ΝΙΚΗΣ ΣΕΡΓΙΔΟΥ ν. ANGEO CO LTD κ.α., Αρ.Αγωγής: 8895/01, 5 Ιουλίου, 2007 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2007:A59 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Ε.Δ. Αρ.Αγωγής: 8895/01 Μεταξύ: ΝΙΚΗΣ ΣΕΡΓΙΔΟΥ Ενάγουσας και
- ANGEO & CO LTD
- ΓΑΛΑΤΑΚΗΣ ΔΗΜΟΣ ΛΤΔ Εναγομένων ------------------- 5 Ιουλίου, 2007 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. Ζ. Νικολάου. Για την Εναγόμενη 1: κ. Χρ. Θεοδώρου για Λ. Παπαφιλίππου & Σία. Για την Εναγόμενη 2: κα Χρ. Ερωτοκρίτου για Α.Π. Ερωτοκρίτου & Σία (στην εκφώνηση της απόφασης η κα Ιωάννου). Α Π Ο Φ Α Σ Η Τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι απλά. Η ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν υπάλληλος της εναγόμενης 1 εταιρείας. Στα πλαίσια των καθηκόντων της επισκέφθηκε στις 21.9.1998 την υπεραγορά Δήμος στην Αγλαντζιά, ιδιοκτησίας της εναγόμενης
- Φτάνοντας εκεί, από τη σκάλα που υπάρχει εντός της υπεραγοράς ανέβηκε στα γραφεία του πρώτου ορόφου. Αφού διεκπεραίωσε την εκεί εργασία της, χρησιμοποιώντας και πάλι τη σκάλα, επιχείρησε να κατέβει στο ισόγειο. Δυστυχώς δεν τα κατάφερε με ορθόδοξο τρόπο, αφού γλίστρησε και κατρακύλησε από τη σκάλα, καταλήγοντας στο πάτωμα του ισογείου. Απότοκο τούτου ήταν να υποστεί αρκετά σοβαρές σωματικές βλάβες και απορρέουσα οικονομική ζημιά. Για αυτές τις σωματικές βλάβες και ζημιές, αρχικά έκρινε αστικά υπεύθυνες και τις δύο εναγόμενες εταιρείας και έτσι έστρεψε την παρούσα αγωγή εναντίον αμφοτέρων, διεκδικώντας τόσο γενικές όσο και ειδικές αποζημιώσεις. Στην πορεία όμως της υπόθεσης και συγκεκριμένα κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων, ο δικηγόρος της ενάγουσας απέσυρε την αγωγή εναντίον της εναγόμενης 1 η οποία συνακόλουθα απερρίφθη με ανάλογη καταδικαστική διαταγή ως προς τα έξοδα. Αυτή συνεπώς η πτυχή της υπόθεσης έχει επιλυθεί και δεν θα με απασχολήσει περαιτέρω. Όσον αφορά την εναγόμενη 2, η δικογραφημένη της απάντηση στην εναντίον της αγωγή, είναι ότι δεν φέρει καμία ευθύνη για το ατύχημα και τις όποιες σωματικές βλάβες και ζημιές της ενάγουσας, τις οποίες εν πάση περιπτώσει αρνείται. Παρά την πιο πάνω άρνηση, τελικώς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων και ειδικών ζημιών, επί πλήρους όμως ευθύνης, προσυμφωνήθηκε μεταξύ των μερών σε £2000 (£1800 συν £200) και έτσι το μοναδικό επίδικο θέμα που απομένει προς εξέταση είναι η τυχόν ευθύνη της εναγόμενης
- Σε σχέση με το θέμα αυτό υπάρχει ενώπιον του δικαστηρίου η μαρτυρία της ενάγουσας και της Αλίκης Γρηγορίου (Μ.Υ.1) που κατάθεσε εκ μέρους της εναγόμενης
- Η ενάγουσα ανέφερε πως σκοπός της επίσκεψης της στην υπεραγορά της εναγομένης 2 ήταν για να εισπράξει κάποια χρήματα για λογαριασμό της εναγομένης
- Φτάνοντας εκεί, ανέβηκε στα γραφεία του πρώτου ορόφου, χρησιμοποιώντας τη σκάλα που υπάρχει εντός της υπεραγοράς. Η σκάλα έχει σχήμα «Γ», δηλαδή υπάρχουν μερικά σκαλοπάτια (μεταξύ 7-10) με ευθεία κλίση προς τα πάνω. Μετά υπάρχει πλατύσκαλο και μέχρι τον όροφο συνεχίζουν μερικά ακόμα σκαλοπάτια (επίσης μεταξύ 7-10) προς άλλη κατεύθυνση. Η σκάλα έχει πλάτος γύρω στα 2 μέτρα. Τα σκαλοπάτια είναι από μάρμαρο ενώ και στις δύο πλευρές της σκάλας υπάρχει στήριγμα-χερούλι. Όταν διεκπεραίωσε την εργασία της επιχείρησε να κατέβει στο ισόγειο, χρησιμοποιώντας και πάλι τη σκάλα. Κατέβη το πρώτο μέρος της σκάλας φτάνοντας με επιτυχία στο πλατύσκαλο και στη συνέχεια πάτησε το πόδι της στο κατακόρυφο μέρος που οδηγεί στο ισόγειο. Ωστόσο από το πρώτο κιόλας σκαλοπάτι, γλίστρησε με αποτέλεσμα να κατρακυλήσει όλο το μήκος αυτού του μέρους της σκάλας και να βρεθεί στο πάτωμα του ισογείου. Δεξιά και αριστερά της σκάλας υπήρχαν διάφορα κιβώτια και άλλα αντικείμενα, όπως ομπρέλες θαλάσσης, τα οποία περιόριζαν σε περίπου ένα μέτρο τον διαθέσιμο χώρο που είχε για να πατήσει και παράλληλα την εμπόδιζαν από το να έχει απρόσκοπτη πρόσβαση στο στήριγμα-χερούλι. Κατά τα άλλα η σκάλα ήταν καλή. Τη συγκεκριμένη σκάλα την είχε χρησιμοποιήσει αρκετές φορές αφού επισκεπτόταν συχνά την υπεραγορά. Εντός της υπεραγοράς υπήρχε και ανελκυστήρας αλλά είχαν (οι συνεργάτες) οδηγίες να μην τον χρησιμοποιούν, αφού ήταν μόνο για τους πελάτες. Η Μ.Υ.1 που κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν διευθύντρια της συγκεκριμένης υπεραγοράς ανέφερε πως ήταν καθήκον τη στιγμή του ατυχήματος. Δεν είδε πως ακριβώς εσυνέβη, αλλά αμέσως μετά κλήθηκε και προσέτρεξε στο σημείο, παρέχοντας κάθε δυνατή βοήθεια προς την ενάγουσα. Περιέγραψε και αυτή τη σκάλα κατά τρόπο σχεδόν ταυτόσημο με την ενάγουσα πλην των όσων είχε αναφέρει σε σχέση με την παρουσία αντικειμένων. Ήταν κάθετη στο ότι δεν υπήρχε κανένα αντικείμενο τοποθετημένο παραπλεύρως της σκάλας, γεγονός που διαπίστωσε προσωπικά η ίδια. Ούτε επέτρεπε γενικά την τοποθέτηση αντικειμένων στη σκάλα. Περαιτέρω επιβεβαίωσε και την ύπαρξη ανελκυστήρα στην υπεραγορά, λέγοντας όμως πως αυτός ήταν στη διάθεση του καθενός και όχι μόνο των πελατών. Μετά το πέρας της μαρτυρίας της Μ.Υ.1 ακολούθησαν οι αγορεύσεις των συνηγόρων. Η κα Ερωτοκρίτου αγορεύοντας πρώτη εστίασε την επιχειρηματολογία της σε δύο βασικά θέματα. Το πρώτο ήταν ότι η εκδοχή της ενάγουσας περί της ύπαρξης αντικειμένων στη σκάλα δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα αφού οι εκτεθείσες στην Έκθεση Απαιτήσεως λεπτομέρειες αμέλειας, είναι γενικές. Και το δεύτερο είναι πως ακόμα και αν η εκδοχή της ενάγουσας καλύπτεται από τα δικόγραφα και παράλληλα κριθεί αξιόπιστη, πάλι δεν καταδεικνύεται οποιαδήποτε αμέλεια από πλευράς εναγόμενης 2 αφού δεν είναι εξαιτίας των όποιων αντικειμένων που έπεσε από τη σκάλα και τραυματίστηκε η ενάγουσα. Για τους λόγους αυτούς ζήτησε απόρριψη της αγωγής. Στον αντίποδα, ο κ. Νικολάου εξέφρασε διαφορετική άποψη. Εκτίμησε κατ' αρχάς πως η δοθείσα μαρτυρία της ενάγουσας καλύπτεται πλήρως από τα δικόγραφα και επομένως δεν υφίσταται οποιοδήποτε πρόβλημα στο ζήτημα αυτό. Απ' εκεί και πέρα διατύπωσε τη θέση πως την αλήθεια σε σχέση με την παρουσία ή μη αντικειμένων στη σκάλα την είπε η ενάγουσα. Όντως, συνέχισε ο συνήγορος, η ενάγουσα δεν ανέφερε πως σκόνταψε στα αντικείμενα, αλλά από τη στιγμή που υπήρχε κάτι που θα μπορούσε να πράξει η εναγόμενη 2 και δεν το έπραξε είναι υπεύθυνη για το ατύχημα. Ως εκ τούτου, ζήτησε την έκδοση απόφασης προς όφελος της ενάγουσας. Έχοντας συνοψίσει τις εκατέρωθεν θέσεις και τη δοθείσα μαρτυρία προχωρώ σε εξέταση της ουσίας της υπόθεσης. Προέχει νομίζω ως θέμα ύψιστης σημασίας η εξέταση του ζητήματος που τέθηκε από την κα Ερωτοκρίτου και αφορά στις λεπτομέρειες αμέλειας και γενικότερα τους κανόνες δικογράφισης. Η βάση της αγωγής της ενάγουσας είναι το αστικό αδίκημα της αμέλειας που διέπεται, όχι όμως εξαντλητικά, από το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
- Η συγκεκριμένη κατηγορία αμέλειας που αφορά την εναγόμενη 2 είναι αυτή που άπτεται της ευθύνης κατόχου (occupiers liability), αφού ως κάτοχος της υπεραγοράς είχε καθήκον επιμέλειας έναντι όλων όσοι εισέρχονταν στην υπεραγορά ως προσκεκλημένοι (και όχι μόνον). Σύμφωνα με το αγγλικό κοινοδίκαιο "προσκεκλημένος" είναι εκείνος που εισέρχεται στην περιουσία του κατόχου με τη συγκατάθεση του για σκοπούς κάποιας εργασίας αναφορικά με την οποία ο κάτοχος του χώρου και ο εισερχόμενος έχουν κοινό συμφέρον (βλ Pearson v. Lambeth Borough Council [1950] 1 All E.R. 688 και Φραγκεσκίδης Λτδ ν. Μάμα
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 70). Η πρόσκληση μπορεί να είναι γραπτή, προφορική, εξυπακουόμενη ή να συναχθεί ότι δόθηκε ή ότι υπάρχει λόγω συμπεριφοράς (βλ. Fairman v. Perpetual Investment Building Society [1923] A.C. 74 και Ellis v. Fulham Borough Council [1937] 3 All E.R. 454). Στην κατηγορία των προσκεκλημένων αναμφίβολα εμπίπτει και η ενάγουσα. Ο κάτοχος του υποστατικού έχει καθήκον να φροντίζει ώστε το υποστατικό του να είναι ευλόγως ασφαλές και να μεριμνά για την αποτροπή ή την πρόληψη πρόκλησης ζημιάς από ασυνήθιστο κίνδυνο την ύπαρξη του οποίου γνωρίζει ή όφειλε να γνωρίζει ως ένας λογικός άνθρωπος (βλ. Slater Cross Ltd [1956] 2 All E.R. 625). Το κατά πόσον ο κίνδυνος είναι "ασυνήθιστος" κρίνεται αντικειμενικά με βάση τα γεγονότα της υπόθεσης. Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι η εναγόμενη 2 είχε καθήκον να ασκεί εύλογη φροντίδα και επιμέλεια κατά την ενάσκηση των δραστηριοτήτων της οι οποίες, καθώς είναι αυτονόητο, περιλαμβάνουν τόσο τις πράξεις όσο και τις παραλείψεις της. Όποτε μια αγωγή στηρίζεται σε αμέλεια, ασχέτως κατηγορίας, επιβάλλεται να δικογραφούνται λεπτομέρειες της κατ' ισχυρισμό αμέλειας, ώστε να γνωρίζει η αντίδικη πλευρά ακριβώς ποιες πράξεις και παραλείψεις της καταλογίζονται. Είναι αποκλειστικά με βάση αυτές τις λεπτομέρειες που κρίνεται κατά πόσον ο εναγόμενος υπήρξε ή όχι αμελής (βλ. Kouris Dam Joint Venture κ.α v. Λουρουντζιάτη
(1998)1 (Β) Α.Α.Δ. 716). Οι λεπτομέρειες, ως προδίδει και η ετυμολογική έννοια της λέξης, θα πρέπει να είναι συγκεκριμένες και προσδιοριστικές της καταλογισθείσας πράξης ή παράλειψης. Οι γενικότητες και οι αοριστολογίες, εκτός αν διαδραματίζουν απλώς συμπληρωματικό ρόλο, δεν δημιουργούν υπόβαθρο λεπτομερειών αμέλειας. Στη δοσμένη περίπτωση οι λεπτομέρειες αμέλειας που αποδίδονται στην εναγόμενη 2 έχουν ως εξής: "
- Παρέλειψαν όπως λάβουν όλα τα απαραίτητα και/ή οιαδήποτε μέτρα για αποφυγή του ατυχήματος.
- Δεν προειδοποίησαν την Ενάγουσα για τους κινδύνους που διέτρεχε κατά την εκτέλεση της ανατεθείσας σ' αυτήν εργασία.
- Δεν διατηρούσαν εις τον χώρο όπου εργαζόταν η ενάγουσα ασφαλές σύστημα εργασίας.
- Γενικά ενήργησαν αμελώς.
- Η ενάγουσα θα επικαλεσθεί την εφαρμογή της Νομικής Αρχής και/ή δόγματος RES IPSA LOQUITOR.". Η επίκληση του δόγματος ή καλύτερα του κανόνα απόδειξης "RES IPSA LOQUITOR", ως αντιστρατευόμενο της επίκλησης "λεπτομερειών αμέλειας", εγκαταλείφθηκε με ρητή δήλωση του συνηγόρου της ενάγουσας κατά την τελική του αγόρευση. Απ' εκεί και πέρα, ως πιστεύω εύκολα γίνεται αντιληπτό, οι αποδοθείσες "λεπτομέρειες αμέλειας" στο σύνολο τους, είναι γενικές και αόριστες αφού δεν εξειδικεύουν καθόλου τις κατ' ισχυρισμό αμελείς πράξεις και παραλείψεις της εναγόμενης
- Θα μπορούσε να λεχθεί πως είναι "γενικής χρήσεως" ή "καθολικής εφαρμογής", στοιχείο που καταδεικνύεται και από το γεγονός ότι οι ίδιες ακριβώς "λεπτομέρειες αμέλειας" αποδόθηκαν στην εναγόμενη 1, η οποία όμως (ασχέτως κατάληξης) ενάχθηκαν υπό εντελώς διαφορετική ιδιότητα, αυτή του εργοδότη έχοντας διαφορετικές υποχρεώσεις και καθήκοντα. Πουθενά στις "λεπτομέρειες αμέλειας" δεν αναφέρονται αυτά που κατέθεσε η ενάγουσα ενώπιον του δικαστηρίου σε σχέση με την ύπαρξη αντικειμένων στη σκάλα, που ως διαφάνηκε, ήταν ο κύριος αν όχι ο μόνος της ισχυρισμός που θα μπορούσε δυνητικά να απολήξει σε εύρημα αμέλειας της εναγόμενης
- Ούτε καν ένδειξη δεν υπάρχει στις "λεπτομέρειες αμέλειας" πως θα ακολουθούσε τέτοια μαρτυρία. Αν η ενάγουσα επιθυμούσε να επικαλεστεί κατά τρόπο γόνιμο για την υπόθεση της αυτόν τον ισχυρισμό όφειλε να τον αναδείξει δικογραφικά, περιλαμβάνοντας τον ειδικά στις λεπτομέρειες αμέλειας και όχι να τον εγείρει όψιμα κατά την ακροαματική διαδικασία (βλ. Stavrou v. Papadopoulos
(1969)1 C.L.R. 172). Ως έχουν τώρα τα πράγματα, τα όσα ανέφερε επί του ζητήματος είναι εκτός δικογράφων και κατ' επέκταση άνευ αποδεικτικής αξίας (βλ. Charalambous v. Pilakouris
(1976)1 C.L.R. 198). Η κατάληξη αυτή σφραγίζει βασικά και την τύχη της υπόθεσης, αφού πέραν του ζητήματος με τα αντικείμενα στη σκάλα δεν προκύπτει άλλο στοιχείο από τη μαρτυρία που θα μπορούσε να δημιουργήσει υπόβαθρο αμέλειας της εναγόμενης 2. Ακόμα και αν ήταν διαφορετικά τα πράγματα και ο προαναφερθείς ισχυρισμός καλυπτόταν από τα δικόγραφα, το αποτέλεσμα στο οποίο θα κατέληγα θα ήταν ακριβώς το ίδιο. Και τούτο, παρά το γεγονός πως αποδέχομαι τη θέση της ενάγουσας ότι πράγματι υπήρχαν αντικείμενα στη σκάλα και όχι τη θέση της Μ.Υ.1 ότι δεν υπήρχαν. Ο λόγος είναι διότι δεν έχει καταδειχθεί από τη μαρτυρία της ενάγουσας πως είναι εξαιτίας της παρουσίας των αντικειμένων που έπεσε από τη σκάλα. Με άλλα λόγια δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια (causal connection) μεταξύ της παρουσίας των αντικειμένων και του γλιστρήματος της ενάγουσας. Η ενάγουσα επ' αυτού ήταν σαφής. Από το πρώτο κιόλας σκαλοπάτι, για λόγο που δεν μπόρεσε να προσδιορίσει, γλίστρησε και έπεσε. Δεν υπάρχει μαρτυρία για την ύπαρξη κάποιας ουσίας, υγρού ή αντικείμενου στο σκαλοπάτι, το οποίο να προκάλεσε ή έστω να συνέβαλε στην πτώση της ενάγουσας. Ούτε ότι η σκάλα είχε οποιονδήποτε κατασκευαστικό ελάττωμα ή μειονέκτημα που την καθιστούσε επικίνδυνη. Τουναντίον από την εν γένει περιγραφή, προκύπτει πως η σκάλα ήταν απόλυτα ασφαλής, πράγμα που εμμέσως πλην σαφώς παραδέχθηκε και η ενάγουσα, περιγράφοντας την ως "καλή". Η αναφορά της ενάγουσας κατά την αντεξέταση (και όχι την εξέταση), πως δεν μπορούσε να πιάσει το στήριγμα της σκάλας εξαιτίας των αντικειμένων, δεν δικαιολογείται από την εν γένει περιγραφή των αντικειμένων που έγινε και εν πάση περιπτώσει κρίνεται αναληθής. Επρόκειτο καθαρά για ισχυρισμό που τέθηκε όψιμα και ευκαιριακά σε μια προσπάθεια να καταδειχθεί κάποιου είδους ευθύνη, όταν πλέον τα γεγονότα άρχισαν να προδιαγράφουν ακριβώς το αντίθετο. Υπενθυμίζω ότι το γλίστρημα της ενάγουσας έγινε μόλις πάτησε το πόδι της στο πρώτο σκαλοπάτι του δεύτερου μέρους της σκάλας. Συνεπώς εύλογα μπορεί να συναχθεί πως δεν πρόλαβε καν να στρέψει την προσοχή της και να σκεφτεί ή να επιχειρήσει να πιάσει το στήριγμα της σκάλας. Αναμφίβολα το ατύχημα της ενάγουσας ήταν ένα ατυχές περιστατικό, το οποίο φαίνεται να της έχει προκαλέσει σωματική, οικονομική και ψυχική ταλαιπωρία και αναστάτωση. Τούτο όμως δεν σημαίνει ότι ευθύνεται η εναγόμενη 2 για το ατύχημα. Τέτοια ατυχήματα καμιά φορά συμβαίνουν και δεν μπορεί να αποδοθούν σε κανένα και τίποτε παρά μόνο στην "ατυχία της στιγμής" ή "την κακιά την ώρα", όπως συνηθίζουμε να λέμε. Στην υπόθεση Wheat v. Lacon & Co Ltd [1966] 1 All. ER 582, το θύμα, υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες έπεσε από κλιμακοστάσιο με αποτέλεσμα να τραυματιστεί θανάσιμα. Το κλιμακοστάσιο που ήταν αρκετά στενό με απότομη κλίση οδηγούσε από τον πρώτο όροφο στο ισόγειο κάποιου πανδοχείου στο οποίο, κατά τον ουσιώδη χρόνο, διέμενε ως επισκέπτης μαζί με την οικογένεια του. Παραπλεύρως του κλιμακοστασίου υπήρχε στήριγμα-χερούλι το οποίο ξεκινούσε από την κορυφή και έφτανε μέχρι δύο-τρία σκαλοπάτια πριν το ισόγειο. Τη στιγμή του συμβάντος ήταν βράδυ και μολονότι το κλιμακοστάσιο συνήθως φωτιζόταν από ηλεκτρικό λαμπτήρα, κάποιο άγνωστο πρόσωπο είχε προηγουμένως αφαιρέσει τη λάμπα, με αποτέλεσμα να ήταν σκοτεινά. Σε αγωγή που κίνησε η σύζυγος του θύματος εναντίον τόσο των ιδιοκτητών όσο και των κατόχων του χώρου, αποφασίστηκε διαδοχικά από το πρωτόδικο δικαστήριο, το Εφετείο (Court of Appeal) και τη Δικαστική Επιτροπή των Λόρδων (House of Lords) πως δεν επιδείχθηκε αμέλεια και κατ' επέκταση δεν υπήρχε ευθύνη για το τραγικό συμβάν. Αξιοσημείωτη υπήρξε η αναφορά του Δικαστή του Εφετείου, Sellers LJ [1965] 2 All ER 704, σύμφωνα με την οποία: "People of all ages and differing types do fall down stairs and elsewhere on occasions in circumstances where there is nothing to account for the fall, except a stumble which may befall anyone." Σε δική μου μετάφραση: Άτομα όλων των ηλικιών και διαφορετικού τύπου πέφτουν από σκάλες και αλλού σε περιπτώσεις και υπό συνθήκες που δεν υπάρχει τίποτε στο να αποδοθεί η πτώση πλην του σκουντουφλήματος που μπορεί να συμβεί στον καθένα" Για όλους τους πιο πάνω λόγους η αγωγή απορρίπτεται. Τα έξοδα όπως θα υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ της εναγομένης 2 και εναντίον της ενάγουσας. (Υπ) .............................. Στ. Σταύρου, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο