες οι ασκήσεις, που σίγουρα κάποιος ασθενής, αν προσπαθούσε να κάνει μόνος του τις ασκήσεις, ο πόνος θα τον εμπόδιζε να προχωρήσει. Την ίδια γνώμη είχε και ο κ. Φίλιππος Μαρμαράς (Μ.Ε.6), ο οποίος πρόσφερε φυσιοθεραπευτική αγωγή στον ενάγοντα, μετά από παραπομπή σε αυτόν από τον ιατρό Αλκιβιάδη. Εξήγησε ότι ο ίδιος χρησιμοποιούσε κάποια μηχανήματα για ζέσταμα αφού υπήρχε έντονος πόνος κατά τη διάρκεια της αγωγής. Ναι μεν ο ενάγων μπορούσε να χρησιμοποιήσει το αριστερό χέρι και να βοηθήσει το δεξί, αλλά δεν μπορούσε να κάνει μόνος του ασκήσεις. Ο μάρτυρας εξήγησε ότι ο ίδιος μπορεί να μην αφαιρούσε τον πόνο, αλλά εφάρμοζε προκαταρκτικές μεθόδους προετοιμασίας του ασθενή, όπως ηλεκτροθεραπεία και παραφινόλουτρο το οποίο προκαλεί χαλάρωση και μαλάκωση των μυών για πιο εύκολη κινητοποίηση των αρθρώσεων. Όπως ανωτέρω ελέχθη, ο ιατρός Γεωργίου (Μ.Υ.2), δεν αμφισβήτησε την ανάγκη για φυσιοθεραπεία. Επέμενε όμως πως ένα course 12 συνεδριών μετά από κάθε επέμβαση, ήταν η συνήθης πρακτική. Δεν ήταν όμως απόλυτα βέβαιος ο ιατρός. Χρησιμοποίησε την έκφραση «συνήθης πρακτική» χωρίς να αποκλείει με αυτή τη φράση, την ανάγκη για μεγαλύτερης διάρκειας και αριθμό φυσιοθεραπειών. Εξάλλου, ο ενάγων ο οποίος εβίωσε το πρόβλημα, οι ιατροί οι θεράποντες που τον παρέπεμψαν και οι φυσιοθεραπευτές που επρόσφεραν την αγωγή αυτή, ήταν σε καλύτερη από τον Μ.Υ.2 θέση να εκτιμήσουν τότε, την κατάσταση του χεριού και τις ανάγκες του. Περαιτέρω, κατά παραδοχή του ιδίου του Μ.Υ.2, βοήθησαν στην καλυτέρευση της κατάστασης του χεριού του ενάγοντα και οι φυσιοθεραπείες και οι τενοντολίσεις. Κρίνεται επομένως πως ορθά ο ενάγων ακολούθησε το πρόγραμμα φυσιοθεραπείας που του υποδείχθηκε. Αμφισβήτηση υπήρξε και στον αριθμό των γενόμενων φυσιοθεραπειών. Τόσο ο ενάγων όσο και η Μ.Ε.3, ναι μεν αναφέρθησαν σε φυσιοθεραπεία αλλά σίγουρα δεν μπορούσαν να προσδιορίσουν τον γενόμενο αριθμό τους. Όμως η Μ.Ε.3, κατέθεσε πως κατέγραφε τις επισκέψεις του ενάγοντα σε ημερολόγιο. Το ημερολόγιο αυτό, παραλάμβανε η κα Ηλιόφωτη Σωκράτους (Μ.Ε.7) η οποία ήλεγχε το ημερολόγιο της Μ.Ε.3 και σε συνάρτηση με το παραπεμπτικό του ιατρού, κατέγραφε τις επισκέψεις σε τιμολόγιο για κάθε μήνα και αργότερα εξέδιδε ετήσια κατάσταση επισκέψεων. Σε ερώτηση πώς είναι δυνατό να γνωρίζει ότι κάποια συγκεκριμένη ημερομηνία προσφέρθηκε φυσιοθεραπεία ήτοι στις 26.6.2003, απάντησε πως γίνεται έλεγχος των υπηρεσιών που προσφέρει η φυσιοθεραπεύτρια και του αριθμού των φυσιοθεραπειών που βρίσκονται καταγραμμένα στο ημερολόγιο της. Δεδομένου πως με βάση την Μ.Ε.3 αυτή κατέγραφε κάθε επίσκεψη στο ημερολόγιο της, κρίνεται πως όλες οι επισκέψεις φυσιοθεραπείας που καταγράφονται στα Τεκμήρια 8, 9 και 10, έχουν γίνει και οι υπηρεσίες έχουν προσφερθεί. Στα Τεκμήρια αυτά, καταγράφονται πολύ αναλυτικά: οι ημερομηνίες επισκέψεως για κάθε μήνα, ξεχωριστή αναλυτική μηνιαία χρέωση και μετά συγκεντρωτική για κάθε έτος δηλαδή 2003, 2004,
  1. Από μελέτη των Τεκμηρίων αυτών και ιδίως του Τεκμηρίου 9, προκύπτει και ενισχύεται έτσι περαιτέρω η αξιοπιστία του ενάγοντα, της Μ.Ε.3 και Μ.Ε.6 αφού: Όπως είπε ο Φίλιππος Μαρμαράς (Μ.Ε.6) επρόσφερε υπηρεσίες φυσιοθεραπείας στον ενάγοντα από τον Απρίλιο - Ιούλιο του 2004, μετά από παραπομπή του ιατρού Αλκιβιάδη. Όντως, στο Τεκμήριο 9, ο μήνας Απρίλιος παρουσιάζει μόνο τρεις επισκέψεις, στις 2/4, 5/4 και 21/4 και η επόμενη χρέωση εμφανίζεται το μήνα Αύγουστο. Και πράγματι, ο ενάγων τέλος Απριλίου, υπεβλήθη στην πρώτη τενοντόλιση από τον ιατρό Αλκιβιάδη. Βέβαια θα εξετασθούν στο κατάλληλο στάδιο, ποιες από αυτές καλύπτουν την επίδικη περίοδο και καλύπτονται από τα δικόγραφα. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο με το οποίο εκτιμάται ο πόνος και η ταλαιπωρία του θύματος, χωρίς να αποσκοπεί στην τιμωρία του προσώπου που φέρεται ως ο νομικά υπεύθυνος για τα τραύματα του θύματος. Το ύψος των αποζημιώσεων πρέπει να αντανακλά στη φύση και έκταση των τραυμάτων και του πόνου του θύματος. Τα Δικαστήρια ακολουθούν μία ανοδική πορεία στο θέμα της επιδίκασης αποζημιώσεων για σωματικά τραύματα. Η τάση όμως αυτή, δεν είναι ανεξέλεγκτη και πρέπει να περιορίζεται μέσα σε λογικά πλαίσια (βλ. Μαυροπετρή (ανωτέρω), Στ. Συκοπετρίτης ν. Α. Χριστοδούλου Πολ. Έφεση 11525/23.1.2004). Έχουν ανωτέρω καταγραφεί, οι σωματικές βλάβες του ενάγοντα, η ανάγκη για υποβολή σε τέσσερεις χειρουργικές επεμβάσεις (περιλαμβανομένης αυτής στο Νοσοκομείο Πάφου), όπως και η ανάγκη για συνεχή φυσιοθεραπεία. Καταγράφονται επίσης, το μόνιμο της δυσκαμψίας των δακτύλων του δεξιού χεριού και η μακρά περίοδος υποβολής σε εξετάσεις και θεραπεία, που ξεκίνησε από 13.3.2003 μέχρι τον Ιούλιο του 2004, που υπεβλήθη στη δεύτερη τενοντόλιση. Η οποία βέβαια, δεν ήταν το τέλος της θεραπείας αφού απαιτήθηκε μετά, να υποβληθεί σε αριθμό φυσιοθεραπειών. Αποτελεί εισήγηση του κ. Δράκου, πως τα κατάγματα του ενάγοντα, δικαιολογούν επιδίκαση ποσού ύψους £25.000 στο οποίο να προστεθεί έτερο ποσό £30.000, σαν απώλεια της εισοδηματικής του ικανότητας, όπως έγινε στην υπόθεση Μαυροπετρή (ανωτέρω). Εισηγήθηκε διαζευκτικά πως αν το Δικαστήριο δεν επιδικάσει απώλεια εισοδηματικής ικανότητας, τότε αξιώνεται ποσό μεταξύ £15.000 - £20.000, σαν απώλεια της αξίας του στην εργατική αγορά. Οι τελευταίες εισηγήσεις έχουν βέβαια εξετασθεί ανωτέρω. Αντιθέτως, ο κ. Εύζωνας, εισηγείται πως ποσό £3.000 είναι κανό να αποζημιώσει τον ενάγοντα για τα τραύματα και τις ταλαιπωρίες του. Παρέπεμψε δε σε υποθέσεις από το σύγγραμμα του Νικολαίδη, Δ., «Αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες», τις αποφάσεις 6-48, 4-46 και 6-
  2. Εξ αυτών, η μόνη που αναφέρεται σε τραυματισμό χεριού είναι η 6-48, αρ. αγωγής 2/92 Ηλία ν. Χαραλαμπίδης Γαλακτοκομεία Λτδ. Σε αυτήν, ο ενάγων, χειριστής μηχανής συσκευασίας γάλακτος, υπέστη πολλαπλά τραύματα στη ραχιαία επιφάνεια της κεντρικής άκρας χειρός. Υπέστη κάταγμα της κεντρικής φάλαγγας του μέσου δακτύλου του οποίου έγινε ακινητοποίηση με γύψινο νάρθηκα. Δύο χρόνια μετά το δυστύχημα, παρουσίασε ουλές στην εσωτερική και εξωτερική επιφάνεια ενώ η μυϊκή ισχύς του χεριού, παρουσιαζόταν μειωμένη. Επιδικάσθηκε ποσό £2.
  3. Με όλο το σεβασμό προς το συνήγορο, η απόφαση αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει ασφαλή οδηγό για επιδίκαση του προτεινόμενου ποσού των £3.
  4. Τόσο τα τραύματα, πόνοι και είδος θεραπείας του ενάγοντα αλλά και τα κατάλοιπα και οι επιπτώσεις του παρόντος ενάγοντα, είναι πολύ σοβαρότερα των προταθέντων. Θα μπορούσε να αποτελέσει ένδειξη για επιδίκαση μεγαλύτερου ποσού, αν ληφθούν υπόψη οι ανωτέρω διαφορές και ότι για πολύ μικρότερης σοβαρότητας τραύματα επιδικάσθηκε το '92, ποσό £2.000, το οποίο με τη διαφορά της αγοραστικής αξίας του χρήματος σήμερα θα ήταν μεγαλύτερο. Δυστυχώς παρόμοιες υποθέσεις για ίδιες απώλειες, τραυματισμούς και ζημιές, δεν υπάρχουν. Υπάρχουν όμως οι γενικές αρχές που καθορίζουν τον τρόπο αποτίμησης του πόνου και της ταλαιπωρίας. Όπως τονίσθηκε στην πρόσφατη απόφαση Χ. Φωτίου ν. Στ. Νεοφύτου κ.α. Πολ. Έφεση 11660/21.12.05: «Τα Δικαστήρια κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων αντλούν καθοδήγηση και λαμβάνουν υπόψη το ύψος των αποζημιώσεων που έχουν επιδικασθεί σε προηγούμενες υποθέσεις, εφόσον βέβαια υπάρχει κάποια αναλογία στην έκταση των κακώσεων και τα επακόλουθα τους, πάντοτε όμως και υπό το φως των αλλαγών τόσο της αγοραστικής αξίας του χρήματος όσο και των εξελίξεων της νομολογίας, σε συνάρτηση με όποιους άλλους παράγοντες επιδρούν στην περίπτωση. Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων είναι πολύ καλά θεμελιωμένες και δεν θα τις επαναλάβουμε (Paraskevaides Overseas Ltd v. Christofis
(1982)1 CLR 789, Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66)». Έχοντας υπόψη όλα τα ανωτέρω, κρίνεται πως το ποσό των £20.000 είναι δίκαιο και εύλογο υπό τις περιστάσεις. Δεδομένου του ποσοστού ευθύνης του ενάγοντα, το ποσό αυτό καθορίζεται στις £12.000. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Ο ενάγων διεκδικεί με την Έκθεση Απαίτησης του, διάφορα ποσά τα οποία εξετάζονται κατωτέρω, με γνώμονα την αρχή ότι πρέπει οι αξιώσεις αυτές να εξειδικεύονται αφενός και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα αφετέρου. Πριν ή υπεισέλθει το Δικαστήριο στο θέμα τούτο, θα εξετασθεί κάποιο άλλο, παρεμφερές εγερθέν αλλά απαραίτητο για την επιτυχία ή όχι, των αξιώσεων του ενάγοντα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του τελευταίου, ιατρικά έξοδα όπως της ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ, τα έξοδα θεραπείας στο Λίβανο καθώς και τις φυσιοθεραπείες, τα υπέβαλε για πληρωμή στην ασφαλιστική εταιρεία Cypria Life, η οποία πλήρωσε £880 για την ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗ ΥΓΕΙΑ, μέρος των φυσιοθεραπειών ήτοι £108 για τον φυσιοθεραπευτή Φ. Μαρμαρά. Ο τελευταίος, επειδή παρέμεινε απλήρωτος, καταχώρησε αγωγή εναντίον του ενάγοντα για ποσό £440 για το οποίο εξεδόθη απόφαση και εξοφλήθηκε. Επίσης, για όσο διάστημα παρέμεινε εκτός εργασίας από 17.3.2003 - 31.5.2003, εισέπραξε από το ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων £240.57 το οποίο κατέβαλε στους εργοδότες του και αυτοί του πλήρωσαν εξ ολοκλήρου τους μισθούς του, με τη συμφωνία να τους επιστρέψει πίσω το καταβληθέν ποσό. Αυτό επιβεβαίωσε και ο Χρίστος Τσιαμπάζης (Μ.Ε.11). Για την πληρωμή των ποσών από την Cypria Life αναφέρθηκε η κα Έλενα Χ'Παναγή (Μ.Ε.9). Η ασφαλιστική εταιρεία στην οποία εργάζεται, προσφέρει ασφαλιστική κάλυψη στους εργοδοτούμενους της εταιρείας LEPTOS GROUP. Πλήρωσαν, αφού τους υπεβλήθησαν αιτήσεις, ποσό £895 για έξοδα στο Λίβανο, £887 για έξοδα της ΠΟΛΥΚΛΙΝΙΚΗΣ ΥΓΕΙΑΣ £770 για δεύτερη επέμβαση και £120, φυσιοθεραπείες στον κ. Μαρμαρά. Αποτελεί εισήγηση του κ. Εύζωνα, πως ο ενάγων δεν δικαιούται να αξιώνει τα ποσά αυτά, δεδομένου ότι έχουν πληρωθεί από την ασφαλιστική εταιρεία και τον εργοδότη του τα ημερομίσθια και επομένως, δεν έχει ο ίδιος υποστεί ζημιά. Το Δικαστήριο, δεν συμφωνεί με την εισήγηση αυτή. Το άρθρο 65 (α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, προνοεί πως κατά τον καθορισμό της πληρωτέας αποζημίωσης, δεν υπολογίζεται και δεν λαμβάνεται υπόψη οποιοδήποτε ποσό που καταβλήθηκε ή είναι πληρωτέο δυνάμει σύμβασης ασφάλισης σε σχέση με τη συγκεκριμένη αδικοπραξία. Γι' αυτό, η καταβολή από ασφαλιστική εταιρεία, αποζημιώσεων σε ασφαλισμένο δυνάμει σχετικής σύμβασης για ζημιά που ο ασφαλισμένος έχει υποστεί λόγω αδικοπραξίας, δεν απαλλάσσει τον αδικοπραγήσαντα από την ευθύνη καταβολής στο θύμα - υποστάντα τη ζημία. Η διευθέτηση σε μία τέτοια περίπτωση, είναι συμβατική και παντελώς άσχετη με την αξίωση του εναντίον του αδικοπραγήσαντος που βασίζεται στην αδικοπραξία της αμέλειας (βλ. Kelly ν. Νικολάου,
(1992)1 ΑΑΔ 463). Παρόμοιας ρύθμισης έτυχε το θέμα της καταβολής ωφελημάτων από το Ταμείο Κοινωνικών Συμβολαίων, με το άρθρο 65 (β) του ιδίου Νόμου. Δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη οποιοδήποτε ποσό που καταβλήθηκε ή είναι καταβλητέο από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ως παροχή ή επίδομα. Ο κ. Δράκος έχει αναγνωρίσει ότι δεν έχει προσφερθεί μαρτυρία και δεν έχουν αποδειχθεί τα αξιούμενα ποσά για (δ) φάρμακα, ακτινογραφίες (στ) μεταφορικά έξοδα και έξοδα φροντίδας. Δεδομένου ότι όντως τα ανωτέρω ποσά δεν αποδείχθησαν, θα εξεταστούν τα αξιούμενα πιο κάτω ποσά: (α) Απώλεια εισοδημάτων εκ ΛΚ
  1. Η προσφερθείσα από τον ενάγοντα και τον Μ.Ε.11 μαρτυρία, κατέδειξε απουσία από την εργασία για 2 ½ μήνες. Ο ενάγων καθόρισε το μισθό του στις £750 μηνιαίως ενώ ο Μ.Ε.11 στις £
  2. Το ποσό όμως αυτό, όπως εξήγησε, είναι αυτό που στοιχίζει στην εταιρεία, λαμβανομένου υπόψη εισφορές στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, Φόρο Εισοδήματος, 13ο και 14ο μισθό. Επομένως, η πραγματική απώλεια για τον ενάγοντα είναι το ποσό που ο ίδιος ελάμβανε και όχι αυτό που στοίχιζε στον εργοδότη του (βλ. British Transport Commission v. Gourley
(1955)3 All E.R. 796). Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Αριστοδήμου ν. Πέτρου
(1995)1 ΑΑΔ 980 και υιοθετηθεί στην υπόθεση Ευριπίδης Συκοπετρίτης (ανωτέρω): «ο εφεσίβλητος είχε καθήκον να αποδείξει την πραγματική ζημιά που υπέστη, αφαιρουμένων των φορολογικών του επιβαρύνσεων και δεν το έπραξε. Το Δικαστήριο, όμως, έπρεπε να προβεί το ίδιο σε ένα υπολογισμό, όχι κατ' ανάγκη ακριβή, με βάση τους σχετικούς νόμους που αφορούν την πληρωμή φόρου εισοδήματος, έκτακτης εισφοράς για την άμυνα και κοινωνικών ασφαλίσεων και να καταλήξει στο καθαρό ποσό των εισοδημάτων του». Συνεπώς, δικαιούται στην ανάκτηση του ποσού των £1.
  1. (β) Ιατρικά έξοδα εκ ΛΚ
  2. Έχοντας υπόψη το Τεκμήριο 11 για ποσό £887.70 από το οποίο προκύπτει ότι η αμοιβή ιατρού είναι £650 και από ποσό £776 η ιατρική αμοιβή είναι £530, τότε υπολογίζεται ότι η αμοιβή είναι £1.
  3. Αμφισβήτησης έτυχε και το εύλογο της ιατρικής αμοιβής, ιδιαίτερα κατά την αντεξέταση των μαρτύρων. Οι ίδιοι οι ιατροί που χρέωσαν δεν κατέθεσαν. Όμως είναι αποδεκτή η μαρτυρία του ενάγοντα και της Μ.Ε.9, Έλενας Χ'Παναγή, ότι αυτά τα ποσά χρεώθηκαν και πληρώθηκαν. Ερωτηθείς ο Μ.Υ.2, για το εύλογο κόστος των επεμβάσεων αυτών, καθόρισε το ποσό που ο ίδιος θα χρέωνε, σ' αυτό των £
  4. Εξήγησε όμως πως οι τιμές είναι ελεύθερες και παρά το ότι θεώρησε σαν λογικό ποσό αυτό των £250, όμως απέφυγε να σχολιάσει περαιτέρω τη χρέωση των συναδέλφων του, θεωρώντας το αντιδεοντολογικό. Έχοντας συνεπώς υπόψη τα ανωτέρω, κρίνεται πως απεδείχθη ποσό των £1.
  5. (γ) Επιζητούνται σαν έξοδα κλινικής ΛΚ2532.
  6. Επαναλαμβάνοντας αυτά που αναφέρονται στην αμέσως προηγούμενη παράγραφο, έχει αποδειχθεί ποσό £237.70 και £246.17 ήτοι £483.
  7. (ε) Αναζητείται ποσό £1.200 σαν κόστος φυσιοθεραπειών, ποσό το οποίο έχοντας υπόψη τους Μ.Ε.6 και Μ.Ε.7 και τα Τεκμήρια 8 και 9, έχει αποδειχθεί. (η) Ποσό ΛΚ351, για αεροπορικά εισιτήρια Λάρνακα-Βηρυτός-Λάρνακα. Κρίνεται σκόπιμο το ποσό αυτό να εξετασθεί με την αξίωση για πληρωμή του ποσού των USA $1719 σαν την αμοιβή του ιατρού στο Λίβανο, αφού οι αρχές για επιδίκαση τους ή όχι, είναι οι ίδιες. Η θέση του κ. Εύζωνα για επιδίκαση τους είναι αρνητική, βασιζόμενη στο γεγονός ότι αφορούσε θεραπεία η οποία μπορούσε να γίνει στην Κύπρο χωρίς να είναι απαραίτητη η μετάβαση του ενάγοντα, στο εξωτερικό. Σχετική και διαφωτιστική η απόφαση Φιλίππου ν. Παναγή κ.α., Πολ. Έφεση 10194/18.7.2000, όπου αναφέρθησαν τα ακόλουθα: «Το δικαιολογημένο της αναζήτησης ιατρικής γνώμης και, παρεπόμενα, θεραπείας από το θύμα αστικού αδικήματος εξετάζεται κάτω από πλατιά σκοπιά. Είναι παραδεκτή, γενικά, η αναζήτηση ιατρικής γνώμης για την κατάσταση της υγείας του θύματος. Το εύλογο της αναζήτησης ιατρικής συμβουλής είναι, όπως διαπιστώνεται στην Κωνσταντίνου ν. Φιλίππου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1110, το κριτήριο για το παραδεκτό της δαπάνης, την οποία επωμίζεται ο τραυματισθείς - (βλ. Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη, Π.Ε. 8452 και 8463, 24.4.1996). Ιατρική θεραπεία, περιλαμβανομένης και της υποβολής του ασθενούς σε χειρουργική επέμβαση, μπορεί να αναληφθεί και στο εξωτερικό, όπως εξηγείται στην Dieti v. Loizides
(1978)1 C.L.R.
  1. Το λελογισμένο της δαπάνης είναι το κριτήριο για την ανάκτησή της, όπως εξηγείται στην απόφαση του Εφετείου, που δόθηκε από τον Τριανταφυλλίδη , Π., παραπέμποντας, προς τούτο, στο σύγγραμμα McGregor on Damages 13th ed., p. 761, para.
  2. Σύμφωνα με την απόφαση του Εφετείου στη Μιχαηλίδης ν. Κακουλλή και άλλων
(1992)1 Α.Α.Δ. 674, η γνώμη των ιατρών του θύματος του αστικού αδικήματος για την αποθεράπευσή του άπτεται άμεσα του ευλόγου της δαπάνης η οποία καταβάλλεται. Αυτό εξηγείται στη Rubens v. Walker
(1946)S.C. 215, 216, η οποία αναφέρεται επιδοκιμαστικά στη Μιχαηλίδης, (ανωτέρω). Η υποχρέωση του θύματος του αστικού αδικήματος προς μετριασμό της ζημίας δεν ευρίσκει έρεισμα στον τομέα της ιατρικής δαπάνης, στο βαθμό και έκταση που ανευρίσκει σε άλλους τομείς. Αυτό προκύπτει από τη θεώρηση της νομολογίας, ως προς την ανάκτηση ιατρικών εξόδων, από το MacGregor on Damages, Fifteenth Edition, βλ. παράγραφο 1497 κ.ε. Όπως αναφέρεται στον Ogus - The Law of Damages, 1973, p. 174, η υποχρέωση του θύματος αστικού αδικήματος προς μετριασμό της ζημίας δεν τυγχάνει, όπως διαφαίνεται από τη νομολογία, αυστηρής εφαρμογής, σε σχέση με τις επιλογές για την αντιμετώπιση των κακώσεων που το θύμα υφίσταται. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο πάσχων γνωρίζει καλύτερα από κάθε άλλο τις συνέπειες των κακώσεων στην υγεία του. Δεύτερο, το θύμα δικαιούται να αναζητήσει το καλύτερα δυνατό για την αποκατάσταση της υγείας του. Το θέμα δεν είναι η επιδιόρθωση αντικειμένου, αλλά η αποκατάσταση της υγείας του ανθρώπου και ό,τι αυτή συνεπάγεται για τον άνθρωπο.» Η επέμβαση στην οποία υπεβλήθη ο ενάγων στη Βηρυτό, αφορούσε όπως την περιέγραψε ο ίδιος, τοποθέτηση βιδών στα δάκτυλα. Η αναγκαιότητα της επέμβασης αυτής, έγινε μεν αποδεκτή από τον Μ.Υ.2, όχι όμως και το εύλογο της προσφοράς της από ιατρό του εξωτερικού, αφού άνετα μπορούσε να προσφερθεί στην Κύπρο. Τη δυνατότητα αυτή, δέχθηκε και ο Μ.Ε.12, ιατρός Μαξουτλού. Από τη μαρτυρία του ενάγοντα, προκύπτει ότι δεν είχε ιατρική συμβουλή για μετάβαση στο εξωτερικό και ελλείπει ιατρική μαρτυρία που να ενισχύει τέτοια ανάγκη. Όμως: Η περίπτωση του ενάγοντα διαφοροποιείται. Δεν μετέβη στη Βηρυτό με σκοπό να τύχει εξέτασης ή θεραπείας από τους εκεί ιατρούς. Μετέβη για να είναι κοντά στους δικούς τους, να τον φροντίζουν, αφού ο ίδιος αδυνατούσε να αυτοεξυπηρετηθεί. Διαρκούσης της εκεί διαμονής του, παρουσιάσθηκε το πρόβλημα, για το οποίο έπρεπε να τύχει άμεσης αντιμετώπισης. Το εύλογο και λογικό ήταν αυτό που έπραξε. Επισκέφθηκε και έτυχε νοσηλείας από ιατρό στη Βηρυτό. Γι' αυτό κρίνεται ότι ο ενάγων δικαούται στα ιατρικά έξοδα, όχι όμως στα έξοδα μετάβασης, δηλαδή τα αεροπορικά εισητήρια. Επιζητείται, όπως αναφέρθη, ποσόν USA $1719. Η μαρτυρία του ενάγοντα ήταν ασαφής για το θέμα τούτο. Κατέθεσε μεν ότι χρεώθηκε αλλά δεν θυμόταν το ποσό. Το υπέβαλε όμως για πληρωμή στην ασφαλιστική εταιρεία Cyrpia Life, η οποία πλήρωσε το 80% των εξόδων. Η Μ.Ε.9, Λειτουργός απαιτήσεων της ανωτέρω ασφαλιστικής εταιρείας, κατέθεσε ότι πλήρωσε για τα έξοδα στο Λίβανο το ποσό των £895. Έχοντας αυτά υπόψη, κρίνεται ότι έχει αποδειχθεί η καταβολή του ποσού αυτού. Παρά το ότι καταγράφονται στις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών μελλοντικά ιατρικά έξοδα και μελλοντικά έξοδα φυσιοθεραπειών, όμως δεν αξιώνεται οιονδήποτε ποσό. Παρατηρείται πως για το πρώτο θέμα, δεν εδόθη οιαδήποτε μαρτυρία, ενώ για το δεύτερο το, των φυσιοθεραπειών, έχει καταθέσει η Μ.Ε.3 η οποία εκτέλεσε φυσιοθεραπείες από τον Απρίλιο '05 (που καταχωρήθηκε Έκθεση Απαίτησης) μέχρι την ημερομηνία κατάθεσης της στο Δικαστήριο, 7.12.2005. Το Τεκμήριο 10, καταγράφει το ποσό που ο ενάγων χρεώθηκε μέχρι εκείνη την ημερομηνία και είναι το, των £990. Δεδομένου ότι το ποσό αυτό δεν καταγράφηκε στην Έκθεση Απαίτησης αλλά δόθηκε μαρτυρία και αποδείχθηκε, ο ενάγων δικαιούται σε ανάκτηση του, νοουμένου ότι θα προβεί σε τροποποίηση της Έκθεσης Απαίτησης. Τροποποίηση να γίνει εντός 15 ημερών (δέστε Kemal v. Kasti
(1962)CLR 317, Ioannou v. Paraskevaides Ltd v. Νεοκλέους
(1973)1 CLR 141, Δαυίδ Γεωργίου ν. Κυρ. Αντωνίου Πολ. Έφεση 11583/7.7.05). Επομένως, ο ενάγων έχει αποδείξει σαν ειδικές ζημιές το ποσό των £6.623, 87 και δεδομένου του ποσοστού ευθύνης του, επιδικάζεται ποσό £3.973. ΤΟΚΟΣ Αποτελεί εισήγηση του κ. Δράκου, ότι πρέπει να επιδικασθεί επιτόκιο 8% από την ημερομηνία του ατυχήματος. Διάφορες αποφάσεις έχουν αναλύσει και δώσει κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με το ανωτέρω θέμα. Σ' άλλες καθορίζεται σαν χρόνος έναρξης επιδίκασης τόκου, η ημερομηνία καταχώρησης Έκθεσης Απαίτησης θεωρούμενη σαν η ημερομηνία αποκρυστάλλωσης του αγώγιμου δικαιώματος, σε άλλες η ημερομηνία επίδοσης του κλητηρίου εντάλματος και αλλού, μειωμένο ποσοστό επιτοκίου από την ημερομηνία του αγώγιμου δικαιώματος επί ορισμένων κονδυλίων (Δαυίδ Γεωργίου, ανωτέρω). Στην απόφαση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475 λέχθηκε πως το θέμα καθορισμού τόκου εμπίπτει μέσα στα πλαίσια της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Στη Λουκάς Στυλιανού ν. Μάτση
(2000)1 ΑΑΔ 1288, τονίστηκε πως: «Σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58 Α του Κεφ. 148 (όπως έχει τροποποιηθεί με το άρθρο 5 του Νόμου 156/85), σε αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες ή θάνατο το Δικαστήριο έχει τη διακριτική ευχέρεια να επιδικάζει, εκτός αν συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι περί του αντιθέτου, τόκο προς 6% επί ολοκλήρου ή μέρους του ποσού των επιδικαζόμενων αποζημιώσεων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας που γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης. Σύμφωνα με τις πρόνοιες του Νόμου 101
(1)/96 ο τόκος του 6% αυξήθηκε σε 8% από τις 22/11/
  1. Η διαφοροποίηση αυτή επιτρέπει στο Δικαστήριο σε περιπτώσεις αστικών αδικημάτων να επιδικάζει τόκο όχι μόνο από την ημερομηνία της απόφασης αλλά από την ημερομηνία της δημιουργίας του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. Μετά την έκδοση της απόφασης εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 33 του νόμου 14/
  2. Με το άρθρο 4 του Νόμου 101
(1)/96 τροποποιήθηκε το άρθρο 33 του Νόμου 14/60 και δόθηκε η ευχέρεια επιδίκασης τόκου 8% από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής πάνω σε ολόκληρο ή μέρος του επιδικαζόμενου ποσού». (δέστε επίσης Ζαούρη Αζόφ ν. Προδρόμου κ.α. Πολ. Έφεση 11691/19.4.06). Η άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου για την επιδίκαση ή μη τόκου, συναρτάται προς το σκοπό για τον οποίο παρέχεται ο τόκος, που έγκειται στην κράτηση από τον εναγόμενο του ισάξιου της ζημιάς, που υφίσταται ο ενάγων σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο. Εφόσον ο εναγόμενος κρατεί ό,τι ανήκει στον ενάγοντα, καταβάλλει τόκο για το όφελος που καρπούται. Ο τόκος αποτελεί στοιχείο αποζημίωσης και ότι τιμωρίας (βλ. Στ. Συκοπετρίτης, ανωτέρω). Ο τρόπος προώθησης της αγωγής και η σημειωθείσα καθυστέρηση των 4 και πλέον χρόνων για καταχώρηση της ελήφθη υπόψη στην υπόθεση, Πολ. Έφεση 11989, ημερομηνίας 28.9.05, Λ. Καμπούρης ν. Εταιρεία ΒΙΟΧΡΩΜ ΛΤΔ. Στην παρούσα υπόθεση, δεν παρατηρήθηκε οποιαδήποτε καθυστέρηση στην προώθηση της υπόθεσης. Αντίθετα, φαίνεται ότι υπήρξε σπουδή για καταχώρηση της αγωγής, η οποία έγινε 10 μήνες μετά το δυστύχημα, το οποίο ήταν αρκετά σοβαρό από απόψεως τραυμάτων και συνεπειών. Κάποια καθυστέρηση σημειώθηκε στην καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης η οποία ήταν δικαιολογημένη, αν ληφθούν υπόψη οι επεμβάσεις στις οποίες ο ενάγων υπεβλήθη και ο χρόνος αποθεραπείας. Λαμβάνεται υπόψη ότι μεγάλο μέρος των ειδικών αποζημιώσεων αφορούσε απώλεια ημερομισθίων, ήτοι απώλεια που δημιουργήθηκε αμέσως μετά το δυστύχημα και γι' αυτό, έχοντας υπόψη τις ανωτέρω αποφάσεις, επιδικάζονται ποσά και τόκοι ως ακολούθως: Συνακόλουθα, έχοντας υπόψη τα ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για ποσό £15.973 πλέον έξοδα, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Επιδικάζεται: (α) Τόκος 8% επί ποσού £12.000, των γενικών αποζημιώσεων από 17.3.2003 (ημερομηνία γενέσεως αγώγιμου δικαιώματος) μέχρι εξοφλήσεως. (β) Τόκος 8% από 17.3.2003 μέχρι 9.12.2003 (ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής) επί του ½ του ποσού των ειδικών αποζημιώσεων και 8% επί ολοκλήρου από 9.12.2003 μέχρι εξοφλήσεως. (Υπ.)....................... Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής ../Γ.Ι. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.