ΑΝΔΡΕΑΣ ΑΚΡΙΔΑΣ ν. EMAN (BUSSES) LTD κ.α., Αρ. Αγωγής: 634/03, 31.10.06

(1995)1 Α.Α.Δ. 309, όπου εξηγείται η έννοια του res judicata με αναφορά στη θεμελιακή υπόθεση Henderson v. Henderson (1843-60) All E.R. Rep. 378. Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι των εναγομένων και του τριτοδιαδίκου τόνισαν ότι δεδικασμένο δημιουργείται όχι μόνο σε σχέση με τα θέματα που περιλήφθηκαν και αποφασίστηκαν στην πρώτη διαδικασία αλλά και σε σχέση με θέματα που θα μπορούσαν με εύλογη επιμέλεια να περιληφθούν. Αυτή η αρχή είναι δεδομένη. (βλ. και Theoki n. Djoni

(1984)1 C.L.R. 296, Κλεόπα ν. Αντωνίου, Πολ. Έφ. 10976 ημερ. 14.102). Όπως όμως εξηγεί ο δικαστής Νικήτας στην υπόθεση K.S.R. Commercio S.A. (ανωτέρω): «.....απαραίτητη προϋπόθεση είναι η μόρφωση και έκφραση γνώμης από το δικαστήριο με τρόπο καθοριστικό είτε σε ζήτημα νομικό είτε πραγματικό. Η ενασχόληση του δικαστηρίου με την ουσία του επίδικου θέματος είναι η βάση για την εφαρμογή του δόγματος res judicata. Βλέπε Halsbury´s Laws of England 4η έκδοση, τόμος 16 παράγραφος 1529». Στην υπόθεση εκείνη το Δικαστήριο για την πρώτη αίτηση είχε επισημάνει την παντελή έλλειψη υλικού που θα του επέτρεπε να ασκήσει την εξουσία του. Δεν έδωσε απόφαση (adjudication, determination) επί της ουσίας, που θα θεμελίωνε res judicata. Έτσι ο δικαστής Νικήτας κατέληξε πως δεν υπήρχε δεδικασμένο. Επίσης στο σύγγραμμα The doctrine of Res Judicata, Spencer Bower, έκδοση 1924, σελίδα 28, αναφέρεται ότι η απάντηση στο ερώτημα κατά πόσο η απόρριψη της αίτησης δημιουργεί δεδικασμένο εξαρτάται από το κατά πόσο η ίδια η απόρριψη συνίσταται σε απόφαση επί της ουσίας. Σε αντίθετη περίπτωση η απόρριψη δεν αποφασίζει οτιδήποτε, εκτός από το γεγονός ότι ο Δικαστήριο έχει αρνηθεί να δώσει την θεραπεία που ο διάδικος ζήτησε ("if otherwise, the dismissal decides nothing, except that in fact the party has been refused the relief which he sought"). Εν προκειμένω, όπως και στην υπόθεση K.S.R. Commercio S.A. (ανωτέρω) το Δικαστήριο δεν έλαβε οποιαδήποτε απόφαση υπό την παραπάνω έννοια. Δεν άσκησε τη διακριτική του ευχέρεια, κάμνοντας σαφές ότι δεν υπήρχε το υλικό επί του οποίου θα μπορούσε να την ασκήσει. Η απόρριψη της αίτησης δεν σήμαινε παρά την άρνηση της ζητούμενης θεραπείας. Δεν δημιουργήθηκε δεδικασμένο. Εφόσον δεν υπάρχει το κώλυμα του res judicata μπορεί η αίτηση να εξεταστεί περαιτέρω. Επί της ουσίας οι εναγόμενοι και ο τριτοδιάδικος επικαλούνται την καθυστέρηση με την οποία ενήργησε ο ενάγοντας εγείροντας παράλληλα, θέμα δυσμενούς επηρεασμού τους. Ως προς την καθυστέρηση τα δεδομένα έχουν τεθεί ήδη από την πρώτη αίτηση ως ακολούθως: «Είναι η θέση του ενάγοντα πως η ανάγκη προσθήκης του τριτοδιαδίκου ως εναγομένου διαπιστώθηκε όταν ξεκίνησε η ακροαματική διαδικασία στα πλαίσια της οποίας κατατέθηκε μια «έκθεση εμπειρογνώμονα» την οποία η πλευρά του ενάγοντα δεν είχε υπόψη της. Πρόκειται προφανώς για την κατάθεση του αστ. 4607 Ανδρέα Φάντη του Αρχηγείου Αστυνομίας. Δεν θα υπεισέλθω στο κατά πόσο όντως η κατάθεση αυτή εγείρει ζήτημα ευθύνης της N.C. Air Brake Ltd ούτε θα δώσω καθοριστική σημασία στην ένορκη δήλωση του Νίκου Χριστοφή, διευθυντή της εν λόγω εταιρείας, που λέγει ότι ο ενάγοντας είχε από το 2002 γνώση σε σχέση με την εμπλοκή της εταιρείας και άρα θα μπορούσε εξαρχής να τη συνενώσει ως εναγόμενο. Γιατί το βέβαιο είναι πως ο ενάγοντας έλαβε, ούτως ή άλλως, γνώση της θέσης των εναγομένων περί ευθύνης της εταιρείας με την Υπεράσπιση των εναγομένων. Θα μπορούσε από τότε να διερευνηθεί αυτή η πτυχή και ο ενάγοντας να ενεργήσει πιο έγκαιρα.» Όντως, τώρα που ο ενάγοντας εκθέτει τους ισχυρισμούς του εναντίον του τριτοδιαδίκου, το πράττει επικαλούμενος κατ΄ ουσία τα όσα οι εναγόμενοι απέδωσαν έκτοτε με την Υπεράσπιση τους στον τριτοδιάδικο. Πρόκειται για καθυστέρηση που δεν δικαιολογείται και που έχει στο μεταξύ επιμηκυνθεί. Όπως όμως έχει υποδειχθεί και στην απόφαση επί της πρώτης αίτησης, κύριο κριτήριο είναι το κατά πόσο η παρουσία του προτεινόμενου διαδίκου είναι αναγκαία ώστε να αποφασιστούν αποτελεσματικά και πλήρως όλα τα ζητήματα μεταξύ των εμπλεκομένων προσώπων. Η εξουσία του Δικαστηρίου είναι διακριτική και ευρεία. [βλ. MEPA Ltd ν. Αγροτικής

(1996)1 Α.Α.Δ. 772]. Όπως έχουν τώρα τα πράγματα, ενώ ο τριτοδιάδικος είναι διάδικος στην παρούσα διαδικασία με επίδικο θέμα και το θέμα της δικής του ευθύνης, αν στο τέλος δεν αποδειχθεί ευθύνη των εναγομένων, δεν θα είναι δυνατό να αποδοθεί ευθύνη στον τριτοδιάδικο, έστω και αν αποδειχθεί η δική του ευθύνη, εφόσον δεν υπάρχει άμεση δικονομική σχέση μεταξύ του ενάγοντα και του τριτοδιαδίκου. Έτσι το αποτέλεσμα θα είναι να δικαστεί στο κενό το ζήτημα της ευθύνης του τριτοδιαδίκου κατά τρόπο πλήρως αναποτελεσματικό. Το επόμενο ζήτημα αφορά το κατά πόσο λόγω της καθυστέρησης ή άλλως πως, διαβλέπεται κίνδυνος να επηρεαστούν δυσμενώς οι άλλοι διάδικοι. Οι εναγόμενοι επικαλούνται δυσμενή επηρεασμό επί του ότι ακούστηκε ήδη μαρτυρία επί της ουσίας. Ο τριτοδιάδικος στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει την αίτηση του αναφέρει ότι αν επιτραπεί η αίτηση θα υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά λόγω του ότι «έχει χαράξει συγκεκριμένη πορεία χειρισμού της υπόθεσης του έχοντας ως γνώμονα το γεγονός ότι είναι τριτοδιάδικος.» Αγορεύοντας ο ευπαίδευτος δικηγόρος του είπε ότι ο τριτοδιάδικος συναίνεσε να δηλωθούν εκ συμφώνου αποζημιώσεις με γνώμονα ότι ήταν τριτοδιάδικος. Δεν μπορεί τώρα να μετατραπεί σε εναγόμενο με άμεση σχέση με τον ενάγοντα και άρα να βρεθεί σε δυσμενέστερη θέση, καταλήγει η εισήγηση. Είναι επίσης η θέση του τριτοδιαδίκου ότι αν επιτραπεί η αίτηση, εφόσον ήδη έχει χαράξει συγκεκριμένη πορεία χειρισμού της υπόθεσης θα χάσει την ευκαιρία «να εξερευνήσει άλλες πιθανές υπερασπίσεις και γεγονότα και τεκμήρια». Δεν θα είναι πλέον σε θέση λόγω του μεγάλου χρονικού διαστήματος που έχει διαρρεύσει να τα διερευνήσει». Όμως ό,τι θέλει τώρα να εισάξει ο ενάγοντας είναι το ζήτημα της ευθύνης του τριτοδιαδίκου, θέμα που ήγειραν ήδη εναντίον του οι εναγόμενοι. Ο τριτοδιάδικος δεν θα βρεθεί μπροστά σε μια νέα κατάσταση πραγμάτων. Η εκ συμφώνου δήλωση των αποζημιώσεων δεν μπορεί να τεθεί επί της βάσης που ως άνω, ετέθη. Ό,τι σημαίνει είναι πως οι διάδικοι διαπίστωσαν εξ αντικειμένου πως δεν υπήρχε πραγματικό επίδικο θέμα προς εκδίκαση και ενήργησαν επί αυτής τους της διαπίστωσης δίκαια και με ευθύτητα. Ούτε η διαδικασία έχει, δυστυχώς, προχωρήσει, έτσι ώστε να μπορούσε να λεχθεί πως ενδέχεται οποιοσδήποτε να επηρεαστεί. Δεν διαπιστώνεται ουσιαστικός δυσμενής επηρεασμός των άλλων διαδίκων πέραν της δίκαιης ενόχλησης και της ταλαιπωρίας σε βάρος της διαδικασίας. Θεωρώ ότι θα πρέπει να δοθεί καθοριστική σημασία σε εκείνο που αποτελεί και το κύριο κριτήριο. Ο τριτοδιάδικος είναι αναγκαίος διάδικος και είναι αναγκαίος ως εναγόμενος. Ο επηρεασμός των αντιδίκων θα αντιμετωπιστεί διά της καταβολής των εξόδων. Η ευπαίδευτη συνήγορος των εναγομένων έθεσε μάλιστα ζήτημα τόκου. Κάλεσε δηλαδή το δικαστήριο να λάβει υπόψη ότι με την καθυστέρηση ο νόμιμος τόκος συσσωρεύεται. Αλλά και γι΄ αυτό το ζήτημα μπορεί να δοθεί λύση στα πλαίσια της εξουσίας του δικαστηρίου να ρυθμίζει το ζήτημα του τόκου λαμβάνοντας υπόψη την καθυστέρηση που προκαλεί ο ενάγοντας. Αυτό είναι ζήτημα που μπορεί να τεθεί στο τέλος της διαδικασίας. Υπό το φως των ανωτέρω θα δοθεί άδεια για προσθήκη του τριτοδιαδίκου ως εναγομένου 3. Θα ακυρωθεί, συνεπακόλουθα, η μέχρι σήμερα διαδικασία τριτοδιαδίκου και θα δοθεί άδεια για τροποποίηση. Στην υφιστάμενη αίτηση όμως δεν γίνεται αναφορά για τις υφιστάμενες παραγράφους 10 και 11 οι οποίες ως εκ της τροποποίησης και της προσθήκης άλλων παραγράφων θα πρέπει να αναριθμηθούν εφόσον δεν αναφέρεται ότι διαγράφονται. Ακολουθώντας όμως την αριθμητική σειρά εξυπακούεται ότι οι παλαιές παραγράφοι 10 και 11 θα αναριθμηθούν ως παραγράφοι 14 και 15 αντίστοιχα. Ως εκ των άνω: (α) δίδεται διάταγμα με το οποίο ο μέχρι τώρα τριτοδιάδικος προστίθεται ως εναγόμενος 3. (β) η διαδικασία τριτοδιαδίκου μένει άνευ αντικειμένου και ακυρώνεται. (γ) δίδεται άδεια για τροποποίηση ως η αίτηση, ως επίσης και άδεια ούτως ώστε οι υφιστάμενες παράγραφοι 10 και 11 να επαναριθμηθούν σε παραγράφους 14 και 15 αντίστοιχα. Η τροποποίηση να γίνει εντός 5 ημερών από της σύνταξης του παρόντος. Υπεράσπιση από τον νέο εναγόμενο να καταχωριστεί εντός 7 περαιτέρω ημερών και τυχόν απάντηση εντός 3 περαιτέρω ημερών. Τα έξοδα της παρούσας αίτησης και όσα προκύπτουν εις μάτην ως εκ της τροποποίησης όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο να είναι εναντίον του ενάγοντα και υπέρ των εναγομένων και του νυν τριτοδιαδίκου. Τα έξοδα της διαδικασίας τριτοδιαδίκου όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο να είναι έξοδα σε βάρος του ενάγοντα και υπέρ των εναγομένων και του νυν τριτοδιαδίκου. (Υπ.).................................. Τ. Θ. Οικονόμου, Α.Ε.Δ. ⁄ΣΣΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο