Αντώνη Γεωργίου ν. Ayia Napa Hotels Ltd, Αρ. Αγ. 511/03, 8.8.2006

(1891)A.C. 325, Manthopoulos Plastics v. Hadjiiosef

(1983)1 C.L.R. 291, United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 123]. Η συζήτηση περιεστράφη γύρω από το καθ΄ αυτό, κατ΄ ισχυρισμόν, περιστατικό και γύρω από την αντίδραση του ενάγοντα, όπως την περιέγραψε. Επίσης συζητήθηκε το ζήτημα της επικινδυνότητας της εν λόγω μηχανής. Περαιτέρω, απασχόλησε το γεγονός ότι υπεβλήθησαν στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων, τόσο αίτηση για επίδομα ασθενείας όσο και αίτηση για επίδομα ανικανότητας από ατύχημα. Γενικά δε, οι εναγόμενοι έθεσαν θέμα πλήρους αναξιόπιστης εκδοχής εκ μέρους του ενάγοντα σε συνάρτηση και με τους ισχυρισμούς του για σωματικές και ψυχικές βλάβες. Θα εξετάσω τα ζητήματα αυτά κατά σειρά για πρακτικούς λόγους, εφόσον η βασιμότητα της υπόθεσης του ενάγοντα κρίνεται βέβαια στο σύνολο της. Κατ΄ αρχήν, επανέρχομαι στους ισχυρισμούς του ενάγοντα για το συμβάν, το οποίο έλαβε χώρα 1-2 ώρες μετά τις 7:30 που ανέλαβαν εργασία, σύμφωνα πάντα με τον ενάγοντα. Είπε, ως άνω, για «κάψα στο μάτι», μαύρες κουκκίδες κτλ. Οι κουκκίδες, μάλιστα, όχι μόνο συνεχίζονταν, αλλά και αυξάνονταν. Με αποτέλεσμα ο ενάγοντας να πάθει πανικό και να βρεθεί σε απόγνωση. «Δεν ήξερα τι να κάμω», είπε χαρακτηριστικά. Τελικά το τι έκαμε ήταν να πάει να νιφτεί και να συνεχίσει να εργάζεται για πολλές ακόμα ώρες, μέχρι τις 4.00 μ.μ. που σχόλασε. Αυτή δεν είναι η ευλόγως αναμενόμενη συμπεριφορά από έναν άνθρωπο που πλήττεται στο μάτι με άμεσες συνέπειες που του προκαλούν πανικό και απόγνωση. Για έναν άνθρωπο μάλιστα με το οφθαλμιατρικό ιστορικό του ενάγοντα. Ο οποίος τραυματίστηκε συνεπεία εργασίας που ο διευθυντής του τού ανέθεσε εκτός των καθηκόντων του και χωρίς να του αφήσει επιλογή. Παρά ταύτα δεν ζητά ιατρική αρωγή, ούτε αναφέρεται στο διευθυντή που έδωσε τις χωρίς επιλογή ζημιογόνες οδηγίες. Παρά το ότι συναντήθηκε, όπως ισχυρίζεται, με το διευθυντή, όταν ο τελευταίος επανήλθε για να τους δώσει οδηγίες να αλλάξουν εργασία και ενόσω ήταν, όπως και πάλι ισχυρίζεται, πανικόβλητος και σε τέτοια κατάσταση ώστε να μην είναι σε θέση να ξέρει τι να κάμει. Υπό αυτές τις περιστάσεις δεν είναι πειστική η εξήγηση που επεχείρησε να δώσει για το ότι δεν αντέδρασε διαφορετικά, δηλαδή ότι «δεν το πήρε σοβαρά», και, απλώς ότι «ήταν λάθος που δεν το ανέφερε στο διευθυντή». Αλλά η μη ευλόγως αναμενόμενη αντίδραση, ή μάλλον μη αντίδραση, συνεχίστηκε και μετά που σχόλασε. Αντί να αναζητήσει γιατρό, παρά το ότι οι κουκκίδες συνέχιζαν να υπάρχουν και μάλιστα αυξανόμενες, πήγε πρώτα στο σπίτι του, στο Λιοπέτρι, για καφέ και για «να πνάσει νάκκον». Τότε είναι που «μπήκε μονομιάς γαίμα μέσα στο μάτι του» και αντί για καφέ υλοποίησε πλέον την κατά τ΄ άλλα υφιστάμενη πρόθεση του να μεταβεί στο νοσοκομείο στο Παραλίμνι. Όπου, όπως είπε, δεν υπήρχε οφθαλμίατρος. Έτσι μετέβη σε κλινική προς αναζήτηση του δρος Χ΄Κωστή. Αυτός απουσίαζε και τελικά διευθέτησαν από τηλεφώνου όπως τον επισκεφθεί την επομένη. Ο δρ Χ΄Κωστής ανέφερε ότι ο ενάγοντας του είχε τηλεφωνήσει το βράδυ (ώρα 7-8). Έστω ότι πέρασαν 3-4 ώρες από την ώρα που σχόλασε, αν λάβουμε υπόψη τις παραπάνω μετακινήσεις. ΄Ομως ο ενάγοντας ανέφερε στο δρα Χ"Κωστή ότι το βράδυ είναι που είχε πλέον απώλεια όρασης. Ενώ, ως άνω, ο ενάγοντας ως μάρτυρας ανέφερε ότι η αιμορραγία και η συνεπακόλουθη, κατά το δρα Χ"Κωστή, απώλεια όρασης ακολούθησε χρονικά, κατά άμεσο τρόπο, το πέρας της εργασίας του. Αναφορά που μπορεί να εξηγηθεί ως προσπάθεια να συνδεθεί το πρόβλημα με το χρόνο της εργασίας του. Μη πειστική ήταν και η περιγραφή που έκαμε ο ενάγοντας ως προς τις λεπτομέρειες του κατ΄ ισχυρισμόν περιστατικού. Περιγράφοντας την αναπήδηση του νερού στον οφθαλμό του είπε: «Έπιασα το μαρκούτζι και πάτησα τη χειρολαβή, έφκη λίγο νερό έξω με πίεση, χτύπησε στα πλαϊνά του κρεββατιού πάνω σε μιά γωνιά και πετάχτηκε στο μάτι μου». Μετά, λέγει, που χτύπησε, «το άσπρο του ματιού ήταν κόκκινο», «όταν, όμως, νίφτηκε το κόκκινο έφυγε». Ενόψει προφανώς αυτής της εικόνας που θέλει το «κόκκινο» να φεύγει με το «νίψιμο», ρωτήθηκε αντεξεταζόμενος αν όντως «το άσπρο ήταν κόκκινο» και με έκδηλο δισταγμό και έκδηλη προσπάθεια επινόησης των απαντήσεων, απάντησε στην αρχή καταφατικά, στη συνέχεια αρνητικά, και στο τέλος τόνισε «κόκκινο, κόκκινο, διότι το νερό είχε χλωρίνες και φάρμακα». Έτσι η καθόλου πειστική λεπτομέρεια της καθόλου πειστικής στο σύνολο της εκδοχής του που με αμηχανία, ως άνω, έδωσε, είναι ότι το λίγο νερό που χρησιμοποίησε, αναπήδησε αμέσως, τον χτύπησε στον οφθαλμό, ο οποίος κοκκίνισε από το λίγο νερό που είχε φάρμακα, αλλά το κοκκίνισμα έφυγε μετά από ένα απλό «νίψιμο». Ενώ δε, παρουσιάζει το διευθυντή να επείγεται τόσο με το καθάρισμα των κρεββατιών θαλάσσης ώστε να μην αναμένει το Θεορή να τελειώσει με το τηλεφώνημα του και να αναθέτει στον άπειρο ενάγοντα τη συνέχιση της εργασίας του Θεορή και μάλιστα να δίδει τόση σημασία στην περάτωση της εργασίας ώστε ως διευθυντής του ξενοδοχείου να συνοδεύει τον ενάγοντα στην αποθήκη για να του δώσει ποδίνες, μετά που ο Θεορής επέστρεψε, ο διευθυντής, παρουσιάζεται από τον ενάγοντα, να επανέρχεται για να τους δώσει οδηγίες, ως άνω, να αλλάξουν εργασία. Άλλο ζήτημα που συζητήθηκε εκτεταμένα, ήταν το ζήτημα της επικινδυνότητας της μηχανής Kranzle 630 που συναρτήθηκε ειδικότερα με την «πιστόλα» και πιο συγκεκριμένα με το σωληνάριο που κάθε φορά χρησιμοποιείται. Η συγκεκριμένη μηχανή έχει στο μεταξύ κλαπεί από το ξενοδοχείο. Μια φωτογραφία που κατατέθηκε ως τεκμήριο 14, δεν κατατέθηκε ως απεικονίζουσα επακριβώς τη μηχανή. Έτσι, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε το είδος της «πιστόλας» που υπήρχε τότε. Η μηχανή αγοράστηκε στις 19.2.03 (τιμολόγιο, Τεκμ. 20). Στο τιμολόγιο δεν καθορίζεται ο τύπος της πιστόλας. Ο διευθυντής των πωλητών (εταιρεία Klinete Ltd) ανέφερε ότι συνήθως η μηχανή παραδίδεται με την πιστόλα 2545, η οποία αποδίδει σταθερή και όχι πολλή πίεση. Αποτέλεσε κοινό τόπο ότι με την πιστόλα 2545, το νερό δεν θα μπορούσε να συμπεριφερθεί όπως ο ενάγοντας ισχυρίζεται. Ο ενάγοντας ανέφερε πως η πιστόλα που χρησιμοποίησε είχε ρυθμιζόμενο «πέκκο» ή «μαρκούτζι». Για σκοπούς αναπαράστασης του συμβάντος μετέβη, τον Ιούνιο 2006, με το Νίκο Σωτηρίου (Μ.Ε.9) που διατηρεί πλυντήριο αυτοκινήτων, στα γραφεία της Klinete όπου ο κ. Σωτηρίου δοκίμασε διάφορα σωληνάρια («μαρκούτζια») ρίχνοντας νερό σ΄ ένα κρεββατάκι θάλασσας με τον τρόπο που κατ΄ισχυρισμό του είχε ενεργήσει ο ενάγοντας. Ο οποίος, κατά τον κ. Σωτηρίου, του παρουσίασε ένα ρυθμιζόμενο σωληνάριο λέγοντας του πως εκείνο ήταν που τον ενδιαφέρει. Ο κ. Σωτηρίου το δοκίμασε ρυθμίζοντας το με τρόπο ώστε το νερό να φεύγει σε κλειστή γωνία, οπότε διαπίστωσε ότι το νερό επέστρεφε πάνω του με πιο πολλή πίεση σε σχέση με άλλα σωληνάρια με τα οποία το νερό κτυπούσε μεν πάνω του, αλλά χωρίς πίεση που να προκαλεί πόνο. Το αποτέλεσμα ήταν απλώς να βρέχεται («μουσσιεύκει»). Ενώ με το ρυθμιζόμενο σωληνάριο το νερό επέστρεφε πάνω του συγκεντρωτικά και με πίεση «όπως τη σφαίρα». Αντίθετα, το πρόσωπο που έκαμε παρόμοια αναπαράσταση για λογαριασμό των εναγομένων, ο κ. Μιχάλης Χριστοδούλου (Μάρτυρας Εναγομένων 1), προέβαλε τη θέση ότι με αυτό το σωληνάριο, ναι μεν το νερό εξέρχεται συγκεντρωτικά αλλά δεν επιστρέφει με πίεση. Ο ευπαίδευτος δικηγόρος του ενάγοντα υπέδειξε ότι στο εγχειρίδιο λειτουργίας της μηχανής (Τεκμήριο 10) περιλαμβάνονται οδηγίες ασφαλείας μεταξύ των οποίων η προειδοποίηση ότι η «αναδύουσα ακτίνα» μπορεί να είναι επικίνδυνη και να μην κατευθύνεται ποτέ σε ανθρώπους ή ζώα, όπως και οδηγίες ότι το προσωπικό χειρισμού πρέπει να φέρει προστατευτική ενδυμασία, π.χ. προστατευτικά γυαλιά κτλ. Αυτά συνάδουν με τη μαρτυρία περί επικινδυνότητας, εισηγήθηκε ο κ. Ποιητής. Βέβαια τέτοια συζήτηση δεν είναι αρκετό να γίνεται επί τη βάσει γενικών όρων σ΄ ένα εγχειρίδιο λειτουργίας. Παρατηρούμε λ.χ. ότι παρά τη γενικότητα των όρων στο εγχειρίδιο, η επικινδυνότητα αναφορικά με το συγκεκριμένο συμβάν περιορίστηκε από την ίδια την πλευρά του ενάγοντα, σε σχέση τελικά με το ρυθμιζόμενο σωληνάριο. Πάντως τέτοιες πρακτικές αναπαραστάσεις που έγιναν είτε από τον κο Σωτηρίου, είτε από το κο Χριστοδούλου δεν έχουν ιδιαίτερη αξία εφόσον δεν αναφέρονται, πέραν μιας γενικής εντύπωσης, σε ακριβή απόδοση του περιστατικού. Ούτε είναι πιστευτός ο κ. Σωτηρίου ότι ο Ενάγοντας εντόπισε, ανάμεσα σε άλλα, και αναγνώρισε το σωληνάριο, 3 χρόνια μετά το συμβάν. Σωληνάριο, άλλωστε, το οποίο δεν είναι εκείνο που, ως άνω, συνήθως πωλείται με τη μηχανή. Ο διευθυντής της Klinete Ltd κ. Ηλίας Αβραάμ (Μάρτυρας Εναγομένων 3) ανέφερε επίσης ότι τα μόνα τιμολόγια για το ξενοδοχείο ήταν το Τεκμήριο 20 και ένα για αγορά πιστόλας (Τεκμ. 21) που αφορά αγορά νέας πιστόλας μετά που η πρώτη είχε χαλάσει όπως είπε ο κ. Μιχαήλ. Αυτό όμως είναι μεταγενέστερο του επιδίκου χρόνου. Ήταν όμως η εισήγηση για τον ενάγοντα πως δεν αποκλείεται, όπως ο κ. Αβραάμ δεν το απέκλεισε, ένα τιμολόγιο να είχε εκδοθεί στο όνομα του προσώπου που ενδεχομένως αγόρασε μια άλλη πιστόλα, αντί στο όνομα της εναγομένης εταιρείας ή του ξενοδοχείου της. Ή, ακόμα, ότι η εναγομένη εταιρεία θα μπορούσε να είχε εισάξει από το εξωτερικό μια άλλη πιστόλα. Όμως αυτές οι υποθέσεις δεν τέθηκαν στον κ. Μιχαήλ, ο οποίος ό,τι ανέφερε ήταν περί μίας αλλαγής πιστόλας, μετά τον επίδικο χρόνο. Οι οποίες παραμένουν υποθέσεις μπροστά σε ένα δεδομένο, ότι δηλαδή κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων το αναμενόμενο θα ήταν η πιστόλα να μήν ήταν εκείνη που περιεγράφη ως επικίνδυνη, αλλά η πιστόλα

1. Κυρίως δε, παραμένουν υποθέσεις μπροστά σε μια ουσιωδώς μη πειστική εκδοχή στο σύνολό της. Εκτεταμένα συζητήθηκε και το ακόλουθο ζήτημα:- Το Τεκμήριο 13 είναι φωτοαντίγραφο μιας «Αίτησης για Επίδομα Ασθενείας» από τον ενάγοντα προς το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Η ίδια η αίτηση υπεβλήθη στο εν λόγω Τμήμα και αργότερα κατεστράφη στα πλαίσια πάγιας πρακτικής. Το φωτοαντίγραφο όμως που είχαν στην κατοχή τους οι εναγόμενοι έγινε τεκμήριο μετά που ο ενάγοντας αναγνώρισε σ΄ αυτό την υπογραφή του ως αιτητής. Σε περίπτωση που η αίτηση αφορά επίδομα σωματικής βλάβης από ατύχημα στην εργασία συμπληρώνεται ένα διαφορετικό έντυπο με τίτλο «Αίτηση για Επίδομα Σωματικής Βλάβης». Για την υπό εκδίκαση υπόθεση καταχωρίστηκαν και τα δύο είδη αίτησης. Το τεκμήριο 13 που φέρει ημερομηνία 14.5.03, καταχωρίστηκε στις 19.5.
2. Στο ζήτημα της ημερομηνίας αυτής θα επανέλθω. Ενώ πολύ αργότερα, στις 12.9.03, καταχωρίστηκε αίτηση για επίδομα σωματικής βλάβης (Τεκμ. 8Α). Η πρώτη αίτηση, όχι μόνο ούτως ή άλλως δεν αφορά σε εργατικό ατύχημα, αλλά σε ερώτηση κατά πόσο η ανικανότητα προκλήθηκε από ατύχημα, η απάντηση είναι αρνητική. Ενώ στη δεύτερη, υπάρχει στις λεπτομέρειες ατυχήματος η αναφορά ότι «ενώ καθάριζε πλαστικά κρεββατάκια με μηχανή πιέσεως νερού τραυματίστηκε στο μάτι». Είχε δε προηγηθεί επιστολή του κ. Μιχαήλ προς το Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων ημερ. 8.8.2003 στην οποία αναφέρεται ότι «εκ παραδρομής παραλείψαμε να συμπληρώσουμε αίτηση για επίδομα σωματικής βλάβης» και ζητείται όπως διορθωθεί η παράλειψη. Αμφότερες οι αιτήσεις φέρουν τις υπογραφές του ενάγοντα και του κου Μιχαήλ. Επεχείρησαν και οι δύο να δώσουν εξηγήσεις. Ο ενάγοντας είπε πως είχε υπογράψει την αίτηση εν λευκώ. Ήταν, είπε, στις 29.5.03 που ο δρ Χ΄Κωστής είχε διαγνώσει αποκόλληση και επρόκειτο να μεταβεί στο δρα Ποταμίτη. Δεν είχε όμως χρήματα γι΄ αυτό το σκοπό κι έτσι πήγε στο ξενοδοχείο και ζήτησε από τον κ. Μιχαήλ ποσό £200,- έναντι. Τότε η λογίστρια του ξενοδοχείου του έδωσε ένα κενό έντυπο για να το υπογράψει λέγοντας του ότι θα το συμπλήρωνε ύστερα. Υπέγραψε γιατί είχε εμπιστοσύνη και ανεχώρησε για Λεμεσό. Όμως, ως άνω, η αίτηση υποβλήθηκε στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων ήδη από τις 19.5.03, δέκα ημέρες πριν από το συμβάν που περιγράφει ο ενάγοντας. Στο επιχείρημα του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγομένων επί αυτού του σημείου, ο ευπαίδευτος δικηγόρος του ενάγοντα απάντησε πως δεν υπάρχει μαρτυρία ότι η αίτηση παρουσιάστηκε στις 19.5.
3. Όμως σε άλλο σημείο της αγόρευσης του ορθά ανέφερε πως η αίτηση έγινε στι 19.5.
4. Αυτή είναι η μαρτυρία που προσέφερε ο ίδιος ο ενάγοντας διά του Μ.Ε.4 Σάββα Ξυστούρη και της Μ.Ε.7 Μαρίτσας Γερολέμου του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Το ίδιο ανέφερε και η μάρτυρας των εναγομένων Κατερίνα Ππασιά, Επιθεωρήτρια στο ίδιο Τμήμα. Κανενός βέβαια η μαρτυρία δεν ήταν πρωτογενής. Αναφέρθηκαν όμως σε έγκυρη πηγή, το αρχείο του Τμήματος. Αλλά το ότι η αίτηση υποβλήθηκε στις 19.5.03 φαίνεται και από το εξής: Με την αίτηση που φέρει ημερομηνία, ως άνω, 14.5.03 ζητείται άδεια για την περίοδο 13.5.03 μέχρι 4.6.
5. Όμως μέχρι τις 14.5.03 ο δρ Χ"Κωστής είχε δώσει μια άδεια για την περίοδο από 13.5.03 μέχρι 20.5.03 και ακολούθως, στις 19.5.03 όταν τον εξέτασε για δεύτερη φορά, είναι που έδωσε δεύτερη άδεια για την περίοδο από 20.5.03 μέχρι 4.6.
6. Πως είναι δυνατό να γνώριζαν οι διάδικοι στις 14.5.03 ότι ο γιατρός θα έδιδε στις 19.5.03 άδεια μέχρι τις 4.6.03, διερωτήθηκε ο ευπαίδευτος δικηγόρος του ενάγοντα σε μια προσπάθεια να αμφισβητηθεί η αυθεντικότητα του τεκμηρίου
7. Η απάντηση είναι πως η περίοδος της αιτουμένης άδειας δεν συμπληρώθηκε στις 14.5.03 γιατί όντως τότε κανένας δεν γνώριζε περί 4.6.03, όπως γνώριζαν στις 19.5.
8. Εν πάση περιπτώσει, η εν λόγω ημερομηνία αποτέλεσε, ως άνω, κοινό τόπο. Έτσι η εξήγηση που επεχείρησε να δώσει ο ενάγοντας σε σχέση με την υπογραφή του στην αίτηση για επίδομα ασθενείας είναι αβάσιμη. Αποκαλύπτει δε, προσπάθεια του να διαστρεβλώσει τα γεγονότα. Ο τρόπος δε που προσπάθησε να δώσει την εξήγηση αυτή, ανεξάρτητα από το πρόβλημα με την ημερομηνία δεν ήταν, ούτως ή άλλως, καθόλου πειστικός. Ενώ παρουσιάζει τους εργοδότες του, να τον εξαπατούν με το έντυπο 13, όταν ρωτήθηκε αντεξεταζόμενος αν η θέση του είναι πως τον «εγέλασαν» απάντησε: «Όχι, δεν είπα εγελάσαν μου, τους είχα εμπιστοσύνη». Τελικά, τον "εγέλασαν" ή όχι; Τέτοια επαμφοτερίζουσα απάντηση δεν αναμένεται από κάποιον που όντως αισθάνεται ότι εξαπατήθηκε και μάλιστα σε ό,τι αφορά τα εργασιακά του δικαιώματα και μάλιστα από τους ανθρώπους που του έδωσαν τέτοιες οδηγίες και τον άφησαν χωρίς άλλη επιλογή με αποτέλεσμα να υποστεί τραυματισμό στην εργασία του. Μή θετική ήταν άλλωστε και η ειδικότερη αναφορά του στα όσα κατ΄ ισχυρισμό έκαμε η λογίστρια: «Μάλλον μου είπε υπόγραψε το και το συμπληρώνουμε ύστερα.» Δεν αναμένεται βέβαια μια τέτοια σοβαρή κατηγορία να εισάγεται με το «μάλλον». Από την άλλη είναι η εξήγηση του κου Μιχαήλ. Είπε ότι όταν ο ενάγοντας ήγειρε θέμα, εκ των υστέρων, τραυματισμού στην εργασία του, θεώρησε ότι, εφόσον υπήρχε τέτοιος ισχυρισμός, όφειλε να αλλάξει την αίτηση ασθενείας προς τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις σε αίτηση ατυχήματος και να στείλει γνωστοποίηση ατυχήματος προς το Γραφείο Εργασίας (Τεκμ. 10). Είδε, είπε, όταν υπέγραφε την αίτηση επιδόματος για ατύχημα (Τεκμ. 8Α) την αναφορά ότι «Ενώ καθάριζε πλαστικά κρεββατάκια με μηχανή πιέσεως νερού τραυματίστηκε στο μάτι», αλλά υπέγραψε διότι αυτός ήταν ο ισχυρισμός του ενάγοντα που υπόκειτο σε εξέταση από την αρμόδια αρχή. Επανέλαβε εδώ τη θέση του ότι ο ίδιος εφόσον δεν ήταν παρών δεν είναι σε θέση να αμφισβητήσει ή να επιβεβαιώσει το κατ΄ ισχυρισμόν του ενάγοντα συμβάν. Ανέφερε όμως σταθερά πως δεν είχε καμμιά γνωστοποίηση, πάρα πολύ αργότερα. Του υπεδείχθη κατά την αντεξέταση ότι στο Τεκμήριο 10 (γνωστοποίηση ατυχήματος) αναφέρεται ως είδος της εργασίας ο «καθαρισμός πλαστικών επίπλων πισίνας με μηχάνημα πιέσεως νερού». Απάντησε ότι αυτή ήταν η εργασία που γινόταν. Ρωτήθηκε ακόμα γιατί να μην έγραφε ρητά πως το ατύχημα ήταν ο ισχυρισμός του ενάγοντα. Απάντησε ότι ήταν μια τυπική «αίτηση» και ότι θα μπορούσε να το γράψει. Όμως κατ΄ ουσία αυτό έγραψε. Ως «αιτία» αναφέρεται το σχετικό παράπονο, δηλαδή ο ισχυρισμός του ενάγοντα. Το ίδιο και στο Τεκμήριο 8Α (αίτηση για επίδομα σωματικής βλάβης). Βέβαια, στην επιστολή του ημερ. 8.8.2003 (Τεκμ. 8Β) αναφέρεται, ως άνω, σε «εκ παραδρομής παράλειψη να συμπληρώσουν αίτηση για επίδομα σωματικής βλάβης» και παρακαλεί ώστε να διορθωθεί αυτή η παράλειψη. Από την άλλη όμως, στα έγγραφα που υπέγραψε (δήλωση εργοδότη στο Τεκμ. 8Α και Τεκμ. 10) δεν περιέχεται υιοθέτηση ή αποδοχή της εκδοχής του ενάγοντα. Οι αναφορές δε του κου Μιχαήλ στο Τεκμ. 8Β δεν μπορούν να δώσουν εξήγηση στα όσα ανεξήγητα, ως άνω, χαρακτηρίζουν την εκδοχή του ενάγοντα. Κρίνοντας το ζήτημα υπό το σύνολο των περιστάσεων, η υπογραφή από τον κ. Μιχαήλ των Τεκμηρίων 8Α, 8Β και 10 δεν αποτελεί αποδοχή των γεγονότων που συνιστούν την εκδοχή του ενάγοντα, εκδοχή ούτως ή άλλως καθόλου πειστική. ΄Αλλωστε η εκδοχή του ενάγοντα για το ζήτημα των εν λόγω εντύπων πάσχει και ως προς τούτο: Αν όντως οι εναγόμενοι επεδίωξαν και πέτυχαν να τον παγιδεύσουν, γιατί αργότερα να εγκαταλείψουν ό,τι πέτυχαν και να προωθούν το αίτημα του ενάγοντα; Αυτή η πραγματικότητα συνάδει μάλλον με διάθεση να βοηθήσουν τον ενάγοντα και καθόλου με προσπάθεια παγίδευσης και εξαπάτησης του. Τέλος, αναξιόπιστη κρίνεται η μαρτυρία του ενάγοντα και ως προς τις συνέπειες του προβλήματος. Οι δύο ιατροί μάρτυρες του αναφέρθηκαν στις συνήθεις επιπτώσεις από τέτοιο πρόβλημα. Όταν η όραση στον έναν οφθαλμό είναι μειωμένη, όπως συμβαίνει με τον ενάγοντα, τότε η εικόνα είναι διαφορετική από τον άλλο οφθαλμό. Δημιουργείται ανισομετροπεία και ανισοεικονία και τα μάτια δεν μπορούν να συνεργαστούν. Ο ασθενής βλέπει δύο είδωλα. Αναγκάζεται να κλείνει το ένα μάτι. Δεν έχει αντίληψη του βάθους, στερεοσκοπική όραση. Δημιουργούνται προβλήματα με λεπτές εργασίες που απαιτούν κοντινή όραση (γράψιμο από κοντά, χρήση βελονιού, βίδωμα μιας βίδας) ή στην οδήγηση σε σχέση με τα φώτα επερχόμενου αυτοκινήτου κτλ. Αυτά αντιμετωπίζονται με φακό επαφής, είπε ο δρ Χ"Κωστής, αναφερόμενος παράλληλα σε μειωμένη ανοχή στο φακό λόγω ουλοποίησης από την επέμβαση. Η μεγάλη πάντως πλειοψηφία των ασθενών, το 90%, είπε ο δρ Ποταμίτης, προσαρμόζονται στη σύγχυση που προκαλεί το αλλοιωμένο μάτι και «μαθαίνουν να χρησιμοποιούν το άλλο μάτι ως οδηγό, αν οδηγός ήταν το τραυματισμένο μάτι». Ενώ για τους υπόλοιπους παραμένει μόνιμο πρόβλημα. Ο ενάγοντας θέλησε να πείσει πως ανήκει στους υπόλοιπους. Ισχυρίστηκε πως έχει προβλήματα στην εργασία του. Όταν παίρνει παραγγελία από πελάτες ή όταν εκτελεί μια μικροεργασία αναγκάζεται, είπε, να κλείνει το δεξί μάτι για να μην βλέπει διπλά, κτυπά με τη δεξιά του πλευρά πάνω στους πελάτες όταν περνά από δίπλα τους διότι είναι αδύνατο το δεξί μάτι, ενώ όταν οδηγά τη νύκτα θαμπώνεται από τα φώτα. Προχώρησε όμως και σε έκδηλες υπερβολές με αναφορές που δεν συνάδουν με τα όσα περιέγραψαν οι οφθαλμίατροι. Είπε πως έβλεπε το δικηγόρο με μαύρο πουκάμισο και το πρόσωπο του «πίττα», ένα «άσπρο», να μην ξεχωρίζουν στόμα, μύτη, αυτιά. Επικαλέστηκε μάλιστα και ψυχολογικά προβλήματα τόσο έντονα ώστε να καταφύγει σε ειδικό νευρολόγο-ψυχίατρο. Έδωσε σχετικά, μαρτυρία ο δρ Νεόφυτος Παπανεοφύτου, ο οποίος αναφέρθηκε σε αγχώδη διαταραχή με εκδηλώσεις άγχους, κατάθλιψης, δυσφορίας, θυμού, αγωνίας για το μέλλον και αποστασιοποίησης. Από τη μαρτυρία του προκύπτει πως η δική του εργασία στηρίχθηκε στις αναφορές του ενάγοντα. Ο οποίος έδωσε τέτοια εικόνα στο γιατρό ώστε να αναφέρει στο ιατρικό του πιστοποιητικό ημερ. 15.9.2003, ότι «όσο περνά ο καιρός νιώθει πιο πολύ απελπισία» και ότι η οικογένεια του και οι άλλοι «τον βλέπουν βυθισμένο στον κόσμο του». Ενώ όμως βυθίζεται στον κόσμο του και βασανίζεται από αυξανόμενη απελπισία επισκέπτεται το ψυχίατρο δέκα περίπου μέρες μετά την καταχώριση της παρούσας αγωγής, την 1.8.2003, ακολούθως στις 28.8.2003 και στις 30.9.03 και τέλος λίγες μέρες πριν δώσει μαρτυρία ο γιατρός, στις 21.6.
9. Δεν ξαναεπισκέφθηκε, λέει, τον ψυχίατρο γιατί όταν επέστρεψε στην εργασία του «κάτι ψουψουρούσαν» και «κάτι γείτονες» τον ρωτούσαν αν πηγαίνει στο ψυχίατρο. Έτσι ήθελε να πάει, αλλά δεν πήγε, «δεν άντεχε άλλο». Από την άλλη, στις 21.6.05 έδωσε την εικόνα στο ψυχίατρο πως εξακολουθούσαν το άγχος, η κατάθλιψη, το κλείσιμο στον εαυτό του, οι αϋπνίες, ο έντονος προβληματισμός για το μέλλον σε σχέση με την αναπηρία του. Δεν είναι βέβαια πειστική η εξήγηση ότι ένας άνθρωπος με αυτής της φύσης τα προβλήματα να συνεχίζονται και που «όσο περνά ο καιρός νιώθει πιο πολύ απελπισία», διακόπτει τη βοήθεια του ειδικού, επειδή μερικοί «κάτι ψουψουρούσαν». Ούτε είναι πειστικό ότι επειδή μερικοί «κάτι ψουψουρούσαν» και «κάτι γείτονες» ρωτούσαν, έφθασε σε σημείο «να μην αντέχει άλλο». Ενώ δε, στο ψυχίατρο έδωσε την εικόνα ως άνω της συνέχισης των προβλημάτων, στο δικαστήριο, θέλοντας να εξηγήσει γιατί δεν ξαναεπισκέφθηκε το ψυχίατρο, πέραν της θέσης περί κουτσομπολιού επικαλέστηκε και τη θέση ότι πλέον δεν έχει τόσα πολλά προβλήματα, ότι είναι λιγότερο έντονα. Πέρασαν, είπε, όταν επανήλθε στην εργασία του και υπάρχει πλέον "λίγο άγχος". Ενώ ο γιατρός χαρακτήρισε τα προβλήματα που κατέγραψε ως χρόνια, χωρίς αποτελεσματική θεραπεία για τα οποία ανακουφιστικό μόνο ρόλο μπορούν να έχουν η φαρμακευτική και η συμβουλευτική αγωγή. Και όμως ο ενάγοντας χωρίς ιατρική βοήθεια εμφανίζεται ως μάρτυρας το Φεβρουάριο - Μάρτιο 2006 να τα έχει ουσιωδώς ξεπεράσει, ενώ λίγους μήνες πριν, τον Ιούνιο 2005, παρουσιάζεται στο γιατρό ή παρουσιάζεται από το γιατρό με χρόνιο άγχος, κατάθλιψη και αϋπνίες. Για όλους τους παραπάνω λόγους η μαρτυρία του ενάγοντα κρίνεται ως καθολικά αναξιόπιστη. Ο ενάγοντας απέτυχε να πείσει πως ο τραυματισμός του έγινε κατά το χρόνο της εργασίας του όπως περιέγραψε. Θα εξετάσω πάντως το ζήτημα των αποζημιώσεων ως εάν ο τραυματισμός να οφείλετο στο κατ΄ ισχυρισμό συμβάν. Δεν έχω καθόλου πειστεί, ως εκ των άνω, ότι ο ενάγοντας ανήκει στη μικρή μειοψηφία εκείνων που μη προσαρμοζόμενοι έχουν προβλήματα όρασης στην καθημερινή τους ζωή. Ούτε βέβαια ότι έχει οποιαδήποτε ψυχολογικά προβλήματα. Οπότε οι αποζημιώσεις για πόνο και ταλαιπωρία θα έπρεπε να καθοριστούν υπό το φως των παραπάνω δεδομένων. Μέτρο θα ήταν ο πόνος και η ταλαιπωρία από τον τραυματισμό και την επέμβαση υαλοειδεκτομής με τοποθέτηση λαδιού σιλικόνης. Πέραν τούτου θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη ότι ακολούθησε νέα χειρουργική επέμβαση (3.2.04) για αφαίρεση λαδιού σιλικόνης. Ο δρ Ποταμίτης αναφέρει σε πιστοποιητικό του (τεκμήριο 2) που ετοίμασε πριν την αφαίρεση του λαδιού, στις 7.7.03, πως με την αφαίρεση θα υπήρχε περαιτέρω κίνδυνος αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς και σχεδόν βεβαιότητα να αναπτυχθεί καταρράκτης. Η πρόγνωση όμως αυτή δεν επαληθεύτηκε. Εξ ου και με αναφορά στη μαρτυρία, ο ενάγοντας απέσυρε τις αξιώσεις του [παρ. 12(ε) και 12(στ)] σε σχέση με μελλοντική εγχείριση για καταρράκτη. Μέτρο θα ήταν επίσης η μείωση της όρασης στο δεξιό οφθαλμό, χωρίς όμως πρακτικές συνέπειες στη καθημερινή ζωή. Εδώ προσμετρά μάλλον η πιθανότητα στη γενική πορεία της ζωής για κάποιο λόγο κάποτε να απωλέσει, ή να έχει μειωμένη όραση στον αριστερό οφθαλμό που απέμεινε ως «οδηγός». Οι υποθέσεις στις οποίες παραπέμφθηκα αφορούν πολύ πιο σοβαρές περιπτώσεις [Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Τρύφωνος ν. Σωτηρίου Πολ. Έφεση αρ. 10500, ημερ. 18.7.2000, Αντωνίου ν. Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας, Πολ. Έφεση αρ. 11315, ημερ. 21.1.2004]. Εν προκειμένω δίκαιη και εύλογη αποζημίωση με βάση τα παραπάνω δεδομένα θα ήταν το ποσό των £15.

1. Οι ειδικές ζημιές (ιατρικά έξοδα, απώλεια εισοδημάτων) έχουν συμφωνηθεί στο συνολικό ποσό των £8.125,
2. Όμως η αγωγή για όλους τους παραπάνω λόγους θ΄ απορριφθεί. Η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγομένων όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της αγωγής και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.).................................. Τ. Θ. Οικονόμου, Α.Ε.Δ. /ΣΣΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο