Αναφορικά με την ONA IRIS LOW, Αρ. Αίτησης: 719/2005, 12 Οκτωβρίου, 2007

(1)Τη διανομή της περιουσίας της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας και συγκεκριμένα των πιο κάτω περιουσιακών στοιχείων: (α) Του διαμερίσματος στην οδό Ανδρεάδου αρ. 9, Στρόβολος, και (β) Του αυτοκινήτου μάρκας Toyota με αρ. εγγραφής ΗΒΑ 587.

(2)Την ερμηνεία της φράσης «personal effects» όπως εμφαίνεται στην παράγραφο 5c της Διαθήκης της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας και κατά πόσο το πιο πάνω αναφερόμενο αυτοκίνητο εμπίπτει στον ορισμό αυτό. Η αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση ενός εκ των εκτελεστών της διαθήκης, της οποίας το περιεχόμενο καλύπτεται βασικά από τα γεγονότα τα οποία συνιστούν κοινό έδαφος και στα οποία έχω αναφερθεί πιο πάνω. Η εκ των κληροδόχων Βαρβάρα Αντωνίου με την ένσταση της διεκδικεί το επίμαχο αυτοκίνητο με τον ισχυρισμό ότι αυτό εμπίπτει μέσα στην έννοια του όρου «personal effects» ή «personal chattels» (προσωπικά αντικείμενα) και πως από το λεκτικό της παραγράφου 5c της Διαθήκης εξυπακούεται ότι ήταν η επιθυμία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας όπως το εν λόγω όχημα διατεθεί σε αυτή. Η εν λόγω ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της Βαρβάρας Αντωνίου στην οποία επαναλαμβάνονται και αναπτύσσονται οι λόγοι ένστασης. Ο ορισμός της φράσης «personal effects» δίδεται σε διάφορα αγγλικά συγγράμματα, αγγλικές αποφάσεις καθώς και αποφάσεις χωρών της Κοινοπολιτείας. Στο σύγγραμμα Halsbury´s Laws of England, Third Ed., Vol. 39, σελ. 1020 και 1021 αναφέρεται: «A gift of the testator's "effects" without a context sufficient to control it, may include the whole of the testator's personal estate where that property is not otherwise disposed of by the will, and is prima facie confined to personal estate unless an inference to the contrary arises from the context, in which case even real estate may be comprised in the term. The term may also by the context be restricted to particular kinds of personal estate. Thus, in a gift of a house with its furniture and a class of articles which tend to the beneficial occupation and enjoyment of the house, ending with "all other effects", the term may, by the ejusdem generis rule, be restricted to other articles of that nature; and the term is frequently used in a restricted sense, meaning goods and movables, a sense especially applicable where other parts of the personal estate are separately disposed of, or where there is a subsequent residuary gift of personal estate. "Personal effects" generally means physical chattels having some personal connection with the testator, such as articles of personal or domestic use or ornament, clothing and furniture, and so forth, but not money or securities for money. The expressions "personal estate", "personal estate and effects" and "personal property" are prima facie confined to personal estate in the legal sense, but may, in the context or circumstances, include realty. » Στο σύγγραμμα του Jarman A Treatise on Wills, 8th Ed., Vol. 2, σελ. 1059-1060 αναφέρονται τα ακόλουθα: «"Goods and chattels", "effects" and "things", being words of generic description, it seems that a gift of "goods and chattels", "effects" or "things" in a house will pass all choses in possession therein, including money and bank-notes. So a bequest of goods and chattels in and about a testator´s dwelling-house and outhouses at T will pass running-horses. But where the testator commences by specifying a number of different kinds of household goods, as where he bequeaths his furniture, plate, pictures and other things (or effects) in a house, the ejusdem generis construction is frequently applied, and consequently such a gift only passes things falling within the description of furniture and household goods: it therefore does not include money, or securities, or jewellery, unless the intention appears to have been to give the legatee the whole contents of the house. The addition of the words "et caetera" to a gift of this description does not seem to enlarge its scope.» Στο σύγγραμμα Stroud's Judicial Dictionary, 4th Ed., Vol.4, σελ. 2007-2008 δίδεται ο ορισμός της φράσης «personal chattels" ως ακολούθως: «"Personal chattels" are CHATTELS which do "not savour of REAL ESTATE" ........» Στην υπόθεση Re Howe, Ferniehough v. Wilkinson

(1908)W.N. 223 λέχθηκαν τα ακόλουθα στη σελ. 223: «It is a question of intention that I have to determine whether the words ´my household furniture and effects in Thornleigh (just as it now stands)´ are sufficiently wide-qualified as they are by the word ´household´- to include the motor cars in question. I think that it is clear on the will that the testator wanted the plaintiff to have the house just as they were living in it at that time, and having regard to the evidence, I cannot say that the motor cars did not form a very important part of the house as they were living in it down to and at the time of the testator's death. I am bound to hold on the authorities that ´household effects´ would include carriages and horses, and as a matter of construction of this will and following the authorities on the word ´household effects´ I have no doubt that the testator meant the motor cars to pass to the plaintiff, and I must so determine.» Στην Αυστραλέζικη υπόθεση Re Tormey, Tormey v. Tormey

(1935)V.L.R. 300, λέχθηκαν τα ακόλουθα στη σελ. 301: «I feel no difficulty about the word "effects" being sufficient to cover a motor car, even apart from authorities. » Στην υπόθεση Re Liverton, Liverton v. Liverton

(1954)N.Z.L.R. 612, στην οποία ο διαθέτης, με τη διαθήκη του, κληροδότησε στη σύζυγο του όλα τα «household and personal furniture and effects", ηγέρθη το ερώτημα κατά πόσο το αυτοκίνητο του διαθέτη θα μπορούσε να παραχωρηθεί στη σύζυγο του δυνάμει του κληροδοτήματος. Επί του εγερθέντος ερωτήματος λέχθηκαν τα ακόλουθα στις σελ. 613 και 614: «"The phrase "household and personal effects" can comprehend a motor-car, and will, I think, ordinarily do so unless its user for business purposes has been so considerable as to exclude it from inclusion in that category.» Στην Καναδική υπόθεση Re Parish

(1964)1 O.R. 353 κρίθηκε ότι ένα κληροδότημα κάτω από τη φράση "my house, garage and lot . together with all my personal effects, household furniture and consumable stores situate therein, or situate in any other place" δεν περιλάμβανε ένα αυτοκίνητο το οποίο, υπό τις περιστάσεις, θα μπορούσε μόνο να περιληφθεί στη φράση "my personal effects", όπου δεν υπήρχε τίποτε στη διαθήκη που να δεικνύει ότι προβλέπονταν αντικείμενα άλλα από εκείνα που είχαν σχέση με το πρόσωπο του διαθέτη. Στην προκειμένη περίπτωση ο ευπαίδευτος συνήγορος των Αιτητών υπέβαλε και εισηγήθηκε στο Δικαστήριο ότι:

(1)Ο όρος "personal effects» δεν μπορεί να περιλαμβάνει αντικείμενα όπως αυτοκίνητα αλλά προσωπικά αντικείμενα όπως κοσμήματα, έργα τέχνης, έπιπλα και γενικά προσωπικά αντικείμενα του σπιτιού, και του ατόμου της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας. Το αυτοκίνητο εμπίπτει στον όρο "residue of my estate".

(2)Η επιθυμία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας πρέπει να κριθεί υπό το φως ολόκληρης της παραγράφου 5 της διαθήκης. Εφόσον οι υποπαράγραφοι a και b αναφέρονται σε γραμμόφωνα, κασέτες, βιβλία και χειρόγραφα, η φράση "such items of my personal effects as she may choose" δεν μπορεί να περιλαμβάνει αντικείμενα όπως ένα αυτοκίνητο αλλά αντικείμενα ανάλογου τύπου με τα πιο πάνω αναφερθέντα προσωπικά αντικείμενα.

(3)Εφόσον το επίδικο αυτοκίνητο αποκτήθηκε και ενεγράφη στο όνομα της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας τον Ιούλιο, 1999, ήτοι πέραν των δύο χρόνων από την υπογραφή της διαθήκης, δεν μπορεί να ήταν η επιθυμία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας να δοθεί το όχημα αυτό στην Καθ΄ης η αίτηση εφόσον αυτό δεν υπήρχε. Οι πιο πάνω θέσεις και εισηγήσεις δεν με βρίσκουν σύμφωνο για τους λόγους που θα αναφέρω πιο κάτω. Κατ΄αρχάς θα πρέπει να λεχθεί ότι μια διαθήκη είναι κινούμενη (ambulatory) με την έννοια ότι με αυτή μπορεί να διατεθεί περιουσία η οποία περιέρχεται στον διαθέτη μετά την εκτέλεση της διαθήκης. Σχετικό είναι το άρθρο 36 του Κεφ. 195 το οποίο προνοεί τα ακόλουθα: «Every will shall be construed, with reference to the estate comprised in it, to speak and take effect as if it had been executed immediately before the death of the testator, unless a contrary intention shall appear by the will. » (Σε μετάφραση: «Κάθε διαθήκη θα ερμηνεύεται, σε σχέση με την κληρονομιά που περιλαμβάνεται σε αυτή, ότι ισχύει και ότι έχει αποτέλεσμα ωσάν να είχε εκτελεστεί αμέσως πριν από τα θάνατο του διαθέτη, εκτός αν προκύπτει από τη διαθήκη πρόθεση για το αντίθετο.») Σχετικές είναι και οι αποφάσεις Ioannou and Others v. Marcou

(1981)1 C.L.R. 349, 354, 355 και Antoniades and Another v. Solomonidou

(1980)1 C.L.R. 441. Κατά συνέπεια, έχοντας υπόψη τις διατάξεις του άρθρου 36, Κεφ. 195 και τις πιο πάνω αποφάσεις, δεν διατηρώ καμιά απολύτως αμφιβολία ότι το εν λόγω αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΗΒΑ 587 συγκαταλέγεται μέσα στα περιουσιακά στοιχεία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας. Τα ίδιο ισχύει και για το επίδικο διαμέρισμα. Το ερώτημα που παραμένει να απαντηθεί είναι αν το εν λόγω αυτοκίνητο αποτελεί μέρος του υπόλοιπου της περιουσίας (residuary estate) ή των προσωπικών αντικειμένων (personal effects) της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας. Προκύπτει τόσο από τα πιο πάνω συγγράμματα όσο και από την πιο πάνω και άλλη νομολογία της Αγγλίας και άλλων χωρών της Κοινοπολιτείας πως η τάση των Δικαστηρίων, στην απουσία βέβαια στοιχείων που δικαιολογούν απόκλιση από μια τέτοια γραμμή, είναι να εντάσσουν στην κατηγορία των περιουσιακών στοιχείων του διαθέτη που περιλαμβάνονται στην κατηγορία "personal effects" και μηχανοκίνητα οχήματα τα οποία ο διαθέτης χρησιμοποιούσε κατά τον χρόνο του θανάτου του. Στη συγκεκριμένη περίπτωση ναι μεν η πρόθεση της Αποβιώσασας/ Διαθέτιδας θα πρέπει να αναζητηθεί υπό το φως του συνόλου του περιεχομένου της παραγράφου 5 της διαθήκης και, γιατί όχι, όλης της διαθήκης αλλά παράλληλα θα πρέπει να έχουμε υπόψη μας πως περιορισμοί στην κατηγορία των "personal effects" που ο κάθε κληροδόχος δικαιούται τέθηκαν σε σχέση μόνο με τους άλλους κληροδόχους που αναφέρονται στην παράγραφο 5a και b και όχι σε σχέση με την Καθ΄ης η αίτηση. Συνεπώς η εφαρμογή του κανόνα ejusdem generis αναπόφευκτα περιορίζεται στην περίπτωση των άλλων δύο κληροδόχων της παραγράφου 5 a και b της διαθήκης και δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση της Καθ΄ης η αίτηση στην οποία, με τη διαθήκη, παρέχεται το δικαίωμα επιλογής από το υπόλοιπο των "personal effects" ("such items of my personal effects as she may choose"). ΄Οσον αφορά το επίδικο διαμέρισμα η Βαρβάρα Αντωνίου δεν εξέφρασε επιθυμία να το διεκδικήσει ούτε και το διεκδικεί με την ένσταση της αλλά ούτε και ενίσταται στο σχετικό αίτημα των Αιτητών. Τα κληροδοτήματα που η Αποβιώσασα/Διαθέτιδα δίδει στα Φιλανθρωπικά Ιδρύματα/Συνδέσμους (βλ. παρα. 6 της Διαθήκης) αφορούν το υπόλοιπο της περιουσίας της (the residue of my estate). Στο σύγγραμμα Stroud´s Judicial Dictionary (πιο πάνω) δίδεται ο εξής ορισμός του "residue": "RESIDUE.

(1)The residue of an estate means that which remains after what has been given is withdrawn (Re Kelly, Cleary v. Dillon [1932] I.R. 255). See REMAINDER; REE RESIDUE; REST; SURPLUS; WHAT IS LEFT.

(2)"A ´residue´ of personal estate means the personal estate which remains after payment of the testator's debts, funeral and testamentary expenses, and the costs of the administration of the estate, including the costs of an administration suit" (Dan. Ch. Pr. 842, citing Trethewy v. Helyar, 4 Ch. D. 53; Fenton v.Wills, 7 Ch. D. 33; Blann v. Bell, 7 Ch. D. 382; Re Jones, 10 Ch. D. 40), and after payment of the legacies. See further Re Brook, 13 W.R. 573; Trott v. Buchannan, 33 W.R. 339; see also Re Millar, 31 S.L.R. 772; Re Madder [1945] V.L.R. 250. » Με βάση τα πιο πάνω δεν χωρεί καμιά αμφιβολία ότι το επίδικο διαμέρισμα συγκαταλέγεται μέσα στο υπόλοιπο της περιουσίας (residuary estate) της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας και ως εκ τούτου πρέπει να διαμοιραστεί, μαζί με οποιοδήποτε άλλο περιουσιακό στοιχείο το οποίο μπορεί να περιλαμβάνεται στο residuary estate της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας, στους κληροδόχους που αναφέρονται στην παράγραφο 6, υποπαραγράφους a, b, d και e της Διαθήκης. Σαν αποτέλεσμα όλων των πιο πάνω δίδονται οδηγίες όπως: (α) Το διαμέρισμα της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας στην οδό Ανδρεάδου αρ. 9 στον Στρόβολο πωληθεί είτε με δημόσιο πλειστηριασμό είτε με ιδιωτική πώληση σε τιμή όχι χαμηλότερη των £40.000.- χιλιάδων λιρών. Το καθαρό προϊόν πώλησης που θα προκύψει, αφαιρουμένων των εξόδων πώλησης, των χρεών της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας, των εξόδων κηδείας, των εξόδων διαχείρισης και άλλων εξόδων, να διανεμηθεί εξ ίσου στα Φιλανθρωπικά Ιδρύματα/Συνδέσμους που αναφέρονται στην παράγραφο 6 a, b, d και e της διαθήκης, ήτοι στον Κυπριακό Ερυθρό Σταυρό, στην Κυπριακή Εταιρεία Προστασίας των Ζώων, στον Αντικαρκινικό Σύνδεσμο Κύπρου και στον Παγκύπριο Σύνδεσμο Καρδιοπαθών σε ίσα μερίδια. (β) Το αυτοκίνητο μάρκας ΤΟΥΟΤΑ με αρ. εγγραφής ΗΒΑ 587 να παραδοθεί και μεταβιβαστεί επ΄ονόματι της Καθ΄ης η αίτηση Βαρβάρας Αντωνίου ελεύθερο οποιουδήποτε βάρους. Τα έξοδα μεταβίβασης να καταβληθούν από την περιουσία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας. Τα έξοδα των Αιτητών, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, να καταβληθούν από την περιουσία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας. Από την περιουσία της Αποβιώσασας/Διαθέτιδας να καταβληθούν και τα έξοδα της Καθ΄ης η αίτηση τα οποία να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα £1.000.- - £5.000.- και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............. Χ. Σολομωνίδης, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΝ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο