TSIGARIDES ELECTRICAL CONSTRUCTIONS LTD ν. ΑΝΔΡΕΑ ΙΩΑΝΝΙΔΗ. κ.α., Αρ. Αγωγής: 7688/05, 22 Μαρτίου, 2007 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2007:A22 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Σταύρου, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 7688/05 Μεταξύ: TSIGARIDES ELECTRICAL CONSTRUCTIONS LTD Ενάγουσα και
- ΑΝΔΡΕΑ ΙΩΑΝΝΙΔΗ
- ΓΙΑΝΝΟΥΛΑ ΙΩΑΝΝΙΔΟΥ Εναγόμενοι ______________________ 22 Μαρτίου,
- Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κα Λευτέρη. Για τους Εναγόμενους: κ. Δανός. ΑΠΟΦΑΣΗ (EX-TEMPORE) Με την παρούσα αγωγή η ενάγουσα εταιρεία διεκδικεί από τους εναγόμενους 1 και 2 ποσό £253,00 σεντ το οποίο, ως αναφέρεται στο παρακλητικό της Έκθεσης Απαίτησης, αντιπροσωπεύει υπόλοιπο λογαριασμού. Στο σώμα της Έκθεσης Απαίτησης πέραν του υπολοίπου (κατάστασης) λογαριασμού γίνεται αναφορά στην έκδοση τιμολογίου και σε οφειλές. Με την καταχωρηθείσα Υπεράσπιση οι εναγόμενοι δεν παραδέχονται την κατ΄ ισχυρισμό οφειλή, διατεινόμενοι ότι καμία χρέωση, τιμολόγιο ή λογαριασμός δεν παραμένει ανικανοποίητος. Προχωρούν μάλιστα και στην υποβολή ανταπαίτησης για ποσό £450,00 την οποία όμως εγκατέλειψαν στην πορεία με ρητή δήλωση του ιδίου του εναγόμενου 1 την οποία σιγόνταρε ο συνήγορος του. Πριν προχωρήσω πάρα πέρα, θα πρέπει με λύπη να επισημάνω, ότι τα δικόγραφα στην υπό συζήτηση υπόθεση δεν χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη σαφήνεια και ευκρίνεια. Ούτε και υπάρχει σ' αυτά η αναγκαία συγκρότηση θέσεων και ισχυρισμών, στοιχεία που κανονικώς εχόντων των πραγμάτων, θα πρέπει όχι απλώς να ενυπάρχουν στα δικόγραφα αλλά και να τα χαρακτηρίζουν. Η υφιστάμενη κατάσταση των δικογράφων δεν έχει συμβάλει στην αποκρυστάλλωση των επίδικων θεμάτων και τελικώς δεν έχει διευκολύνει την ορθή απονομή της δικαιοσύνης. Κατά την ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν δύο μάρτυρες, ο διευθυντής της ενάγουσας εταιρείας Νεόφυτος Τσιγαρίδης και ο εναγόμενος 1, Ανδρέας Ιωαννίδης. Σχόλια και αναφορές σχετικά με την ποιότητα της δοθείσας μαρτυρίας θα γίνουν στη συνέχεια. Σ' αυτό το σημείο όμως προέχει να γίνει μια ενδελεχής εξέταση της βάσης της αγωγής, ως αυτή αναφύεται μέσα από την καταχωρηθείσα Έκθεση Απαίτησης. Τα δικόγραφα ως γνωστό αποτελούν τη βάση της δίκης. Απ΄ αυτή τη βάση δεν επιτρέπεται καμία εκτροπή ή παρέκκλιση. Στην υπόθεση Βραχίμη ν. Κουλουμπρή
(1992)1 Α.Α.Δ. 836, 839 αναφέρονται χαρακτηριστικά τα ακόλουθα: "H δικογραφία συνιστά το θεμέλιο της δίκης και αποτελεί το αποκλειστικό μέσο για τον προσδιορισμό των επιδίκων θεμάτων. Η σημασία των εγγράφων προτάσεων συνοψίζεται στο απόσπασμα που ακολουθεί από την απόφαση Παπαγεωργίου ν. Λούη Κλάππα (Investments Services Ltd) (Πολιτική Έφεση 7367, αποφασίστηκε στις 14/1/90 και θα δημοσιευτεί στους τόμους
(1990)1 Α.Α.Δ.):- "Οι αρχές του δικονομικού δικαίου περιορίζουν τα επίδικα θέματα σε εκείνα τα οποία προσδιορίζονται από τη δικογραφία (δηλαδή την απαίτηση, την υπεράσπιση και την απάντηση όπου υπάρχει). Ο επακριβής προσδιορισμός των επιδίκων θεμάτων συναρτάται άμεσα με το αντιπαραθετικό σύστημα δίκης που ισχύει στο δικαιϊκό μας σύστημα και είναι απόρροια της φυσικής δικαιοσύνης που επιβάλλει τη διασφάλιση του δικαιώματος διαδίκου για ουσιαστική ευκαιρία απάντησης στις θέσεις και ισχυρισμούς του αντιδίκου του. Η δίκη δρομολογείται, όπως επιγραμματικά ανάφερε ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Βασιλειάδης στην υπόθεση Homeros Th. Courtis and Others v. Panos K. Iasonides
(1970)1 C.L.R. 180, (βλέπε επίσης Christakis Loucaides v. C.D. Hay and Sons Ltd
(1971)1 C.L.R. 134) κατά μήκος των γραμμών που οριοθετεί η δικογραφία και η δίκη διατρέχει την ίδια πορεία όπως και το τραίνο κατά μήκος των προκαθορισμένων γραμμών της διαδρομής." Οι προαναφερθείσες αρχές είναι ιδιαίτερα έντονες, ανελαστικές θα έλεγα, σ' ότι αφορά τη δικογραφηθείσα βάση αγωγής. Δεν είναι δυνατό να προβάλλεται στο δικόγραφο μια βάση αγωγής και κατά την ακρόαση να προωθείται άλλη. Εδώ η δεσπόζουσα βάση αγωγής, ως προκύπτει όχι μόνο από το σώμα αλλά και από το παρακλητικό της Έκθεσης Απαίτησης, είναι το υπόλοιπο λογαριασμού. Το υπόλοιπο λογαριασμού όμως, υπό τη στενή έννοια του όρου, δεν αποτελεί νομικά αποδεκτή βάση αγωγής (βλ. D and G Products Ltd v. Premixco Asphalting Company Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 263). Βάση αγωγής μπορεί να αποτελέσει ο εκκαθαρισμένος λογαριασμός (account stated), δηλαδή ο προελεγμένος και προσυμφωνημένος λογαριασμός μεταξύ των διαδίκων. Αλλιώς, όταν μια αγωγή στηρίζεται σε μη συμφωνημένο υπόλοιπο λογαριασμού, τα στοιχεία και οι καταχωρήσεις που εμφαίνονται στην κατάσταση λογαριασμού, θα πρέπει απαρέγκλιτα να αποδειχθούν ένα προς ένα (βλ. A I Mantovani and Sons Ltd v. Christis Travel & Tourism Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 156 και Marketrends Insurance Ltd v. Μιχαήλ, Πολ. Έφεση 11591 ημερ. 27.7.06). Στην προκειμένη περίπτωση, κατά την ακρόαση δεν έγινε καμία αναφορά από τον μοναδικό μάρτυρα της ενάγουσας σε υπόλοιπο λογαριασμού. Δεν προσκομίστηκε κατάσταση λογαριασμού. Δεν έγινε αναφορά σε αποστολή, παράδοση ή προσυμφωνημένη κατάσταση λογαριασμού. Ομοίως καμία επεξήγηση των όποιων επιμέρους καταχωρήσεων δεν δόθηκε, πράγμα υπό τις περιστάσεις αναμενόμενο, αφού εξέλειπε το υπόβαθρο αυτών των καταχωρήσεων, δηλαδή η ίδια η κατάσταση. Ως ανάφερα και προηγουμένως, στην Έκθεση Απαίτησης γίνεται επίσης αναφορά και σε έκδοση τιμολογίου. Πράγματι, κατά την ακροαματική διαδικασία έγινε από το μάρτυρα της ενάγουσας εκτενής αναφορά σε τιμολόγιο το οποίο μάλιστα προσκομίστηκε ως τεκμήριο 3. Να σημειώσω ότι η μονομερής έκδοση (ανυπόγραφου) τιμολογίου δεν αποτελεί αυτοτελή βάση αγωγής και δεν έχει αφ' εαυτής καμιά αποδεικτική αξία (βλ. Παναγιώτης Μαστρής Λτδ ν. Σωκράτους
(2000)1 Α.Α.Δ.128). Ένα τιμολόγιο είναι σημαντικό όταν αντικατοπτρίζει τη συμφωνία μεταξύ των μερών και αποτελεί αντανάκλαση των προσφερθεισών υπηρεσιών ή εμπορευμάτων, αναλόγως της περίπτωσης. Εδώ το τιμολόγιο είναι ανυπόγραφο και επομένως δεν υπάρχει καμία έγγραφη απόδειξη αποδοχής του περιεχομένου του από τους εναγόμενους. Πέραν τούτου δεν δέχομαι τη θέση ότι το τιμολόγιο στάλθηκε ή δόθηκε στους εναγόμενους κατά ή περί τον χρόνο που αναφέρεται σ' αυτό. Ούτε ότι οι εναγόμενοι ζήτησαν και προσυμφώνησαν τις υπηρεσίες που αναφέρονται στο τιμολόγιο και πολύ περισσότερο το χρεωθέν, βάσει του τιμολογίου, ποσό. Με αυτά ως δεδομένα δεν μπορεί να πετύχει βάση αγωγής στηριζόμενη σε τιμολόγιο, δηλαδή συμφωνία μεταξύ των μερών τόσο σε ότι αφορά τις προσφερθείσες υπηρεσίες όσο και σε ότι αφορά το ύψος της χρέωσης. Βάση αγωγής που θα μπορούσε ενδεχομένως να προωθείτο από πλευράς ενάγουσας θα ήταν αξίωση για εύλογη αμοιβή. Τέτοια βάση αγωγής όμως δεν προβάλλεται στην Έκθεση Απαίτησης. Επομένως η όποια δοθείσα μαρτυρία προερχόμενη από το Μ.Ε.1, στοχευμένη προς την κατεύθυνση αυτή είναι εκτός δικογράφων και θα πρέπει έτσι να αγνοηθεί από το Δικαστήριο. Οι πιο πάνω επισημάνσεις ήδη έχουν σφραγίσει την τύχη και πορεία αυτής της υπόθεσης. Για σκοπούς ωστόσο πληρότητας αξίζει να επισημάνω πως ακόμα και αν υπήρχε δικογραφημένη βάση αγωγής και μαρτυρία που να σχετίζετο μ΄ αυτή, πάλι θα απέρριπτα την υπόθεση στηριζόμενος στην αξιολόγηση της μαρτυρίας. Η αξιολόγηση είναι εγχείρημα λεπτό και δύσκολο. Δεν υπάρχουν εκ προοιμίου ειλικρινείς και ανειλικρινείς μάρτυρες έτσι ώστε να διαχωριστούν οι μεν από τους δε και εύκολα να εξαχθούν συμπεράσματα. Ούτε και η αλήθεια είναι αποκλειστικό προνόμιο του οποιουδήποτε. Όλοι, επί ίσοις όροις, κρίνονται από τη συμπεριφορά και το λόγο που εκφέρουν από το εδώλιο του μάρτυρα. Για επιτέλεση του προαναφερθέντος έργου, το Δικαστήριο επιστρατεύει τις εμπειρίες και την πείρα του και εφαρμόζει καθιερωμένες από τη νομολογία αρχές αξιολόγησης. Εφαρμόζοντας τις πιο πάνω αρχές, εκδηλώνω την αρνητική εντύπωση που μου προξένησε ο Μ.Ε.
- Πέραν του απρόθυμου και σε κάποιες περιπτώσεις επιθετικού τρόπου με τον οποίο κατέθετε, η μαρτυρία του είναι σε κάποια σημεία ανακόλουθη ενώ σε κάποια άλλα είναι και αντιφατική. Να δώσω μερικά παραδείγματα. Στην κυρίως εξέταση ο μάρτυρας ανέφερε πως έγιναν τρεις επισκέψεις στο σπίτι των εναγομένων και προσδιόρισε χρονικά το πότε έγιναν αυτές οι επισκέψεις. Συγκεκριμένα ανέφερε πως έγιναν στις 27.12.04, 5.4.05 και 20.4.
- Διευκρίνισε στη συνέχεια ότι οι δύο πρώτες επισκέψεις έγιναν από τον ίδιο ενώ η τρίτη έγινε από υπαλλήλους της ενάγουσας. Στην αντεξέταση όμως, ερωτηθείς σχετικά από τον συνήγορο υπεράσπισης, ανέφερε ότι η επίσκεψη των υπαλλήλων (η κατ΄ ισχυρισμό εργασία των οποίων αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος του χρεωθέντος ποσού βάσει του τιμολογίου) δεν έγινε στις 20.4.05 αλλά στις 20.3.05 (περίπου). Μάλιστα επ΄ αυτού ήταν ιδιαίτερα έντονος υποδεικνύοντας πως η 20.4.05 ήταν απλώς η ημερομηνία έκδοσης του τιμολογίου και πως η ενάγουσα δεν συνηθίζει να εκδίδει αυθημερόν ή άμεσα τα τιμολόγια της. Όσον αφορά τις δικές του επισκέψεις, παρά το ότι στην κυρίως εξέταση προσδιόρισε με απόλυτη ακρίβεια το πότε έγιναν, κατά την αντεξέταση όλως αιφνιδίως ξέχασε, παραπέμποντας σε κάποιες σημειώσεις, τις οποίες όμως δεν είχε μαζί του στο Δικαστήριο για να ενθυμηθεί. Περαιτέρω προσδιορίζοντας τη φύση των εκτελεσθεισών εργασιών ανέφερε ότι επρόκειτο για εγκατάσταση φωτιστικών, πολυελαίων, αλλά και επιδιόρθωση κάποιου προβλήματος της θέρμανσης του πατώματος. Αυτές είναι οι μόνες αναφορές που έγιναν στην κυρίως εξέταση - γραπτή κατάθεση που κατετέθη. Στην αντεξέταση όμως (ως επίσης και στο τιμολόγιο-τεκμήριο 3) προστέθηκαν κι άλλες. Έγινε λόγος για εργασίες και επακόλουθη χρέωση σχετικά με πρόβλημα στο πιεστικό σύστημα αλλά και για την τοποθέτηση κάποιου φωτιστικού (λάμπας), προφανώς στην οροφή της κατοικίας. Πέραν των πιο πάνω κατά την κυρίως εξέταση (βλ. παράγραφος 11 της γραπτής του κατάθεσης), αναφερόμενος στο πρόβλημα που είχε η θέρμανση πατώματος ανέφερε πως, σε συνεργασία με τους ανθρώπους που την εγκατέστησαν, χειρίστηκε το πρόβλημα και το επέλυσε. Στο τιμολόγιο όμως (τεκμήριο 3) αναφέρεται στην τελική χρέωση, πως η θέρμανση του πατώματος τελικά δεν είχε τίποτε. Παρά ταύτα όμως χρεώνεται ποσό £
- Ενόψει όλων των πιο πάνω αλλά και της εν γένει αρνητικής εντύπωσης που μου προκάλεσε ο Μ.Ε.1 απορρίπτω τη μαρτυρία του. Αντιθέτως ο εναγόμενος 1 κατέθεσε με φυσικότητα, παραστατικότητα και αυθορμητισμό, στοιχεία ειλικρίνειας και φιλαλήθειας. Δεν υπέπεσε σε αντιφάσεις ουσίας και δε δίστασε να απαντήσει όλες τις ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν. Αποδέχομαι έτσι τη μαρτυρία του ως αξιόπιστη. Με βάση αυτή την αξιολόγηση η υπόθεση πάλι παραμένει χωρίς στοιχειοθέτηση και θα πρέπει έτσι να απορριφθεί. Στη βάση όλων των πιο πάνω, η αγωγή απορρίπτεται. Ομοίως απορρίπτεται και η ανταπαίτηση ως εγκαταλειφθείσα. Όσον αφορά τα έξοδα, αν και κατά κανόνα ακολουθούν το αποτέλεσμα, στην προκειμένη περίπτωση έχοντας υπόψη μου ότι έχει απορριφθεί τόσο η απαίτηση όσο και η ανταπαίτηση, θεωρώ δικαιότερο η κάθε πλευρά να επωμισθεί τα έξοδα της. (Υπ.) ......... Στ. Σταύρου, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ, Πρωτοκολλητής /νχ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο