← Κύπρος

ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 552/04, 1 Νοεμβρίου 2006

ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ ν. ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ, Αρ. Αγωγής: 552/04, 1 Νοεμβρίου 2006 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2006:A55 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 552/04 Μεταξύ: ΕΥΘΥΜΙΟΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΑΝΔΡΕΟΥ, εκ Γεροσκήπου Ενάγοντος και ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΩΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΥ ΑΥΤΗΣ, εκ Λευκωσίας Εναγομένο ---------------------------- Ημερομηνία: 1 Νοεμβρίου 2006 Για Ενάγοντα: κ. Γ. Χ'Νεοφύτου Για Εναγόμενο: κα Κόκκινου ---------------------------- ΑΠΟΦΑΣΗ -------------------------- Ο ενάγων είναι ιδιοκτήτης του ακινήτου με αριθμό εγγραφής 176/01 Φ/Σχ 41/25 το οποίο βρίσκεται στην τοποθεσία Σπήλιος του χωριού Σουσκιού, εκτάσεως 12 δεκαρίων και 264 τ.μ. Αποτελεί ισχυρισμό του, ότι ο εναγόμενος κατά την κατασκευή του δρόμου Νικόκλειας - Σουσκιού - Αγ. Νικόλαος, παράνομα επενέβη στο ανωτέρω τεμάχιο του και προκάλεσε οχληρία αφού κατασκεύασε ένθεν και ένθεν του δρόμου, αγωγούς συλλογής ομβρίων υδάτων, τα οποία μαζεύονταν σε ένα πολύ μεγαλύτερο αγωγό, ο οποίος εκβάλλει και διοχετεύει όλα τα όμβρια ύδατα στο τεμάχιο του. Αποτέλεσμα της συλλογής μεγάλης ποσότητας ύδατος, ήταν να καταστραφεί το ριζικό σύστημα αρκετών δέντρων, όπως περιγράφονται στην Έκθεση Απαίτησης του και να υποστεί ζημία εκ Λ.Κ.20.

  1. Στο ανωτέρω ποσό, περιλαμβάνεται αξίωση για καταστροφή περίφραξης, για ποσό ύψους Λ.Κ.1.400 και αμοιβή εκτιμητού, εκ Λ.Κ.
  2. Να σημειωθεί ότι κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, δηλώθηκε από τον κ. Χ'Νεοφύτου περιορισμός του αξιούμενου ποσού κατά £4.730, μειώνοντας το έτσι στις £15.
  3. Σε μεταγενέστερο δε στάδιο, κατά την αντεξέταση του ενάγοντα, απέσυρε και την αξίωση για ποσό £1.400 για καταστροφή της περίφραξης. Ο εναγόμενος απορρίπτει τους ισχυρισμούς του ενάγοντα για πρόκληση, εξ υπαιτιότητας του, οποιασδήποτε ζημιάς και ισχυρίζεται ότι εάν αποδειχθεί ότι προκλήθηκαν ζημιές, αυτές είναι κατά πολύ μικρότερες των αξιουμένων. Ισχυρίζεται περαιτέρω, ότι το επίδικο τεμάχιο εφάπτεται του δρόμου Νικόκλειας - Μαμώνια - Αγ. Νικόλαος, ο οποίος βελτιώθηκε στη χρονική περίοδο 1999 -
  4. Μέρος του επίδικου τεμαχίου, απαλλοτριώθηκε και ο ενάγων αποζημιώθηκε. Να σημειωθεί ότι το γεγονός αυτό, το αποδέχθηκε ο ενάγων, καταθέτοντας στο Δικαστήριο. Το επίδικο τεμάχιο ευρίσκετο σε χαμηλότερο υψόμετρο από το δρόμο με υψομετρική διαφορά ύψους 5μ. περίπου. Κατά μήκος του επίδικου τεμαχίου, κατασκευάστηκε τοίχος αντιστήριξης μήκους 95μ. και μέσου ύψους 4μ. για σκοπούς εγκιβωτισμού του δρόμου που βρίσκεται σε μικτή διατομή (αριστερά όρυγμα - δεξιά επίχωμα). Σημαντικός είναι ο επόμενος ισχυρισμός του εναγομένου, ο οποίος αναφέρει: «Κατά μήκος του ανωτέρου ορύγματος, κατασκευάστηκε επενδυμένο αυλάκι με σκυρόδεμα τραπεζοειδούς διατομής για απορροή των ομβρίων από το οδόστρωμα και τα πρανή των ορυγμάτων και τη διοχέτευση τους σε εγκάρσιο οχετό διαμέτρου Φ900 που εκβάλλει στο επίδικο τεμάχιο. Ο εγκάρσιος οχετός, κατασκευάστηκε σε αντικατάσταση υφιστάμενου οχετού που προϋπήρχε στο τμήμα του παλαιού δρόμου». Έχει επομένως, ο εναγόμενος παραδεχθεί την κατασκευή εγκάρσιου οχετού, ο οποίος μαζεύει τα όμβρια ύδατα και τα εκβάλλει στο τεμάχιο του ενάγοντα. Εκείνο που ισχυρίζεται περαιτέρω, είναι πως ο οχετός αυτός κατασκευάστηκε σε αντικατάσταση άλλου, ο οποίος προϋπήρχε, γεγονός το οποίο αρνείται ο ενάγων. Γι' αυτό το θέμα, θα παρατεθεί η δοθείσα για το θέμα τούτο μαρτυρία, για να αποκαλυφθεί η επικρατούσα, πριν και μετά την κατασκευή του δρόμου, κατάσταση. Κατέθεσε συναφώς ο ενάγων, ότι το τεμάχιο του είναι πιο χαμηλό κατά 4 - 5μ., από το δρόμο. Πριν τη διαπλάτυνση του δρόμου, η οποία όπως αναφέρθηκε έγινε μεταξύ των ετών 1999 - 2000, ο δρόμος ήταν πλάτους 10 - 12 π. και χωρούσε μόνο ένα αυτοκίνητο να διέρχεται. Στο σημείο του χωραφιού του δεν μπορούσε να είναι πλατύτερος, διότι στα αριστερά υπήρχε βράχος. Γι' αυτό, για να επιτευχθεί διαπλάτυνση, κατασκευάσθηκε εντός του τεμαχίου του τοίχο αντιστήριξης, μήκους 90μ. και ύψος 3μ. περίπου. Ο παλαιός δρόμος είχε χωμάτινα παγκέτα που λειτουργούσαν σαν αυλάκια, αλλά λόγω του βράχου, τα νερά της βροχής εσκορπίζοντο στα γύρω χωράφια και μέσα στο δρόμο. Ακριβώς απέναντι από το χωράφι του ενάγοντα, είχε μικρό γεφύρι και όταν έβρεχε, διοχετεύονταν όμβρια ύδατα στο τεμάχιο του. Με τη διαπλάτυνση, κατασκευάσθηκαν δεξιά και αριστερά του δρόμου πετραύλακα πλατιά, τα οποία μαζεύουν όλα τα όμβρια, τα διοχετεύουν σε ένα μεγάλο αγωγή και τα ρίχνουν στο χωράφι του. Λόγω διαβρώσεων που βοηθήθηκαν από εκσκαφές τρακτέρ, μαζεύονται και όγκοι λάσπης, οι οποίοι με τον αγωγό, επίσης διοχετεύονται στο τεμάχιο του. Κατάθεσε δε ο ενάγων 8 φωτογραφίες (Τεκμήριο 7) οι οποίες παρουσίασαν τα πετραύλακα και τον αγωγό. Υπέδειξε ότι ο αγωγός είναι τόσο μεγάλος, που τον χωράει να περνά. Αντεξεταζόμενος, όταν του υπεβλήθηκε πως ο νέος εγκάρσιος οχετός αντικατέστησε παλαιότερον, αρνήθηκε τη θέση αυτή και υπεστήριξε ότι υπήρχε οχετός στην περιοχή αλλά όχι όπως το σημερινό. Δεν είχε ούτε πετραύλακα τα οποία να οδηγούν σε αυτόν. Υπεστήριξε ότι προέβη σε διαβήματα προς τον κ. Αγαθαγγέλου, Διευθυντή του Τμήματος Δημοσίων Έργων, τον οποίο πήρε μαζί του στο χωράφι και είδε την κατάσταση και του ζήτησε να κατασκευάσουν αυλάκι μέσα στο τεμάχιο του, το οποίο να παραλαμβάνει τα νερά και να τα διοχετεύει στον ποταμό. Ο κ. Αγαθαγγέλου, ζήτησε να πληροφορηθεί από τον υπεύθυνο, το μήκος που θα είχε ένα τέτοιο αυλάκι και όταν πληροφορήθηκε ότι θα έφτανε τα 200 μ. περίπου, είπε στον ενάγοντα ότι δεν μπορούν να ξοδέψουν £20.000 για να κατασκευάσουν ένα αυλάκι. Τότε ο ενάγων του πρότεινε να του δώσει τα μισά χρήματα από τις £20.000 και να το κατασκευάσει ο ίδιος, πράγμα βέβαια που δεν έγινε. Ένεκα αυτών των καταστάσεων, το τεμάχιο του απ' εκεί που μαζεύονται τα νερά, πλημμυρίζει, γεμίζει λάσπες και δεν μπορεί παρά μόνο τον Ιούνιο να το καλλιεργήσει. Περιγραφή των οχετών και αυλακιών, έδωσε και ο κ. Παρούτης (Μ.Ε.1). Το αυλάκι στη δεξιά πλευρά του δρόμου, είναι μήκους 150μ. και παίρνει όλα τα όμβρια νερά του οδοστρώματος μέσα στο επίδικο τεμάχιο. Ο άλλος αγωγός, βρίσκεται στην αριστερή πλευρά του δρόμου, συσσωρεύει όλα τα νερά της περιοχής και του δρόμου, διασχίζεται ο δρόμος υπογείως και όλα τα νερά διοχετεύονται στο επίδικο. Η γύρω περιοχή είναι επικλινής και υπάρχει τσιμεντένιο αυλάκι, κάθετο με το αυλάκι του δρόμου το οποίο οδηγεί τα νερά στο αυλάκι και μετά στον οχετό και απ' εκεί, στο επίδικο. Υπολόγισε ότι το μήκος του αυλακιού πρέπει να είναι 300 - 350 μ. Είχε την ευκαιρία, κατά την πρώτου του επίσκεψη να διαπιστώσει ιδίοις όμμασι την κατάσταση, όταν ξέσπασε μπόρα η οποία διήρκησε μισή ώρα και ήταν αρκετή για να πλημμυρίσει το χωράφι. Εκ μέρους του εναγομένου, μαρτυρία για την κατασκευή του δρόμου και την ύπαρξη των αγωγών και αυλακιών, έδωσε ο κ. Χριστοδούλου τεχνικός στο τμήμα Δημοσίων Έργων, Πάφου. Ήταν ο άμεσα επιβλέπων, σαν εργοδηγός, τεχνικός μηχανικός του έργου και περιέγραψε τη διαπλάτυνση του δρόμου, η οποία έγινε την περίοδο 1999 -
  5. Ουσιαστικά, επανέλαβε και έγιναν αποδεκτές οι παράγραφοι 4 Α - Ε της Έκθεσης Υπεράσπισης. Ανέφερε ότι γνωρίζει το επίδικο τεμάχιο, το οποίο εφάπτεται του επίδικου δημόσιου δρόμου και αποτελεί προέκταση της φυσικής κοιλάδας της περιοχής του Διαρρίζου. Μέρους του τεμαχίου, στη βόρεια πλευρά, βρίσκεται σε υψόμετρο 1 - 2 μ. πάνω από το δρόμο ενώ στη νότια πλευρά είναι χαμηλότερο από το δρόμο σε υψόμετρο από 4 - 7 μ. Κατάθεσε σαν Τεκμήριο 9, σχέδιο ισοϋψών καμπύλων στο οποίο παρουσιάζεται το επίδικο τεμάχιο και επανέλαβε ότι αυτό βρίσκεται στη φυσική λεκάνη του ποταμού Διαρρίζου στην οποία καταλήγουν τα όμβρια ύδατα από το δημόσιο δρόμο και την ευρύτερη περιοχή που βρίσκεται στα αριστερά. Όπως παρουσιάζεται και στο σχέδιο, Τεκμήριο 9, βόρεια του τεμαχίου και αριστερά του δρόμου, υπάρχει φυσική «μισκάγκια», που είναι φυσική ροή των νερών και έτσι τα όμβρια ύδατα, έρχονται προς το δημόσιο δρόμο. Αν δεν υπήρχε ο δρόμος, τα όμβρια θα ακολουθούσαν πορεία προς τον ποταμό δια μέσου του τεμαχίου του αιτητή. Η διαπλάτυνση του δρόμου, περιλάμβανε και έργα αποχέτευσης των όμβριων υδάτων. Για να γίνει δυνατή η διαπλάτυνση του δρόμου στο σημείο του τεμαχίου του αιτητή χρειάστηκε να γίνει τοίχος αντιστήριξης 95 μ. και να στηρίξει τα πρανή του δρόμου. Τα πακέτα του δρόμου στην περιοχή ήταν χωμάτινα. Με τη βελτίωση και τη διαπλάτυνση έγιναν με άσφαλτο και τα χωμάτινα αυλάκια επενδύθηκαν με σκυρόδεμα. Δεξιά του δρόμου, το οποίο εφάπτεται στη βόρεια πλευρά του τεμαχίου του ενάγοντα, κατασκευάστηκε επενδυμένο αυλάκι. Το αυλάκι αυτό δεν υπήρχε προηγουμένως γιατί ο δρόμος ήταν σε πιο ψηλό υψόμετρο και δεν χρειαζόταν. Το αυλάκι στα αριστερά του δρόμου, πριν τη βελτίωση ήταν χωμάτινο. Με τη βελτίωση κατασκευάστηκε επενδυμένο αυλάκι και έγινε συγχρόνως εγκάρσιος οχετός στη θέση του παλαιού οχετού που εκβάλει στην φυσική λεκάνη που είναι το τεμάχιο του αιτητή. Ο εγκάρσιος οχετός παρουσιάζεται στο Τεκμήριο 9 με δύο ανάποδα τόξα. Με την κατασκευή του αποχετευτικού αυτού έργου απομακρύνονται από το οδόστρωμα τα όμβρια ύδατα με επακόλουθα να γίνεται ασφαλής διακίνηση της κυκλοφορίας. Πιστεύει ότι καλυτέρευσε τώρα η κατάσταση του δρόμου διότι τα όμβρια ύδατα οδηγούνται στη φυσική τους πορεία χωρίς οποιαδήποτε εμπόδια. Δέχθηκε ότι κατά τη διάρκεια κατασκευής του οχετού ο ενάγοντας είχε εκφράσει παράπονα για τον οχετό και είχε επισκεφθεί το γραφείο του προϊσταμένου του με τον οποίο είχε συνάντηση. Έγινε επιτόπια επίσκεψη από τον προϊστάμενο του κατά την οποία ήταν και ο ίδιος παρών. Ο προϊστάμενος του ανέφερε στον ενάγοντα ότι τα όμβρια ύδατα ακολουθούν τη φυσική τους πορεία και δεν υπήρχε λόγος να γίνει άλλη εργασία ή να διοχετευθούν τα όμβρια ύδατα εκτός της φυσικής τους ροής. Αντεξεταζόμενος, εξήγησε ότι τα τσιμεντένια αυλάκια είναι τραπεζοειδούς διατομής με πάτωμα 30 εκ. και βάθος 50 εκ. Το μήκος αυτού του αυλακιού δεξιά του δρόμου είναι περίπου 100μ. ενώ στα αριστερά του δρόμου υπάρχει αυλάκι σε όλο το μήκος του το οποίο δεν μπορούσε να καθορίσει. Σε υποβολή του συνηγόρου του ενάγοντα ότι υπερδιπλασιάστηκε το πλάτος του δρόμου και έγινε εκβάθυνση του χώρου σε σχέση με την παλιά κατάσταση με αποτέλεσμα να μαζεύονται μεγάλες ποσότητες νερού, απάντησε ότι η μελέτη που έγινε για τη διοχέτευση των ομβρίων εφαρμόστηκε όπως ήταν τα κατασκευαστικά έργα. Στην υποβολή επίσης ότι επιμήκυναν τόσο βόρεια όσο και νότια το δημόσιο δρόμο και δημιούργησαν διαφορετικά υψόμετρα ώστε να νερά να οδηγούνται στο τεμάχιο του ενάγοντα, επανέλαβε ότι εφαρμόστηκαν τα κατασκευαστικά σχέδια. Στην υποβολή ότι η Δημοκρατία κατασκεύασε οχετούς και αυλάκια μεταφοράς ομβρίων υδάτων τόσο από τη βόρεια αριστερή πλευρά όσο και από τη νότια, τα οποία δεν προΰπήρχαν, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται συνθήκες συγκέντρωσης νερού στο οχετό, επανέλαβε και πάλι ότι έγινε η εφαρμογή των σχεδίων. Την ίδια απάντηση έδωσε και στην υποβολή ότι στη δεξιά πλευρά του δρόμου από Νικόκλεια προς Μαμμόνια κατασκευάστηκε αυλάκι που δεν προΰπήρχε στο παλιό δρόμο τα οποία συλλέγει τα νερά και τα οδηγεί στο τεμάχιο του ενάγοντα. Ήταν η θέση του μάρτυρα, πως καθόλη τη διάρκεια των δύο ετών που χρειάσθηκε να αποπερατωθεί το έργο, δεν είδε να δημιουργούνται «κολύμπες» στο τεμάχιο του ενάγοντα. Από τη μαρτυρία που εδόθη, διαπιστώνεται ότι δεν υπήρξε ιδιαίτερη αμφισβήτηση των καταστάσεων προ και μετά. Βέβαια ο Μ.Υ.1 ενώ για κάποια θέματα παρουσίασε την πραγματική εικόνα, σε κάποια άλλα, ήταν απρόθυμος ή μάλλον ανέτοιμος να απαντήσει. Όταν του εζητείτο να προσδιορίσει μήκη αυλακιού κλπ, απέφευγε, δικαιολογώντας την άρνηση του στο γεγονός ότι δεν είχε μηκοτομή μαζί του. Προσπάθησε δε, να περιορίσει τις επιπτώσεις από την όλη κατασκευή. Ουσιαστικά όμως, δεν αμφισβήτησε ότι τόσο δεξιά όσο και αριστερά του δρόμου, κατασκευάστηκαν οχετοί - αυλάκια, δεμένα με σκυρόδεμα τα οποία μαζεύουν τα όμβρια ύδατα και τα διοχετεύουν στο τεμάχιο του ενάγοντα. Αμφισβήτησε το αποτέλεσμα αυτού του έργου και αμφισβήτησε και τις ποσότητες νερού που συγκεντρώνει. Προσπάθησε να δικαιολογήσει την όλη κατάσταση, επεξηγώντας ότι τα όμβρια ύδατα έπρεπε να οδηγηθούν και οδηγήθηκαν στη φυσική τους ροή, που είναι το τεμάχιο του ενάγοντα. Η θέση του Μ.Υ.1, ότι ο νέος εγκάρσιος οχετός είναι διαμέτρου 90εκ. και αντικατέστησε παλαιό στην ίδια θέση, είναι αποδεκτή διότι: ο ενάγων, όταν του υπεβλήθη ότι ο νέος αντικατέστησε τον παλαιό οχετό, ναι μεν το αρνήθηκε, αλλά συμπλήρωσε αμέσως ότι ο νέος είναι πολύ μεγαλύτερος του παλαιού. Δεν αμφισβήτησε ότι ήταν στον ίδιο χώρο. Η αμφισβήτηση έγκειτο στο μέγεθος του. Γι' αυτό και η υποβολή του κ. Χ'Νεοφύτου ότι ο παλαιός οχετός ήταν 30μ. μακρύτερα, δεν απεδείχθη. Εξάλλου, κατά την κυρίως εξέταση αυτού του μάρτυρα, ο κ. Χ'Νεοφύτου, δήλωσε ότι είναι αποδεκτό το περιεχόμενο των παραγράφων 4 (α) - (ε) της Έκθεσης Υπεράσπισης. Η παράγραφος δε 4 (ε), καταγράφει μεταξύ άλλων ότι ο νέος εγκάρσιος οχετός, έγινε σε αντικατάσταση άλλου. Είναι αποδεκτή και λογική η θέση του ενάγοντα, ότι η κατασκευή του έργου, έφερε μεγάλες ποσότητες ομβρίων στο τεμάχιο του, αφού παρά την ύπαρξη πριν οχετού, τα αυλάκια ήταν χωμάτινα και δεν υπήρχαν ένθεν και ένθεν του δρόμου. Η κατασκευή και η επένδυση αυλακιών με σκυρόδεμα, σίγουρα και συγκεντρώνει τα όμβρια και δεν τα αφήνει να διαφεύγουν. Εύρημα επομένως, αποτελεί ότι με τη διαπλάτυνση του δρόμου η οποία έγινε την περίοδο 1999 - 2000, τα χωμάτινα παγκέτα μετατράπηκαν σε τραπεζοειδή επενδυμένα με σκυρόδεμα αυλάκια, βάθους 50εκ., ότι δεξιά κατασκευάσθηκε αυλάκι ενώ προηγουμένως δεν υπήρχε και όλα τα αυλάκια μαζεύουν τα όμβρια ύδατα και τα οδηγούν σε εγκάρσιο οχετό διαμέτρου 90εκ. ο οποίος τα διοχετεύει στο τεμάχιο του ενάγοντα. Ο οχετός αυτός, αντικατέστησε άλλον, μικρότερο. Κατασκευάστηκε επίσης άλλο κάθετο αυλάκι που μαζεύει και διοχετεύει όμβρια που επίσης διοχετεύονται με τα οριζόντια αυλάκια στο τεμάχιο του ενάγοντα. Μαζί με τα όμβρια ύδατα, μεταφέρεται και λάσπη, η οποία επίσης διοχετεύεται στο τεμάχιο του ενάγοντα, όπως δεικνύεται στις φωτογραφίες (Τεκμήριο 7). Έχοντας αυτά υπόψη, θα εξετασθεί η νομική πτυχή του θέματος. Βάση της αγωγής αποτελούν τρία αστικά αδικήματα. Αυτά της ιδιωτικής οχληρίας της παράνομης επέμβασης και της αμέλειας. Η διάκριση του αγώγιμου δικαιώματος που δημιουργείται δυνάμει οχληρίας και του αγώγιμου δικαιώματος δυνάμει παρανόμου επέμβασης δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτη σύμφωνα με το σύγγραμμα Clerk & Lindell on Torts 16η έκδοση παρ.
  6. Από το πιο πάνω σύγγραμμα παρατίθεται το ακόλουθο απόσπασμα: "The distinction between trespass and nuisance is the old distinction between trespass and case. Trespass is a direct entry on the land of another, and is actionable per se, without proof of special damage, but nuisance is the infringement of the plaintiff´s interest in property without direct entry, by the defendant, and generally actionable only on proof of special damage. For example, to build a wall partly in the land of another is a trespass but to build on one´s own land a wall which through disrepair falls on to another´s land is a nuisance. Such a distinction may be on certain facts an exceedingly fine one. But the distinction will not normally became vital to the plaintiff´s claim where he can allege and prove special damage. If he cannot prove special damage, the he will have to show an entry by way of trespass." O ορισμός της παράνομης επέμβασης (trespass) δίδεται δια του άρθρου 43 το οποίο συναρτά το αδίκημα της παράνομης επέμβασης με την παράνομη είσοδο ή πρόκληση ζημιάς σε ακίνητη περιουσία. Επέμβαση δε, συντελείται, ανεξαρτήτως της πρόκλησης οποιασδήποτε ζημιάς. Η επέμβαση δε, όπως προσδιορίζεται στο Halsbury´s Laws of England 3rd edition, vol. 38 p.1194, συνίσταται σε παράνομη πράξη υποδεικνύουσα αμφισβήτηση - ενόχληση της κατοχής της περιουσίας κάποιου, αντίθετα με τη βούληση του. Μαρτυρία για παράνομη επέμβαση, δεν προσκομίσθηκε. Η κατασκευή του οχετού που εκβάλλει τα όμβρια ύδατα στο τεμάχιο του ενάγοντα, δεν διευκρινίστηκε αν έγινε εντός του τεμαχίου. Αντίθετα, ο κ. Παρούτης είπε ότι ο οχετός δεν κατασκευάσθηκε αλλά εκβάλλει εντός του επίδικου. Ο ορισμός της ιδιωτικής οχληρίας δίδεται δια του άρθρου 46 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 το οποίο προνοεί πως: "Ιδιωτική οχληρία συνίσταται εις το ότι πρόσωπον επιδεικνύει συμπεριφοράν ή διεξάγει τας εργασίας του ή χρησιμοποιεί ακίνητον ιδιοκτησίαν ανήκουσαν αυτώ κατά κυριότητα ή υπ΄ αυτού κατεχομένη, κατά τρόπον ώστε καθ΄ έξιν να παρεμβαίνη εις την εύλογον χρήσιν και απόλαυσιν, λαμβανομένων υπ΄ όψιν της θέσεως και της φύσεως αυτής, της ακινήτου ιδιοκτησίας, οιουδήποτε ετέρου προσώπου: Νοείται ότι ο ενάγων δεν τυγχάνει αποζημιώσεως εν σχέσει προς ιδιωτικήν οχληρίαν εκτός εάν ένεκεν ταύτης υπέστη ζημίαν." Οι διατάξεις των άρθρων 46 - 48 αναπαράγουν το Αγγλικό Κοινοδίκαιο, εν σχέσει με την ιδιωτική οχληρία (βλ. Παλανζής ν. Αγρότη

(1968)1 C.L.R. 448 και Medcon Constructions ν. Νίκη Ευαγγέλου,
(1997)1 Α.Α.Δ. σελ. 565). Απαραίτητα ουσιώδη στοιχεία για στοιχειοθέτηση της ιδιωτικής οχληρίας αποτελούν σύμφωνα με το Halsbury´s Laws of England 3rd edition, vol. 28 παρ. 161 τα πιο κάτω, τα οποία αμφότερα πρέπει να συντρέχουν, (α) η παράνομη - άδικη πράξη (injuria) και (β) damnum, ήτοι ζημιά πραγματική ή υποθετική (ήτοι damnum absque injuria). Η τελευταία, από μόνη της, δεν παρέχει δικαίωμα αγωγής. Τέτοιο παράδειγμα damnum absque injuria δίδεται με αναφορά στην απόφαση Bradford Corpu n. Pickles
(1895)AC 587, H.L. η διοχέτευση ύδατος από ακαθόριστο αυλάκι δια μέσου του ακινήτου του εναγομένου. Βέβαια στην Καλότυχου ν. CYPSUN HOLIDAYS CO LTD, Πολιτική Έφεση 11084 ημερομηνίας 23.10.2002 έχει επεξηγηθεί ότι το άρθρο 46 δεν επιτρέπει την αντίληψη ότι η πρόκληση ζημιάς είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ιδιωτικής οχληρίας. Η προϋπόθεση ζημιάς συναρτάται προς την απαίτηση για αποζημίωση παρά προς την ύπαρξη της οχληρίας αυτής καθ΄ εαυτής και περιορίζεται στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας, που συνίσταται ακριβώς στην πρόκληση φυσικής ζημιάς σε περιουσία. Υπάρχει όμως το είδος της οχληρίας που συνίσταται στην παρέμβαση στην άνετη χρήση και απόλαυση της περιουσίας. Απαραίτητη προϋπόθεση επίσης για στοιχειοθέτηση του αδικήματος είναι η περί ης άδικη πράξη, ενέργεια ή συμπεριφορά να παρεμποδίζει τον Ενάγοντα από τη εύλογη χρήση του ακινήτου του (βλ. Demetriou v. Aristodemou
(1988)1 C.L.R. σελ. 615, 617). Το βάρος απόδειξης αυτής δηλαδή της στέρησης της εύλογης χρήσης, βαρύνει τον Ενάγοντα. Μια πράξη δε η οποία υπό ορισμένες προϋποθέσεις είναι αθώα ενέργεια, μπορεί υπό άλλες συνθήκες διαπραττόμενη και εκτελούμενη να είναι αγώγιμη, ως οχληρία (βλ. Halsbury´s (ανωτέρω) p.162, επ.). Γι΄ αυτό σημαντικό στοιχείο αποτελεί ο χρόνος, οι συνθήκες, ο τρόπος διάπραξης μιας ενέργειας ή συμπεριφοράς. Για την έννοια του όρου "παράνομη" στο σύγγραμμα Text Book on Torts, Michael A. Jones 1986, αναφέρονται στη σελ. 140 τα ακόλουθα: "The word "unlawful" is crucial to this definitation because it indicates that not all interferences with another´s enjoyment of land will bee actionable. It is applied in an expost facto manner, however, since the interference normally derive its unlawful nature form the fact that it is held to be a nuisance. Most of the activities that give rise to claims in nuisance are, in themselves, perfectly lawful. It is only when the activity interferes with another´s enjoyment of land to such a degree as to be an unreasonable interference that it will be reganded as a nuisance, and thereby "unlawful"." Η έννοια της μη εύλογης επέμβασης που θα καθιστούσε την πράξη οχληρία σχολιάζεται ως εξής στο ίδιο σύγγραμμα στη σελ. 139: "´Resonables´ is a term that crops up frequently in relation to both private and public nuisance, but the word is not necessarily used in the same sense as it is used in the tort of negligence. In private nuisance, for example, the issue is not whether defendant´s conduct has fallen below the standard of the reasonable bearing in mind the nature of the defendant´s activity. This can be translated into the question: was the defendant´s use of land reasonable? The focus shifts from the quality of the defendant´s act, in negligence (was it careless?), to the nature of the plaintiff´s damage and the reasonableness of the defendant´s activity, in nuisance (although the distinction between activities and acts may be difficult to draw at times). Carelessness may be relevant to the reasonableness of the defendat´s activity, but not necessarily so. An activity which is carried on with all reasonable precautions to prevent harm to others may nonetheless interfere unreasonably with the plaintiff´s rights." Στις περιπτώσεις όπου η επέμβαση αφορά την απόλαυση της ακίνητης ιδιοκτησίας, η θέση της είναι ουσιαστικής σημασίας. Τούτο όμως δεν ισχύει σε περίπτωση όπου έχει προκληθεί φυσική ζημιά στο ακίνητο. Ο Μ. Jones στο ίδιο σύγγραμμα στη σελ. 141 αναφέρει τα ακόλουθα: "Where the nuisance causes physical damage to property, however, the nature of the locality is irrelevant. An occupier is entitled to expect protection from physical damage no matter where he lives. This suggests that almost any amount of physical damage will suffice for liability in nuisance, subject to the de minimis principle. The balancing exercise which is undertaken for the purpose of determining whether the defendant´s user of land was reasonable simply does not take place where the damage is physical. Alternatively, the existence of physical damage normally tips the balance irretrievably in the plaintiff´s favour (see Ogus and Richardson [1977] CLJ 284, 297)." Στην περίπτωση ομόρων ακινήτων, κάθε πρόσωπο οφείλει να χρησιμοποιεί αυτό, λαμβάνοντας υπόψη τη εύλογη χρήση του γειτονικού του και έχοντας κατά νου τη μη παρέμβαση. Περιπτώσεις πρόκλησης ζημιών ή παρέμβαση με τα δικαιώματα εν σχέσει με περιουσία δημιουργούνται μεταξύ άλλων και από τη διαφυγή και διαρροή ύδατος από το ένα ακίνητο στο άλλο (βλ. Halsbury´s (ανωτέρω) παρ. 168). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από το δρόμο προς το ακίνητο. Τονίστηκε δε στην υπόθεση Medcon (ανωτέρω) και υιοθετήθηκε στην Ρίτσα Δημοσθένους ν. Μάριος Γεωργίου κ.α., Πολ. Έφεση 10292/17.12.01, πως παρόλο ότι η αμέλεια, με τη στενή της έννοια, δεν είναι αναγκαίο στοιχείο της ιδιωτικής οχληρίας, εν τούτοις, κάποιου είδους υπαιτιότητα (fault) που να προκαλεί προβλεπτή ζημιά είναι αναγκαία (σελ. 572). Βέβαια προβλήθηκε ισχυρισμός ότι ήδη υπήρχε οχετός και άρα διοχετεύοντο και πριν ύδατα στο επίδικο τεμάχιο. Όμως, η νέα κατάσταση επιβάρυνε κατά πολύ την προ της διαπλάτυνσης του δρόμου κατάσταση, όπως έχει εκτεθεί ανωτέρω. Επισημαίνεται η αρχή ότι αν η οχληρία που δημιουργείται σε μία περιοχή που ήδη υπάρχουν και άλλες οχληρίες από άλλες πηγές, αποτελεί ουσιαστική προσθήκη στην όλη κατάσταση ενόχλησης και ταλαιπωρίας, τότε η ενόχληση αυτή συνιστά οχληρία (Σαββιτζίκκης ν. Καρπασίτης κ.α. ν. Σιόκουρου Πολ. Έφεση 10927/27.3.02 και Α.Ν. STASIS ESTATES LTD v. JEAN GRIFFIN κ.α. Πολ. Έφεση 11863/1.2.06). Στην κρινόμενη περίπτωση όπου όμβρια ύδατα διοχετεύονταν στο ακίνητο του Ενάγοντος και η διοχέτευση οφειλόταν στις κατασκευές που περιγράφησαν ανωτέρω, κρίνεται ότι ο εναγόμενος διέπραξε το αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας. Σημειώνεται περαιτέρω ότι η τέτοια διοχέτευση υδάτων, προφανώς μπορούσε να εμποδίσει και εμπόδισε τον ενάγοντα στην χρήση και απόλαυση του ακινήτου του (βλ. επίσης Μιχαήλ ν. Αρτερμίου κ.α.
(1995)1 Α.Α.Δ. σελ. 589, 592, όπου ύδατα από υπερκείμενο διαμέρισμα εισχώρησαν στο διαμέρισμα του ενάγοντος). Εξ όσων έχουν αναφερθεί, προκύπτει ότι ο εναγόμενος διέπραξε και το αστικό αδίκημα της αμέλειας, δεδομένου ότι παρέλειψε να λάβει μέτρα αποτρεπτικά της πρόκλησης ζημιών όπως π.χ. να κατασκευάσει αγωγό διά μέσου του τεμαχίου του ενάγοντα που να διοχετεύει τα όμβρια ύδατα στο ποταμό Διάρριζο. Ο ενάγων αξιώνει με την αγωγή του ειδικές ζημιές εκ Λ.Κ. 15.735,00 όπως τις έχει περιορίσει κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. Δυνάμει του άρθρου 46, ο Ενάγων δεν δικαιούται σε αποζημιώσεις για ιδιωτική οχληρία, εκτός εάν έχει υποστεί από αυτή ζημιά. Όπως υποδεικνύεται στο Halsbury´s Laws of England 3rd edition, vol. 38 παρ. 1245 και στο σύγγραμμα ΜcGregor on Damages 14η έκδοση, παρ. 53, όπου προκύπτουν ζημιές συνεπεία αστικού αδικήματος, ο αδικοπραγήσας οφείλει ν΄ αποζημιώσει για όσες ζημιές προκάλεσε ή να πληρώσει για οτιδήποτε απαιτηθεί ώστε να αποφευχθεί παρόμοια ενέργεια στο μέλλον. Στην υπόθεση Βερεγγάρια Παπακόκκινου κ.α. ν. Σάκη Κουρέα κ.α Πολιτική Έφεση 10659, ημερομηνίας 22.11.2002 τονίστηκε στη σελίδα 15 ότι όταν μια πράξη που συνιστά οχληρία επιφέρει ζημιές σε ακίνητη περιουσία ο γενικός κανόνας είναι ότι η έκταση των αποζημιώσεων είναι ίση με τη διαφορά της αξίας πριν από την επέμβαση με την αξία της περιουσίας μετά την επέμβαση (Halsbury´s Laws of England 3rd edition, 164). Στη Χρίστος Αγαθοκλέους Λτδ ν. Φωτεινής Σοφοκλέους, Πολιτική Έφεση 10524 ημερομηνίας 30.11.2000, τονίστηκε πως ως θέμα αρχής είναι δυνατή, σε υπόθεση οχληρίας, η επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων, όπως στην αγωγή για αμέλεια. Είναι συχνή η επικάλυψη του ενός αδικήματος από το άλλο. Υφίσταται όμως δικαίωμα αποζημίωσης όχι μόνο στην βάση της ζημιάς που προξενήθηκε στο ακίνητο αλλά και με γνώμονα τη μείωση ή εξουδετέρωση της ενοικιαστικής του αξίας. Είναι με άλλα λόγια δυνατή η ανάκτηση ζημιάς που λογικά απέρρευσε ως συνέπεια της οχληρίας. Γι' αυτό θα παρατεθεί στο σημείο τούτο η σχετική, για το θέμα των ζημιών, μαρτυρία. Καταθέτοντας ο ενάγων, περιέγραψε ως εξής το τεμάχιο του. Το αγόρασε το 1994 από την Ιερά Μητρόπολη Πάφου. Ήταν σε άθλια κατάσταση γι' αυτό προέβηκε σε καθαρισμό του με τρακτέρ και σε βαθιά καλλιέργεια, δύο πόδια βάθος. Το έδαφος ήταν αμμώδες με ελαφρό τσιακίλι. Από το μισό και πάνω ήταν κατάτροχο ενώ από το μισό και κάτω, ήταν τελείως ίσιο. Μετά από συμβουλή του γαμπρού του, ο οποίος ασχολείτο από τα παιδικά του χρόνια με τη γεωργία, αποφάσισε να φυτέψει αβοκάντο. Αγόρασε το 1994 από το Τμήμα Γεωργίας, δενδρύλλια αβοκάντο, δύο χρόνων εμβολιασμένα. Τα είχε στο σπίτι του και τα περιποιόταν για ένα χρόνο και τα φύτεψε την άνοιξη του '
  1. Στο κάτω μέρος του χωραφιού, φύτεψε 10 - 13 φορμοζιές. Προς το μέρος του ποταμού, φύτεψε μία σειρά καρυδιές και βόρεια καθόλο το μήκος, φύτεψε 33 φοινικιές. Ακριβώς στο κέντρο, φύτεψε χρυσομηλιές. Φύτεψε περίπου 180 δέντρα και ιδίως τα αβοκάντο έγιναν πελώρια και κανείς δεν το περίμενε να ψηλώσουν τόσο στα 7 - 8 χρόνια. Το τεμάχιο του ήταν αρδευόμενο και είχε σύστημα άρδευσης. Περιποιόταν μόνος του τα δέντρα και στα αβοκάντο έβαζε σίδερο και έκανε 2 - 3 λιπάνσεις το χρόνο. Στην υποβολή ότι είχε εγκαταλείψει τη φυτεία πριν ξεκινήσει το έργο, απάντησε ότι είχε αρκετό εισόδημα εκείνο το διάστημα, το ύψος του οποίου όμως δεν μπορούσε να προσδιορίσει, διότι τα παρέδιδε στη ΣΕΔΙΓΕΠ και του πρόσφεραν διάφορες τιμές. Εμπορεύματα, παρέδιδε και στη Λεμεσό στη χονδρική αγορά. Έτυχε μέρα, να παραδώσει 40 κιβώτια. Σε λίγα χρόνια, έγινε μία πολύ καλή φυτεία με αρκετή παραγωγή. Το 2001 όμως, τα αβοκάντο άρχισαν να κιτρινίζουν. Τα περιποιήθηκε βάζοντας σίδερο, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Τα αβοκάντο ήταν στο μέρος που μαζευόταν και κολύμπωνε το νερό, στο μέρος του μεγάλου οχετού. Μάζευε νερό ύψος ενός μέτρου. Αρκετές φορές που πήγε εκεί όταν έβρεχε, πρόσεξε ότι ο οχετός, ήταν γεμάτος μέχρι τη μέση. Δοκίμασε ξανά με σίδερο και λιπάσματα αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Όταν είδε ότι το μισό περιβόλι καταστράφηκε, τότε εγκατέλειψε και το υπόλοιπο, γιατί δεν συνέφερε να το περιποιείται και καλλιεργεί. Αυτό έγινε το
  2. Το 2003, περί το Φεβρουάριο, ανέθεσε στον κ. Παρούτη να εκτιμήσει τις ζημιές του. Υπεβλήθη στον ενάγοντα ότι η έκταση του τεμαχίου του είναι μικρότερη αυτής που αναγράφεται στην Έκθεση Απαίτησης του. Υπενθυμίζεται όμως ότι η παράγραφος 1 της Έκθεσης Απαίτησης που περιγράφει την έκταση του ακινήτου, έγινε αποδεκτή κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας. Υπεβλήθη περαιτέρω στον ενάγονται, πως το γεγονός ότι άφησε τα δέντρα όταν τα αγόρασε σε σακούλια, στην αυλή του αφύτευτα, αυτό επηρέασε το ριζικό τους σύστημα και συνακόλουθα την ανάπτυξη τους. Αντέταξε δε, πολύ λογικά, ότι αν αυτό έφταιγε, τότε τα δέντρα δεν θα αναπτύσσοντο στα 3 - 4 χρόνια και δεν θα έδιδαν καρπό. Σε εκτίμηση της κατάστασης της φυτείας και δέντρων του ενάγοντα, προέβη ο κ. Παρούτης (Μ.Ε.1). Είναι γεωπόνος, απόφοιτος της Γεωπονικής σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και με ειδίκευση στην Αγροτική Οικονομία του Newcastle University. Από το 1972 που πήρε το πρώτο πτυχίο, εργάσθηκε για δύο χρόνια στο Συσκευαστήριο Εσπεριδοειδών Μόρφου, ασχολούμενος με υπολογισμό παραγωγής εσπεριδοειδών, ώστε να λαμβάνουν οι παραγωγοί προκαταβολές για τα εσπεριδοειδή που θα παρέδιδαν. Μετά την Τουρκική εισβολή, μετέβη στην Αγγλία. Πήρε το δεύτερο πτυχίο το 1978 και εργάσθηκε για ένα έτος σε εταιρεία που διεξήγαγε έρευνα αγοράς. Επαναπατρίσθηκε το 1979 και εργάσθηκε για ένα χρόνο στο αγρόκτημα Οικονόμου και μετά στον ιδιωτικό τομέα, με κύρια απασχόληση, την πώληση φυτοφαρμάκων, συστημάτων άρδευσης και ετοιμασία εκτιμήσεων. Στις 13.2.2003, του ανατέθηκε από τον ενάγοντα, ο υπολογισμός του ύψους των ζημιών σε φυτεία με αβοκάντο και άλλα δέντρα. Ετοίμασε έκθεση, το Τεκμήριο 3 αλλά μετά πάροδο κάποιου χρόνου, όταν ορίσθηκε η υπόθεση για ακρόαση και μελετώντας την έκθεση, διαπίστωσε κάποιο αριθμητικό λάθος στη σελίδα 4, όπου εκ παραδρομής η δακτυλογράφος χρησιμοποίησε «σαν ακαθάριστη πρόσοδο» τον αριθμό 1330, ενώ ο αριθμός αυτός ήταν η παραγωγή σε κιλά ενός δεκαρίου και έτσι, τη διόρθωσε και ετοίμασε άλλη εκτίμηση, το Τεκμήριο 4, το περιεχόμενο του οποίου υιοθέτησε. Επισκέφθηκε το τεμάχιο στις 14.2.
  3. Τοπικά το τεμάχιο τούτο, είναι πιο χαμηλά από το δρόμο σε κάποιο σημείο 1-2μ. και προοδευτικά σε 6μ. Την ημέρα της επίσκεψης του, ξέσπασε μπόρα, διήρκησε μισή ώρα και διαπίστωσε ότι μεγάλες ποσότητες ομβρίων υδάτων διοχετεύοντο και από τα δύο σημεία, μέσα στο τεμάχιο. Πρόσεξε ότι το έδαφος της περιοχής πάνω από το δρόμο είναι αργιλώδες, χρώματος καφέ, ενώ το χώμα του τεμαχίου του ενάγοντα, μακροσκοπικά, διαπίστωσε πως είναι προσχοσιγενές μέσης συστάσεως, δηλαδή το έδαφος από διάβρωση που υφίσταντο τα εδάφη στην πορεία του ποταμού. Ανέφερε περαιτέρω ότι η ζημιά στα δέντρα επροκλήθη προοδευτικά στα τρία τελευταία χρόνια. Επειδή τα συσσωρευθέντα ύδατα δεν είχαν διέξοδο προς τον ποταμό και λίμναζαν και επειδή από εισροή νερών παρεσύρετο αρκετή λάσπη από τα διαβρωθέντα γειτονικά εδάφη, η λάσπη συσσωρευόταν στην επιφάνεια του εδάφους δημιουργώντας κρούστα, η οποία κατ' επέκταση, εμπόδιζε την εισροή οξυγόνου και αέρος στο ριζόστρωμα, με αποτέλεσμα το προοδευτικό θάνατο των δέντρων. Παρουσίασε δε στο Δικαστήριο, ομοιογενές μείγμα κρούστας το οποίο παρέλαβε το καλοκαίρι του '03 (Τεκμήριο 5). Εξετάζοντας το τεμάχιο και τα δέντρα που ήσαν φυτεμένα σε αυτό, προέβη στις πιο κάτω διαπιστώσεις τις οποίες κατέγραψε στην έκθεση του, Τεκμήριο
  4. Οι τεράστιες ποσότητες ομβρίων υδάτων που συσσωρεύονται στον οπωρώνα, δημιούργησαν σοβαρά προβλήματα στη φυσιολογική ανάπτυξη των υπαρχόντων δέντρων και σε ορισμένα από αυτά, οι δυσμενείς επιπτώσεις, κατέστησαν ανεπανόρθωτες και μη ανατρέψιμες. Μέρος της φυτείας κατεστράφη ολοσχερώς και ο αριθμός των δέντρων καταμετρήθηκε επί τόπου και αναφέρεται πάρα κάτω. Τα δέντρα αυτά έχουν ξηραθεί λόγω σήψης του ριζικού συστήματος από την υπερβολική και παρατεταμένη υγρασία εδάφους. Καταστραμμένα δέντρα
  5. 22 αβοκάντο ηλικίας 12 ετών.
  6. 10 φορμόζες ηλικίας 12 ετών.
  7. 8 χρυσομηλιές τηρύνθου ηλικίας 12 ετών. Το ύψος της προκληθείσας ζημιάς ισοδυναμεί με την αξία των ολοσχερώς καταστραφέντων δέντρων. Υπολόγισε δε τη ζημιά και τα καταστραφέντα δέντρα, ανάλογα με την ποικιλία και το είδος τους, κατατάσσοντας τα ως εξής: Α. Αβοκάντο ηλικίας 12 ετών, τα οποία καταλαμβάνουν έκταση 0.96 δεκάρια και τα οποία ήσαν φυτεμένα σε αποστάσεις 6.60 μ. x 6.60 μ. Διαπίστωσε την ηλικία των αβοκάντο από τη φυσική τους κατάσταση και το μέγεθος του υπέργειου τμήματος. Κάποια ένδειξη δε της ηλικίας του, έδωσε και ο ιδιοκτήτης. Τα αβοκάντο που κατεγράφησαν σαν καταστραφέντα, είχαν το μεγαλύτερο μέρος ξηρό και το υπόλοιπο ολοκίτρινο. Διαπίστωσε ότι πέραν των καταστραφέντων δέντρων τα οποία βρίσκονταν στο χαμηλότερο σημείο, υπήρχαν και άλλα δέντρα, τα οποία ήσαν αβλαβή. Η μέση παραγωγή τους ήταν 1330 kg ανά δεκάριον και η οικονομική ζωή τους, 40 έτη. Επομένως τα υπολειπόμενα έτη παραγωγικής ζωής, υπολογίζονται στα 28 έτη. Υπολόγισε σαν αριθμό φρούτων ανά τόνο 4.000 φρούτα και εργατικά συγκομιδής, 40h ανά τόνο (80.00 λίρες/τόνο). Έλαβε υπόψη πως τα δέντρα δεν δίδουν την ίδια παραγωγή για όλα τα υπολειπόμενα έτη παραγωγικής ζωής και τη διαίρεσε σε φάσεις. Ήτοι, τη φάση για τα έτη από το 12ον - 13ον και από 30ον - 40ον έτος. Για να υπολογίσει την αξία ενός δεκαρίου, χρησιμοποίησε σαν μέθοδο εκτιμήσεως, την κεφαλαιοποίηση αναμενόμενης καθαράς προσόδου των δέντρων. Η μέθοδος αυτή, χρησιμοποιείται δια την εκτίμηση μονίμων φυτειών οι οποίες ευρίσκονται στο στάδιο πλήρους παραγωγής. Στηρίζεται τόσο στην πρόσοδο της φυτείας την εποχή που γίνεται η εκτίμηση, όσο και στις μελλοντικές προσόδους διά τα υπολειπόμενα χρόνια παραγωγικής ζωής αυτής. Δια την αντιμετώπιση των δυσχερειών πρόβλεψης της αναμενόμενης καθαράς προσόδου, που πιθανόν να παρουσιασθούν, λαμβάνονται υπόψη τα υπολειπόμενα χρόνια παραγωγικής ζωής της φυτείας, το είδος και η ποικιλία των δέντρων, η περιοχή, η ποιότητα του εδάφους και οι παρεχόμενες από το παραγωγό καλλιεργητικές φροντίδες (λίπανση, άρδευση, κλάδεμα, καταπολέμηση εχθρών και ασθενειών κλπ). Ως μέση παραγωγή, λαμβάνεται ο μέσος όρος των τιμών που πήρε ο παραγωγός τα τρία τελευταία χρόνια. Για τα υπόλοιπα στοιχεία, συμβουλεύθηκε, εκτός από τις παρατηρήσεις του στα δέντρα, το εγχειρίδιο του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών, του δρ. Παπαγιάννη (Τεκμήριο 6). Αφού αναφέρθηκε και επεξήγησε τον τύπο κεφαλαιοποίησης που χρησιμοποίησε και που περιγράφεται στο Τεκμήριο 4 και αφού υπολόγισε το κόστος και τις δαπάνες του παραγωγού, κατέληξε, εφαρμόζοντας και πάλι μαθηματικό τύπο, ότι η αξία ενός δεκαρίου αβοκάντο, ανέρχεται στο ποσό των £6.396 και της καταστραφείσας έκτασης, η οποία είναι 0.96 δεκάριο, υπολογίζεται στο ποσό των £6.
  8. Προχωρώντας για υπολογισμό των δαμασκηνιών, ανέφερε τα εξής: Β. 10 δέντρα φορμόζες (δαμασκηνιές) ηλικίας 12 ετών, τα οποία καταλαμβάνουν έκταση 0.435 δεκάρια (6.60 μ. x 6.60 μ.), η μέση παραγωγή αυτών ήταν 2.000 kg ανά δεκάριο, η οικονομική ζωή τους 30 έτη και επομένως, τα υπολειπόμενα έτη παραγωγικής ζωής, ήταν
  9. Υπολογισε τα εργατικά συγκομιδής 20 h ανά τόνο, μέση τιμή παραγωγή £650.00 ανά τόνο και συνολικές δαπάνες, £400.00 ανά τόνο. Χρησιμοποιώντας την ίδια μέθοδο εκτίμησης, υπολόγισε ότι η αξία ενός δεκαρίου φορμόζας, υπολογίζεται στο ποσό των £9.053,
  10. Η αξία των δέκα καταστραφέντων δέντρων εκτάσεως 0.435 δεκάρια, υπολογίζεται στο ποσό των £3.938 (9.053.00 x 0.435 δεκ.). Γ. 8 δέντρα χρυσομηλιάς (τηρύνθου), ηλικίας 12 ετών, έκτασης 0.348 δεκ. (6.60μ. x 6.60μ.), μέση παραγωγή 2.500 kg ανά δεκάριο, οικονομική ζωή 40 έτη, υπολειπόμενα έτη παραγωγικής ζωής 28, εργατικά συγκομιδής 30 h ανά τόνο και μέση τιμή παραγωγού £500 ανά τόνο. Η αξία ενός δεκαρίου χρυσομηλιάς, υπολογίζεται στο ποσό των £9.
  11. Η αξία των 8 καταστραφέντων δέντρων εκτάσεως 0.348 δεκάρια, υπολογίζεται στο ποσό των £3.337 (9.588 x 0.348). Συμπερασματικά, η συνολική προκληθείσα ζημιά, ανέρχεται στις £13.415 (£6.140 + £3.938 + £3.337). Ήταν η θέση του μάρτυρα, ότι τα υπόλοιπα στη φυτεία δέντρα δεν είχαν καταστραφεί και εφαίνοντο σε πολύ καλή κατάσταση. Εξήγησε ότι στα ενδιάμεσα των καταστραμμένων αβοκάντο υπήρχαν φυτεμένες μαντόρες οι οποίες ουδόλως επηρεάσθηκαν. Εξήγησε δε το γεγονός αυτό, στο ότι κάθε είδος δέντρου έχει διαφορετική ανθεκτικότητα από το άλλο. Τα πυρηνόκαρπα, είναι πιο ευαίσθητα στις υγρασίες σε σύγκριση με τα εσπεριδοειδή. Το ριζικό σύστημα των πυρηνόκαρπων επηρεάζεται σε μεγαλύτερο βαθμό από αυτό των εσπεριδοειδή. Οι καρυδιές που ήταν στο κάτω μέρος, δεν επηρεάστηκαν διότι είναι απαιτητικές στις ψηλές υγρασίες και αντέχουν. Εξήγησε πως παρά το ότι μαντόρες και αβοκάντο είναι αειθαλή, όμως δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν κάτω από τις ίδιες καιρικές συνθήκες και μορφολογία εδάφους διότι τα αβοκάντο είναι πιο ευαίσθητα στο ανθρακικό ασβέστιο στο βόριο και πιο απαιτητικά σε σίδηρο. Μπορεί αμφότερα να έχουν τις ίδιες ανάγκες σε άζωτο. Ερωτηθείς αν το προσχοσιγενές έδαφος συγκρατεί νερό ή το αποστραγγίζει, απάντησε πως συμβαίνει το δεύτερο. Στην απορία, γιατί η επίδικη φυτεία δεν το αποστράγγισε, εξήγησε επαναλαμβάνοντας, ότι τα όμβρια ύδατα που συσσωρεύοντο στο κάτω μέρος του τεμαχίου, παρέσυραν διαβρωθέν έδαφος από τη γύρω περιοχή η οποία είναι πολύ αργιλώδης και δημιούργησε στρώμα αργιλώδους εδάφους, την κρούστα, που εμπόδιζε διήθηση και αποστράγγιση. Εκ μέρους του εναγομένου, κατέθεσε ο κ. Χριστόδουλος Πολυκάρπου (Μ.Υ.2) γεωπόνος, απόφοιτος και αυτός της Γεωπονικής σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Απασχολείται σαν επιθεωρητής - γεωπόνος στο Υπουργία Γεωργίας από το
  12. Επισκέφθηκε την επίδικη φυτεία τον Ιούνιο του
  13. Αφού την εξέτασε από κάθε πλευρά ήτοι έδαφος, νερό κλίμα και την επισκέφθηκε προς τούτο αρκετές φορές, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η φυτεία εγκαταλείφθηκε προτού αρχίσει η εκτέλεση του έργου. Για το λόγο τούτο, δεν έκρινε σκόπιμο να ετοιμάσει και δεν ετοίμασε εκτίμηση ζημιάς. Το έδαφος του τεμαχίου είναι αργιλώδες αφού αποτελεί μέρος της οροσειράς που είναι άργιλος. Το επικλινές μέρος έχει μέσα και χονδρόκοκκο υλικό ενώ το επίπεδο μέρος είναι βαρύ αργιλώδες. Πιθανολόγησε, να επιστρώθηκε από υλή του ποταμού διότι ο ποταμός και οι χείμαρροι διέρχονται από αργιλώδη εδάφη. Τέτοια εδάφη, αργιλώδη, θεωρούνται ακατάλληλα για γεωργική εκμετάλλευση, επειδή τα μόρια της αργίλου αναπτύσσουν μεγάλες δυνάμεις μεταξύ τους, πιο μεγάλες από τη βαρύτητα και πιο μεγάλες από τη δύναμη που χρησιμοποιούν οι ρίζες για να απορροφήσουν νερό. Έτσι, η άργιλος συγκρατεί μεγάλες ποσότητες νερού και δεν επιτρέπει στο φυτό να απορροφά ή να αερίζεται καλά. Εάν δημιουργηθεί φυτεία σε τέτοιο έδαφος δεν θα έχει τα οικονομικά χρόνια των άλλων εδαφών, έχει πρόβλημα στην ανάπτυξη, η παραγωγή είναι μειωμένη και γενικά, είναι ασύμφορη η εγκατάσταση φυτείας σε τέτοιο έδαφος. Όταν πέφτει το νερό της βροχής επειδή δεν του επιτρέπει η άργιλλος να πάει κάτω, δημιουργείται μία κρούστα η οποία δυσκολεύει τη διέλευση του αέρα. Γι' αυτό το λόγο η άργιλος χρησιμοποιείται για στεγανοποίηση στεγών. Εξετάζοντας όλους τους παράγοντες, διαπίστωσε ότι ο ενάγων χρησιμοποιούσε για τη φυτεία του από το δεύτερο - τρίτο έτος της, υπερβολική ποσότητα νερού για άρδευση, γύρω στους επτά τόνους. Τέτοια ποσότητα χρησιμοποιείται όταν τα δέντρα βρίσκονται σε πλήρη ανάπτυξη. Όμως η χρησιμοποίηση στα αρχικά στάδια και σε βαρύ έδαφος, συντομεύει τη ζωή των δέντρων. Δεν αερίζονται, με αποτέλεσμα οι ρίζες να υποστούν ζημιά είτε από την υγρασία είτε από ανάπτυξη άλλων ασθενειών. Γι' αυτό ήταν φυσιολογικό να έχει κακεχτικά δέντρα από το 5ον - 6ον έτος. Από τις παρατηρήσεις του, διαπίστωσε ότι η επιφάνεια του εδάφους ήταν καλυμμένη με πολυετή ζιζάνια, βάτους, καλάμια και απουσίαζαν ετήσια ζιζάνια. Αυτό σήμαινε ότι δεν γινόταν μηχανική καλλιέργεια αλλά χρήση χημικού ζιζανιοκτόνου. Σύμφωνα με το μάρτυρα, η εγκατάλειψη της φυτείας ήταν πλήρης. Πέραν του μισού τεμαχίου δεν υπήρχαν δέντρα ούτε σκελετοί. Σε όλο το κτήμα υπήρχαν πολυετή ζιζάνια και δεν μπορούσες να το περιπατήσεις. Στο υπόλοιπο, υπήρχαν μηλιές, μερικές εκ των οποίων έχουν καρπό που είχαν τη μορφή κομπολογιού. Φαινόταν ότι δεν είχε κλαδευτεί ούτε αραιωθεί. Υπήρχαν μερικές χρυσομηλιές και στο ενδιάμεσο, μαντόρες. Τα δέντρα ήταν αδύνατα, χλωρωτικά χωρίς φύλλωμα και ξεχώριζε ο σκελετός. Τα αβοκάντο που είχαν μορφή κλαιούσας, ήταν στητά και ξεχώριζε ο σκελετός. Η δε μαντόρα είχε μορφή νάνου. Το επίπεδο μέρος ήταν λιμνασμένο με μεγάλη ποσότητα νερού και αυτό του έκανε εντύπωση, διότι ήταν 28 Ιουνίου και ήταν αδύνατο να ήταν νερά του χειμώνα. Διαπίστωσε πως στο μέσο του κτήματος μία καλή ποσότητα νερού έφευγε με πίεση. Κάποιο λάστιχο του συστήματος άρδευσης είχε φθαρεί και γι' αυτό έφευγε νερό. Αναφερόμενος στο Τεκμήριο 8, το οποίο αποτελεί δήλωση του ενάγοντα προς το Υπουργείο Γεωργίας, ανέφερε ότι τη χρησιμοποίησε για να έχει αντικειμενικό κριτήριο της ηλικίας των δέντρων. Συγκρίνοντας τη δήλωση αυτή με την επί τόπου κατάσταση, διαπίστωσε ότι διέφερε ουσιωδώς διότι στη φυτεία δεν υπήρχαν δέντρα. Οι ροδακινιές δεν υπήρχαν ούτε πράσινες ούτε ξερές. Διαβάζοντας επίσης την έκθεση του κ. Παρούτη, απεκόμισε την άποψη ότι αυτή δεν έγινε για τη συγκεκριμένη φυτεία αφού δεν αναφέρει ότι εγκαταλείφθηκε έκταση ούτε ότι μέρος μόνο ήταν φυτεμένο και εκτιμούνται μόνο ξερά δέντρα. Δεν εκτιμούνται ημίξερα ή χλωρωτικά τα οποία είναι ουσιαστικά, νεκρά. Γενικά εξέφρασε την αντίθεση του με την εκτίμηση του κ. Παρούτη και σημείωσε τις διαφωνίες του για τη σύσταση του εδάφους, την έκταση του τεμαχίου και τις παρατηρήσεις του κ. Παρούτη. Αμφισβητώντας το Τεκμήριο 5, την κρούστα αργίλου, διερωτήθηκε πως αφού για έξι μήνες ήταν πλημμυρισμένα, να δημιουργήθηκε κρούστα. Εξήγησε δε ότι δεν συμφωνεί με την κρούστα διότι λόγω της ιδιότητας του αργίλου και επειδή συγκρατείται στο έδαφος, δεν διαβρώνεται. Αμφισβήτησε την ηλικία των αβοκάντο και ανέφερε ότι αυτά δεν ήταν δυνατό να είναι 12 ετών γιατί το Τεκμήριο 8, η δήλωση του ενάγοντα που έγινε το 1997, αναφέρει ότι η όλη έκταση είναι φυτεμένη με φυλλοβόλα. Θέση την οποία απέσυρε κατά την αντεξέταση, αποδεχόμενος ότι έκανε λάθος και ότι λάθος έκανε επίσης για την έκταση του κτήματος. Θεώρησε περαιτέρω σαν ορθή τη μέθοδο εκτιμήσεως που χρησιμοποίησε ο κ. Παρούτης, νοουμένου βέβαια ότι θα ήσαν ορθοί οι υπολογισμοί για παραγωγή και αναμενόμενα έτη παραγωγής. Ο ίδιος όμως, θεωρεί υπερβολικές τις τιμές παραγωγής και έτη, διότι δεν ήταν καλή, η περιποίηση και η καλλιέργεια. Δέχθηκε όμως, αντεξεταζόμενος, ότι σε σημείωμα του προς την κα Κόκκινου που ετοίμασε μετά την επιτόπια επίσκεψη, αναφέρει πως η εκτίμηση του κ. Παρούτη αναφορικά με τη μέθοδο, τον τύπο, τις τιμές, ύψος παραγωγής κλπ είναι ορθά υπό την προϋπόθεση μόνο ότι το κτήμα δεχόταν κατάλληλη φροντίδα. Έχω ακούσει με ιδιαίτερη προσοχή τους μάρτυρες και ενδιατρίψει στα όσα ενόρκως κατέθεσαν. Οι δύο αυτοί μάρτυρες, θεωρούνται και χαρακτηρίζονται εμπειρογνώμονες. Σαν τέτοιοι μπορούν να εκφέρουν γνώμη και απόψεις, πλην όμως κατά τα άλλα, η μαρτυρία τους εξετάζεται και ελέγχεται όπως των λοιπών μαρτυρίων (βλ. Δημοκρατία ν. Χαχολιάδης
(1980)1 C.L.R. 841 και Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746). Είναι επίσης νομολογημένο, ότι ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, χωρίς να θεωρείται επιλήψιμο γεγονός ή επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (βλ. Χάρης Χρίστου ν. Ευγενία Chorera Πολ. Έφεση 10351 ημερ. 23.2.02). Έχοντας υπόψη τη δοθείσα μαρτυρία αλλά και τις αντιδράσεις των δύο αυτών μαρτύρων, αποδέχομαι σαν πιο πειστική, τεκμηριωμένη και συνεπή, τη δοθείσα από τον κ. Παρούτη. Ο κ. Πολυκάρπου, προέβη σε κάποια συμπεράσματα χωρίς, όπως αρχικά ανέφερε, να περπατήσει και διαβεί ολόκληρο το επίδικο τεμάχιο, αλλά παρατηρώντας το από απόσταση. Βάσισε μεγάλο μέρος της μαρτυρίας του για ανατροπή των ευρημάτων του κ. Παρούτη, στο Τεκμήριο 8, από το οποίο εξήγαγε λανθασμένα, όπως αργότερα παραδέχθηκε ο ίδιος, συμπεράσματα. Ενώ ήταν η πείσμονα θέση του ότι το τεμάχιο καταλαμβάνει και συνάμα τα δέντρα, μικρότερη έκταση και επομένως ήταν αδύνατο να υπήρχαν τα δέντρα, που περιεγραψε ο κ. Παρούτης, ανασκεύασε κατόπιν τη θέση αυτή, όταν του υπεδείχθησαν οι εκτάσεις, σε δεκάρια και προέβη σε αριθμητικούς υπολογισμούς. Επέμενε ότι ήταν αδύνατο να υπήρχαν και δεν διαπίστωσε ο ίδιος να είχε φυτεμένες ροδακινιές. Δεν βρήκε ούτε ξερές ούτε οποιοδήποτε ίχνος τους. Όμως, στο Τεκμήριο 8, που ήταν η δήλωση του ενάγοντα προς το Υπουργείο Γεωργίας για φυλλοβόλα δέντρα και έγινε το 1997, δηλαδή σε ανύποπτο χρόνο, καταγράφεται η ύπαρξη τέτοιων δέντρων. Ας σημειωθεί περαιτέρω, ότι η αλήθεια της δήλωσης αυτής δεν αμφισβητήθηκε, αντίθετα μάλιστα, προκλήθηκε η κατάθεση της σαν Τεκμήριο από την Υπεράσπιση, στο στάδιο της αντεξέτασης του ενάγοντα. Περαιτέρω, ο Μ.Υ.2 επέμενε ότι τα αβοκάντο δεν ήσαν φυτεμένα από το 1995, όπως είπε ο ενάγων και ο κ. Παρούτης, αλλά πρέπει να φυτεύτηκαν μετά το
  1. Αυτό το συμπέρανε όχι βασιζόμενος στην πείρα του, αλλά στο Τεκμήριο 8 στο οποίο δεν αναφέρεται η ύπαρξη αβοκάντο. Όμως, διέλαθε της προσοχής του μάρτυρα, ότι η δήλωση αυτή, Τεκμήριο 8, αναφερόταν σε καταγραφή μόνο των φυλλοβόλων δέντρων. Γι' αυτό και τα αειθαλή, όπως μαντόρες, αβοκάντο, παρελείφθησαν. Σε σχέση και πάλι με το έδαφος, παρά το ότι το χαρακτήρισε αργιλώδες και όχι προσχοσιγενές, όμως στο Τεκμήριο 10 που παρουσίασε, υπάρχει και δέχθηκε ότι υπάρχει άμμος. Δικαιολόγησε την ύπαρξη του, λέγοντας πως προέρχεται από τα νερά, για να ανασκευάσει τη θέση του πάρα κάτω, λέγοντας ότι περιέχεται και άμμος και άργιλος, διότι μεταφέρονται με τον ποταμό. Ενώ θεωρεί σαν λόγο εγκατάλειψης της φυτείας την υπερβολική άρδευση και λέει ότι από το δεύτερο και τρίτο χρόνο, χρησιμοποιήθηκε υπερβολική ποσότητα νερού γύρω στους 7 τόνους, όμως κατά την αντεξέταση, αναλύοντας την ποσότητα νερού που απαιτούσε κάθε δεκάριο, διαπιστώθηκε ότι ο ενάγων χρησιμοποιούσε πολύ λιγότερο νερό. Εξάλλου από την ίδια την κατανάλωση νερού, ανατρέπεται το εύρημα του Μ.Υ.2, ότι η φυτεία εγκαταλείφθηκε διότι: Πέραν του ότι ο ενάγων και ο Μ.Ε.1 κρίνονται αξιόπιστοι καταθέτοντας σαν γεγονός ότι το 2003 όταν ο κ. Παρούτης έκανε την έκθεση του τα υπόλοιπα δέντρα ήταν σε καλή κατάσταση, ο ενάγων δεν θα κατανάλωνε νερό για άρδευση από το 1995 και να συνεχίζει για τα έτη 1998 - '03, όπως ο ίδιος ο Μ.Υ.2 τα ανέλυσε, αν την είχε εγκαταλείψει από το
  2. Περαιτέρω, ο Μ.Υ.1 ο κ. Χριστοδούλου δεν διαπίστωσε εγκατάλειψη της φυτείας όταν επισκεπτόταν την περιοχή κατά την κατασκευή του δρόμου. Αντίθετα, κατέθεσε ότι υπήρχαν φυτεμένα νεαρά δέντρα, φυλλοβόλα και αβοκάντο και υπήρχε και φυτεία με κουκιά. Είδε μάλιστα, τον ενάγοντα μέσα στη φυτεία να την περιποιείται και να την κλαδεύει, το Φεβρουάριο του '99, όταν πρωτοπήγε στην περιοχή. Τον ενάγοντα στον ίδιο μέρος είδε και σε άλλες περιπτώσεις, μία εκ των οποίων όταν παραπονέθηκε για την κατασκευή του οχετού και τη διοχέτευση των ομβρίων υδάτων στο τεμάχιο του. Ένα άλλο αρνητικό στοιχείο του Μ.Υ.2, είναι οι ασαφείς και σε αρκετές περιπτώσεις μη κατανοητές απαντήσεις που έδιδε κατά την αντεξέταση. Ενώ κατά την κυρίως εξέταση παρουσίασε μία στρωτή μαρτυρία και εικόνα, τη χάλασε κατά την αντεξέταση, όταν πιεζόμενος, αρνείτο να απαντήσει ευθέως επί των τιθεμένων ερωτήσεων και έδιδε απαντήσεις επί άλλων θεμάτων ή συμπληρώνοντας προηγούμενη του σκέψη, σε προηγούμενη απάντηση. Κατέληξε δε ο Μ.Υ.2 να δηλώνει ότι, π.χ. το συμπέρασμα για την εγκατάλειψη της φυτείας το έβγαλε από μέρος του κτήματος που δεν είχε δέντρα, εκεί που είχε ζιζάνια. Δεν καθόρισε όμως ποιο μέρος του κτήματος ήταν αυτό, διότι είναι παραδεκτό πως κάποια έκταση του κτήματος δεν είχε φυτευθεί και ήταν καλυμμένη με ζιζάνια και βάτους. Γι' αυτό, εύρημα αποτελεί πως η φυτεία ήταν στην κατάσταση που ο ενάγων περιέγραψε και όπως την ανηύρε ο κ. Παρούτης. Εάν όλη η φυτεία ήταν εγκαταλελειμμένη και ξεραμένη, γιατί ο ενάγων επέλεξε να διεκδικήσει αποζημιώσεις για αριθμό μόνο δέντρων και όχι για όλο το μέρος της φυτείας που επηρεαζόταν. Δεν διαφεύγει της προσοχής του Δικαστηρίου ότι στο ίδιο μέρος που επηρεαζόταν από τα όμβρια ύδατα, υπήρχαν και άλλα είδη δέντρων, όπως μαντόρες και καρυδιές, για τα οποία δεν αξιώνεται οποιαδήποτε αποζημίωση. Και όμως και αυτά τα δέντρα ήσαν επηρεασμένα, όπως είπε ο κ. Πολυκάρπου. Επομένως, αν πρόθεση του ενάγοντα ήταν να επιρρίψει την ευθύνη για τις ζημιές του στα όμβρια ύδατα, θα το έκανε για όλα τα ξερά δέντρα. Έχει ειπωθεί και υποδειχθεί από την κα Κόκκινου, ότι η εκτίμηση του κ. Παρούτη χαρακτηρίζεται από επιπολαιότητα και προχειρότητα, όπως φαίνεται από το λάθος που παρουσιάζεται στο Τεκμήριο
  3. Έχει όμως εξηγήσει ο κ. Παρούτης, ότι η διαφορά στους αριθμούς οφείλεται σε απροσεξία και παραδρομή, κατά τη δακτυλογράφηση, κάτι που είναι απόλυτα φυσικό και ανθρώπινο και που δεν είναι ικανό από μόνο του να προσδώσει αναξιοπιστία και προχειρότητα. Έχει εξηγήσει επιμελώς και με σαφήνεια ο κ. Παρούτης, τον τρόπο και μέθοδο εκτίμησης, τα συμπεράσματα του για την παραγωγή και τιμές, όπως και τις μεταβλητές δαπάνες, για τα οποία χρησιμοποίησε την εμπειρία και επιστημονικές του γνώσεις και γνώσεις αγοράς και συμβουλεύθηκε επίσης το Τεκμήριο
  4. Εξάλλου τόσον η μέθοδος όσον και η παραγωγή, τιμές και άλλοι παράγοντες που χρησιμοποίησε ο κ. Παρούτης, αναγνωρίστηκαν σαν ορθά από τον κ. Πολυκάρπου. Θέτοντας όμως σαν προϋπόθεση ότι παρείχοντο οι απαιτούμενες καλλιεργητικές φροντίδες, στο κατάλληλο έδαφος. Σε σχέση με το δεύτερο, έγινε ανωτέρω αναφορά και απόρριψη της εκδοχής του Μ.Υ.1 και αποδοχή αυτής του Μ.Ε.
  5. Αναφορικά με το πρώτο, την παροχή φροντίδας, είναι αποδεκτή η μαρτυρία του ενάγοντα ότι φρόντιζε και καλλιεργούσε τη φυτεία του, αλλά και του κ. Παρούτη, ο οποίος προέβη σε τέτοια διαπίστωση, παρατηρώντας τα υπόλοιπα, μη επηρεασθέντα, δέντρα της φυτείας. Περαιτέρω: ο ίδιος ο κ. Πολυκάρπου (Μ.Υ.2) σε κάποιο σημείο της αντεξέτασης του, τόνισε πως δεν ισχυρίζεται ότι η φυτεία δεν φροντιζόταν καλά. Δεχόμενος ουσιαστικά ότι φροντιζόταν και ανατρέποντας έτσι την προϋπόθεση που έθεσε για την παραγωγικότητα των δέντρων. Ένα σημείο στο οποίο δεν δόθηκε ικανοποιητική εξήγηση από τους εμπειρογνώμονες, είναι το θέμα της καταλαμβανόμενης από τα δέντρα έκτασης. Είναι αποδεκτό και από τους δύο εκτιμητές, ότι για τον καθορισμό της ζημιάς υπολογίζεται ζημιά ανά δεκάριο. Όχι ανά δέντρο. Για να εξευρεθεί η έκταση, καταμετρείται η απόσταση φύτευσης των δέντρων, η οποία στην περίπτωση των αβοκάντο είναι αποδεκτό και αναφέρεται και σαν τέτοιο στο Τεκμήριο 6, η απόσταση 6μ. x 6μ. Με αυτή την απόσταση, θεωρούμενη κανονική, μετρείται η παραγωγή. Είναι λογικό όταν η απόσταση είναι μικρότερη ή μεγαλύτερη των 6μ. x 6μ., να δίδεται διαφορετική έκταση. Είναι αποδεκτό ότι στο ενδιάμεσο των αβοκάντο έχει φυτεμένες μαντόρες. Η απόσταση μίας σειράς μαντόρων από μία σειρά αβοκάντο, είναι 3.30μ. Γι' αυτό αποτελεί ισχυρισμό του κ. Πολυκάρπου ότι η απόσταση των αβοκάντο είναι 3.30 μ. και όχι 6.60 μ. και επομένως η έκταση που καταλαμβάνουν, μειώνεται στα 240 m² και όχι 960 m² και αυτή πρέπει να αποζημιωθεί. Δεν συμφωνεί βέβαια ο κ. Παρούτης με αυτή την τοποθέτηση, επιμένοντας ότι η έκταση που καταλαμβάνουν τα 22 δέντρα αβοκάντο φυτεμένα με αυτή τη διάταξη, είναι 960 m². Εγείρεται το εξής ερώτημα: Αν έπρεπε να υπολογισθεί ζημιά στις μαντόρες, οι οποίες είναι φυτεμένες και απέχουν, η μία από την άλλη, απόσταση 6.60μ. x 6.60μ., τότε θα έδιδε την ίδια έκταση με τα αβοκάντο δηλαδή 0.96 δεκάριο και επομένως, θα είχαμε διπλή από την πραγματική έκταση. Όμως, αν ληφθεί υπόψη ο συλλογισμός του κ. Πολυκάρπου, τότε η έκταση του αβοκάντο μειώνεται στο 1/3 της πραγματικής, αφού δίδει 240 m² αντί 960 m², που δεν είναι λογικό. Πιθανόν, το ενδιάμεσο φύτεμα, να μειώνει κάπως την παραγωγή, αφού το Τμήμα Γεωργίας, θέτει σαν κανονική απόσταση, αυτή των 6 μ. x 6 μ. Δεδομένου όμως πως δεν έχει προσφερθεί στο Δικαστήριο μαρτυρία για επηρεασμό της παραγωγής των αβοκάντο συνεπεία της ανάμεικτης φυτείας και με δεδομένο πως η μέθοδος του κ. Παρούτη συμφωνεί με το Τεκμήριο 6 και επιπλέον αλλά το ύψος της παραγωγής αποδέχεται ο κ. Πολυκάρπου (με ό,σα ανωτέρω αναφέρθησαν), δεν μπορεί να μειωθεί το αναφερόμενο ποσό ζημιάς. Υπάρχει όμως μία παρατήρηση, την οποία το Δικαστήριο οφείλει να κάνει σχετικά με την εκτίμηση του κ. Παρούτη. Σ' αυτή (Τεκμήριο 4) αλλά και στη μαρτυρία που περιγράφει σαν καταστραφέντα δέντρα και 8 χρυσομηλιές τις οποίες περιγράφει να είναι ποικιλίας τηρύνθου. Στην προφορική του μαρτυρία, ήταν απόλυτος στη θέση του αυτή. Όμως, από τη μαρτυρία του ενάγοντα και το Τεκμήριο 8, προκύπτει ότι δεν υπήρχε χρυσομηλιά τηρύνθου αλλά μπεμπέκου. Η διαφορά αυτή, δεν καθιστά αναξιόπιστο τον κ. Παρούτη, καθιστά όμως τα συμπεράσματα του τρωτά, όχι απόλυτα σίγουρα, αφού η μία ποικιλία χαρακτηρίσθηκε πρώιμη και η άλλη όψιμη και δεν έχουν δοθεί στοιχεία για τη δεύτερη. Επομένως, κρίνεται ότι δεν θα ληφθούν υπόψη αυτά. Γι' αυτό, κρίνεται ότι ο ενάγων έχει αποδείξει ζημιές εκ Λ.Κ.6.140 για τα αβοκάντο και £3.938 για τις φορμόζες. Η αξίωση για αποκατάσταση της περίφραξης έχει αποσυρθεί, ενώ διεκδικείται ποσό £920 αμοιβή του κ. Παρούτη. Ο ίδιος ανέφερε ότι υπολόγισε στην αμοιβή, τις τρεις επισκέψεις του στο επίδικο τεμάχιο, αλλά και το γεγονός ότι παρουσιάσθηκε στο Δικαστήριο σε κάποιες ημερομηνίες στις προσπάθειες εξώδικου συμβιβασμού. Σίγουρα οι εμφανίσεις του, δεν του ήσαν γνωστές όταν συνέτασσε την έκθεση του, ήταν όμως αναμενόμενες στα πλαίσια των καθηκόντων του, σαν εμπειρογνώμονα του ενάγοντα. Γι' αυτό, κρίνεται ότι δικαιούται ο ενάγων στην επιδίκαση του εν λόγω ποσού. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για ποσό £10.998, πλέον έξοδα όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)................ Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής ../Γ.Ι. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.