Χλόης Ανδρέα Πατάτσου ν. Άχμετ Χίλμη κ.α., Αγωγή Αρ. 951/07, 8.6.07 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2007:A53 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Μ. Χριστοδούλου, Π.Ε.Δ. Αγωγή Αρ. 951/07 Μεταξύ: Χλόης Ανδρέα Πατάτσου, από Λευκωσία Ενάγουσας - και -
- Άχμετ Χίλμη, από Λάρνακα
- Νάντιας Άχμετ Χίλμη, από Λάρνακα Εναγομένων Αίτηση της ενάγουσας ημερ. 8.2.07 για ενδιάμεσο απαγορευτικό διάταγμα Ημερομηνία: 8.6.07 Εμφανίσεις: Για ενάγουσα/αιτήτρια: κ. Κουκούνης Για εναγόμενους/καθ΄ ων: κ. Πελεκάνος ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Στις 11.1.06 η 74χρονη ενάγουσα (στο εξής η αιτήτρια) μεταβίβασε δυνάμει δωρεάς το κτήμα της αρ. εγγραφής 4/1437, Φ/Σχ. 21/550102, τεμ. 1019 στην Παλλουριώτισσα (στο εξής το κτήμα) στην εγγονή της εναγόμενη 2, διατηρώντας το δικαίωμα να κατοικεί στο σπίτι του κτήματος εφ΄ όρου ζωής. Ένα μήνα μετά, στις 6.2.07, εκδόθηκε και ο σχετικός τίτλος. Είναι θέση της αιτήτριας ότι η πιο πάνω δωρεά δεν έγινε με την ελεύθερη θέλησή της, αλλά ήταν αποτέλεσμα εξαναγκασμού και/ή ψυχικής πίεσης και/ή απάτης και/ή δόλου και/ή ψευδών παραστάσεων των εναγομένων (στο εξής οι καθ΄ ων η αίτηση), γι΄ αυτό προχώρησε εναντίον τους με αγωγή για ακύρωση της μεταβίβασης, επανεγγραφή του κτήματος επ΄ ονόματι της και αποζημιώσεις. Δεν περιορίσθηκε, όμως, μόνο σε έγερση αγωγής. Ταυτόχρονα με την καταχώριση του γενικά οπισθογραφημένου κλητηρίου εντάλματος καταχώρισε και αίτηση δια κλήσεως - η οποία βασίζεται στο άρθρο 32 του Περί Δικαστηρίων Νόμου 14/60, στα άρθρα 1-9 του περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου, Κεφ.6 και σε πρόνοιες του Περί Συμβάσεως Νόμου, Κεφ. 149 - επιδιώκοντας την έκδοση προσωρινού διατάγματος, με το οποίο να απαγορεύεται στους καθ΄ ων «να πωλήσουν, δωρίσουν, ενοικιάσουν, υποθηκεύσουν, διαθέσουν, εκμεταλλευθούν ή με οποιονδήποτε τρόπο αποξενώσουν» το κτήμα, μέχρι την εκδίκαση της αγωγής. Η αίτηση, η οποία προσέκρουσε σε ένσταση των καθ΄ ων, συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της αιτήτριας στην οποία, βασικά, διατείνεται τα ακόλουθα:- Το Δεκέμβριο του 2005 υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο και μεταφέρθηκε από τον εναγόμενο 1, πρώην σύζυγο μιας από τις θυγατέρες της και πατέρα της εναγόμενης 2, στο Νοσοκομείο για περίθαλψη. Παρέμεινε εκεί μία εβδομάδα και στη συνέχεια ο εναγόμενος 1 τη μετέφερε στο σπίτι του στην Ορμήδεια «δήθεν για να την φροντίζει». Οι σκοποί του, όμως, ήταν άλλοι. Εκμεταλλευόμενος την άσχημη σωματική και ψυχική της κατάσταση και το γεγονός ότι έπαιρνε φάρμακα, άρχισε να της ασκεί καθημερινά αφόρητες πιέσεις για να κάμει διαθήκη με δικαιούχους τα παιδιά του. Έφτασε, μάλιστα, στο σημείο να την απειλήσει ότι αν δεν αποφάσιζε μέσα σε 24 ώρες να κάνει διαθήκη έπρεπε να φύγει από το σπίτι του. Σαν αποτέλεσμα των πιο πάνω, συνεχίζει, αναγκάσθηκε να υποκύψει και τον Ιανουάριο του 2006 ο εναγόμενος 1 την πήρε σε δικηγόρο του, όπου της ζητήθηκε η ταυτότητα της. Αντί όμως να γίνει διαθήκη, οι καθ΄ ων την μετέφεραν στις 11.1.06 στο Κτηματολόγιο Λάρνακας όπου υπόγραψε κάποια χαρτιά, τα οποία οι καθ΄ων «ψευδώς, παραπλανητικά, ύπουλα και παράνομα» της παρουσίασαν ως διαθήκη. Η σε βάρος της, όμως, απάτη αποκαλύφθηκε το καλοκαίρι του 2006, όταν ο γιος της ήρθε από την Αγγλία και την πήρε σε δικηγόρους οι οποίοι, αφού ενημερώθηκαν από την ίδια για το τι έγινε, έκαμαν έρευνα στο Κτηματολόγιο που έφερε στο φως ότι δεν έγινε διαθήκη αλλά δωρεά στην εναγόμενη 2 «αφήνοντας την να κατοικεί εκεί όσο ζει». Μετά την πιο πάνω αποκάλυψη, καταλήγει, ζήτησε μέσω των δικηγόρων της από τους καθ΄ ων να της επαναμεταβιβάσουν το κτήμα, κάτι που αρνήθηκαν να πράξουν. Γι΄ αυτό ζητά την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος, γιατί υπάρχει πιθανότητα ότι οι καθ΄ ων «ίσως το μεταβιβάσουν ή το αποξενώσουν με κάποιο άλλο τρόπο σε άλλο συγγενικό πρόσωπο ή σε οποιονδήποτε τρίτο», κάτι που θα καταστήσει την αγωγή χωρίς αντικείμενο με αποτέλεσμα να υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά, η οποία δεν μπορεί να αποτιμηθεί σε χρήμα. Οι καθ΄ ων με την ένστασή τους προβάλλουν διάφορους λόγους στη βάση των οποίων η αίτηση πρέπει να απορριφθεί, λόγοι που υποστηρίζονται από ενόρκους δηλώσεις των ιδίων. Περιστρέφονται, βασικά, γύρω από 4 θέματα. Τα ακόλουθα:
- Η αιτήτρια δεν αποκαλύπτει καλό αγώγιμο δικαίωμα ή βάση αγωγής, δεν υπάρχει ορατό ενδεχόμενο επιτυχίας της αγωγής, ούτε έχει καταδείξει ότι θα υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά σε περίπτωση μη έκδοσης του διατάγματος. Είναι φανερό ότι ο πιο πάνω λόγος αναφέρεται στις τρεις γνωστές προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Ν.14/60, σε συσχετισμό με τις αντίστοιχες των άρθρων 4 και 5 του Κεφ.
- Σε σχέση δε με αυτόν διατείνονται, βασικά, τα ακόλουθα: Η αιτήτρια είναι μητέρα τεσσάρων παιδιών αλλά μόνο ο εναγόμενος 1 και τα πέντε παιδιά του ενδιαφέρονταν γι΄ αυτή, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί μεταξύ αιτήτριας και εναγομένης 2 πολύ καλή σχέση. Το Δεκέμβρη του 2005 η αιτήτρια υπέστη ελαφρύ εγκεφαλικό επεισόδιο και κατόπιν ρητής εντολής του θεράποντα ιατρού, αλλά και δικής της επιθυμίας, μεταφέρθηκε στο σπίτι του εναγόμενου 1 στην Ορμήδεια, όπου την φρόντιζε καθημερινά η εναγόμενη
- Τέλος του ιδίου μήνα, η αιτήτρια ανάφερε στον εναγόμενο 1 ότι ήθελε να κάμει διαθήκη και ν΄ αφήσει το κτήμα στην εναγόμενη 2, κάτι που είχε πει και σε άλλες περιπτώσεις κατά το παρελθόν. Ο εναγόμενος 1, ενεργώντας σύμφωνα με τις επιθυμίες της, τη μετέφερε στο Δικηγόρο Ε. Πελεκάνο όπου είχε κατ΄ ιδίαν συνάντηση μαζί του. Της εξήγησε ότι αν έκαμνε διαθήκη θα μπορούσαν τα παιδιά της να την προσβάλουν και κατέληξαν να γίνει δωρεά, με δικαίωμα να κατοικεί στο σπίτι του κτήματος εφ΄ όρου ζωής. Για την κατάληξη αυτή ενημερώθηκε στη συνέχεια και ο ίδιος. Κατ΄ ακολουθία των πιο πάνω ο δικηγόρος Ε. Πελεκάνος, ενεργώντας με οδηγίες της αιτήτριας, ετοίμασε τα σχετικά έγγραφα και στις 10.1.06 μετέβησαν όλοι μαζί στο Κτηματολόγιο Λάρνακας για να γίνει η μεταβίβαση. Δεν έγινε όμως, λόγω προβλημάτων με την ταυτότητα της αιτήτριας, γι΄ αυτό ξαναπήγαν και την επομένη. Κατ΄ αυτή η αιτήτρια μεταβίβασε δυνάμει δωρεάς το κτήμα στην εναγόμενη 2 με δικαίωμα να κατοικεί στο σπίτι εφ΄ όρου ζωής, αφού «ρητά και κατ΄ επανάληψη» της εξηγήθηκε από την κτηματολογικό λειτουργό η φύση της πράξης. Όλα τα πιο πάνω επιβεβαιώνονται και με γραπτή δήλωση του δικηγόρου Ε. Πελεκάνου (τεκμ. Β της ένορκης δήλωσης του εναγόμενου 1), για να τονισθεί ότι η αιτήτρια προχώρησε στη δωρεά με την ελεύθερη βούλησή της και λόγω των σχέσεων της με την εναγόμενη
- Μετά τη διενέργεια της δωρεάς, ισχυρίζονται οι καθ΄ ων, η αιτήτρια συνέχισε να διαμένει στο σπίτι τους για κάποιο διάστημα, αλλά στη συνέχεια εξέφρασε την επιθυμία να την μεταφέρουν στο σπίτι της, όπως και έγινε. Συνέχισαν, όμως, να την επισκέπτονται συχνά και να την φροντίζουν, αλλά λίγο μετά το Πάσχα την ξαναπήραν στο σπίτι τους γιατί έπαθε γάγγραινα. Μάλιστα, οι φροντίδες της εναγόμενης 2 ήταν τόσο σχολαστικές που σ΄ αυτές οφείλεται το ότι «σώθηκε» το πόδι της και προκειμένου να είναι κοντά τους στάληκε από την αιτήτρια, στις 15.7.06, επιστολή σε Υπουργό (Τεκμ. Γ της ένορκης δήλωσης του εναγόμενου 1) με την οποία ζητούσε να της παραχωρηθεί οικία στον προσφυγικό συνοικισμό Δεκέλειας. Η πιο πάνω κατάσταση, καταλήγουν οι καθ΄ ων, ανατράπηκε τον Αύγουστο του 2006, όταν μετά από 30 χρόνια απουσίας ήλθε στην Κύπρο από την Αγγλία ο γιος της. Αυτός την έπεισε να επαναδιεκδικήσει το κτήμα, προκειμένου να κτίσει πολυκατοικία και μάλιστα προτάθηκε στους καθ΄ ων να το επιστρέψουν στην αιτήτρια με αντάλλαγμα ένα διαμέρισμα. Δεν δέχτηκαν και η υπόθεση κατέληξε σε δικηγόρους. Στη βάση των πιο πάνω προβάλλουν την θέση ότι η αιτήτρια δεν αποκαλύπτει καλό αγώγιμο δικαίωμα, ούτε τεκμηριώνει ανεπανόρθωτη ζημιά, «εφόσον δεν υπάρχει περίπτωση να εκδιωχθεί από το επίδικο ακίνητο λόγω εμπράγματου βάρους προς όφελος της πράγμα που δεν κατέστη σαφές προς το Δικαστήριο».
- Η αιτήτρια δεν προσήλθε με καθαρά χέρια στο Δικαστήριο γιατί δεν προέβη σε πλήρη αποκάλυψη των γεγονότων. Το λόγο αυτό οι καθ΄ ων τον στηρίζουν στο ότι (α) η αιτήτρια δεν αποκάλυψε ότι η δωρεά ήταν αποτέλεσμα ανεξάρτητης νομικής συμβουλής, (β) ότι για να γίνει επισκέφθηκαν δύο φορές το Κτηματολόγιο και (γ) ότι διατήρησε εμπράγματο δικαίωμα επί της κατοικίας του κτήματος, γεγονός που δεν αποκαλύπτει με σαφήνεια στην ένορκη της δήλωση.
- Ότι παρήλθε μεγάλο χρονικό διάστημα από τη μεταβίβαση του κτήματος. Η δωρεά, διατείνονται, έγινε στις 11.1.06, ενώ η αιτήτρια διαμαρτυρήθηκε για πρώτη φορά (μετά την επίσκεψη του γιου της) τον Αύγουστο του
- Στο διάστημα αυτό δήλωνε ευχαριστημένη για τη δωρεά, γιατί μόνο η εναγόμενη 2 νοιάστηκε γι΄ αυτή. Ολ΄ αυτά, ισχυρίζονται, καταδεικνύουν ότι «υιοθέτησε πλήρως τη δωρεά» και
- Ότι το αιτούμενο διάταγμα δεν μπορεί να στρέφεται εναντίον του εναγόμενου
- Ο λόγος αυτός, κατά την άποψή μου, είναι βάσιμος. Εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του κτήματος είναι η εναγόμενη
- Αυτή μόνο μπορεί να το πωλήσει, δωρίσει, διαθέσει κλπ κι όχι ο εναγόμενος
- Έπεται ότι η αίτηση κακώς στρέφεται και εναντίον του εναγόμενου 1, τη στιγμή που αυτός προσωπικά σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να προβεί σε οποιαδήποτε από τις πράξεις, τις οποίες αποβλέπει να εμποδίσει το αιτούμενο διάταγμα. Κατ΄ ακολουθία τούτου η αίτηση εναντίον του εναγόμενου 1 είναι καταδικασμένη σε απόρριψη. Στο στάδιο των αγορεύσεων οι ευπαίδευτοι συνήγοροι ανέπτυξαν τις εκατέρωθεν θέσεις τους, με αναφορά στα γεγονότα της υπόθεσης και τις καθιερωθείσες από τη Νομολογία νομικές αρχές. Περιεκτικά, θέση του κ. Κουκούνη είναι ότι η αιτήτρια προσήλθε στο Δικαστήριο με καθαρά χέρια και στη βάση των γεγονότων της υπόθεσης ικανοποιούνται όλες οι προϋποθέσεις για έκδοση του αιτουμένου διατάγματος. Επεσήμανε, επί του προκειμένου, ότι αν πωληθεί ή επιβαρυνθεί το κτήμα θα απωλεσθεί το αντικείμενο της αγωγής και θα είναι αδύνατο να αποδοθεί δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο. Με τη σειρά του ο κ. Πελεκάνος τόνισε, κυρίως, τρία σημεία. Το πρώτο, ότι η αιτήτρια εσκεμμένα δεν αποκάλυψε ότι η δωρεά ήταν αποτέλεσμα ανεξάρτητης νομικής συμβουλής και ότι είναι εξασφαλισμένη με εμπράγματο βάρος. Το να δηλώνει, υποστήριξε, ότι «οι καθ΄ ων την άφησαν να κατοικεί μέσα στο σπίτι για όσο καιρό θα ζούσε», χωρίς να αποκαλύπτει ξεκάθαρα την ύπαρξη του εμπράγματου βάρους, εξισώνεται με απόκρυψη. Το δεύτερο, η αγωγή δεν έχει πιθανότητα επιτυχίας γιατί στηρίζεται σε δόλο ή απάτη ή ψυχική πίεση του εναγόμενου 1, χωρίς να δίδονται οι αναγκαίες λεπτομέρειες ότι η εναγόμενη 2 γνώριζε ή συνήργησε στην ισχυριζόμενη επιλήψιμη συμπεριφορά. Παρέπεμψε, σχετικά, στο σύγγραμμα Chitty on Contracts, έκδοση 1998 παρ. 367 υπό τον τίτλο «undue influence by third parties». Τέλος, τα περιστατικά της υπόθεσης είναι τέτοια που σε περίπτωση που δεν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα η αιτήτρια δεν θα υποστεί ανεπανόρθωτη ζημιά, λόγω του ότι έχει εμπράγματο δικαίωμα επί του κτήματος. Μελέτησα με προσοχή τις εκατέρωθεν θέσεις και επιχειρήματα, έχοντας προς τούτο υπόψη το περιεχόμενο των εκατέρωθεν ενόρκων δηλώσεων και το σύνολο των στοιχείων που έχουν τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Κρίνω ότι προηγείται η εξέταση του 2ου (ανωτέρω) θέματος, αν δηλαδή η αιτήτρια δεν προσέφυγε στο Δικαστήριο με καθαρά χέρια ή δεν αποκάλυψε όλα τα ουσιώδη γεγονότα που αφορούν την υπόθεση. Είναι καλά γνωστό ότι αυτός που προσφεύγει στο Δικαστήριο για θεραπεία του Δικαίου της Επιείκειας πρέπει να προσέρχεται με καθαρά χέρια, έννοια που περιλαμβάνει και το καθήκον αποκάλυψης όλων των ουσιωδών γεγονότων που αφορούν την υπόθεση (βλ. μεταξύ άλλων, United Perlite Industries Ltd v. Sayakhat Air Company
(2002)1(B) AAΔ.938, Μαυρομμάτης ν. Μιχαήλ
(2001)1(Α) ΑΑΔ 467). Παράβαση του καθήκοντος αυτού επιφέρει, άνευ ετέρου, την άρνηση του Δικαστηρίου να χορηγήσει την αιτούμενη θεραπεία ή, αν την έχει χορηγήσει, να την ακυρώσει. Η αρχή όμως αυτή εφαρμόζεται σε μονομερείς αιτήσεις, ενώ η παρούσα είναι δια κλήσεως. (Βλ. Πιττάκα ν. Γ & B Χατζηδημοσθένους Λτδ
(2004)1 (Γ) ΑΑΔ 1895. Εν πάση περιπτώσει, κρίνω ότι η σχετική θέση των καθ΄ ων δεν ευσταθεί για τους πιο κάτω λόγους:- (α) Το κατά πόσο η δωρεά ήταν αποτέλεσμα ανεξάρτητης νομικής συμβουλής είναι θέμα που συναρτάται με τον τρόπο που λειτούργησε ο εν λόγω δικηγόρος, κάτι που δεν μπορεί να κριθεί στο παρόν στάδιο. Το θέμα αυτό θα κριθεί αφού δοθεί στους διαδίκους η ευκαιρία να θέσουν ενώπιον του Δικαστηρίου με μαρτυρία το σύνολο των περιστατικών που συνθέτουν την υπόθεση (βλ. Κεφάλας κ.α. ν. Νικόλα
(2000)1 (Β) ΑΑΔ 1226). (β) Το ότι η αιτήτρια δεν αναφέρει στην ένορκη της δήλωση ότι πήγαν δύο φορές στο Κτηματολόγιο δεν συνιστά, κατά την άποψή μου, απόκρυψη τέτοιας μορφής που να οδηγεί στην καταλυτική συνέπεια που επιφέρει η απόκρυψη ουσιώδους γεγονότος. Το ουσιώδες, και το αναφέρει αυτό, είναι ότι στις 11.1.06 οι καθ΄ων την μετέφεραν στο Κτηματολόγιο όπου υπόγραψε τα σχετικά έγγραφα και (γ) Το ότι στην ένορκη της δήλωση (παρ.9) χρησιμοποιεί τη φράση «.. αφήνοντας με να κατοικώ εκεί όσο ζω.» και δεν δηλώνει ρητά ότι η δωρεά έγινε με ταυτόχρονη εγγραφή επί του κτήματος δικαιώματος οίκησης είναι άνευ σημασίας. Οποιοσδήποτε με στοιχειώδεις νομικές γνώσεις θα αντιλαμβανόταν, διαβάζοντας τη συγκεκριμένη παράγραφο, ότι η δωρεά που έγινε συνοδευόταν με την εγγραφή του εν λόγω δικαιώματος επί του κτήματος. Για όλα τα πιο πάνω ο σχετικός λόγος ένστασης δεν ευσταθεί και απορρίπτεται. Ακολουθεί η εξέταση του πρώτου ζητήματος, αν δηλαδή η αιτήτρια, με όσα έχει παρουσιάσει, έχει καταδείξει ότι ικανοποιούνται οι τρεις προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Νόμου 14/60 σε συσχετισμό με τις αντίστοιχες των άρθρων 4 και 5 του Κεφ. 6. Η διαπλοκή των προϋποθέσεων των πιο πάνω άρθρων εξετάσθηκε στην υπόθεση Κυτάλα κ.α. ν. Χρυσάνθου κ.α.
(1996)1 ΑΑΔ. 253, που ξεκαθάρισε την (εσφαλμένη μέχρι τότε) αντίληψη για σωρευτική ικανοποίηση των προϋποθέσεων του άρθρου 32 με το άρθρο 4 ή με το άρθρο 5 του Κεφ.6. Το σχετικό απόσπασμα έχει ως ακολούθως:- «Οι παρατηρήσεις του Εφετείου στην υπόθεση Papastratis v. Pierides
(1979)1 CLR 231, ότι ορισμένες από τις περιπτώσεις του Άρθρου 4 του Περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου διαπλέκονται με το Άρθρο 32 του Περί Δικαστηρίων Νόμου 1960 έτσι ώστε να επιβάλλεται η σωρευτική ικανοποίηση τους, όπως και οι παρατηρήσεις στην υπόθεση Lakatamitis v. Theodorou
(1983)1 CLR 557, περί της δυνατότητας ταυτόχρονης εξέτασης του Άρθρου 5 του Περί Πολιτικής Δικονομίας Νόμου με το Άρθρο 32 του Περί Δικαστηρίων Νόμου 1960, δεν προορίζονταν να θέσουν γενική αρχή αλλά να επισημάνουν ανάγκες που προέκυψαν σε εκείνες τις συγκεκριμένες περιπτώσεις και άλλες παρόμοιες». Όπως επισημαίνεται στην πιο πάνω υπόθεση η έννοια «καλή αιτία αγωγής» του άρθρου 5 αποτελεί προϋπόθεση παρόμοια με την αντίστοιχη του άρθρου 32
(1)του Περί Δικαστηρίων Νόμου 1960 και σ΄ ότι αφορά το άρθρο 4 ξεκαθαρίζεται ότι, «Το ότι πληρούνται οι τυπικές απαιτήσεις του άρθρου δεν σημαίνει και ότι το δικαστήριο εκδίδει το διάταγμα αυτόματα. Η έκδοση υπόκειται στη διακριτική του εξουσία», που πάντα ενυπάρχει σ΄ όλες τις διαδικασίες της εξεταζόμενης φύσεως. Επομένως δεν απαιτείται σωρευτική ικανοποίηση των προϋποθέσεων των εν λόγω άρθρων και το Δικαστήριο μπορεί, ασκώντας προς τούτο τη διακριτική του ευχέρεια, να εκδίδει διατάγματα της αιτούμενης φύσης όταν ο αιτητής καταδείξει ότι ικανοποιούνται οι τρεις προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Περί Δικαστηρίων Νόμου, 1960, δηλαδή (βλ. ενδεικτικά Karydas Taxi Ltd v. Komodikis
(1975)1 CLR 321, Odysseos v. Pieris Estates Ltd
(1982)1 CLR 557, Jonitexo v. Adidas
(1984)1 CLR 263, Depol v. Papavasiliou
(1994)1 AAΔ.769) ότι:-
- Εγείρεται σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση,
- Ο αιτητής έχει ορατή προοπτική ή πιθανότητα να δικαιούται σε θεραπεία στην αγωγή του και
- Θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο χωρίς την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος. Η πρώτη από τις πιο πάνω προϋποθέσεις ικανοποιείται με την κατάδειξη συζητήσιμης υπόθεσης. Στην εξεταζόμενη περίπτωση η αιτήτρια προσβάλλει την εγκυρότητα της δωρεάς, επικαλούμενη «εξαναγκασμό και/ή ψυχική πίεση και/ή απάτη και/ή δόλο και/ή ψευδείς παραστάσεις» εκ μέρους των καθ΄ ων και προς τούτο παραθέτει (στην ένορκη της δήλωση) και γεγονότα κατάλληλα να στηρίξουν την αιτία αγωγής της. Έπεται ότι η σχετική προϋπόθεση ικανοποιείται. Η δεύτερη προϋπόθεση, όπως κατ΄ επανάληψη έχει τονισθεί, αναφέρεται σε κάτι περισσότερο από απλή δυνατότητα αλλά πολύ λιγότερο από απόδειξη με βάση το ισοζύγιο των πιθανοτήτων. Το ότι διατυπώνεται αιτία αγωγής δεν είναι από μόνο του αρκετό. Η αιτία αγωγής, όπως τονίστηκε στην υπόθεση Κυτάλα (ανωτέρω), πρέπει να είναι καλή με την έννοια ότι, από άποψης ποιότητας, συγκεντρώνει πιθανότητα επιτυχίας. Στην κρινόμενη περίπτωση αποτελεί αναντίλεκτο γεγονός ότι η 74χρονη αιτήτρια υπέστη εγκεφαλικό επεισόδιο μέσα στον Δεκέμβρη του
- Το αν ήταν σοβαρής μορφής ή ελαφρύ - όπως είναι η θέση των καθ΄ ων - δεν είναι του παρόντος να αποφασισθεί. Στο παρόν στάδιο είναι αρκετό το ότι υπέστη τέτοιο επεισόδιο και ότι πράγματι μετά απ΄ αυτό οι καθ΄ ων την μετέφεραν στο σπίτι τους για φροντίδα και λίγες ημέρες αργότερα σε δικηγόρο με κατάληξη την επίδικη δωρεά. Το κατά πόσο ο τρόπος που ενήργησε ο εν λόγω δικηγόρος εξισούται ή όχι με παροχή «ανεξάρτητης νομικής συμβουλής» είναι, επίσης, θέμα εξέτασης κατά την ακρόαση της υπόθεσης. Όπως και αν οι ενέργειες που αποδίδει η αιτήτρια στους καθ΄ ων είναι ή όχι επιλήψιμες. Παρόμοια, ανάγεται σε μεταγενέστερο στάδιο η εξέταση της θέσης των καθ΄ ων σ΄ ότι αφορά τη γνώση της εναγόμενης 2 για ό,τι αποδίδεται στον πατέρα της, ως και οι νομικές συνέπειες από την ύπαρξη ή ανυπαρξία αυτής της γνώσης. Ό,τι εδώ ενδιαφέρει είναι αν τα γεγονότα που επικαλείται η αιτήτρια για στήριξη της αιτίας της αγωγής της συγκεντρώνουν, από άποψης ποιότητας, πιθανότητα επιτυχίας. Κατά την άποψή μου συγκεντρώνουν τέτοια πιθανότητα και, επομένως, κρίνω ότι ικανοποιείται και η δεύτερη προϋπόθεση του άρθρου 32 του Ν. 14/
- Τέλος, κατά την άποψή μου, ικανοποιείται και η τρίτη προϋπόθεση. Το επίδικο κτήμα αποτελεί το αντικείμενο της αγωγής. Ναι μεν η αιτήτρια έχει εγγεγραμμένο επ΄ αυτού δικαίωμα οίκησης, αλλά αυτό, αφ΄ εαυτού, δεν αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο για την εναγόμενη 2 να το πωλήσει και μεταβιβάσει σε τρίτο, ο οποίος ναι μεν θα αγοράσει κτήμα βεβαρημένο με το πιο πάνω δικαίωμα αλλά θα συνεκτιμήσει και την ηλικία της αιτήτριας. Παρόμοια, η εναγόμενη 2 δεν εμποδίζεται να επιβαρύνει το κτήμα και με εμπράγματο βάρος, κάτι που δεν απέκλεισε και ο συνήγορος της. Υλοποίηση αυτών των κινδύνων θα περιπλέξει, τουλάχιστο, τα πράγματα σε τέτοιο βαθμό που θα είναι δύσκολο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο χωρίς την έκδοση του αιτούμενου διατάγματος και αυτό στην περίπτωση που η αιτήτρια πετύχει στην αγωγή της. Κατ΄ ακολουθία των πιο πάνω κρίνω ότι ικανοποιούνται όλες οι προϋποθέσεις για έκδοση του αιτούμενου διατάγματος και ό,τι απομένει είναι αν το δικαστήριο, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών που συνθέτουν την υπόθεση, θα ασκήσει θετικά ή όχι την σχετική ευχέρεια που έχει επί του θέματος. Κρίνω ότι η σχετική ευχέρεια θα πρέπει να ασκηθεί θετικά προκειμένου να διατηρηθεί η υπάρχουσα κατάσταση πραγμάτων (status quo) και αποφευχθούν οι επισημανθέντες κίνδυνοι ή περιπλοκές. Όσον δε αφορά το τρίτο ζήτημα, ότι δηλαδή από τη μεταβίβαση του κτήματος μέχρι την απαίτηση της αιτήτριας παρήλθε μεγάλο χρονικό διάστημα, είναι αρκετό να επισημανθεί ότι η αιτήτρια επαναδιεκδίκησε το κτήμα σε διάστημα 7 (περίπου) μηνών, μόλις - σύμφωνα πάντα με τους ισχυρισμούς της - πληροφορήθηκε ότι αντί διαθήκη έγινε δωρεά. Η επισήμανση αυτή, από μόνη της, καθιστά αβάσιμο τον σχετικό λόγο ένστασης, ο οποίος και απορρίπτεται. Για όλα τα πιο πάνω εκδίδεται διάταγμα, με ισχύ μέχρι την εκδίκαση της αγωγής, με το οποίο απαγορεύεται στην εναγόμενη 2 να πωλήσει, μεταβιβάσει, δωρήσει, υποθηκεύσει ή άλλως πως επιβαρύνει με οποιονδήποτε τρόπο το κτήμα. Η αίτηση εναντίον του εναγόμενου 1 απορρίπτεται. Όσον αφορά τα έξοδα, αυτά θα ακολουθήσουν το αποτέλεσμα της αίτησης. Δηλαδή, η αιτήτρια καταδικάζεται σε έξοδα προς όφελος του εναγόμενου 1 και η εναγόμενη 2 καταδικάζεται σε έξοδα προς όφελος της αιτήτριας. Τα έξοδα, όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή, θα είναι πληρωτέα στο τέλος της δίκης. (Υπ.) Μ. Χριστοδούλου, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο, Πρωτοκολλητής /κβπ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο