Τραπέζης Κύπρου Λτδ ν. Παναγιώτης Καψός κ.α., Αρ. Αγωγής: 6865/04, 17.1.07

(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 33, ως ακολούθως: «

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. ΄Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση. Ως θέμα αρχής το πρώτο σημείο που θα πρέπει να εξεταστεί είναι το ζήτημα της καθυστέρησης στην υποβολή του αιτήματος. Η αγωγή σύμφωνα με τον φάκελο της υπόθεσης, καταχωρήθηκε στις 13.7.04 ενώ η υπεράσπιση καταχωρήθηκε στις 30.3.05 και ορίστηκε για μνεία στις 14.9.

1. Η υπό κρίσιν αίτηση καταχωρήθηκε την 9.11.
2. Ένας είναι ουσιαστικά ο λόγος για τον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση. Ως αναφέρει ο αιτητής - εναγόμενος 1 στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την αίτηση, είναι για να εξειδικευτούν τα θέματα που προβάλλονται με την υπεράσπιση, χωρίς να μεταβάλλεται ουσιαστικά η υπεράσπιση και ότι, η αίτηση γίνεται καλόπιστα ώστε να υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου πλήρης, συγκεκριμένη και νομικά ορθή διατύπωση των επιδίκων θεμάτων. Ως λόγος της καθυστέρησης αποτελεί σύμφωνα με τον αιτητή, το πρωτόγνωρο των εγειρομένων θεμάτων και ότι δεν ήταν δυνατή και εύκολη η εξ' αρχής νομική προσέγγιση των θεμάτων. Οι καθ' ων η αίτηση αντιτάσσουν στην ένορκη δήλωση που υποστηρίζει την ένσταση ότι πρόκειται για γεγονότα που ήταν γνωστά στους αιτητές, πριν ακόμα από την καταχώρηση της αγωγής και ότι, με αυτό τον τρόπο, θέλουν να εισάξουν νέα στοιχεία με την προσθήκη ανταπαίτησης. Αναμφίβολα ο χρόνος υποβολής της αίτησης είναι ένας παράγοντας σχετικός για την έγκριση τέτοιου αιτήματος. Στην υπόθεση Astor Manufacturing and Exporting Co και άλλων ν. A.G. Levendis και ΄Αλλων

(1993)1 ΑΑΔ 726 ειπώθηκαν τα εξής αναφορικά με τον παράγοντα του χρόνου. «Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός. Δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Το ίδιο ισχύει για τον κάθε ένα από τη σειρά των παραγόντων που η νομολογία καθιέρωσε ως διαδραματίζοντας ρόλο. Η διακριτική εξουσία του δικαστηρίου ασκείται αφού συνυπολογισθούν τα σχετικά στο πλαίσιο των ιδιαιτεροτήτων της κάθε υπόθεσης.» ¨Ότι βέβαια υπάρχει κάποια καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος δεν υπάρχει αμφιβολία. Αν η αίτηση αποτελεί εκ των υστέρων σκέψεις των αιτητών, ως ισχυρίζονται οι καθ' ων η αίτηση, δεδομένου ότι ο αιτητής δεν αντεξετάστηκε κρίνω πως δεν χρειάζεται να ασχοληθώ. Από όσα παραθέτει ο αιτητής, το συμπέρασμα που εξάγεται είναι ότι θεωρούν τα εγειρόμενα ζητήματα πρωτόγνωρα και ότι δεν ήταν εύκολη η εξ' αρχής νομική τους προσέγγιση. Να προσθέσω πως τα πιο πάνω, αποτελούν στοιχεία μαρτυρίας που δεν αμφισβητήθηκαν. Όμως το ερώτημα που τίθεται είναι αν εκ προοιμίου η παρατηρούμενη καθυστέρηση καθώς και οι εξηγήσεις που δόθηκαν προς αυτή την κατεύθυνση, αποτελούν δίχως άλλο αρνητικά καταλυτικά για την αίτηση. Τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης διαδραματίζουν κυριαρχικό ρόλο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου. (Βαρδιάνος ν. Richards

(1998)1 AAΔ 698 και Evand Promotions Ltd κ.α. ν. Rutman (Αρ. 1)

(1998)1 ΑΑΔ 92). Στην Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 ΑΑΔ 934, υπεδείχθη πως η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα τροποποίησης είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Στην υπόθεση Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Ανδρέα Παύλου

(1995)1 ΑΑΔ 560, τονίστηκε πως το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου που πρέπει να ασκείται έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης. Ιδιαίτερα σημαντικά θεωρώ πως είναι και αυτά που ο λόρδος Denning M.R. ανέφερε στην υπόθεση Associated Leisure Ltd and Others v. Associated Newspapers Ltd

(1970)2 All E.R. 754. «Ξεκινώ με την αρχή, που είναι καλά καθιερωμένη, ότι μια τροποποίηση πρέπει να επιτρέπεται έστω και αν ζητείται αργά, αν είναι αναγκαία, για να αποδοθεί δικαιοσύνη μεταξύ των διαδίκων, καθ' όσον οποιαδήποτε δυσχέρεια θα ήθελε προκληθεί από αυτή μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα. Αυτή η αρχή ισχύει εδώ.» Με βάση τα πιο πάνω και κυρίως όσα αναφέρονται στην ένορκη δήλωση του αιτητή, κρίνω ότι δεν έχει καταδειχθεί κακοπιστία εκ μέρους των αιτητών στην υποβολή της αίτησης, έστω και αν έγινε με κάποια καθυστέρηση. Σημειώνω ακόμα ότι παρόλο που τέθηκε από τους καθ' ων η αίτηση ότι παραβλάπτονται τα δικαιώματα τους δεν έχει επεξηγηθεί, πώς και με ποιο τρόπο οποιαδήποτε δυσχέρεια προκληθεί ένεκα της τροποποίησης, δεν μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου ότι η δίκη δεν έχει αρχίσει ακόμα και ότι εν πάση περιπτώσει η πλευρά των εναγόντων δεν θα υποστεί οποιαδήποτε ζημιά ή βλάβη που να μην μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα. Κρίνω όμως πως πέραν των πιο πάνω, είναι σημαντικό να εξεταστούν και οι επιδιωκόμενες τροποποιήσεις. Αποτελεί γεγονός, ως αναφέρεται και στην ένσταση αλλά και στην γραπτή αγόρευση της κας. Σπύρου ότι με την επιδιωκόμενη τροποποίηση προστίθεται και ανταπαίτηση. Και τούτο βέβαια σε συνάρτηση με την ήδη καταχωρημένη υπεράσπιση. Είναι ακόμα η θέση των καθ ων η αίτηση ότι εισάγεται ουσιαστικά νέα υπεράσπιση. Εδώ θα πρέπει να παρεμβάλω ότι απλή ανάγνωση της υφιστάμενης υπεράσπισης, ουσιαστικά δεν περιέχει από άποψη ουσίας τις απαιτούμενες λεπτομέρειες που επιζητούνται να εισαχθούν. Με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις, όντως εισάγονται και εξειδικεύονται ισχυρισμοί και λεπτομέρειες που αφορούν τις βασικές θέσεις της υπεράσπισης. Όμως και στον βαθμό που θα ήθελε θεωρηθεί ότι εισάγονται νέοι ισχυρισμοί, τούτο είναι επιτρεπτό, αρκεί να μην μετατρέπεται ουσιωδώς ως προς τον χαρακτήρα του το δικόγραφο. Στο Annual Practice 1958 σελ. 627 υποδεικνύεται ότι : « The court will not refuse to allow an amendment simply because it introduces a new case ... But it will do so where the amendment would change the action into one of a substantially different character which would more conveniently be the subject of a fresh action « Στο ίδιο σύγγραμμα σελ. 624 υπάρχει το πιο κάτω απόσπασμα. « There will be difficulty, however, where there is ground for believing that the application is not made in good faith. Thus, if either party seeks to amend his pleading, by introducing for the first time allegations of fraud etc., the Court will ask why this new case was not presented originally; and may require to be satisfied as to the truth and substantiality of the proposed amendment. « Με την προτεινόμενη τροποποίηση οι αιτητές, και τούτο το μεταφέρω περιγραφικά, κάμνουν αναφορά σε συγκεκριμένες οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας που κατά τον ισχυρισμό τους αποτελεί έκφραση Δημόσιας Πολιτικής, τις οποίες οι ενάγοντες είχαν καθήκον να εφαρμόσουν. Παρέλειψαν να τις ακολουθήσουν και να τις υλοποιήσουν με αποτέλεσμα η μεταξύ τους συμφωνία να είναι άκυρη ή και ακυρώσιμη. Στην βάση αυτών των ισχυρισμών ανταπαιτούν διάταγμα του Δικαστηρίου που να κηρύττει άκυρη την μεταξύ τους συμφωνία. Να σημειώσω ότι αναφορά στις οδηγίες της Κεντρικής Τράπεζας γίνεται στις παραγράφους 3 και 5 της υφιστάμενης υπεράσπισης. Στην παράγραφο 7(α) γίνεται ακόμα αναφορά για παραβίαση των υποδείξεων της Κεντρικής Τράπεζας από τους ενάγοντες, ως μέρος των λεπτομερειών αμελείας που τους καταλογίζουν. Δεδομένων των στοιχείων αυτών, δεν θεωρώ ότι με τις επιδιωκόμενες τροποποιήσεις αλλάζει ο χαρακτήρας του δικογράφου και των ευρύτερων ισχυρισμών της υπεράσπισης, αλλά εξειδικεύονται με καλύτερες λεπτομέρειες οι θέσεις των εναγομένων. Έχω ήδη καταλήξει για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί, ότι το αίτημα δεν είναι κακόπιστο. Έχω εξετάσει επίσης τους λόγους που προβάλλονται, ως προς την ουσία των τροποποιήσεων, καθώς και αυτές καθ' εαυτές τις επιζητούμενες τροποποιήσεις. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις θεωρώ ότι συνιστούν σοβαρούς ισχυρισμούς που δεν μεταβάλλουν τον χαρακτήρα της υπεράσπισης. Έχω επίσης υπόψη μου αυτά που λέχθηκαν, πέραν των πιο πάνω, και στην υπόθεση Saba & Co (T.M.P) v. T.M.P. Agents

(1994)1 Α.Α.Δ. 426, ότι δηλαδή μια καλόπιστη αίτηση για τροποποίηση προς κάλυψη πραγματικής και σημαντικής ανάγκης δεν πρέπει να απορρίπτεται επειδή ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο, η καθυστέρηση δικαιολογήθηκε με αναφορά σε αβλεψία ή παραδρομή. Ή έστω σε πρωτόγνωρο ζήτημα, επί του οποίου βεβαίως δεν αποφασίζω, που επέδρασε στο θέμα του χρόνου υποβολής της αίτησης. Έχω εξετάσει την προτεινόμενη υπεράσπιση τόσο ως την ουσία των εισηγούμενων τροποποιήσεων, όσο και ως προς την υφιστάμενη. Είναι προφανές, αντιπαραβαλλόμενες, πως αν εγκριθεί το αίτημα η πλευρά της εναγομεέης θα μπορέσει να θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου όλα τα στοιχεία και δεδομένα, σημαντικό στοιχείο ως προς το ουσιαστικά ζητούμενο, που είναι οι διάδικοι να θέσουν ενώπιον του Δικαστηρίου τις πραγματικές τους διαφορές για να αποδοθεί στο τέλος της ημέρας δικαιοσύνη. (βλ Geto Ltd v. Πλοίου Vaslyayev (Αρ.4)

(1993)1 Α.Α.Δ.714) Η θέση των εναγόντων είναι ότι η συμπεριφορά των εναγομένων - αιτητών, εξεταζόμενη τόσο από την άποψη της ουσίας των προτεινόμενων τροποποιήσεων, όσο και από την σκοπιά της καθυστέρησης, οδηγεί ουσιαστικά και συνιστά κατάχρηση της διαδικασίας. Έχω ήδη καταλήξει ότι η αίτηση έγινε καλόπιστα και ότι η πλευρά των εναγόντων δεν θα υποστεί τέτοια ζημιά που δεν μπορεί να αποζημιωθεί με την καταβολή των εξόδων. Η καθυστέρηση που θα προκληθεί, εκ της τροποποίησης και μόνο, κρίνω ότι δεν θα είναι μεγάλη. Κατέληξα λοιπόν, κατόπιν στάθμισης και ζύγισης όλων των σχετικών παραγόντων, ότι η έγκριση του αιτήματος είναι προς το συμφέρον της δικαιοσύνης, που είναι και ο κυρίαρχος παράγοντας που διέπει σε αυτές τις περιπτώσεις την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Ως εκ τούτου το αίτημα εγκρίνεται ως η αίτηση. Τα έξοδα της αίτησης καθώς και όλα τα απολεσθέντα έξοδα ένεκα της τροποποίησης επιδικάζονται προς όφελος των εναγόντων - καθ' ων η αίτηση. Αφού υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή θα εγκριθούν από το Δικαστήριο και θα καταβληθούν στο τέλος της δίκης. Τροποποιημένη υπεράσπιση και ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 14 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος. Απάντηση στην υπεράσπιση και υπεράσπιση στην ανταπαίτηση να καταχωρηθεί σε διάστημα 14 ημερών από την καταχώρηση της τροποποιημένης υπεράσπισης και ανταπαίτησης. (Υπ.) Ν. Γιαπανάς, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Α.Λ.Ο. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο