← Κύπρος

Αναστασία ή Τασούλα Πέτρου ν. Χρήστος Π. Μουζούρης κ.α., Αρ. Αγωγής: 9158/01, 31/10/2007

Αναστασία ή Τασούλα Πέτρου ν. Χρήστος Π. Μουζούρης κ.α., Αρ. Αγωγής: 9158/01, 31/10/2007 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2007:A113 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ν. Γιαπανά, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 9158/01 Αναστασία ή Τασούλα Πέτρου -και-

  1. Χρήστος Π. Μουζούρης (προσωπικά και ως ετερόρρυθμος εταίρος της ετερόρρυθμου εταιρείας ΧΡΗΣΤΟΣ Π. ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ)
  2. Χριστόφορος Χ"Ιωάννου (προσωπικά και ως ετερόρρυθμος εταίρος της ετερόρρυθμου εταιρείας ΧΡΗΣΤΟΣ Π. ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ)
  3. Μυρτώ Μάτση (προσωπικά και ως ετερόρρυθμος εταίρος της ετερόρρυθμου εταιρείας ΧΡΗΣΤΟΣ Π. ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ)
  4. Ετερόρρυθμου εταιρεία ΧΡΗΣΤΟΣ Π. ΜΟΥΖΟΥΡΗΣ & ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ --------------------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 31/10/2007 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: κ. Χ"Νέστωρος και κ.Πιερίδης Για Εναγόμενους: κ. Ε. Ευθυμίου ------------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Η αγωγή της ενάγουσας έχει ως νομική βάση την επαγγελματική αμέλεια των εναγομένων 4, που αποτελούν ετερόρρυθμη εταιρεία με συνεταίρους τους εναγόμενους 1-3, που ασχολούνται με εκτιμήσεις ακινήτων. Δεν θα αναφερθώ σε έκταση στην έκθεση απαιτήσεως. Συνοπτικά, όμως, η ενάγουσα αναφέρει ότι χρησιμοποίησε τις επαγγελματικές υπηρεσίες των εναγομένων για να εξεύρουν την αγοραία αξία ενός ακινήτου που σκόπευε να αγοράσει, στο χωριό Μοσφιλωτή, για να κτίσει σπίτι και κήπο με αρωματικά φυτά. Οι εναγόμενοι ετοίμασαν εκτιμητική έκθεση και καθόρισαν την αγοραία αξία του ακινήτου στις ΛΚ24.
  5. Στηριζόμενη σε αυτήν αγόρασε το ακίνητο για το πιο πάνω ποσό. Αργότερα πληροφορήθηκε ότι η αξιοποίησή του ήταν αδύνατη για το σκοπό που το αγόρασε και δεν άξιζε το ποσό που κατέβαλε. Προσέφυγε σε υπηρεσίες άλλου εκτιμητή που το εκτίμησε σε ΛΚ7.
  6. Οι εναγόμενοι καθώς και ο πωλητής του ακινήτου της έκαμαν διάφορες προτάσεις, για ικανοποίησή της, για να μην προσφύγει στο Δικαστήριο αλλά τις απέρριψε όλες. Επίκεντρο της καταλογιζόμενης επαγγελματικής αμέλειας των εναγομένων είναι η ύπαρξη εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων υψηλής τάσης πάνω από το ακίνητο που εμποδίζουν την ανάπτυξή του και το καθιστούν ακατάλληλο για τους σκοπούς που το ήθελε. Οι εναγόμενοι στην εκτίμησή τους δεν τα έλαβαν υπόψη με αποτέλεσμα να αποτύχουν να καθορίσουν την ορθή τιμή και αξία του κτήματος. Αξιώνει το ποσό των ΛΚ17.000 που αποτελεί τη διαφορά της αξίας που κατέβαλε και διάφορα άλλα ποσά που προέκυψαν ως αποτέλεσμα της κατ΄ ισχυρισμόν εσφαλμένης εκτίμησης της αξίας του ακινήτου. Η θέση των εναγομένων είναι ότι η ενάγουσα τους ζήτησε μέσω της ΣΠΕ Στροβόλου να ετοιμάσουν εκτίμηση της αξίας των δύο ακινήτων στη Μοσφιλωτή που σκόπευε να αγοράσει. Επίσης επικοινώνησε μαζί τους για την εκτίμηση του επίδικου ακινήτου και ουδέποτε τους τέθηκε θέμα ανέγερσης κατοικίας και κήπου με αρωματικά φυτά και ότι ο σκοπός της εκτίμησης ήταν ο υπολογισμός της αγοραίας αξίας και τις τιμής αναγκαστικής πώλησης για σκοπούς δανειοδότησης. Είναι η θέση τους ότι άσκησαν εύλογη φροντίδα, επιδεξιότητα και επιμέλεια και ότι το κτήμα είναι κατάλληλο για αξιοποίηση για τους λόγους και την έκταση που αναφέρουν στην έκθεση που ετοίμασαν. Δέχονται ότι η ενάγουσα τους ζήτησε να αγοράσουν το κτήμα και να της επιστρέψουν τα χρήματα γεγονός που απέρριψαν και της πρότειναν να το πωλήσουν μέσω κτηματομεσίτη, εφόσον μετάνιωσε, αλλά η ενάγουσα αρνήθηκε. Με σκιαγραφημένο το πιο πάνω τοπίο, η ενάγουσα κατέθεσε ότι είναι αρωματοθεραπεύτρια και έχει ινστιτούτο. Αρχές Απριλίου του 2000 αποφάσισε να αγοράσει αγροτικό τεμάχιο για να κτίσει σπίτι και γύρω να κάμει κήπο και να φυτέψει αρωματοθεραπευτικά φυτά. Μέσω του κτηματομεσίτη Ανδρέα Μοσφιλιώτη πήγαν στο χωριό Μοσφιλωτή και της έδειξε κάποια κτήματα. Αφού επέλεξε ένα που η αξία του ήταν ΛΚ16.000 επικοινώνησε με τους εναγόμενους, το τηλέφωνό τους της το έδωσαν από τη ΣΠΕ Στροβόλου, γιατί η πληρωμή θα γινόταν με δάνειο από τη ΣΠΕ. Μίλησε με τον εναγόμενο 2 και του εξήγησε για το κομμάτι που βρήκε και ότι ήθελε να κτίσει σπίτι και κήπο. Συνεννοήθηκαν να βρεθούν επί τόπου για να το δουν, όπως και έγινε. Έγινε επί τόπου συζήτηση μεταξύ του εναγόμενου 2 και του Μοσφιλιώτη στο ότι δεν υπήρχε δρόμος και σε ερώτησή της προς τον εναγόμενο 2 αν το συστήνει, της είπε ότι ως τοποθεσία τη σύστηνε αλλά, για τους σκοπούς που το ήθελε, να κτίσει σπίτι θα το μελετούσε και θα της απαντούσε. Σε μερικές ημέρες της είπε ότι επρόκειτο για δύο τεμάχια και υπήρχε μεταξύ τους χαλίτικο με αβέβαιη την ενοποίησή τους και ότι δεν μπορούσε να κτιστεί αξιόλογη κατοικία. Έκτιζε όπως της είπε σπίτι 70τμ και η αξία του ήταν χαμηλότερη από εκείνη που ζητούσε ο μεσίτης. Έτσι απέρριψε την προσφορά και συνέχισε τις προσπάθειές της μέσω του μεσίτη να βρει άλλο τεμάχιο. Ο μεσίτης της έδειξε άλλα χωράφια μεταξύ των οποίων και το επίδικο. Είδε ηλεκτροφόρα σύρματα πάνω από το χωράφι και ο μεσίτης της είπε ότι δεν εμπόδιζαν για να κτίσει σπίτι. Η τιμή του ήταν γύρω στις ΛΚ26.000-28.
  7. Επικοινώνησε ξανά με τον εναγόμενο 2 για να σιγουρευτεί για την αξία του και αν μπορούσε να κτίσει σπίτι και του έστειλε τον τίτλο ιδιοκτησίας. Ο Μοσφιλιώτης την πίεζε για το ακίνητο και έτσι πήρε τηλέφωνο τον εναγόμενο 2 που της έστειλε την εκτίμηση με φαξ. Όταν την διάβασε του τηλεφώνησε και ζήτησε διευκρινίσεις κυρίως για το πώς θα αποκτούσε πέρασμα, ηλεκτρισμό και νερό και τη διαβεβαίωσε ότι δεν υπήρχε πρόβλημα και να μην ανησυχεί. Βασιζόμενη στην εκτίμηση του εναγόμενου 2 συμφώνησε να αγοράσει το κτήμα στην τιμή των ΛΚ24.000 που ήταν η αξία της εκτίμησης. Μετά τη μεταβίβαση του ακινήτου στο όνομά της, πήγε μαζί με κάποιο εργολάβο για να τη συμβουλεύσει για το σπίτι που ήθελε να κτίσει. Βλέποντας τα καλώδια, που περνούσαν από πάνω, ο εργολάβος της είπε ότι ήταν αδύνατη η αξιοποίησή του και ότι η τιμή του ήταν χαμηλότερη. Ως αποτέλεσμα, τηλεφώνησε τόσο στο μεσίτη όσο και στον εναγόμενο 2 και συζήτησε πολύ έντονα μαζί τους και ζήτησε επιστροφή των χρημάτων της γιατί θα πήγαινε στο Δικαστήριο. Από κοινού προσπάθησαν με διάφορες προτάσεις να την ικανοποιήσουν για να μην τους πάρει Δικαστήριο. Της πρότειναν να το αγοράσουν πίσω για ΛΚ22.000 αλλά δεν δέκτηκε γιατί έκαμε και άλλα έξοδα. Μετά της είπαν να της δώσει ο μεσίτης άλλο ακίνητο στον Ψευδά αξίας ΛΚ13.000 και επιπλέον ο εναγόμενος 2 να της δώσει ΛΚ11.
  8. Έδωσε το κτήμα στον εκτιμητή Αντώνη Λοΐζου που υπολόγισε την αγοραία αξία του σε ΛΚ4.000 και έτσι απόρριψε και την πρόταση αυτή. Της έκαμαν και άλλη πρόταση για ένα ακίνητο στο χωριό Σιά αλλά το απόρριψε γιατί ήταν μικρό. Επίσης της έδωσαν και υπόγραψε συμβόλαιο εντολής πώλησης του ακινήτου για ΛΚ30.000 να το πωλήσουν για να έχουν και αυτοί κάποιο κέρδος. Τελικά αναγκάστηκε και διόρισε τον Αντώνη Λοΐζου, που εκτίμησε την αγοραία αξία του αγορασθέντος ακινήτου σε ΛΚ7.
  9. Ήταν η θέση της ότι οι εναγόμενοι είχαν καθήκον να εξασκούσαν εύλογη φροντίδα, επιδεξιότητα και επιμέλεια και δεν το έπραξαν. Απέτυχαν να υπολογίσουν την αγοραία αξία του επίδικου κτήματος και δεν ανέφεραν τα ορατά ελαττώματα, σημεία στοιχεία και άλλα φυσικά και νομικά χαρακτηριστικά του κτήματος. Ήταν επίσης αμελείς γιατί απέτυχαν να διακριβώσουν και να αναφέρουν στην εκτιμητική τους έκθεση την ύπαρξη ηλεκτροφόρων καλωδίων και ποια ήταν η συνέπειά τους στην αξία του κτήματος και στην ανέγερση κατοικίας που γνώριζαν ότι θα έκτιζε. Δεν τεκμηρίωσαν την έκθεσή τους με άλλα συγκριτικά κτήματα και απέτυχαν να υπολογίσουν την ορθή αξία του κτήματος. Να προσθέσω πως μεταξύ άλλων εγγράφων κατατέθηκε η εκτίμηση των εναγομένων ως Τεκμήριο
  10. Η ενάγουσα αντεξετάστηκε σε μάκρος. Σύμφωνα με όσα κατέθεσε, τους εναγόμενους τους σύστησε ο Δημητράκης Σταύρου από τη ΣΠΕ Στροβόλου από την οποία σκόπευε να κάμει το δάνειο για την αγορά του κτήματος. Της είπε πως άμα βρει το κατάλληλο κτήμα θα πρέπει να εκτιμηθεί και της έγραψε σε μια κόλλα το όνομα του εναγόμενου 2 και το τηλέφωνό του. Μετά επικοινώνησε με τον μεσίτη. Επανέλαβε αυτά που κατέθεσε στην κυρίως εξέτασή της αναφορικά με το κτήμα στη Μοσφιλωτή και ότι ο εναγόμενος 2 της περίγραψε όλες τις λεπτομέρειες του ακινήτου και ότι ήταν ακατάλληλο να κτίσει και την απέτρεψε να το αγοράσει. Θα έκτιζε ένα σπίτι γύρω στα 70-80τμ ενώ ήθελε να κτίσει σπίτι κανονικό τριών υπνοδωματίων και σαλόνι γύρω στα 300-350τμ. Ο μεσίτης συνέχισε το ψάξιμο και θα βασιζόταν στην εκτιμητική έκθεση και όχι σε τι θα της έλεγε ο μεσίτης. Όταν είδε το επίδικο κτήμα, ήταν μεγάλο και είχε ομοιόμορφο σχήμα και της άρεσε για να κτίσει σπίτι με κήπο. Μετά ζήτησε από τους εναγόμενους να της κάμουν εκτίμηση και περίμενε να στηριχθεί σε αυτή και μετά θα αποφάσιζε αν θα το αγόραζε. Σε ερώτηση ποιος ήταν ο σκοπός της εκτίμησης απάντησε ότι ήταν για να μάθει την αγοραία αξία και να δεν αν μπορεί να κτίσει ένα κανονικό σπίτι. Από το Τεκμήριο 1 κατάλαβε ότι υπάρχει συντελεστής κάλυψης 10% και ότι κτίζει σπίτι 367τμ, νοουμένου ότι θα εξασφάλιζε πέρασμα. Με την έκθεσή τους οι εναγόμενοι της είπαν πόσο μεγάλο σπίτι θα έκτιζε και ότι μπορούσε να φυτέψει αρωματικά φυτά. Βασίστηκε στην έκθεση και αγόρασε το ακίνητο για ΛΚ24.
  11. Πήρε τον εργολάβο να τη συμβουλέψει αλλά δεν έδωσε οδηγίες να ετοιμαστούν αρχιτεκτονικά σχέδια. Όταν το είδε ο εργολάβος έκρινε ότι είναι ακατάλληλο για το σκοπό που το ήθελε γιατί πάνω από το κτήμα περνούσαν ηλεκτροφόρα καλώδια ψηλής έντασης. Της είπε ότι το αγόρασε πολύ ακριβά γιατί υπάρχει κανονισμός της ΑΗΚ ότι πρέπει να μείνει μακριά περίπου 12τμ και έτσι πήγαινε χαμένο ένα κομμάτι. Ουσιαστικά δεν μπορούσε να κτίσει κάτω από τα ηλεκτροφόρα σύρματα. Δεν πήγε όμως στην ΑΗΚ να ρωτήσει αν όντως έτσι έχουν τα πράγματα γιατί ανέθεσε σε ειδικό, στον Αντώνη Λοϊζου, να πάρει μια συγκριτική γνώμη. Τηλεφώνησε στους εναγόμενους αλλά δεν της είπαν ότι έκαμαν λάθος. Τα σύρματα είναι επικίνδυνα στην υγεία αλλά δεν είναι ειδική επί του θέματος. Παρόλο που είδε τα σύρματα βασίστηκε στην έκθεση των εναγόμενων. Το κτήμα υποθηκεύτηκε στην Τράπεζα Κύπρου που δέχτηκε την εκτίμηση των εναγόμενων γιατί της είπαν ότι είναι αξιόπιστοι και μπορούσαν να βασιστούν σε αυτήν. Έδωσε οδηγίες στο γραφείο του Αντώνη Λοΐζου να της κάμει έκθεση τι μπορεί να κτιστεί και ποια είναι η τιμή του. Ήθελε μια συγκριτική έκθεση. Με βάση την έκθεση του Λοΐζου έκτιζε ένα πολύ μικρό σπίτι γύρω στα 170τμ. Πρόσεξε ότι οι δύο εκτιμήσεις δεν συμφωνούσαν στην τιμή και είδε ότι η ύπαρξη ηλεκτροφόρων συρμάτων μειονεκτούσε το κτήμα και αναστατώθηκε. Εκείνο που κατάλαβε από την έκθεση του Λοΐζου είναι ότι χωρίζεται σε δύο μέρη, το πρώτο 677τμ και το άλλο 1.400τμ και είναι το 10% επί των δύο αυτών κομματιών που μπορεί να κτίσει σπίτι. Μίλησε και με κάποια αρχιτέκτονα που της εξήγησε ότι το χωράφι της χωρίζεται σε δύο κομμάτια και ότι μπορεί να κτίσει δύο σπίτια. Το ένα 67.7τμ και το άλλο 140τμ γιατί υπάρχουν κανονισμοί. Δεν έκαμε αίτηση για πέρασμα, ούτε για ρεύμα και νερό, ούτε και είχε αρνητική απάντηση για αξιοποίηση του κτήματος γιατί δεν μπορούσε να κτίσει μια ενιαία κατοικία 350τμ. Όταν επήρε την εκτίμηση των εναγομένων, η ίδια δεν είναι ειδικός, είδε ότι δεν έγραφαν για τα σύρματα και έκρινε ότι δεν έπρεπε να ρωτήσει και έκαμε άλλου είδους ερωτήσεις. Στηρίχθηκε στην εκτίμηση των εναγομένων, μίλησε με τον εναγόμενο 2 και του είπε ότι επειδή θέλει να κτίσει σπίτι, τον ρώτησε για ρεύμα, νερό και ηλεκτρισμό. Της είπε ότι μπορεί να κτίσει νοουμένου ότι εξασφαλίσει πρώτα πέρασμα, και της εξήγησε με ποιο τρόπο θα μπορούσε να εξασφαλίσει πέρασμα, ενώ για το νερό της είπε ότι θα έπαιρνε από το χωριό. Όταν κατάλαβε ότι το αγόρασε πιο ακριβά έκαμε διάφορα τηλέφωνα στο μεσίτη και στους εναγόμενους και από κοινού της έκαμαν διάφορες προτάσεις. Το Τεκμήριο 8 το υπόγραψε με το μεσίτη. Ο σκοπός της ήταν να κτίσει και ήρθε στο Δικαστήριο για τη διαφορά της τιμής που έχουν οι δύο εκτιμητές και όχι αν μπορεί να κτίσει ή όχι. Η πρώτη πρόταση που της έγινε ήταν να αγοράσουν πίσω το χωράφι για ΛΚ22.000 και να την πληρώσουν από μισά. Βασίστηκε στην εκτίμηση και δεν έχει παράπονο εναντίον του μεσίτη και του πωλητή. Ο εναγόμενος δεν παραδέχτηκε ότι έκαμε λάθος εκτίμηση αλλά με τα έργα του προσπαθούσε να τη βοηθήσει. Έκαμαν όμως λάθος με τα ηλεκτροφόρα σύρματα. Ο Αντώνης Λοΐζου, εκτιμητής, ΜΕ2, κατέθεσε ότι έκαμε δύο εκτιμήσεις για λογαριασμό της ενάγουσας. Η έκθεσή του, Τεκμήριο 11, αφορούσε την αγοραία αξία του επίδικου ακινήτου. Διασχίζεται από σύρματα υψηλής τάσης και το φωτογράφησε, Τεκμήριο 12(α)-(ε). Σύμφωνα με τη θέση του, λόγω της ύπαρξης γραμμών υψηλής τάσης, βάσει των κανονισμών της ΑΗΚ, δεν επιτρέπεται η ανάπτυξη παρά μόνο 12.5μ από το κέντρο των γραμμών, με αποτέλεσμα το κτήμα τα τριχοτομηθεί. Το ένα κάτω από τις γραμμές, και δύο μέρη αριστερά και δεξιά. Υπολόγισε τα δύο μέρη σε 677τμ και 1400τμ. Για την εκτίμηση της αξίας χρησιμοποίησε τη συγκριτική μέθοδο. Να παρεμβάλω ότι υπάρχει, στην εκτίμηση που κατέθεσε, συγκριτικός πίνακας και τοπογραφικός χάρτης. Εξήγησε ακόμα ότι ο συγκριτικός πίνακας βγήκε από τις πωλήσεις του Κτηματολογίου και υιοθέτησε μια ετήσια αύξηση 12%. Για το επίδικο ακίνητο υιοθέτησε μια τιμή των ΛΚ3.80σ ανά τμ και σύμφωνα με το εμβαδόν του η αξία ανέρχεται στις ΛΚ14.000 χωρίς τα σύρματα. Μετά θα έπρεπε να αποφασίσει την επιζήμια επίδραση των συρμάτων. Το 2000 οι συνθήκες επίγνωσης των κινδύνων δεν ήταν τόσο έντονες όσο σήμερα, ενώ το 1990 ήταν λίγες ή ανύπαρκτες. Με την πάροδο του χρόνου και τα διάφορα δημοσιεύματα, τα σύρματα επιφέρουν ζημιά στην αξία της γης. Σήμερα το 50% που αφαίρεσε ως ζημιά, ίσως να είναι ελάχιστο. Δεν είναι γιατρός για να αποδείξει αν τα σύρματα προκαλούν βλάβη στην υγεία, όμως έχει αντίκτυπο η αγορά στις αξίες και αυξάνεται ο φόβος του κόσμου και έφθασαν στο άλλο άκρο. Σήμερα θα αφαιρούσε πάνω από 50%. Η αξία του κτήματος είναι ΛΚ7.000 λόγω των ηλεκτροφόρων συρμάτων. Αν ήταν καθαρά μια γεωργική γη η ζημιά δεν θα ήταν 50%, αλλά το επίδικο είναι σε μια όμορφη περιοχή, δημοφιλή για ανέγερση κατοικιών και αυτό έχει σημασία γιατί παρόλο που είναι γεωργική ζώνη, εν τούτοις είναι περιοχή για ανέγερση κατοικιών με συντελεστή 10% και η ύπαρξη των συρμάτων ενοχλεί. Τα καλώδια περιορίζουν την ανάπτυξη του κτήματος που τριχοτομείται και δεν μπορεί να βάλει το σπίτι εκεί που θέλει. Επί του όλου εμβαδού, το 10% είναι 367τμ, άρα κτίζεις σπίτι 367τμ. Ένας εκτιμητής οφείλει να κάμει σύντομη περιγραφή του κτήματος και είναι σοβαρό μειονέκτημα τα σύρματα, για το κτήμα, και έπρεπε ο συνάδελφός του να βάλει τα σύρματα. Έκαμε επίσης έκθεση και για ένα κτήμα στον Ψευδά, Τεκμήριο
  12. Είδε την έκθεση του συναδέλφου του και δεν υπάρχει το θέμα των συρμάτων. Παρόλο που είναι δύσκολη η θέση του, θεωρεί ότι η περιγραφή του κτήματος είναι ελλιπέστατη και διαφωνεί με την αξία του. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι χρησιμοποίησε τη συγκριτική μέθοδο, δηλαδή σύγκρινε πωλήσεις παρόμοιων κτημάτων στην περιοχή. Στην έκθεσή του, Τεκμήριο 11, έκαμε μελέτη σε σύγκριση με άλλες πωλήσεις και έλαβε υπόψη του τρία κτήματα της περιοχής που βρήκε ως συγκριτικά. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν πωλήθηκαν άλλα, ούτε και μπορούσε να είναι απόλυτος ότι δεν υπάρχουν άλλα συγκριτικά ενώ η έκθεση των συναδέλφων του προηγήθηκε της δικής του. Δεν βρήκε άλλα κτήματα στην περιοχή που να περνούν σύρματα και αφαίρεσε 50% από την αξία για την ύπαρξη των συρμάτων. Δεν έχει μελέτη για την επιζήμια επίδραση των συρμάτων γιατί είναι θέμα προσωπικής εκτίμησης που έχει ο κόσμος που δεν αγοράζει αν υπάρχουν σύρματα. Κάποιος μπορεί να πει ότι δεν τον "πολυενοχλεί" η ύπαρξη των συρμάτων και εξαρτάται από την ιδιαιτερότητα κάθε αγοραστή. Είναι ακόμα δύσκολο να πει ότι η επιζήμια επίδραση είναι 20% ή 90%, και θεώρησε το 50% ως μέσο όρο. Αν άλλος συνάδελφος του αφαιρέσει 25-30% και άλλος 70% δεν θα έλεγε ότι πρέπει να σχίσουν τα διπλώματά τους γιατί, όπως εξήγησε, είναι θέμα ιδιαιτερότητας του πελάτη. Είναι συνηθισμένο φαινόμενο να υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις και δεν είναι υποχρεωτικό να βγάζουν όλοι το ίδιο αποτέλεσμα. Είναι αποδεκτό να υπάρχει μια διαφορά μεταξύ των εκτιμητών 20-25%. Το επίδικο ακίνητο είναι εκτός ζώνης νερού, χωρίς δρόμο και δεν μπορεί να αποκτήσει πόσιμο νερό από την κοινότητα, αλλά δεν εξέτασε πού είναι οι σωλήνες του νερού. Υιοθέτησε, με βάση την ευρύτερή του πείρα, μια αύξηση 12% ετησίως και αν κάποιος έλεγε 14% είναι ψηλή η κλίμακα και καμιά φορά η ψηλή κλίμακα είναι λάθος. Εξήγησε γιατί απέκλεισε τα κτήματα που περιγράφονται στο Τεκμήριο 15(β) και δεν γνώριζε αν το χρόνο πώλησης του ακινήτου αρ. 210 υπήρχαν οι ζώνες. Σε σχετική ερώτηση ότι δεν υπήρχε τότε η ζώνη Π2 και δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη, δέχτηκε ότι πιθανώς να μην υπήρχε και όταν είδε την πώληση του τεμαχίου 210 που εφάπτεται στη ζώνη Π2 το αγνόησε χωρίς να ελέγξει αν υπήρχε τον επίδικο χρόνο. Τα υπόλοιπα αγροτεμάχια, είχαν δικαίωμα διάβασης και άρδευσης από διάτρηση. Ο ίδιος δεν θα τα ελάμβανε υπόψη γιατί τα αγροτεμάχια έχουν αυξημένη αξία από τα χωράφια. Από το Τεκμήριο 15(β) θα λάμβανε πιθανώς υπόψη τα τεμάχια με αριθμό 1 και
  13. Δεν έλαβε επίσης υπόψη τα κτήματα του Τεκμηρίου 15(γ) γιατί ενέπιπταν στη ζώνη Π
  14. Στα κτήματα του Τεκμηρίου 15(γ) με αριθμό 9 και 11 και με βάση το χάρτη, Τεκμήριο 15(α) περνούν εναέρια σύρματα και θα έπρεπε η τιμή τους, σε σχέση με τα άλλα που δεν περνούν σύρματα στην Π2, να είναι επηρεασμένη. Με βάση τις τιμές του Τεκμηρίου 15(γ) υπάρχει το περίεργο ότι τα κτήματα που έχουν σύρματα να είναι πιο ακριβά. Η τιμή είναι θέμα αγοράς και οι εκτιμητές αποτελούν μέρος της αγοράς και πωλούν εκ μέρους πελατών και παίρνουν τις αντιδράσεις της αγοράς. Οποιονδήποτε ρωτήσεις, αν προτιμά να έχει σύρματα πάνω από το κεφάλι του, σου απαντά όχι. Άρα, ήταν η θέση του ότι στις συγκριτικές πωλήσεις του Τεκμηρίου 15(γ) υπάρχουν περίεργα πράγματα να πωλούνται δηλαδή πιο ακριβά τα κτήματα με σύρματα. Σε ερώτηση αν κοίταξε, ετοιμάζοντας την έκθεσή του, τα κτήματα αυτά, απάντησε ότι δεν θα υιοθέτησε γιατί δεν είχε ιδέα ότι η υπόθεση ήταν στο Δικαστήριο. Δεν έκαμε ποτέ μελέτη που να δείχνει τη θετική ή την αρνητική επίδραση των συρμάτων, ούτε είχε υπόψη του τις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με την επίδραση των συρμάτων. Δεν γνώριζε επίσης αν για πρώτη φορά στην Κύπρο δημιουργήθηκε κανονισμός και Νόμος το
  15. Ήταν ακόμα η θέση του ότι δεν έχει σχέση με την αξία της γης, αλλά σημασία έχει πώς συμπεριφέρεται η αγορά. Δεν γνώριζε αν τον επίδικο χρόνο είχε κανονισμό η ΑΗΚ για τα σύρματα, αλλά δεν έχει άνθρωπο με σώας τας φρένας του που θα έκτιζε σπίτι κάτω από σύρματα. Σε υποβολή ότι ουδεμία επιζήμια επίδραση υπάρχει στην υγεία από τα σύρματα της ΑΗΚ, απάντησε ότι δεν έχουν σημασία οι μελέτες αλλά τι πιστεύει ο κόσμος που κάμνει το παζάρι. Ως παράδειγμα υπάρχει σήμερα πρόβλημα με τις κεραίες των κινητών τηλεφώνων και ξεσηκώνονται ολόκληρες γειτονιές να φύγει η κεραία. Είναι θέμα πώς συμπεριφέρεται η αγορά. Η ΑΗΚ δεν τολμά να αναφερθεί σε επιζήμια επίδραση γιατί τότε πρέπει να πληρώσει αποζημιώσεις ή να μετακινήσει τις εγκαταστάσεις της. Σε ερώτηση ότι η ενάγουσα διαβάζοντας την έκθεσή του αντελήφθη ότι κτίζει δύο σπίτια, απάντησε ότι δεν είναι αυτή η έκθεσή του και λάθος κατάλαβε. Οι πολυκατοικίες σήμερα έχουν στο υπόγειο υποσταθμούς της ΑΗΚ που επιφέρουν επιζήμια επίδραση στα διαμερίσματα μια αμελητέα ποσότητα του 3-4% αλλά επί των ισογείων είναι μεγαλύτερη. Επανεξεταζόμενος εξήγησε ότι για τα τεμάχια του Τεκμηρίου 15(γ) είναι περίεργο το γεγονός ότι κτήματα με σύρματα έχουν ψηλή τιμή και δεν είναι πωλήσεις που μπορεί να βασιστεί κάποιος πάνω τους. Η Σταυρούλα Τιμοθέου, ΜΕ3, που εργάζεται στο Τμήμα Πολεοδομίας, κατέθεσε ότι από τη 22.3.96 τέθηκε στη Μοσφιλωτή σε ισχύ η ζώνη Π2 που ισχύει μέχρι σήμερα, καθώς και η ζώνη Γ3, όπως φαίνεται στα σχετικά τοπογραφικά σχέδια των εγκριμένων πολεοδομικών ζωνών που κατέθεσε. (τεκμ.16(α)-(στ)). Τέλος κατέθεσε ο Βενιζέλος Ευθυμίου, ΜΕ4, Διευθυντής Έργων Ανάπτυξης του Δικτύου της ΑΗΚ. Σύμφωνα με το μάρτυρα, στην Κύπρο λειτουργούν τάσεις των 66.000 και 132.000KV. Πάνω από τις 66.000 είναι ψηλής τάσης. Παλαιότερα η κατασκευή γραμμών γινόταν πάνω από τα κτίρια, αλλά με την ευαισθησία τώρα του κοινού, από τη δεκαετία του 1980, μπήκε η λογική να μπαίνει όρος να αφήνεται ένας διάδρομος κάτω από τη γραμμή για άλλους σκοπούς και όχι για ανάπτυξη. Υπάρχουν αρκετές οικοδομές κατασκευασμένες κάτω από εναέριες ηλεκτροφόρες γραμμές. Ο περιορισμός αυτός μπαίνει σε οποιαδήποτε αίτηση οικοδομής για ανάπτυξη. Ο όρος πριν το 2004 ήταν αποδεκτός από τις αρμόδιες αρχές και τον ενσωμάτωναν στους όρους άδειας που έδιναν. Ο όρος καθορίζει να υπάρχει διάδρομος 12.5μ από το κέντρο της γραμμής ή 15.5μ από οποιοδήποτε κτίριο από το φυσικό κέντρο της γραμμής. Μετά το 2004 ο όρος αυτός έγινε κανονισμός. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι η ενάγουσα στις 5.1.07 απέστειλε επιστολή στην ΑΗΚ, αλλά δεν την είχε μαζί του και δεν ήταν σε θέση να διαφωτίσει για το περιεχόμενό της. Εκείνο που της απάντησαν, Τεκμήριο 18, είναι ότι σε περιοχές που μετατράπηκαν σε οικιστικές, η θέση της ΑΗΚ, όταν συντρέχουν λόγοι, είναι να ακολουθεί τη λογική της μετακίνησης ή της υπογειοποίησης. Για την υγεία των κατοίκων που διαμένουν κάτω από ηλεκτροφόρα σύρματα της ΑΗΚ ακολουθούν σύσταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αλλά η ΑΗΚ δεν έχει κάμει έρευνα που να δείχνει αποτελέσματα επί της υγείας των κατοίκων. Ο σκοπός που μένει το κενό κάτω από τα σύρματα είναι καθαρά για λόγους συντήρησης, διόρθωσης και επέκτασης των γραμμών και για σκοπούς ηλεκτρικής ασφάλειας και όχι ηλεκτρομαγνητικής. Η γη μένει στον ιδιοκτήτη για σκοπούς εκτός από την ανέγερση κατοικίας. Το 2000 δεν υπήρχε νομική κατοχύρωση για τον όρο που θέτει τώρα η ΑΗΚ, αλλά σε συνεννόηση με τις αρμόδιες αρχές και για καθαρά σκοπούς συνετούς αποφυγής από την ύπαρξη ηλεκτρομαγνητικών πεδίων υιοθετήθηκε να ακολουθείται αυτή η πρακτική. Η πρακτική αυτή υιοθετείτο ή απορρίπτετο σε κάθε ξεχωριστή πολεοδομική άδεια και για να γνωρίζουν αν θα ετίθετο τέτοιος όρος θα έπρεπε να αποταθεί κάποιος για οποιαδήποτε αίτηση για άδεια ανάπτυξης γης. Η κατασκευή των εναέριων γραμμών γίνεται κατά τέτοιο τρόπο που να μην κινδυνεύει ο κόσμος και πληρούν όλες τις διεθνείς προδιαγραφές. Για τους εναγόμενους έδωσε μαρτυρία ο Χριστόφορος Χ'Ιωάννου, εναγόμενος 2, εκτιμητής ακινήτων και ομόρρυθμος εταίρος της εναγόμενης
  16. Σύμφωνα με το μάρτυρα, το 1992 η εναγόμενη εταιρεία συνεβλήθη με τη ΣΠΕ Στροβόλου για να κάμνει εκτιμήσεις σε πελάτες της επί ενυπόθηκων δανείων. Η αμοιβή ήταν προσυμφωνημένη και εξαρτάτο από πόσα και πού ήταν τα ακίνητα. Τον Απρίλιο του 2000 επικοινώνησε με το γραφείο τους η ενάγουσα και τους ενημέρωσε ότι ήθελε να της ετοιμάσουν εκτίμηση για δανειοδότηση από τη ΣΠΕ Στροβόλου. Επισκέφθηκε τα δύο ακίνητα που του ζήτησε και μετά από μελέτη των δεδομένων υπολόγισε την αξία τους σε ΛΚ5.000-ΛΚ6.
  17. Αργότερα επικοινώνησε μαζί τους και ζήτησε να της εκτιμήσουν το ακίνητο με αριθμό εγγραφής 4791 για σκοπούς δανειοδότησης. Η συνήθης πρακτική είναι να παίρνουν τον τίτλο ιδιοκτησίας πριν την επιτόπια επιθεώρηση για να γίνει μια πρώτη προεργασία στο γραφείο. Για το ακίνητο αυτό έκαμαν δύο επί τόπου επιθεωρήσεις. Η μία έγινε από τον ίδιο. Αποφάσισε ότι θα χρησιμοποιούσε τη συγκριτική μέθοδο και έκαμε καταγραφή των πλεονεκτημάτων και των μειονεκτημάτων του ακινήτου. Εξήγησε ποια ήταν αυτά και έκαμε λίστα με τα συγκρίσιμα, με το υπό εκτίμηση ακίνητο, τεμάχια. Κατέληξε στην αγοραία αξία που καταγράφεται στην αναλυτική έκθεση εκτίμησης, Τεκμήριο
  18. Παρόλο που υπήρχαν συγκρίσιμα ακίνητα που επηρεάζονταν από τις εναέριες γραμμές, από την τιμή πώλησής τους, φαίνεται ότι οι αγοραστές δεν έλαβαν υπόψη το γεγονός αυτό. Εν τούτοις και επειδή η έκθεσή τους ήταν για σκοπούς δανειοδότησης και ο δανειοδότης πρέπει να είναι καλυμμένος, αφαίρεσε ένα ποσοστό λόγω της ύπαρξης των γραμμών. Επειδή η εκτίμηση είναι για σκοπούς δανειοδότησης γίνεται μια σύντομη περιγραφή χωρίς ιδιαίτερες λεπτομέρειες εκτός αν ζητηθούν από τη ΣΠΕ. Έτσι στην εκτίμηση, Τεκμήριο 1, αναφέρθηκαν σε θέματα κτηματολογικά, πολεοδομικά, προσπέλασης σε δρόμο, νερό και ρεύμα. Η ενάγουσα όταν επικοινώνησε μαζί τους ουδέποτε τους έθεσε θέμα ότι πρόθεσή της ήταν να αγοράσει το κτήμα για να κτίσει και να χρησιμοποιήσει τον κήπο για αρωματικά φυτά. Αυτό δεν είχε καμιά σημασία για τους ίδιους γιατί η επιθυμία της ενάγουσας δεν θα επηρέαζε με οποιονδήποτε τρόπο την εκτίμηση που αφορούσε την αγοραία αξία του ακινήτου και της τιμής αναγκαστικής πώλησής του που προσφερόταν για ασφάλεια για σκοπούς δανειοδότησης. Μετά τη μεταβίβαση του κτήματος, η ενάγουσα επικοινώνησε μαζί τους πολλές φορές και έλεγε ότι το κτήμα δεν άξιζε όσα το αγόρασε και τους ζήτησε να το αγοράσουν και να της δώσουν τα χρήματα που πλήρωσε με τόκους και αρνήθηκαν. Της πρότειναν, αφού μετάνιωσε, σε συνεργασία με το μεσίτη, να το πωλήσουν και δεν δέχτηκε. Αργότερα έμαθε ότι η ενάγουσα υπόγραψε εντολή το μεσίτη να το πωλήσει για ΛΚ30.
  19. Διαφώνησε με την έκθεση του Αντώνη Λοΐζου και με την προσέγγιση ότι οι εναέριες γραμμές καθιστούν το ακίνητο μειονεκτικό γιατί δεν υπάρχουν στοιχεία που να το δικαιολογούν. Διαφωνεί επίσης με τις συγκριτικές πωλήσεις που χρησιμοποίησε καθώς και με την αξία ανά τετραγωνικό μέτρο. Και τούτο γιατί χρησιμοποίησε τις πιο χαμηλές πωλήσεις που υπάρχουν στην περιοχή και επί τεμαχίων που δεν είναι άμεσα συγκρίσιμα, αγνοώντας συγκριτικές πωλήσεις που είναι κοντά στο επίδικο και το κυριότερο, κατά τη γνώμη του, αγνόησε πωλήσεις στην περιοχή ακινήτων που επηρεάζονται από τις εναέριες γραμμές της ΑΗΚ. Το τεμάχιο αρ. 210 που αγνόησε ο Λοΐζου γιατί εφάπτετο της παραθεριστικής ζώνης Π2 η πώλησή του έγινε το 1995 που ήταν σε γεωργική ζώνη Γ
  20. Επίσης ενώ συγκριτικά παραθέτει τρία τεμάχια παίρνει το μέσο όρο των δύο χωρίς εξηγήσεις. Ήταν η θέση του ότι κατά την ετοιμασία της έκθεσης εξάσκησαν την απαραίτητη φροντίδα, επιδεξιότητα, επάρκεια και επιμέλεια. Αντεξεταζόμενος κατέθεσε ότι έκαμνε εκτιμήσεις για τη ΣΠΕ Στροβόλου και η ενάγουσα δεν υπήρξε πελάτισσά του. Για τα ακίνητα 49 και 50 στη Μοσφιλωτή, η ενάγουσα του ζήτησε εκτίμηση για σκοπούς δανειοδότησης. Πήγε επί τόπου, μαζί με το μεσίτη και την ενάγουσα, αλλά δεν θυμόταν αν της είπε να μην τα αγοράσει επειδή παρεμβαλλόταν χαλίτικη γη, ούτε ότι η διαδικασία ενοποίησής τους ήταν χρονοβόρα και ότι ο συντελεστής δεν επέτρεπε κτίσιμο αξιόλογης οικίας. Της είπε όμως ότι η αξία τους δεν ήταν ΛΚ16.000, αλλά ΛΚ5.000-6.
  21. Τη δεύτερη φορά ήρθε σε επαφή μαζί του για να του στείλει κάποιον τίτλο να κάμει εκτίμηση για σκοπούς δανειοδότησης από τη ΣΠΕ Στροβόλου. Την παρέπεμψε κοντά του η ΣΠΕ και του ζήτησε να κάμει εκτίμηση για σκοπούς δανειοδότησης και κάνει εκτιμήσεις μόνο για δανεισμό. Η ενάγουσα μπορεί να του είπε πολλά πράγματα και δεν ξέρει τι σκεπτόταν. Δεν πήγε με την ενάγουσα επιτόπου να δει το επίδικο τεμάχιο, αλλά έκαμε μόνος του επιτόπια εξέταση και είχε πλήρη γνώση των φυσικών του χαρακτηριστικών. Είδε τα σύρματα αλλά η εκτίμηση έγινε για άλλο σκοπό και θεωρεί ότι δεν χρειαζόταν να επισημάνει το συγκεκριμένο γεγονός. Την έκθεσή του την έστειλε στην ενάγουσα. Η ενάγουσα δεν περίμενε την έκθεσή του για να αγοράσει το ακίνητο αλλά για το δάνειο. Μετά η ενάγουσα του τηλεφωνούσε συνέχεια και είχε απαίτηση για το κτήμα ότι δεν μπορούσε να κτίσει. Δεν της έκαμε προτάσεις αλλά είπαν να τη βοηθήσουν με κάποιους τρόπους. Στο τέλος της είπε ο συνεργάτης της να το αγοράσει πίσω. Τους ζητούσε να το αγοράσουν πίσω με τους τόκους και της πρότειναν να το πωλήσουν. Απέρριψαν τη θέση της να το αγοράσουν. Δεν της έκαμαν άλλες προτάσεις και είναι ο Μοσφιλιώτης που της έκαμε προτάσεις γιατί ήταν ο πωλητής. Δεν είχε ακίνητο στο χωριό Σιά για να της προτείνει να το αγοράσει και δεν είναι συνεργάτης του Μοσφιλιώτη. Αντίθετα η ενάγουσα έδωσε τη συναίνεσή της στο Μοσφιλιώτη να το πωλήσει χωρίς ο ίδιος να το γνωρίζει. Της πρότεινε να το πωλήσουν και η ενάγουσα αρνήθηκε αλλά μετά προχώρησε με το Μοσφιλιώτη. Με το πωλητήριο έγγραφο, Τεκμήριο 8, δεν είχε καμιά σχέση γιατί ενώ της πρότεινε αρνήθηκε και συνεργάστηκε με το Μοσφιλιώτη. Ο λόγος που της έκαμε την πρόταση ήταν γιατί τηλεφωνούσε συνέχεια στο γραφείο και ενοχλούσε, αντιλήφθηκε ότι είχε μετανιώσει και ήθελε να το πωλήσει. Αρνήθη ότι το τεμάχιο 437 είναι το μόνο συγκριτικό και υπάρχουν πάρα πολλές πωλήσεις που ο Λοΐζου δεν χρησιμοποίησε και το τεμάχιο αυτό πωλήθηκε αργότερα και δεν είναι άμεσα συγκρίσιμο. Και τούτο γιατί είναι πιο μακριά σε ανάπτυξη από το επίδικο και αν γινόταν προγενέστερα η πώληση θα το αγνοούσε. Για την εξεύρεση της τιμής βασίστηκε στις συγκριτικές πωλήσεις στην άμεση περιοχή που θεώρησε σημαντικές και συγκρίσιμες με το επίδικο. Στην έκθεσή του, Τεκμήριο 19, στον πίνακα Ι, τα τεμάχια είναι αγροτεμάχια που προέκυψαν από διαχωρισμό και είναι όλα σχεδόν στον τύπο του μονόσκαλου. Είναι συγκρίσιμα με το επίδικο γιατί είναι στην ίδια ζώνη, βρίσκονται κοντά με παρόμοια χαρακτηριστικά και οι τιμές τους αντικατοπτρίζουν την πραγματική εικόνα της κτηματαγοράς στη συγκεκριμένη περιοχή, γι΄ αυτό και δεν συμμερίζεται την άποψη του Λοΐζου. Έχουν τα ίδια νομικά χαρακτηριστικά και μειονεκτήματα. Το τεμάχιο 437, που χρησιμοποίησε ο Λοΐζου, πωλήθηκε μεταγενέστερα και θεωρεί ότι η διαφορά στην τιμή είναι πολύ σημαντική. Οι πωλήσεις που χρησιμοποίησε είναι πιο ψηλές και πιστεύει ότι αντικατοπτρίζουν την αγορά. Ένας από τους λόγους για τους οποίους οι τιμές των τεμαχίων του Πίνακα Ι του Τεκμηρίου 19 είναι ψηλότερες οφείλεται στο ότι έχουν πρόσβαση και νερό αλλά η εκτίμηση που έκαμε για το επίδικο είναι σαφώς χαμηλότερη από τα τεμάχια αυτά, περίπου στη μισή τιμή. Δέχεται τις τιμές του Κτηματολογίου γιατί είναι άμεσα συγκρίσιμες. Τα κτήματα του Πίνακα ΙΙ του Τεκμηρίου 19 πωλήθηκαν μετά την εφαρμογή της ζώνης Π2, αλλά παρόλα αυτά έχουν συναφή νομικά χαρακτηριστικά με εκείνα του πίνακα Ι γιατί βρίσκονται στην ίδια περιοχή, διαφέρουν κάπως στη ζώνη, όχι όμως στο συντελεστή δόμησης. Από μελέτη των τιμών των δύο πινάκων φαίνεται ότι οι τιμές τους είναι παραπλήσιες, γεγονός που θεωρεί ότι είναι το σημαντικότερο στοιχείο στην εκτίμηση. Ότι δηλαδή οι τιμές πώλησης συμπίπτουν. Το επίδικο είναι πολύ κοντά με αυτά και μπορεί να εξασφαλίσει τα πλεονεκτήματα των ακινήτων του Πίνακα ΙΙ και στη ζώνη Γ3, υπήρχαν κατοικίες. Το εκτίμησε σαφώς χαμηλότερα από το μέσο όρο του συγκριτικού Πίνακα ΙΙ. Το επίδικο είναι περίκλειστο αλλά μπορεί να αιτηθεί πρόσβαση και νερό, χωρίς να σημαίνει ότι θα πάρει, ενώ στην Π2 θεωρείται ότι υπάρχει νερό. Στη ζώνη Γ3 υπάρχουν κατοικίες που υδροδοτούνται χωρίς να είναι στη ζώνη Π
  22. Στα μονόσκαλα αν υδροδοτούνται δεν μπορούν να κτιστούν 4 κατοικίες και στο περίκλειστο κτήμα δεν επιτρέπεται καθόλου η ανάπτυξη. Αν αποκτήσει διάβαση, νερό και ανήκει σε γεωργική ζώνη, επιτρέπεται η ανέγερση μεμονωμένης κατοικίας όπως στα αγροτεμάχια και τα μονόσκαλα. Η αφαίρεση του ποσοστού 25% από την αξία του επίδικου λόγω πρόσβασης και νερού δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερη. Το ποσοστό 35%, που έδωσε ο Λοϊζου στο τεμάχιο 260, δεν το θεωρεί συγκρίσιμο γιατί εφάπτεται επί του παλαιού δρόμου Λεμεσού-Λευκωσίας και πωλήθηκε σε τιμή που δεν θεωρεί ότι αντιπροσωπεύει την πραγματική εικόνα της αγοράς. Την εκτίμηση του Τεκμηρίου 1 την έκαμε για τη ΣΠΕ και θεώρησε όσα είναι αναγκαία για τους σκοπούς των πελατών τους για υποθήκευση. Αν η ΣΠΕ ζητούσε αναλυτική κατάσταση θα την έκαμνε. Τις δύο εκθέσεις (τεκμ.1 και 19) τις έκαμε ταυτόχρονα. Η ΣΠΕ δεν ζήτησε αναλυτική κατάσταση αλλά την έκαμε και την είχε στο αρχείο του για δικούς του σκοπούς, να έχει τα δεδομένα και να γνωρίζει τι είχε την 12.5.
  23. Σε ερώτηση γιατί δεν είπε της ενάγουσας όταν διαμαρτυρόταν ότι είχε αναλυτική έκθεση απάντησε ότι η ενάγουσα δεν ήταν πελάτισσά του και πελάτης του ήταν ο χρηματοδοτικός οργανισμός. Πληρώθηκε ΛΚ54 από την ενάγουσα, γιατί αυτή ήταν η συμφωνία του με τη ΣΠΕ. Της έδωσε την έκθεση γιατί γι΄ αυτήν πληρώθηκε. Η διαδικασία που ακολουθούν με τη ΣΠΕ ήταν οι αιτητές για δάνειο, πελάτες της ΣΠΕ έπαιρναν αντίγραφο της αίτησης δανείου, τη σφράγιζε η ΣΠΕ με τα δικά τους τηλέφωνα και φαξ και με άλλες λεπτομέρειες. Ο συνεργάτης του Κωνσταντίνος Παυλίδης πήγε επιτόπου και ετοίμασε έκθεση ότι υπήρχαν σύρματα και τα 10 συγκριτικά που παραθέτει στο Τεκμήριο 1 τα είχε και ο Παυλίδης. Εξέτασαν τις σημειώσεις πριν κάμει την έκθεση. Σε ερώτηση ποια η διαφορά στην ετοιμασία μιας έκθεσης που αφορά αίτηση δανείου από την ανέγερση μιας κατοικίας, απάντησε ότι η τιμή είναι η ίδια αλλά η μελέτη διαφέρει. Δεν είχε μαζί του τη συμφωνία που είχε με τη ΣΠΕ Στροβόλου και αρνήθηκε ότι το Τεκμήριο 19 το έκαμε αργότερα. Δεν υιοθετεί μείωση της αξίας κατά 50% λόγω ηλεκτροφόρων συρμάτων που ανέφερε ο Λοΐζου γιατί από τα συγκριτικά στοιχεία που είχε η αγορά δεν αντιδρά όπως είπε ο Λοΐζου. Η αγορά έβαλε κάποιες τιμές πώλησης επί των οποίων βασίστηκε. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η αγορά αντιδρά ομοιόμορφα και δεν έχει μεγάλη σημασία η ύπαρξη των γραμμών που τέμνουν τα τεμάχια. Δεν πωλήθηκαν δηλαδή τα τεμάχια στη μισή τιμή. Ο συντελεστής που έχει το κτήμα μπορεί να εξαντληθεί, και πιθανόν αν η ενάγουσα ήθελε να κτίσει σπίτι κάτω από τα σύρματα να μην μπορούσε, αλλά δεν αιτήθηκε ποτέ. Λαμβάνοντας τους σκοπούς της έκθεσής του θεωρεί ότι ικανοποίησε πλήρως τους πελάτες του που δεν τους αφορούσαν τα σύρματα και η γεωργική ζώνη. Αρνήθη ότι παρείχε υπηρεσίες στην ενάγουσα και ότι ήταν αμελής. Επανεξεταζόμενος ανέφερε ότι τα συγκριτικά στοιχεία του Πίνακα ΙΙ του τεκμηρίου 19 τα παρέθεσε για να δείξει ότι η αγορά δεν αντιδρά με αφαίρεση της αξίας κατά 50% και ότι οι τιμές συνάδουν μεταξύ των ζωνών Γ3 και Π
  24. Στο τέλος οι δικηγόροι προχώρησαν σε αγορεύσεις. Η κάθε πλευρά εξηγά και αναλύει τη μαρτυρία που προσκομίστηκε. Κεντρικός άξονας εκάστης πλευράς ήταν κατά πόσο η ενάγουσα ήταν πελάτης των εναγομένων ώστε κατ΄ αρχήν να υπέχουν ευθύνη απέναντί της, και κατά πόσο οι εναγόμενοι ήταν αμελείς κατά την ετοιμασία της έκθεσης. Είναι προφανές βέβαια ότι η αμέλεια επικεντρώνεται στην ύπαρξη των εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων που διαπερνούν το επίδικο κτήμα. Γίνεται εκτεταμένη αναφορά στη μαρτυρία όλων των μαρτύρων και ο κ. Χ"Νέστωρος με αναφορά σε νομολογία εισηγείται ότι η ενάγουσα απέδειξε την επαγγελματική αμέλεια των εναγομένων, με αποτέλεσμα να δικαιούται στις αιτούμενες αποζημιώσεις. Αναφορά σε επιμέρους εισηγήσεις των δύο μερών θα γίνει στη συνέχεια και όπου είναι αναγκαίο. Έχω παρακολουθήσει με πολλή προσοχή όλους τους μάρτυρες όταν κατέθεταν ενώπιόν μου. Παρεμβάλλω εδώ ως προς την αξιολόγηση της μαρτυρίας ότι πως όπως λέχθηκε στην υπόθεση Sayed v. Πλοίου M/V Mary John κ.α.

(2002)1 ΑΑΔ 661, η ανάλυση των στοιχείων που οδηγούν στην αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρος έχει δύο επάλληλα στοιχεία. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας. Τα αναφερόμενα σε αυτήν υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και βεβαίως συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Το άλλο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι, αν λέγει την αλήθεια. Και ακριβώς μέσα σε αυτά τα πλαίσια, και σε συνάρτηση και με άλλους παράγοντες και παραμέτρους που αναγνωρίζει η νομολογία ότι καθορίζουν και οριοθετούν το μέτρο κρίσης ενός μάρτυρα θα αξιολογηθεί η μαρτυρία στο σύνολό της. Θα ξεκινήσω κατ΄ αρχήν από μια εισήγηση του κ. Χ"Νέστωρος που αφορά την εκτιμητική έκθεση, Τεκμήριο 19, που κατέθεσε ο ΜΥ1 κατά το στάδιο της κυρίως εξέτασής του, που έγινε υπό μορφήν γραπτής δήλωσης. Είναι η θέση του ότι δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη ως εκτός δικογράφων γιατί εισάγει ισχυρισμούς που δεν είναι δικογραφημένοι. Ότι βέβαια δεν γίνεται αναφορά στην υπεράσπιση για την ύπαρξη άλλης δεύτερης εκτίμησης αποτελεί γεγονός. Δεν νομίζω όμως πως θα έπρεπε να γίνει ειδική αναφορά σε αυτήν. Αποτελεί όμως μαρτυρία που, ως τέτοια θα αξιολογηθεί και θα κριθεί στα πλαίσια του συνόλου της μαρτυρίας με την εξαγωγή των αναγκαίων συμπερασμάτων. Τόσο από τη μαρτυρία και τα δικόγραφα όσο και στις γραπτές αγορεύσεις, το πρώτο σημαντικό θέμα που τίθεται είναι αν οι εναγόμενοι ενεργούσαν εκ μέρους της ενάγουσας ή για λογαριασμό της ΣΠΕ Στροβόλου. Αποτέλεσε κοινό έδαφος στη μαρτυρία της ενάγουσας ότι τους εναγόμενους τους σύστησαν από τη ΣΠΕ Στροβόλου. Η ακριβής επί τούτου μαρτυρία της ήταν ότι κάποιος Δημητράκης της είπε πως όταν βρει το κατάλληλο κτήμα θα πρέπει να εκτιμηθεί και της έγραψε σε ένα χαρτί το όνομα και το τηλέφωνο της εταιρείας. Ο εναγόμενος 2 κατέθεσε ότι ήταν συμβλημένοι με τη ΣΠΕ για να προβαίνουν σε εκτιμήσεις ακινήτων επί της αγοραίας αξίας για σκοπούς δανειοδότησης και μάλιστα το ποσό των ΛΚ54, που είσπραξε από την ενάγουσα για την εκτίμηση, Τεκμήριο 2, ήταν κατόπιν συμφωνίας τους με τη ΣΠΕ. Στήριξε τη θέση του και στην εκτίμηση, Τεκμήριο 1, ότι απευθύνεται στη ΣΠΕ Στροβόλου και όχι στην ενάγουσα, στην οποία αναφέρεται ότι σκοπός της εκτίμησης είναι ο υπολογισμός της αγοραίας αξίας και της τιμής αναγκαστικής πώλησης του επίδικου κτήματος. Ο κ. Ευθυμίου έθεσε το ερώτημα ποιες ήταν οι οδηγίες της ενάγουσας προς τον εναγόμενο
  1. Η θέση του είναι ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη μαρτυρία που να αποδεικνύει ότι η ενάγουσα έδωσε συγκεκριμένες οδηγίες στους εναγόμενους και συνεπώς καμιά συμφωνία δεν υπήρξε μεταξύ τους, που να στοιχειοθετεί είτε παράβαση συμφωνίας, είτε αμέλεια των εναγομένων απέναντι στην ενάγουσα. Έχω τη γνώμη ότι μια λεπτομερής εξέταση της μαρτυρίας θα δώσει τις αναγκαίες απαντήσεις στα θέματα που ηγέρθηκαν. Κατ΄ αρχήν είναι παραδεκτό αλλά και αποδεκτό από την ενάγουσα ότι τους εναγόμενους τους σύστησε κάποιος από τη ΣΠΕ Στροβόλου. Αντεξεταζόμενη αν η ΣΠΕ της είπε ότι αν ήθελε δάνειο θα έπρεπε να εκτιμηθεί από το συνεταιρισμό Μουζούρη - εναγομένους 4 - απάντησε "ναι αυτό, μου σύστησε την εταιρεία αυτή. Μου έβαλε σε απλό χαρτί το όνομα του εναγόμενου, το τηλέφωνο της εταιρείας, δεν ήταν σφραγίδα". Αν τώρα οι εναγόμενοι ήταν συμβλημένοι με τη ΣΠΕ Στροβόλου να προβαίνουν σε εκτιμήσεις για σκοπούς δανειοδότησης, και όση σημασία μπορεί να έχει, δεν φαίνεται η ενάγουσα να το γνώριζε αυτό αφού κανένας δεν της είπε κάτι τέτοιο και σε κανένα μάλιστα στάδιο. Απλώς της σύστησαν τους εναγόμενους. Από την άλλη σημειώνω ότι πλήρωσε για την εκτίμηση όπως φαίνεται και από τη σχετική απόδειξη πληρωμής των εναγομένων. Στην απουσία δε της κατ΄ ισχυρισμόν σύμβασης, που υπήρχε μεταξύ της ΣΠΕ Στροβόλου και των εναγομένων, που δεν προσκομίστηκε στο Δικαστήριο, αλλά και της πληρωμής των εναγομένων απευθείας από την ενάγουσα, δεν αποδέχομαι τον ισχυρισμό του ΜΥ1 ότι ενεργούσαν για λογαριασμό της ΣΠΕ. Επειδή τους σύστηναν να προβαίνουν σε εκτιμήσεις αυτό δεν αίρει, ούτε και μεταβάλλει την κατάσταση, ούτε και σηματοδοτεί οτιδήποτε. Δεν μπορεί ακόμα να γίνει αποδεκτή η εισήγηση του κ. Ευθυμίου ότι επειδή το Τεκμήριο 1 δεν απευθύνεται στην ενάγουσα, εξ αυτού εξάγεται το συμπέρασμα ότι δεν ήταν πελάτισσα των εναγομένων. Όμως ούτε και στη ΣΠΕ απευθύνεται. Επειδή καταγράφει την αξία αναγκαστικής πώλησης αυτό δεν οδηγεί πουθενά. Επιβεβαίωση μάλιστα αυτού αποτελεί το γεγονός ότι η ενάγουσα τη χρησιμοποίησε για δανειοδότηση σε άλλο χρηματοπιστωτικό οργανισμό. Με βάση τη μαρτυρία της ενάγουσας, βρήκε κτηματομεσίτη, κάποιο Ανδρέα Μοσφιλιώτη για να της βρει αγροτικό τεμάχιο για να κτίσει σπίτι και να φυτέψει κήπο με αρωματικά φυτά. Αφού επέλεξε ένα, τηλεφώνησε στον εναγόμενο
  2. Του εξήγησε για το κομμάτι που βρήκε και ότι ήθελε να κτίσει σπίτι και συνεννοήθηκαν και πήγαν όλοι επιτόπου να το δουν. Αυτό είναι παραδεκτό τόσο στα δικόγραφα όσο και στη μαρτυρία του ΜΥ
  3. Η θέση της ενάγουσας ήταν πως κατόπιν της επιτόπου συζήτησης που έγινε μεταξύ του εναγόμενου 2 και του μεσίτη ότι δεν υπήρχε δρόμος, ρώτησε τον εναγόμενο 2 αν της το συστήνει. Η απάντηση ήταν πως ως τοποθεσία το σύστηνε αλλά για να κτίσει σπίτι θα το μελετούσε και θα της απαντούσε ανάλογα. Αργότερα της είπε ότι επρόκειτο για δύο τεμάχια με παρεμβολή χαλίτικου και με αβέβαιη την ενοποίησή τους και δεν θα μπορούσε να κτίσει αξιόλογη κατοικία, μόνο 70τμ και η τιμή του ήταν χαμηλότερη από όσα ζητούσε ο μεσίτης. Αντεξεταζόμενος ο εναγόμενος 2 επί της συνάντησης αυτής και των διαμειφθέντων δεν θυμόταν αν λέχθηκαν όσα κατέθεσε η ενάγουσα. Στην ερώτηση αν της είπε ότι θα μελετούσε για το σκοπό που το ήθελε, δηλαδή να κτίσει σπίτι, απάντησε "μπορεί", "δεν θυμάμαι". Σημειώνω πως οι σχετικές ερωτήσεις του τέθηκαν στη βάση της παραγράφου 5 της υπεράσπισης, που ρητά αναφέρονται όσα του υπεβλήθηκαν και περαιτέρω ότι δεν μπορούσε να κτίσει στα τεμάχια 49 και 50 καθότι ο συντελεστής δεν επέτρεπε το κτίσιμο αξιόλογης ενιαίας κατοικίας. Σημειώνω ότι ο ΜΥ2 δεν αρνήθηκε όσα αναφέρονται στην υπεράσπιση, αλλά προτίμησε να απαντήσει ότι δεν θυμόταν. Δεν έχω καμιά αμφιβολία ότι όσα κατέθεσε η ενάγουσα ανταποκρίνονται πλήρως στην πραγματικότητα για το τι έγινε σε σχέση με τα τεμάχια 49 και
  4. Άλλωστε δεν αμφισβητήθηκε για αυτά που κατέθεσε. Η απάντηση του εναγόμενου ότι δεν θυμόταν ανατρέπεται από την υπεράσπιση που επιβεβαιώνει την ενάγουσα. Και τίθεται άμεσα το ερώτημα αν πράγματι οι εναγόμενοι ενεργούσαν για λογαριασμό της ΣΠΕ Στροβόλου, γιατί τότε ο εναγόμενος 2 προχώρησε και συμβούλευσε την ενάγουσα για τα δύο ακίνητα. Και το σημαντικότερο βέβαια γιατί της εξήγησε ότι δεν μπορούσε να κτίσει αξιόλογη κατοικία. Και ως αποτέλεσμα της συμβουλής του την απέτρεψε από την αγορά του, προστατεύοντάς την, όπως μάλιστα το έθεσε η ενάγουσα, από μια λανθασμένη αγορά. Το μόνο συμπέρασμα που μπορώ να αχθώ είναι ότι ο εναγόμενος 2 γνώριζε πολύ καλά ότι η ενάγουσα ενδιαφερόταν να αγοράσει αγροτεμάχιο για να κτίσει αξιόλογη μάλιστα κατοικία, η ίδια την καθόρισε σε 300-350τμ και τη συμβούλευσε ανάλογα. Και η ενάγουσα βασιζόμενη, ακριβώς, στον εναγόμενο 2 δεν προχώρησε στην αγορά του. Ακόμα και το γεγονός ότι τη συμβούλευσε για την αγοραία αξία των ακινήτων που ήταν αποτρεπτική για την ενάγουσα συνηγορεί αβίαστα προς αυτή την κατεύθυνση. Στη συνέχεια τα διαδραματισθέντα έχουν καταγραφεί στη μαρτυρία και δεν θα τα επαναλάβω. Να υπομνήσω μόνο πως απέστειλε τον τίτλο στον εναγόμενο 2 για σκοπούς εκτίμησης. Το αν τελικά ο εναγόμενος 2 πήγε επιτόπου να δει το ακίνητο ή όχι δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Σημασία έχει το γεγονός ότι στην έκθεση που ετοίμασε δεν κατέγραψε τα εναέρια ηλεκτροφόρα σύρματα που περνούσαν πάνω από το επίδικο ακίνητο. Ο εναγόμενος 2 στη δήλωση, που υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής του, αναφέρει ότι η ενάγουσα ποτέ δεν του είπε ότι η πρόθεσή της ήταν να κτίσει σπίτι και εν πάσει περιπτώσει αυτό δεν είχε καμιά σημασία στον τρόπο εκτίμησης που αφορούσε την αγοραία αξία. Κατ΄ αρχήν τον ισχυρισμό του ότι η ενάγουσα δεν του γνωστοποίησε την πρόθεσή της να κτίσει σπίτι τον απορρίπτω ως αντιφατικό αφού για τα δύο προηγούμενα τεμάχια που τη συμβούλευσε ανάλογα την απέτρεψε ακριβώς στη βάση του ότι δεν μπορούσε να κτίσει αξιόλογο σπίτι. Σχετική, ως λέχθηκε, είναι και η παράγραφος 5 της υπεράσπισης. Απορρίπτω ακόμα, ως αντιφατικό με την υπεράσπιση, τον ισχυρισμό του ότι για τα τεμάχια 49 και 50 δεν έκαμε εκτίμηση γιατί δεν μπορούσε η ενάγουσα να πάρει δάνειο. Κατ' αρχήν δεν υπάρχει μαρτυρία για τη δανειοληπτική ικανότητα της ενάγουσας. Αντίθετα από τη μαρτυρία, εξάγεται ότι, με βάση την προφορική εκτίμηση της αξίας των ακινήτων που της κοινοποίησε ο εναγόμενος 2, η τιμή πώλησης ήταν ψηλότερη. Και το σημαντικότερο, που ενδιέφερε την ενάγουσα, δεν μπορούσε να κτίσει σπίτι. Αυτό επιβεβαιώνει την ενάγουσα ότι βασιζόταν στην εκτίμηση του εναγόμενου 2 και όχι τι θα της έλεγε ο μεσίτης. Επ΄ αυτού τίθεται ακόμα ένα σημαντικό ερώτημα. Γιατί ο ΜΥ1 δεν ετοίμασε και στην περίπτωση αυτή εκτιμητική έκθεση αφού ούτως ή άλλως με δάνειο θα τα αγόραζε η ενάγουσα. Αντ΄ αυτού είναι φανερό ότι οι προφορικές του συμβουλές και οι αποτρεπτικές του εισηγήσεις οδήγησαν την ενάγουσα να μην το αγοράσει. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι ως κατέθεσε η ενάγουσα όταν τον ρώτησε αν το συστήνει της απάντησε ότι για την ανέγερση κατοικίας θα το μελετούσε και θα της απαντούσε. Είναι προφανές πως όταν ο ΜΥ1 διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να κτίσει σπίτι δεν προχώρησε στην εκτίμηση αφού ήταν αυτονόητο ότι δεν ενδιέφερε την ενάγουσα. Γι΄ αυτό ακριβώς και δεν έκαμε εκτίμηση. Με άλλα λόγια ήταν γνωστή εξ αρχής η πρόθεση και ο σκοπός της ενάγουσας στον εναγόμενο 2, ότι δηλαδή αναζητούσε αγροτεμάχιο για να κτίσει αξιόλογο σπίτι. Ακόμα και η αναφορά στην εκτίμηση Τεκμήριο 1 σε νερό, ηλεκτρισμό και πέρασμα που αποσκοπεί αν δεν ήταν για ανέγερση κατοικίας. Όπως ακόμα και τα πολεοδομικά χαρακτηριστικά που αναφέρθη ο ΜΥ1 εξυπακούουν την ανέγερση κατοικίας. Και να υπομνηστεί πως αφορούσε ακίνητο επί γεωργικής ζώνης. Γιατί αν ήταν για γεωργικούς σκοπούς που το ήθελε η ενάγουσα, ο συντελεστής δόμησης και ο αριθμός ορόφων καθώς και τα λοιπά συναφή δεν νομίζω ότι θα ήταν και τόσο απαραίτητα. Σε ερωτήσεις επί της εκτίμησης του επίδικου τεμαχίου και αν η ενάγουσα του τηλεφώνησε και ζητούσε εξηγήσεις για το πέρασμα και το νερό, απάντησε ότι δεν θυμόταν. Υπενθυμίζω εδώ ότι η ενάγουσα κατέθεσε, χωρίς να αμφισβητηθεί, ότι στηρίχθηκε στην εκτίμηση και μίλησε με τον εναγόμενο 2 που του είπε ότι θέλει να κτίσει σπίτι και τον ρώτησε για το νερό και το ρεύμα και ο εναγόμενος της είπε ότι μπορεί να κτίσει νοουμένου ότι εξασφαλίσει πρώτα πέρασμα και της εξήγησε μάλιστα και πως θα το εξασφάλιζε. Αποτελεί ευρύτερη διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι ο εναγόμενος, πέραν των πιο πάνω αντιφατικών του απαντήσεων, ακόμα και για τα όσα διεμοίφθηκαν μεταξύ του και της ενάγουσας, τόσο για τα πρώτα τεμάχια όσο και για το επίδικο, τα οποία και κρίνω σημαντικά και καθοριστικά, απέφευγε επιμελώς να απαντήσει καταφεύγοντας άλλοτε ότι δεν θυμόταν και άλλοτε ότι η ενάγουσα του έλεγε διάφορα χωρίς όμως ποτέ να ξεκαθαρίσει και να συγκεκριμενοποιήσει τι ακριβώς λέχθηκε μεταξύ τους. Είναι η κρίση μου, αξιολογώντας τη μαρτυρία του, ότι απλά δεν ήθελε ή απέφευγε να απαντήσει και όχι ότι δεν θυμόταν. Επειδή, όπως κατέθεσε, κάμνει εκτιμήσεις μόνο για δανειοδοτήσεις, δεν αποτελεί απάντηση στο ζήτημα. Αντίθετα, η ενάγουσα ήταν σαφής και συγκεκριμένη. Ήθελε να αγοράσει ένα αγροτεμάχιο για να κτίσει ένα αξιόλογο σπίτι με κήπο. Πήρε τα στοιχεία του γραφείου του εναγόμενου 2 από τη ΣΠΕ Στροβόλου και του γνωστοποίησε το σκοπό για τον οποίο ήθελε να το αγοράσει και να δανειοδοτηθεί. Το θέμα ήταν ξεκάθαρο και σαφές στον εναγόμενο. Άλλωστε σε κανένα στάδιο ο εναγόμενος δεν της είπε ότι δεν θα αναλάμβανε ευθύνη για τις συμβουλές που θα της έδινε. Ούτε και της είπε ότι δεν ήταν στα καθήκοντά του αλλά και στη συμφωνία που είχε με τη ΣΠΕ να μην τη συμβουλεύει. Το αντίθετο μάλιστα έγινε. Η ενάγουσα ως είναι προφανές μέσα από τη μαρτυρία της την οποία και αποδέχομαι βασίστηκε στη γνώμη και την εκτίμηση του εναγόμενου. Βασίστηκε τόσο την πρώτη φορά με το να την αποτρέψει να αγοράσει δύο τεμάχια, όσο και τη δεύτερη φορά βασίστηκε θετικά και αγόρασε το επίδικο τεμάχιο στην τιμή που εκτίμησε ο εναγόμενος
  5. Θεωρώ ακόμα, και συνάγεται ξεκάθαρα, ότι ο εναγόμενος 2 γνώριζε πολύ καλά ότι η ενάγουσα δεν θα απευθυνόταν σε άλλο εκτιμητή για να πάρει άλλη γνώμη. Και ο λόγος είναι γιατί ήδη από την πρώτη φορά, για τα τεμάχια 49 και 50, όχι μόνο δεν ζήτησε άλλη γνώμη, αλλά αντίθετα βασίστηκε αποκλειστικά και μόνο στη συμβουλή του και δεν τα αγόρασε. Όπως ακριβώς έπραξε και τη δεύτερη φορά. Είναι ενδεικτική ακόμα, αλλά και χαρακτηριστική, η αστάθεια και η αντιφατικότητα της μαρτυρίας του ΜΥ1 στα διαδραματισθέντα μετά την ολοκλήρωση της αγοράς του ακινήτου από την ενάγουσα. Στην κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι επικοινώνησε πολλές φορές μαζί τους και έλεγε ότι το κτήμα δεν άξιζε όσα το αγόρασε και απαιτούσε τα χρήματά της πίσω με τόκους. Στην αντεξέτασή του δέχθηκε ότι τους τηλεφωνούσε συνέχεια και είχε απαίτηση γιατί δεν μπορούσε να κτίσει. Σε ερώτηση γιατί της έκαμαν πρόταση, απάντησε ότι αντιλήφθηκε ότι η ενάγουσα μετάνιωσε και ήθελε να το πωλήσει. Είναι όμως εντελώς διαφορετικό να μετανιώσει και να θέλει να το πωλήσει και άλλο να έχει απαίτηση γιατί δεν άξιζε όσα με βάση την εκτίμηση το αγόρασε. Συνοψίζοντας τα μέχρι τώρα προκύπτοντα από την αξιολόγηση της μαρτυρίας και αποδεχόμενος τη μαρτυρία της ενάγουσας, καταλήγω ότι η ενάγουσα ενδιαφερόταν να αγοράσει τεμάχιο για να κτίσει σπίτι με κήπο. Η πρόθεσή της ήταν να δανειοδοτηθεί από τη ΣΠΕ Στροβόλου. Της σύστησαν, από τη ΣΠΕ, την εναγόμενη εταιρεία καθώς και τον εναγόμενο
  6. Μέσω μεσίτη βρήκε ένα τεμάχιο στο χωριό Μοσφιλωτή. Επικοινώνησε με τον εναγόμενο 2 και αφού του εξήγησε για το κομμάτι που βρήκε και ότι ήθελε να κτίσει αξιόλογο σπίτι με κήπο, ο εναγόμενος 2 πήγε επιτόπου. Προς αποφυγή επαναλήψεων και αποδεχόμενος τη μαρτυρία της, ο εναγόμενος 2 την απέτρεψε να το αγοράσει γιατί μεταξύ άλλων δεν θα μπορούσε να κτίσει αξιόλογο σπίτι. Στη συνέχεια η ενάγουσα βρήκε, μέσω του μεσίτη, το επίδικο τεμάχιο. Απέστειλε τον τίτλο στον εναγόμενο 2 για να σιγουρευτεί για την αξία του και για το αν μπορεί να κτίσει σπίτι. Ο ΜΥ1 ετοίμασε έκθεση για την αγοραία αξία και την τιμή αναγκαστικής πώλησης του τεμαχίου και την απέστειλε στην ενάγουσα. Η ενάγουσα αφού διάβασε την έκθεση, Τεκμήριο 1, μίλησε με τον εναγόμενο 2 και ζήτησε διευκρινίσεις για το πώς θα αποκτούσε πέρασμα, νερό και ρεύμα και ο εναγόμενος 2 τη διαβεβαίωσε ότι δεν υπήρχε πρόβλημα. Βασιζόμενη η ενάγουσα στην εκτίμηση του εναγόμενου και στα όσα τη διαβεβαίωσε προφορικά ότι μπορεί να κτίσει σπίτι, προχώρησε στην αγορά του κτήματος, στο ποσό της εκτίμησης. Η ενάγουσα κατέβαλε το ποσό των ΛΚ54 για τις υπηρεσίες που της πρόσφεραν οι εναγόμενοι. Εδώ θα παρεμβάλω τη νομική πτυχή που αφορά το θέμα. Στο σύγγραμμα Professional Negligence των Jackson και Powel, σελ. 9, εξηγείται ότι για την ευθύνη ενός επαγγελματία, παρά τον κίνδυνο της γενίκευσης για τα διάφορα επαγγέλματα, παρουσιάζονται δύο στοιχεία κοινά για όλους στη βάση των οποίων υπέχουν ευθύνη προσοχής σε τρίτους. Πρώτο, όταν ο επαγγελματίας εκδίδει μια έκθεση ή ένα πιστοποιητικό το οποίο γνωρίζει ότι ο πελάτης του θα το παρουσιάσει ειδικά σε κάποιο τρίτο ή σε κάποια τάξη τρίτων προσώπων. Ως τέτοιο κλασσικό παράδειγμα είναι η έκθεση εκτίμησης της αξίας ενός ακινήτου από τον εκτιμητή την οποία ο πελάτης του προτίθεται να την παρουσιάσει και να την προσφέρει ως εγγύηση για δάνειο. Αν ο εκτιμητής γνωρίζει την πρόθεση του πελάτη του τότε υπέχει ευθύνη και έναντι του χρηματοδοτικού οργανισμού. Δεύτερο, όταν ο επαγγελματίας αναλαμβάνει μια εργασία από την οποία η πρόθεση είναι να ωφεληθεί και κάποιος τρίτος. Ως τέτοιο παράδειγμα είναι ο δικηγόρος που παίρνει οδηγίες για την ετοιμασία μιας διαθήκης και υπέχει ευθύνη έναντι των κληρονόμων ή ο αρχιτέκτονας ή ο μηχανικός υπέχει ευθύνη και έναντι των μελλοντικών ιδιοκτητών ενός κτιρίου. Στο ίδιο σύγγραμμα σελ. 82-85 εξηγείται ότι η παλιά αντίληψη ότι ο εκτιμητής μπορεί να έχει ευθύνη για επαγγελματική αμέλεια μόνο απέναντι στον πελάτη του και στη βάση μόνο της παράβασης της μεταξύ τους συμφωνίας δεν ισχύει πλέον. Ο εκτιμητής μπορεί να υπέχει πλέον ευθύνη απέναντι στον πελάτη τόσο για παράβαση της σύμβασης όσο και στη βάση αστικού αδικήματος (tort). Μπορεί ακόμα να υπέχει ευθύνη και έναντι τρίτων προσώπων στη βάση επίσης αστικού αδικήματος. Η βάση της συμφωνίας ορίζει και τα καθήκοντα του εκτιμητή, που μπορεί να είναι γραπτή ή και προφορική. Σε κάθε περίπτωση είναι κάτω από το εξυπακουόμενο αν όχι και ρητό καθήκον να ασκήσει τη δέουσα φροντίδα και ικανότητα. Είναι καθαρό ότι και αν ακόμα υπάρχει συμφωνία μεταξύ πελάτη και εκτιμητή, ο εκτιμητής είναι κάτω από το συντρέχον καθήκον προσοχής απέναντι στον πελάτη του πέραν της συμβατικής του υποχρέωσης. Γι΄ αυτόν ακριβώς το λόγο, ως εξηγείται, αποτελεί πλέον κοινή πρακτική αγωγές για επαγγελματική αμέλεια από πελάτες εναντίον εκτιμητών να στηρίζονται τόσο σε παράβαση σύμβασης όσο και αμέλεια. Η αναφορά αυτή γίνεται γιατί στην έκθεση απαιτήσεως αναφέρονται λεπτομέρειες αμέλειας των εναγομένων. Στην υπόθεση Premier Chem. Co Ltd v. Τράπεζας Κύπρου Λτδ κ.α.
(1998)1(Δ) ΑΑΔ 1951, εξηγείται (σελ. 1957) και αναλύεται το θέμα της αμέλειας εκεί όπου δεν υπάρχει συμβατική ή άλλη ευθύνη μεταξύ δύο προσώπων. Παραθέτω αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα: "Ειδικότερα όσον αφορά το θέμα της αμέλειας, γύρω από το οποίο περιστρέφεται κατά κύριο λόγο η έφεση, η εφεσείουσα επεδίωξε να στηρίξει την ισχυριζόμενη αμέλεια εκ μέρους της εφεσίβλητης πάνω στη βάση της αρχής που διατυπώθηκε από τη Βουλή των Λόρδων στην υπόθεση Hedley Byrne & Co. V. Heller & Partners [1963] 2 All ER 575, όπως αναλύθηκε και επεξηγήθηκε με τις νεότερες αποφάσεις, επίσης της Βουλής των Λόρδων, στις υποθέσεις Caparo Industries Plc v. Dickmann [1990] 2 AC 605, Henderson v. Merret Syndicates [1994] 3 All ER 506 και White v. Jones [1995] 1 All ER 691. Σύμφωνα με την αρχή αυτή, αν κατά τη συνήθη πορεία των εργασιών του ένα πρόσωπο ζητήσει πληροφορίες ή συμβουλές από ένα άλλο πρόσωπο, το οποίο δεν υπέχει έναντί του συμβατική ή άλλη ευθύνη να του δώσει πληροφορίες ή συμβουλές, κάτω από τέτοιες συνθήκες που ένας λογικός άνθρωπος θα έπρεπε εύλογα να γνωρίζει ότι του δίδεται εμπιστοσύνη, ότι, δηλαδή, εκείνος που επιζητεί τις πληροφορίες ή τις συμβουλές βασίζεται στην εξειδικευμένη κατάρτιση και κρίση του, και αποφασίζει να παράσχει τις πληροφορίες ή τις συμβουλές, χωρίς να καθιστά σαφές ότι πληροφορεί ή συμβουλεύει χωρίς ανάληψη οποιασδήποτε ευθύνης, τότε το πρόσωπο αυτό έχει νομική υποχρέωση να επιδείξει την υπό τις περιστάσεις απαιτούμενη επιμέλεια προτού δώσει τις απαντήσεις του. Η δε τυχόν παράλειψή του να επιδείξει τη δέουσα επιμέλεια στοιχειοθετεί το αδίκημα της αμέλειας αν, λόγω των απαντήσεων που έδωσε, το άλλο άτομο ενήργησε με αποτέλεσμα να υποστεί οικονομική απώλεια (economic loss)". Σύμφωνα με το σύγγραμμα Clerk & Lindsel on Torts 15η έκδ. 465, εξηγείται ότι ο εκτιμητής (surveyor) που προσλαμβάνεται από ένα πιθανό ενυπόθηκο δανειστή κατοικίας (residential property) οφείλει καθήκον όχι μόνο στο δανειστή αλλά και στον αγοραστή που θα μπορούσε να το αγοράσει αν του παραχωρείτο η υποθήκη. Παρόλο που πιστεύω ότι το ζήτημα του καθήκοντος καλύπτεται πλήρως από την υπόθεση Premier (ανωτέρω), θα παραθέσω δύο κλασσικές πλέον αγγλικές υποθέσεις που παραπέμπουν τα πιο πάνω συγγράμματα. Σχετική αναφορά σε αυτές γίνεται και από τον κ. Χ"Νέστωρος. Η πρώτη είναι η υπόθεση Yianni v. Edwin Evans & Sons
(1982)QB 438. Χρηματοδοτικός οργανισμός ανέθεσε σε εκτιμητές να εκτιμήσουν αν η αξία ενός ακινήτου αποτελούσε αρκετή ασφάλεια από ενδιαφερόμενο αγοραστή που αποτάθηκε κοντά τους για ενυπόθηκη χρηματοδότηση. Ο αγοραστής πλήρωσε τον οργανισμό που έδωσε οδηγίες στον εκτιμητή να εκτιμήσει την αξία του. Στα έγγραφα του οργανισμού υπήρχε σχετική αναφορά ότι οι αγοραστές μπορούσαν για δική τους πληροφόρηση και προστασία να αποταθούν και σε δικό τους εκτιμητή και ότι η έκθεση του εκτιμητή ήταν εμπιστευτική προς τον οργανισμό. Οι ενάγοντες αποφάσισαν να μην αποταθούν σε δικό τους εκτιμητή επιλέγοντας να στηριχθούν στο γεγονός ότι αφού ο οργανισμός τους πρόσφερε ένα ανάλογο με την εκτίμηση ποσό, η αξία του ακινήτου άξιζε όσο η εκτίμηση. Οι εκτιμητές παρέλειψαν να αναφέρουν συγκεκριμένα ελαττώματα στην έκθεση, η υποθήκη εγκρίθηκε και ο αγοραστής αγόρασε το ακίνητο. Σε σχετική αγωγή εναντίον τους για τα ελαττώματα απορρίφθηκε η θέση των εκτιμητών ότι όφειλαν καθήκον μόνο προς τον χρηματοδοτικό οργανισμό. Υπεδείχθη ακόμα ότι: "It was plainly a house at the lower end of the property market. The applicant for a loan would therefore almost certainly be a person of modest means who, for one reason or another, would not be expected to obtain an independent valuation, and who would be certain to rely, as the plaintiffs in fact did, on the defendants´ valuation as communicated to him in the building society's offer. I am sure that the defendants knew that their valuation would be passed on to the plaintiffs and that the defendants knew that the plaintiffs would relay upon it when they decided to accept the society's offer". Και ως ορθά υποδεικνύει ο κ. Χ"Νέστωρος, στην παρούσα υπόθεση οι εναγόμενοι απέστειλαν την εκτίμησή τους στην ενάγουσα. Και προσθέτω, ότι πληρώθηκαν απ'ευθείας απο αυτην. Η άλλη υπόθεση είναι η Smith v. Eric S. Bush
(1990)1 AC 831. Τα γεγονότα της σε συντομία, παρόμοια θα έλεγα όπως και στην κρινόμενη υπόθεση, οι εκτιμητές έλαβαν οδηγίες από το χρηματοδοτικό οργανισμό να εκτιμήσουν την αξία ενός σπιτιού για το οποίο προτιθέμενη αγοράστρια αποτάθηκε για ενυπόθηκο δάνειο. Τα έξοδα εκτίμησης καταβλήθηκαν από την αγοράστρια στον οργανισμό με την υποχρέωση να της παρασχεθεί αντίγραφο της εκτίμησης. Στην έκθεση γινόταν αναφορά ότι το σπίτι δεν χρειαζόταν ουσιώδεις επιδιορθώσεις. Η αγοράστρια βασιζόμενη στην έκθεση και χωρίς να πάρει άλλη εκτίμηση αγόρασε το σπίτι. Αργότερα, σε 18 μήνες κατέρρευσαν τούβλα από την καμινάδα με αποτέλεσμα να προκληθούν σημαντικές ζημιές. Σε αγωγή της αγοράστριας εναντίον των εκτιμητών, το Δικαστήριο έκρινε ότι οι εκτιμητές έφεραν ευθύνη και επιδίκασε αποζημιώσεις σε βάρος τους. Στη σύνοψη της απόφασης αναφέρεται ότι: "Held -
(1)A valuer who valued a house for a building society or local authority for the purposes of a mortgage application for a typical house purchase, knowing that the mortgagee would probably, and the mortgagor would certainly, rely on the valuation, and knowing that the mortgagor was an intending purchaser of the house and had paid for the valuation, owed a duty of care to both parties to carry out his valuation with reasonable skill and care. It made no difference whether the valuer was employed by the mortgagee or acted on his own account or was employed by a firm of independent valuers since he was discharging the duties of a professional man on whose skill and judgment he knew the purchaser would be relying". Στη σελίδα 522 εξηγείται ακόμα: "In the present appeals the relationship between the valuer and the purchaser is 'akin to contract'. The valuer knows that the consideration which he receives derives from the purchaser and is passed on by the mortgagee, and the valuer also knows that the valuation will determine whether or not the purchaser buys the house". Το εύρος των τρίτων προσώπων που μπορεί να επηρεαστεί από την αμέλεια ενός εκτιμητή είναι πολύ πλατύ. Έτσι στα πλαίσια μιας συναλλαγής επί ακινήτου μπορεί να είναι ο αγοραστής και ο πωλητής, ο ενυπόθηκος αγοραστής και ο χρηματοδοτικός οργανισμός ακόμα και μεταγενέστεροι αγοραστές (Professional Negligence - ανωτέρω - σελ. 86). Εξηγείται ακόμα (σελ. 109) με αναφορά στην υπόθεση Sincok v. Bangs
(1952)CPL 562 που ο εκτιμητής έδωσε την επιλογή στον πελάτη να επιλέξει μεταξύ μιας εμπεριστατωμένης έκθεσης (detailed survey) ή μιας γενικής άποψης (general opinion) ότι το καθήκον του εκτιμητή παραμένει για να προειδοποιήσει τον πελάτη για οποιαδήποτε ελαττώματα (defects) που μπορεί να ήταν ουσιώδη στην αξία του ακινήτου. Ως εκ τούτου καταλογίστηκε ευθύνη στον εκτιμητή που έκαμε μια εκτίμηση γενικής άποψης με παραλείψεις. Ανάλογη ευθύνη καταλογίστηκε στον εκτιμητή στην υπόθεση Siclair v. Bowden Son and Partners
(1962)183 EG 95 που έκαμε μια βιαστική εκτίμηση χρεώνοντας λιγότερα από τα καθιερωμένα δικαιώματα γιατί απέτυχε να παρατηρήσει συγκεκριμένο ελάττωμα. Το καθήκον ενός αρχιτέκτονα, μηχανικού και εκτιμητή σύμφωνα με το Charlesworth on Negligence 5η έκδ., σελ 172, είναι να χρησιμοποιήσει τη λογική φροντίδα, προσοχή και ικανότητα (reasonable care and skill) ενός συνηθισμένου και ικανού εκτιμητή, υπολογιζόμενη (measured) από τα ισχύοντα επαγγελματικά επίπεδα. Στην υπόθεση Μαυρομμάτης ν. Αστυνομίας
(1996)2 ΑΑΔ 69, καθορίστηκε το επαγγελματικό καθήκον που αφορούσε βέβαια ιατρικό καθήκον. Θεωρώ όμως πως τουλάχιστον οι γενικές αρχές που τέθηκαν στην υπόθεση αυτή εφαρμόζονται τηρουμένων των αναλογιών και σε εκτιμητές ακινήτων, όπως και σε κάθε επαγγελματία. Άλλωστε, όπως υποδεικνύεται στο Charlesworth (ανωτέρω), το επίπεδο του καθήκοντος ενός εκτιμητή είναι το ίδιο όπως και στους άλλους επαγγελματίες (professional men). Σε γενικές γραμμές από τα νομολογηθέντα (σελ. 75-76), ο γιατρός οφείλει στον ασθενή, κατά την άσκηση της θεραπείας, καθήκον επίδειξης της δέουσας προσοχής. Αναλαμβάνοντας την ευθύνη της θεραπείας οφείλει καθήκον επίδειξης επιμέλειας, φροντίδας, γνώσης, ικανότητας και προσοχής. Η φύση του καθήκοντος και το επίπεδο που επιβάλλεται και κατά πόσο το οφειλόμενο καθήκον εκπληρώθηκε εναπόκειται στο Δικαστήριο να το καθορίσει. Το επίπεδο προσοχής πρέπει να είναι ψηλό, αλλά συνάμα δίκαιο και εύλογο. Είναι το ίδιο επίπεδο ικανότητας και φροντίδας που κανονικά επιδεικνύεται από εύλογα ικανά μέλη του ίδιου επαγγέλματος τα οποία κατέχουν τον ίδιο βαθμό και την ίδια εξειδίκευση με τον εναγόμενο. Έχοντας υπόψη μου τα ευρήματα στα οποία έχω καταλήξει και εφαρμόζοντας τις πιο πάνω αρχές, κρίνω ότι οι εναγόμενοι είχαν καθήκον επίδειξης εύλογης επιμέλειας και προσοχής κατά την εκτίμηση του επίδικου ακινήτου και κατά τη σύνταξη της έκθεσής τους έναντι της ενάγουσας. Όταν κυρίως γνώριζαν ότι η ενάγουσα όχι μόνο δεν θα απευθυνόταν σε άλλο εκτιμητή αλλά αντίθετα θα στηριζόταν αποκλειστικά στη δική τους εκτίμηση όπως έγινε στην περίπτωση των τεμαχίων 49 και
  1. Παρόλο που δεν δόθηκε μαρτυρία από τη ΣΠΕ Στροβόλου ως προς τη σχέση που υπήρχε μεταξύ τους και των εναγομένων, ούτε και προσκομίστηκε η κατ΄ ισχυρισμόν συμφωνία τους, κρίνω ενόψει των πιο πάνω, ότι ακόμα και να δεχτώ ότι όντως έτσι είχαν τα πράγματα, που το έχω απορρίψει, η νομική θέση των εναγομένων έναντι της ενάγουσας δεν μεταβάλλεται, αφού ως εξηγήθηκε στη Smith (ανωτέρω) η δημιουργηθείσα σχέση είναι ανάλογη και συναφής (akin) με σύμβαση. Η παράλειψη των εναγομένων να αναφέρουν την ύπαρξη εναέριων ηλεκτροφόρων καλωδίων πάνω από το επίδικο τεμάχιο αποτελεί, σύμφωνα με την εισήγηση του κ. Χ"Νέστωρος, από μόνη της αμελή πράξη. Αντίθετα ο κ. Ευθυμίου εισηγείται ότι η ενάγουσα είχε πλήρη γνώση της ύπαρξης των καλωδίων και δεν μπορεί να αιτιάται τους εναγόμενους. Βέβαια το γεγονός ότι η ενάγουσα γνώριζε για τα ηλεκτροφόρα καλώδια δεν οδηγεί πουθενά. Δεν τέθηκε ποτέ θέμα υγείας λόγω επιζήμιας επίδρασης των καλωδίων από την ενάγουσα. Ηγέρθη από την υπεράσπιση στην αντεξέτασή της. Ούτε, εν πάση περιπτώσει, εγείρεται στην υπεράσπιση τέτοιο θέμα. Εκείνο που έθεσε η ενάγουσα ήταν η επιζήμια επίδραση των καλωδίων στην αξία της γης και όχι στην υγεία. Και ο λόγος είναι απλός. Το αν τα καλώδια θα είχαν ή όχι επίδραση και ποια θα ήταν αυτή, στην αγοραία αξία του ακινήτου, που είναι και το επίδικο, δεν ήταν στην ενάγουσα να το αποφασίσει αλλά στους εναγόμενους, ως ειδικούς εκτιμητές. Όπως κατέθεσε και γίνεται αποδεκτό, δεν θα στηριζόταν στο τι θα της έλεγε ο μεσίτης, αλλά θα βασιζόταν στον εκτιμητή. Και πάλι στο σύγγραμμα Clerk & Lindsel on Torts (ανωτέρω) σελ. 469-471, εξηγείται ότι ο εκτιμητής που απέτυχε να παρατηρήσει σημαντικό ελάττωμα σε ακίνητο είναι αμελής αν ένας άλλος λογικός και ικανός εκτιμητής θα έβλεπε το ελάττωμα και το κατέγραφε. Νοουμένου ότι το ελάττωμα είναι τέτοιο που για τους σκοπούς της εκτίμησης που του ανατέθηκε θα έπρεπε να το έβλεπε. Είναι προφανές ότι δεν είναι αρκετό ο εκτιμητής να δει το ελάττωμα αλλά θα πρέπει να το καταγράψει και στην έκθεσή του. Γι΄ αυτόν ακριβώς το λόγο, ως εξηγείται, για να απαλλαχθεί της ευθύνης οφείλει να προειδοποιήσει στην έκθεσή του για το πιθανό ελάττωμα μαζί με σχετική συμβουλή προς τον αγοραστή ως προς τον τρόπο αντιμετώπισής του. Έτσι ακόμα και να δεχθώ ότι έγιναν δύο εκθέσεις από την πλευρά των εναγομένων, τα Τεκμήρια 1 και 19, η ευθύνη τους έναντι της ενάγουσας παραμένει. Και ο λόγος είναι απλός. Η δεύτερη έκθεση ποτέ δεν κοινοποιήθηκε στην ενάγουσα, αλλά ως προέκυψε ούτε καν στη ΣΠΕ. Αναφορικά τώρα με τη δεύτερη εκτίμηση, να σημειώσω ότι κατατέθηκε ως τεκμήριο γιατί ήταν στην κατοχή του μάρτυρα, που ήταν και ο συντάκτης της. Θα αξιολογηθεί όμως στα πλαίσια του συνόλου της μαρτυρίας. Η θέση του κ. Χ"Νέστωρος με ανάλογη υποβολή προς το μάρτυρα ήταν πως η έκθεση ετοιμάστηκε μεταγενέστερα, κάτι που ο μάρτυρας αρνήθηκε. Γεγονός παραμένει, πάντως, ότι ποτέ δεν την κοινοποίησε σε κανένα από τους ενδιαφερόμενους, ούτε καν ενημέρωσε την ενάγουσα όταν διαμαρτυρόταν, για την ύπαρξη της. Ο κ. Χ"Νέστωρος στήριξε την εισήγησή του ότι η έκθεση έγινε μεταγενέστερα γιατί διαφέρει ο τύπος των γραμμάτων. Θα πρέπει όμως να υποδειχθεί ότι αντιπαραβάλλοντας τις δύο εκθέσεις, είναι προφανές στην όψη τους ότι διαφέρει τόσο η διεύθυνση του γραφείου όσο και τα τηλέφωνα αφού άλλη διεύθυνση και αριθμοί τηλεφώνων αναγράφονται στη μια έκθεση και άλλα στην άλλη. Ιδίως επί των τηλεφώνων να σημειώσω με έμφαση ότι η δεύτερη έκθεση αναφέρει αριθμούς τηλεφώνων μετά την αλλαγή κωδικών ανά επαρχία, ή εν πάση περιπτώσει με διαφορετικούς κωδικούς. Δεδομένου ότι, ως κατέθεσε ο μάρτυρας, οι δύο εκθέσεις συντάχθηκαν μαζί, δηλαδή την 12.5.00, διερωτώμαι πώς είναι λογικό να διαφέρουν τόσο οι διευθύνσεις όσο και κυρίως τα τηλέφωνα και οι κωδικοί του γραφείου των εναγομένων τα οποία είναι εμφανώς ετεροχρονισμένα μεταξύ τους. Να σημειώσω ακόμα ότι η αγωγή ηγέρθηκε εναντίον τους στη διεύθυνση που αναγράφει το Τεκμήριο
  2. Δεν ρωτήθηκε ο μάρτυρας για την ομολογουμένως εμφανή και ανεξήγητη αυτή διαφορά, αλλά πρόκειται για στοιχεία και δεδομένα που σε κάθε περίπτωση δεν μπορούν να παραγνωριστούν. Δημιουργούν εύλογα ερωτήματα και αμφιβολίες. Επί της εισήγησης του κ. Χ"Νέστωρος ακόμα και ορθή να ήταν, που απαιτείται μαρτυρία ειδικού προς τούτο, δεν οδηγεί με ασφάλεια σε τέτοιο συμπέρασμα. Όμως τα υπόλοιπα στοιχεία που ανάφερα, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ποτέ δεν ενημερώθηκε η ενάγουσα, όπως ούτε και η ΣΠΕ για την ύπαρξή της, ούτε ακόμα και όταν διαμαρτυρόταν στον ΜΥ1 συγκλίνουν στο γεγονός, ή αν μη τι άλλο δημιουργούν σοβαρές αμφιβολίες για τη χρονική αυθεντικότητα του Τεκμηρίου 19 που του πρόσδωσε ο ΜΥ
  3. Εκφράζω αμφιβολίες για το κατά πόσο πραγματικά συντάχθηκε μαζί με το Τεκμήριο
  4. Θα αναφερθώ όμως στη συνέχεια για την έκθεση αυτή. Εν πάση περιπτώσει και ανεξάρτητα το πότε έγινε, γεγονός παραμένει ότι δεν ήταν ποτέ σε γνώση κανενός. Οπότε έχει μηδενική αξία σε σχέση με την ευθύνη και το καθήκον των εναγομένων απέναντι στην ενάγουσα, ούτε βέβαια και τους απαλλάσσει. Έχει όμως τη σημασία της ως προς την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ΜΥ
  5. Μια ματιά στην έκθεση, Τεκμήριο 19, η διαπίστωση είναι πως πρόκειται ουσιαστικά για μια, εκ των υστέρων θα έλεγα, απάντηση σε όσα κατέθεσε ο Αντώνης Λοΐζου και όσα κατέγραψε στη δική του εκτίμηση, Τεκμήριο
  6. Θεωρώ όμως πως είναι σε αντίφαση με όσα κατέθεσε ο μάρτυρας, κυρίως για τα εναέρια σύρματα της ηλεκτρικής. Έτσι για παράδειγμα όταν αντεξεταζόμενος του υπεβλήθη ότι δεν επισκέφτηκε το χώρο και δεν είδε τα σύρματα για να τα καταγράψει και να ενημερώσει την ενάγουσα, απάντησε ότι πήγε και τα είδε αλλά την εκτίμηση την έκαμε για άλλο σκοπό και θεωρεί ότι δεν χρειαζόταν να επισημάνει το συγκεκριμένο αυτό γεγονός. Όμως στην έκθεση του Τεκμήριο 19 αναλώνει πέραν της μισής σελίδας για την ύπαρξη και τη σημασία των συρμάτων και στο τέλος αφαιρεί και ένα ποσοστό 20% επί της αξίας του ακινήτου ακριβώς για την ύπαρξή τους. Υπενθυμίζω πως αντεξεταζόμενος κατέθεσε ότι τις δύο εκθέσεις τις έκαμνε ταυτόχρονα. Στη δήλωση όμως που κατέθεσε ως την κυρίως εξέτασή του ανέφερε ότι προχώρησε στο γράψιμο της έκθεσης από τις σημειώσεις που είχε. Ήταν η θέση του ότι με βάση τη συμφωνία που είχαν με τη ΣΠΕ γίνεται μόνο μια σύντομη περιγραφή του κτήματος χωρίς ιδιαίτερες λεπτομέρειες. Λεπτομέρειες της εκτίμησης και του τρόπου υπολογισμού γίνεται μόνο αν ζητηθεί από τη ΣΠΕ. Αντεξεταζόμενος επ΄ αυτών κατέθεσε ότι όσα αναφέρονται στο Τεκμήριο 1 είναι αυτά που θεωρούσε αναγκαία για τους σκοπούς των πελατών της ΣΠΕ. Αν η ΣΠΕ ζητούσε αναλυτική κατάσταση θα την έκαμνε. Είναι δηλαδή ξεκάθαρο από τις απαντήσεις του αλλά και σαφές ότι η έκθεση Τεκμήριο 19 δεν υπήρχε και τότε μόνο θα την έκαμνε αν το ζητούσε η ΣΠΕ, που όμως δεν το ζήτησε ποτέ. Και αυτά παρόλο που κατέθεσε ότι οι δύο εκθέσεις έγιναν ταυτόχρονα. Είναι φανερό ότι πρόκειται για αντιφάσεις κρινόμενες ως μια ανεπιτυχή προσπάθεια του μάρτυρα να εξηγήσει και να δικαιολογήσει την ύπαρξη της δεύτερης έκθεσης. Στη συνέχεια και στην ερώτηση γιατί η ΣΠΕ στην περίπτωση της ενάγουσας ζήτησε αναλυτική έκθεση, μια και παρουσίασε στο Δικαστήριο το Τεκμήριο 19, απάντησε ότι δεν τη ζήτησε αλλά την έκαμε ο ίδιος. Έσπευσε όμως να αναφέρει ότι την έκαμε για το αρχείο του και για δικούς του σκοπούς, παρόλο που να σημειώσω την ενάγουσα που του τηλεφωνούσε διαμαρτυρόμενη για το ακίνητο δεν την πληροφόρησε για την ύπαρξη της δεύτερης έκθεσης γιατί δεν ήταν πελάτισσά του. Παρεμβάλλω πως παρόλα αυτά της έκαμε εισηγήσεις για να της πωλήσουν το ακίνητο. Είναι βέβαια φανερή η αντίφαση αφού είτε κάμνει αναλυτική έκθεση μόνο αν το ζητήσει ο πελάτης, είτε την κάμνει ούτως ή άλλως για δικούς του σκοπούς και δεν την κοινοποιεί σε κανένα. Εδώ να παρεμβάλω ότι ο ΜΥ1 δεν άφησε καθόλου καλές εντυπώσεις στο Δικαστήριο. Αναλόγως της περίπτωσης είτε απέφευγε να απαντήσει, είτε δεν θυμόταν, κυρίως στα καίρια και σημαντικά στοιχεία και γεγονότα. Η μαρτυρία του όπως θα φανεί και στη συνέχεια ήταν αντιφατική και δεν είχε την απαιτούμενη σαφήνεια αλλά και την ποιότητα που θα μπορούσε το Δικαστήριο με ασφάλεια να στηριχθεί. Έντονη και διάχυτη ήταν η εντύπωση ότι προσπαθούσε να αποφύγει και να αποποιηθεί ευθύνες καλυπτόμενος είτε ότι η ενάγουσα δεν ήταν πελάτισσά του, είτε ακόμα ότι έκαμε δεύτερη έκθεση που την είχε στο αρχείο του για δικούς του σκοπούς και λόγους, χωρίς καν να του ζητηθεί έστω από τους κατ' ισχυρισμόν πελάτες του, τη ΣΠΕ Στροβόλου. Και το κυριότερο, χωρίς ποτέ να την αποκαλύψει σε κανένα και χωρίς να προσφερθεί μαρτυρία από τη ΣΠΕ ώστε να αποκαλυφθεί αν πραγματικά υπήρχε μεταξύ τους τέτοια συμφωνία. Επειδή ως λέχθηκε κάποιος από τη ΣΠΕ έδωσε τα στοιχεία των εναγομένων, δεν σημαίνει, ούτε εξυπακούει την ύπαρξη κάποιας συμφωνίας μεταξύ τους. Άλλωστε να υπενθυμίσω πως η ενάγουσα χρησιμοποίησε και παρουσίασε την εκτίμηση, Τεκμήριο 1, σε άλλο τραπεζικό οργανισμό. Αυτό, ως στοιχείο που δεν αμφισβητήθηκε, ενισχύει την άποψη, με διαμορφωμένα τα ευρήματα του Δικαστηρίου, ότι υπήρξε συμβατική σχέση μεταξύ ενάγουσας και εναγομένων, ανεξάρτητα αν η διαφορά μεταξύ καθήκοντος που προκύπτει από συμβατική υποχρέωση και αμέλειας δεν μεταβάλλει το τοπίο. Ο ΜΥ1 ήταν επίσης αντιφατικός και καθόλου πειστικός στις απαντήσεις του. Όλοι οι λόγοι που πρόβαλε και ανέφερε πως τον ώθησαν να κάμει την έκθεση, Τεκμήριο 19, δεν είναι καθόλου πειστικοί. Αφού κατέθεσε ότι είχε καταγραμμένα όλα τα στοιχεία και από αυτά οδηγήθηκε στην ετοιμασία του Τεκμηρίου 1, δεν χρειαζόταν να καταγράψει για λόγους, και μόνο, δικού του αρχείου, μια άλλη επτασέλιδη, μάλιστα, αναλυτική έκθεση εκτίμησης με συγκριτικούς πίνακες και τοπογραφικό χάρτη στην οποία μάλιστα να γίνεται εκτεταμένη αναφορά για την ύπαρξη καλωδίων. Αντίθετα η ενάγουσα άφησε εξαιρετικές εντυπώσεις στο Δικαστήριο. Η μαρτυρία της όχι μόνο δεν κλονίστηκε αλλά αντίθετα επιβεβαιώνεται μέσα από τα ίδια τα γεγονότα. Η μαρτυρία της ήταν σταθερή με λογική αλληλουχία και βεβαιότητα. Δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις και εξιστόρησε τα γεγονότα με σαφήνεια και απλότητα, που ως ανέφερα επιβεβαιώνεται από τα ίδια τα γεγονότα. Η μαρτυρία της γίνεται ανεπιφύλακτα αποδεκτή. Είναι όμως σημαντικό να λεχθεί ότι στο Τεκμήριο 19 γίνονται κάποιες σημαντικές παραδοχές εκ μέρους του ΜΥ
  7. Έτσι γίνεται παραδοχή ότι η πολεοδομική αρχή, για ακίνητα που επηρεάζονται από τις εναέριες γραμμές, ζητά να παραμένει ελεύθερος ο χώρος κάτω από τον άξονα των γραμμών και ο χώρος που παραμένει κενός μπορεί να μεταφερθεί και να αξιοποιηθεί στο υπόλοιπο μέρος του κτήματος. Επιβεβαιώνει εκ των υστέρων τόσο αυτά που κατέθεσε ο Λοΐζου όσο και ο Ευθυμίου (ΜΕ4) της ΑΗΚ, και όσα κυρίως αναφέρονται στην επιστολή τεκμήριο 18 της ΑΗΚ. Στο τεκμήριο 1 στο σημείο πολεοδομία και ενώ αναφέρεται ότι ο συντελεστής δόμησης και κάλυψης είναι 10% με αριθμό ορόφων 2, δεν κάμνει καμιά αναφορά για τα σύρματα και για όσα αναλυτικά αναγράφει στη δεύτερη έκθεση. Γίνεται επίσης αναφορά σε εκείνα που κατέθεσε ο ΜΕ4 και το τεκμήριο 18 για τους όρους που θέτει η ΑΗΚ. Δέχεται ακόμα ότι οι εναέριες ηλεκτροφόρες γραμμές συνιστούν μειονέκτημα, γεγονός που δεν καταγράφεται ούτε και εξηγείται στο Τεκμήριο 1 που παρέδωσε στην ενάγουσα. Έγινε αρκετός λόγος για το αν τα σύρματα της ΑΗΚ αποτελούν μειονέκτημα στην αγοραία αξία του ακινήτου. Ο ΜΥ1 διαφώνησε με την άποψη του Λοΐζου και επικαλέστηκε τον Πίνακα ΙΙ του Τεκμηρίου 19, θα αναφερθώ στη συνέχεια σε αυτόν, για να ενισχύσει την άποψή του ότι η αγορά δεν αντιδρά με τον τρόπο που ανέφερε ο Λοΐζου. Κατέθεσε ότι διαφωνεί με την προσέγγιση του Λοΐζου ότι οι εναέριες γραμμές καθιστούν το ακίνητο μειονεκτικό γιατί δεν υπάρχουν στοιχεία που το δικαιολογούν. Είναι όμως εξίσου χαρακτηριστικό ότι στην έκθεση Τεκμήριο 19 αναλώνει ως λέχθηκε περί τη μισή σελίδα να εξηγήσει και να αποδεχτεί στο τέλος την αρνητική επίδραση που έχουν τα εναέρια σύρματα της ΑΗΚ επί της αξίας του ακινήτου. Μια μείωση την οποία μάλιστα καθορίζει στο 20%. Θεωρώ πως η προσέγγιση και η μαρτυρία του ΜΥ1 είναι άκρως αντιφατική. Είτε υπάρχει επηρεασμός από τα εναέρια σύρματα, είτε όχι. Δεν είναι δυνατόν να διαφωνεί ότι υπάρχει αρνητική επίδραση και την επόμενη στιγμή να αποδέχεται ότι τα σύρματα επηρεάζουν αρνητικά την αξία του κτήματος. Ούτε και είναι δυνατόν από τη μια να ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να δικαιολογούν μείωση της αξίας και από την άλλη να αναλώνει πέραν της μισής σελίδας για να εξηγήσει ποια είναι τα στοιχεία αυτά και να καταλήξει ότι υπάρχει μια επιζήμια επίδραση της τάξης του 20% επί της αξίας του ακινήτου. Είναι εντελώς διαφορετικό να διαφωνεί με το ποσοστό της μείωσης και άλλο αν διαφωνεί στο θέμα αρχής. Η μαρτυρία του όμως ήταν αντιφατική αφού άλλοτε δεχόταν το ένα και άλλοτε το άλλο και κυρίως δεχόταν και τα δύο. Αντιαφατική θεωρώ ακόμα την εξήγηση του, για τους ίδιους πιο πάνω λόγους, και την απορρίπτω, πως ενώ οι αγοραστές δεν φαίνεται να λαμβάνουν υπόψη την ύπαρξη των εναέριων συρμάτων, για να είναι καλυμμένος ο δανειοδότης προχώρησε και αφαίρεσε ένα ποσοστό για τις εναέριες γραμμές. Να προσθέσω ακόμα το ερώτημα, πως, αν όντως έτσι έχουν τα πράγματα και η αγορά ως ήταν η θέση του δεν τα λαμβάνει υπόψη, τότε με βάση ποια στοιχεία κατέληξε στο 20% ως επιζήμια επίδραση των συρμάτων. Το θέμα είναι απλό. Είτε υπάρχει επιζήμια επίδραση είτε όχι. Θεωρώ πως οι εξηγήσεις του αποτελούν εκ των υστέρων δικαιολογίες και μια προσπάθεια να δώσει υπόσταση και ύπαρξη στην έκθεση τεκμήριο
  8. Αντιπαραβάλλοντας τις δύο εκθέσεις, Τεκμήρια 1 και 19, έχω την άποψη ότι διαφέρουν και ως προς τον τρόπο υπολογισμού της αγοραίας αξίας, έστω και αν καταλήγουν στο ίδιο περίπου ποσό. Το ερώτημα που τίθεται με βάση τα προαναφερθέντα ως προς την αξιολόγηση, είναι ποια βαρύτητα και αξία μπορεί να προσδοθεί στη δεύτερη εκτίμηση που κατέθεσε ο ΜΥ
  9. Παρόλα αυτά θα προχωρήσω στη περαιτέρω αξιολόγηση της, αφού σε κάθε περίπτωση, ως ήδη λέχθηκε, αποτελεί μέρος της μαρτυρίας του και ως τέτοια θα κριθεί. Η ουσία από τα μέχρι τώρα προκύπτοντα ευρήματα του Δικαστηρίου, τα οποία και συνοψίζω, είναι η μη καταγραφή των εναέριων συρμάτων στην έκθεση που παρέδωσε στην ενάγουσα, όπως και το γεγονός αυτό ότι αποτελεί μειονέκτημα για το ακίνητο. Παρενθετικά αναφέρω ότι, δεν υπάρχει προς τούτο ασφαλής μαρτυρία αν η έκθεση, Τεκμήριο 1, δόθηκε και στη ΣΠΕ Στροβόλου, πέραν της γενικής αναφοράς του ΜΥ
  10. Ακόμα ποτέ δεν πληροφόρησε την ενάγουσα για το θέμα των συρμάτων και την πιθανή επίδρασή τους στην αξία της γης και τον ενδεχόμενο επηρεασμό του κτήματος. Δεν χρειάζεται να αναλυθεί αν η μη καταγραφή από το ΜΥ1 των εναέριων καλωδίων συνιστά αμέλεια, εν τη εννοία που έχει ήδη αναλυθεί και εξηγηθεί ανωτέρω, αφού και ο ίδιος παραδέχεται στη δεύτερή του έκθεση την ύπαρξη των καλωδίων, τα οποία συνιστούν μειονέκτημα. Επρόκειτο για ένα τρανταχτό και αρκούντως εμφανές πραγματικό γεγονός και όφειλε και είχε καθήκον όπως κάθε λογικός και ικανός εκτιμητής, αν εκαλείτο να εκτιμήσει το ακίνητο, να δει και να καταγράψει την ύπαρξη των εναέριων ηλεκτροφόρων συρμάτων. Και επιπλέον να αναφέρει αν αυτό συνιστά και σε ποιο βαθμό μειονέκτημα ή ελάττωμα για το ακίνητο. Και το καθήκον τους αυτό οι εναγόμενοι το έχουν παραβεί, ανεξάρτητα από τη σχέση μεταξύ τους και της ενάγουσας, στη βάση των αρχών της Smith (ανωτέρω). Βέβαια με το Τεκμήριο 19 εκείνο που ουσιαστικά επιχειρεί και επιδιώκει ο ΜΥ1 είναι να δείξει ότι μπορεί μεν να μην κατέγραψε στο Τεκμήριο 1 την ύπαρξη των καλωδίων, αλλά τα έλαβε υπόψη του με την ανάλογη μείωση στην αξία της γης, οπότε και δεν υπήρξε αμελής. Είναι σαφές βέβαια ότι υπάρχουν δύο διαφορετικές εκδοχές. Του εναγόμενου 2 και του Αντώνη Λοΐζου. Τις έχω ήδη καταγράψει, εκτεταμένα θα έλεγα. Προτού προχωρήσω στην ανάλυση και αξιολόγησή της θεωρώ ότι υπάρχουν κάποια δεδομένα που αποτελούν αναμφισβήτητα γεγονότα τα οποία και θα καταγράψω. Εξάγονται τόσο από το Τεκμήριο 1, την εκτίμηση των εναγομένων, όσο και το Τεκμήριο 11, την εκτίμηση του Λοΐζου. Το επίδικο ακίνητο είναι έκτασης 3.679τμ. Κατά τον επίδικο χρόνο βρισκόταν εντός γεωργικής ζώνης Γ3, περίκλειστο και δεν καλύπτεται από υπηρεσίες ασφαλτοστρωμένου οδικού δικτύου, χωρίς νερό, ρεύμα και τηλέφωνα. Γειτνιάζει με πολεοδομική ζώνη Π2, που είναι ζώνη ανάπτυξης και παραθεριστική ζώνη. Ο συντελεστής κάλυψης και δόμησης και των δύο ζωνών, σύμφωνα με τη ΜΕ3, Σταυρούλα Τιμοθέου, ήταν 10%. Και οι δύο μάρτυρες κατά την εξεύρεση της αγοραίας αξίας του ακινήτου υιοθέτησαν τη συγκριτική μέθοδο. Σύμφωνα με το ΜΕ2 στη ζώνη Γ3 έχουν ανεγερθεί οικίες αλλά δεν γνώριζε αν έχουν νερό υδατοπρομήθειας ή διάτρησης ή αν είναι παράνομες. Κατά την εξεύρεση της αγοραίας αξίας με τη συγκριτική μέθοδο και οι δύο έχουν ανατρέξει σε πωλήσεις που έγιναν κατά τον επίδικο χρόνο. Έχουν καταθέσει πίνακες ακινήτων με την τιμή πώλησής τους. Έχω ήδη αναφέρει ότι η εκτίμηση Τεκμήριο 19 είναι αντιφατική με την έκθεση Τεκμήριο 1 και έχω εκφράσει αμφιβολίες αν συντάχθηκε ταυτόχρονα με το Τεκμήριο
  11. Προσεκτική μελέτη της εκτίμησης αυτής, επί της ουσίας, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι αφ΄ εαυτής αντιφατική αλλά και παραπλανητική. Υπάρχουν δύο ακλόνητα και σταθερά δεδομένα τα οποία και αποτελούν το σημείο αναφοράς και οδηγό σύγκρισης των δύο εκτιμήσεων που ετοίμασε ο ΜΥ
  12. Είναι η τιμή ανά τετραγωνικό μέτρο του επίδικου ακινήτου, που κατέληξε στο Τεκμήριο 1, καθώς και η έκταση του ακινήτου. Η αξία που κατέληξε στο Τεκμήριο 1 ήταν ΛΚ6.50 ανά τμ επί εκτάσεως 3.679τμ. Μια απλή μαθηματική πράξη οδηγεί στο τελικό ποσό των ΛΚ23.
  13. Αυτή ήταν η αγοραία αξία που κατέγραψε και επί της οποίας βασίστηκε η ενάγουσα και αγόρασε το ακίνητο, Εξυπακούεται ότι, στην κατάληξή του αυτή, θα πρέπει να έλαβε υπόψη τις μειώσεις για το νερό και το πέρασμα καθώς και τη μείωση στην αξία λόγω των υπέργειων ηλεκτροφόρων συρμάτων. Αυτό τουλάχιστον προσπάθησε να αποδείξει με το Τεκμήριο
  14. Στο Τεκμήριο 19, στη σελίδα 7, προβαίνει σε ανάλυση για την κατάληξη της αγοραίας αξίας του ακινήτου. Στο σημείο αυτό να σημειώσω ότι δεν εξετάζω αν τα στοιχεία των συγκριτικών πινάκων που παραθέτει είναι ορθά ή αν ορθώς λήφθηκαν υπόψη κατά την εκτίμηση. Θα αναφερθώ σε αυτά στη συνέχεια. Έτσι, την αξία του επίδικου τεμαχίου ανά τμ στο Τεκμήριο 19 την καθορίζει στις ΛΚ10.80 με τελική τιμή επί της συνολικής εκτάσεως του ακινήτου στο ποσό των ΛΚ39.
  15. Επί του ποσού αυτού αφαιρεί ένα ποσοστό 25% λόγω πρόσβασης και υδατοπρομήθειας και ακολούθως επί του υπόλοιπου ποσού, που απομένει, αφαιρεί ακόμα ένα ποσοστό 20% λόγω των εναέριων γραμμών και καταλήγει στο ποσό των ΛΚ23.
  16. Διαίρεση του ποσού αυτού διά του εμβαδού της γης δίνει το ποσό των ΛΚ6.48 ανά τμ. Πρόκειται για μια απλή μαθηματική πράξη που γίνεται επί της αξίας του ακινήτου. Στο Τεκμήριο 1 καταλήγει σε ένα διαφορετικό ποσό. Η διαφορά που υπάρχει, έστω και μικρή, στο τελικό αποτέλεσμα, οφείλεται στο γεγονός ότι στο Τεκμήριο 1 η τελική τιμή εξευρίσκεται επί της αξίας ανά τμ, ενώ στο Τεκμήριο 19 οι αφαιρέσεις γίνονται κάθε φορά επί του υπολοίπου ποσού της αξίας του ακινήτου. Για να γίνει πιο κατανοητό τι εννοώ, στο Τεκμήριο 19 ο ΜΥ1 αφαιρεί κλιμακωτά ένα συνολικό ποσοστό 45% επί του εκάστοτε κάθε φορά υπολοίπου της αξίας του ακινήτου και όχι συνολικά επί της αξίας ανά τμ που όρισε στο ποσό των ΛΚ10.
  17. Αν όμως το ολικό ποσοστό των μειώσεων ή αφαιρέσεων του 45% αφαιρεθεί απευθείας από το ποσό των ΛΚ10.80, που είναι η αξία ανά τμ, τότε η τελική αξία ανά τμ είναι ΛΚ5.94 και όχι ΛΚ6.
  18. Η τελική δε αγοραία αξία του ακινήτου επί του συνολικού εμβαδού είναι ΛΚ21.
  19. Εμφανώς πλέον η διαφορά επί της τελικής αξίας του ακινήτου είναι περί τις ΛΚ2.000 τόσο στην ίδια την εκτίμηση Τεκμήριο 19 όσο και μεταξύ των δύο εκτιμήσεων που παρουσίασε στο Δικαστήριο. Αν πάλι το ολικό ποσοστό των μειώσεων που σύμφωνα με το Τεκμήριο 19 είναι 45% προστεθεί στην τιμή των ΛΚ6.50 ανά τμ που καθόρισε στο Τεκμήριο 1, θεωρούμενου του ποσού αυτού, του τελικού ποσού ανα τμ μετά τις αφαιρέσεις λόγω των μειώσεων, τότε η τιμή του ακίνητου ανά τμ ανέρχεται στις ΛΚ11.81 και η ολική αξία του ακίνητου είναι ΛΚ43.
  20. Η αντίφαση είναι τριπλή. Παρεμβάλλω εδώ, πως πρόκειται για απλές μαθηματικές πράξεις κοινής εμπειρίας και δεν απαιτείται μαρτυρία ειδικού προς τούτο. Προσθέτω εδώ ότι αντεξεταζόμενος ο ΜΥ1 επί του Πίνακα Ι, του Τεκμηρίου 19, ανέφερε ότι η εκτίμησή του ήταν στις ΛΚ6.25 ανά τμ. Όμως ότι και αν έλαβε υπόψη του ο ΜΥ1 κατά τη σύνταξη του Τεκμηρίου 1 η τελική τιμή ανά τμ που κατέληξε ήταν ΛΚ6.
  21. Και με βάση το ποσό αυτό ανα τμ επί του εμβαδού της γης κατέληξε στην τελική αγοραία αξία του ακινήτου. Οι διαφοροποιήσεις του Τεκμηρίου 19 και η μεθοδολογία που ακολουθήθηκε για να καταλήξει ο ΜΥ1 στην ανά τμ αξία του ακινήτου, οδηγεί κατά την κρίση του Δικαστηρίου σαφώς πλέον στο συμπέρασμα ότι το Τεκμήριο 19 αποτελεί για ένα εκ των υστέρων έντεχνο κατασκεύασμα και μια μαθηματική μεθόδευση για να δικαιολογήσει το γεγονός ότι στην έκθεση που ετοίμασε και παρέδωσε στην ενάγουσα Τεκμήριο 1 δεν κατέγραψε και δεν έλαβε καθόλου υπόψη του τα εναέρια σύρματα της ηλεκτρικής. Το Τεκμήριο 19 είναι άκρως παραπλανητικό και ακροσφαλές. Πρόκειται για μια ανεπιτυχή προσπάθεια και μια παραπλανητική άσκηση με αριθμούς που ανατρέπουν το Τεκμήριο
  22. Με λίγα λόγια παρεμβάλλει αφαιρέσεις ενός ποσοστού για τα εναέρια σύρματα με βολική προκατασκευασμένη και προκαθορισμένη αξία ανά τμ, το ποσό των ΛΚ10.80, για να μπορεί στη συνέχεια και στο τέλος, όσο βέβαια είναι δυνατό, να οδηγηθεί σε παραπλήσια με το Τεκμήριο 1 τελική αξία του ακινήτου. Η μεθοδολογία αυτή όμως δεν επιβεβαιώνει την αξία της γης ανά τμ που ήταν η βάση της εκτίμησής του στο Τεκμήριο
  23. Απο την άλλη οι αριθμοί που ανέφερε ο Λοίζου και καταγράφονται στο τεκμήριο 11, επιβεβαιώνονται είτε με βάση υπολογισμού ανα τμ, δηλαδή το ποσό των ΛΚ3.80, είτε με βάση το ποσοστό της μείωσης του 50%. Οι λόγοι αυτοί είναι αρκετοί για να απορρίψω παντελώς και στο σύνολό του στο Τεκμήριο
  24. Για τους πιο πάνω λόγους δεν νομίζω ότι θα μπορούσε στα σοβαρά να ληφθεί υπόψη η έκθεση Τεκμήριο 19 καθώς και όσα αναφέρονται και επισυνάπτονται σε αυτήν. Παρόλα αυτά θα προχωρήσω, καθηκόντως, να εξετάσω και τα υπόλοιπα στοιχεία του Τεκμηρίου 19, χάριν πληρότητας της απόφασης. Θεωρώ πως οι πιο πάνω κρίσεις επιβεβαιώνονται από τους πίνακες που επισυνάπτονται στο Τεκμήριο 19 ως συγκριτικές πωλήσεις ακινήτων. Οι πίνακες και οι εξηγήσεις που ο εναγόμενος έδωσε αντεξεταζόμενος είναι αντιφατικοί και συνιστούν ένα συνοθύλευμα ανόμοιων καταστάσεων, ακριβώς για να προσδώσουν νόημα και να ταιριάσουν τη μαθηματική ανάλυση προς εξεύρεση της αγοραίας αξίας του ακινήτου. Είναι καλά παγιωμένο νομολογιακά ότι κατά τη συγκριτική μέθοδο εξεύρεσης της αξίας ενός ακινήτου θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη πωλήσεις ακινήτων με τα ίδια νομικά και φυσικά χαρακτηριστικά. Ακόμα οι πωλήσεις των συγκριτικών θα πρέπει να είναι όσο γίνεται πλησίον του επίδικου χρόνου. Ένα ακίνητο που βρίσκεται σε διαφορετική πολεοδομική ζώνη δεν επιδέχεται άμεσης σύγκρισης με κάποιο άλλο που βρίσκεται σε άλλη πολεοδομική ζώνη (Χαραλάμπους ν. Γενικού Εισαγγελέα
(2001)1 ΑΑΔ 2143.) Έτσι εξ αρχής θα πρέπει να λεχθεί ότι η σύγκριση πωλήσεων ακινήτων που είναι ενταγμένα στη ζώνη Π2 δεν παρέχουν ασφαλή δυνατότητα σύγκρισης με το επίδικο που βρίσκεται ενταγμένο σε διαφορετική πολεοδομική ζώνη, τη Γ
  1. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Χαραλάμπους (ανωτέρω): "Η αξία του κτήματος επηρεάζεται άμεσα από τη ζώνη στην οποία είναι εγγεγραμμένο και τούτο γιατί η δυνατότητα της οικοδομικής ανάπτυξής του άπτεται άμεσα της αξίας του. Όσο μεγαλύτερη είναι η δυνατότητα αυτή ανάλογα μεγαλύτερη είναι και η αξία του κτήματος". Σχετική ακόμα είναι και η υπόθεση Δημήτρης Κωνσταντίνου Πατάτας ν. Κυπριακής Δημοκρατίας, διά του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολ. Έφ. 11747, ημερ. 21.10.
  2. Τα τεμάχια του Πίνακα ΙΙ, του Τεκμηρίου 19, ανήκουν σε διαφορετική ζώνη, την Π2, από εκείνη στην οποία ανήκει το επίδικο τεμάχιο που βρίσκεται στη ζώνη Γ
  3. Στην ανάλυση της έκθεσης, στη σελίδα 5, στοιχείο 8, αναφέρεται ότι στη ζώνη Π2 επιτρέπεται η ανέγερση παραθεριστικής κατοικίας και όλα τα τεμάχια καλύπτονται από την υδατοπρομήθεια και διαθέτουν δικαίωμα διάβασης, σε αντίθεση με το επίδικο που ανήκει σε γεωργική ζώνη και τίποτε από τα πιο πάνω δεν διαθέτει. Επιπλέον δεν έχει ούτε άλλες υπηρεσίες, δηλαδή ρεύμα και τηλέφωνο. Άλλωστε, δέχτηκε και ο ΜΥ1 ότι, το επίδικο τεμάχιο αν αιτηθεί νερό και πρόσβαση δεν σημαίνει ότι θα γίνει αποδεκτό, ενώ στη ζώνη Π2 θεωρείται ότι υπάρχει. Ακόμα, σύμφωνα, και με τη δική του μαρτυρία, στο περίκλειστο τεμάχιο, που είναι το επίδικο, δεν επιτρέπεται η ανάπτυξη. Σημειώνω πως στην ανάλυση που ακολουθεί δεν παραγνωρίζω ότι στις δύο ζώνες υπάρχει ο ίδιος συντελεστής δόμησης. Ήταν η θέση του ΜΥ1 ότι από τη μελέτη των δύο πινάκων οι τιμές είναι παραπλήσιες. Κατ΄ αρχήν δεν συμμερίζομαι την άποψή του ότι οι τιμές είναι παραπλήσιες αφού ο μέσος όρος των πωλήσεων με βάση τη δική του εκτίμηση αναδεικνύει ότι τα ακίνητα στη ζώνη Π2 είναι ακριβότερα κατά ΛΚ3.06 το τμ. Επιπλέον σε δύο από αυτά που επικαλέστηκε ότι περνούν σύρματα, για να καταδείξει ότι η αγορά δεν αντιδρά με τον τρόπο που κατέθεσε ο Λοΐζου, θα πρέπει να προστεθεί στην τιμή τους ανά τμ ακόμα ένα ποσοστό που είναι η μείωση που υφίστανται λόγω της ύπαρξης των συρμάτων, οπότε λογικά ο μέσος όρος της αξίας των πωλήσεων στη ζώνη Π2 είναι ακόμα ψηλότερος. Μείωση στην αξία λόγω των συρμάτων την αποδέχεται και ο ΜΥ
  4. Αυτό ως στοιχείο αντιστρόφως ερμηνευόμενο, σημαίνει ότι για να μπορεί να εξευρεθεί η αξία των ακινήτων αυτών θα πρέπει να αναλυθεί και να εξηγηθεί γιατί δύο εκ των τεμαχίων, τα υπ΄ αριθμον 8 και 10 του Πίνακα ΙΙ πάνω από τα οποία περνούν σύρματα της ηλεκτρικής πωλήθηκαν στην ίδια περίπου τιμή με τα υπόλοιπα τεμάχια. Ως επίσης αν ενδεχομένως έχουν άλλα πλεονεκτήματα σε σχέση με τα υπόλοιπα που εξισώνουν τη διαφορά της αξίας, λαμβάνοντας υπόψη ότι επιδέχονται μείωση λόγω των συρμάτων. Όπως ακόμα θα πρέπει να εξηγηθεί κατά πόσο, στη ζώνη Π2 λόγω άλλων πλεονεκτημάτων σε σχέση με τη ζώνη Γ3, η ύπαρξη των συρμάτων έχει επίδραση και σε ποιο ποσοστό. Και τέτοια μαρτυρία δεν υπάρχει. Ο λόγος που γίνεται αναφορά στους παράγοντες αυτούς είναι για να καταδείξει ακριβώς ότι η αναφορά και σύγκριση με τεμάχια που ανήκουν σε άλλη πολεοδομική ζώνη είναι άκρως ανασφαλής με σωρείαν άλλων αστάθμητων και αδιευκρίνιστων παραγόντων. Για τους λόγους αυτούς καταλήγω ότι τα ακίνητα που παρουσιάζονται στον Πίνακα ΙΙ του Τεκμηρίου 19 που ανήκουν σε άλλη πολεοδομική ζώνη δεν μπορούν και δεν θα ληφθούν υπόψη ως ανασφαλές στοιχείο και κριτήριο εξαγωγής συμπερασμάτων. Ακριβώς γι΄ αυτούς τους λόγους κρίνω πως ορθά ο ΜΕ2 δεν προσέφυγε σε συγκριτικές πωλήσεις ακινήτων που ανήκουν σε άλλη πολεοδομική ζώνη. Ακόμα θεωρώ ότι υπάρχει αντίφαση στο συλλογισμό του ΜΥ1 ότι σε άλλη πολεοδομική ζώνη, την Π2, η τιμή πώλησης των ακινήτων δεν επηρεάζεται από την ύπαρξη των εναέριων συρμάτων όταν ο ίδιος δέχεται ότι τουλάχιστον μια μείωση έστω της τάξης του 20% υπάρχει στις τιμές πώλησης των ακινήτων στη ζώνη Γ
  5. Ούτε και εξήγησε, αν μη τι άλλο για να υποστηρίξει τη θέση του, για ποιους εν τοιαύτη περιπτώσει λόγους δεν επηρεάζεται η τιμή πώλησης στη ζώνη Π
  6. Αυτό αποτελεί ακόμα ένα λόγο που η ζώνη Π2 δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Γιατί, εξ όσων συνάγεται, στην Π2 συντρέχουν λόγοι εντελώς άλλοι και διαφορετικοί που ενδεχομένως εξανεμίζουν ή μειώνουν την επίδραση από την ύπαρξη των εναέριων συρμάτων. Αυτό από μόνο του αναδεικνύει την ουσιαστική διαφορά που υπάρχει μεταξύ των δύο πολεοδομικών ζωνών και ότι ακριβώς δεν μπορούν να αποτελέσουν μέτρο σύγκρισης μεταξύ τους. Αν μπορεί να εξαχθεί ένα συμπέρασμα είναι ότι όντως η αγορά δεν αντιδρά με τον ίδιο τρόπο σε διαφορετικές πολεοδομικές ζώνες. Έστω και αν έχουν το ίδιο συντελεστή δόμησης. Και ως τέτοιες δεν επιδέχονται σύγκρισης. Έρχομαι στα τεμάχια του Πίνακα Ι, του Τεκμηρίου
  7. Η ανάλυση θα γίνεται με όσα κατέθεσε και ο Λοΐζου σε σχέση με τα δικά του συγκριτικά στοιχεία. Να σημειωθεί ότι ανήκουν στην ίδια ζώνη, Γ3, που βρίσκεται και το επίδικο. Ένα βασικό χαρακτηριστικό που διαφοροποιεί το επίδικο με τα συγκριτικά του Πίνακα Ι είναι αυτό που κατέθεσε και ο εναγόμενος 2 αντεξεταζόμενος. Ότι δηλαδή τα ακίνητα του Πίνακα Ι είναι μονόσκαλα. Όπως εξήγησε ο ΜΕ2 αυτό σημαίνει ότι τα τεμάχια αυτά έχουν δικαίωμα διάβασης και άρδευσης από διάτρηση και αυξημένη αξία από το επίδικο. Ότι πλεονεκτούν έναντι του επίδικου για τους λόγους αυτούς το δέχτηκε, αντεξεταζόμενος, και ο εναγόμενος. Στη σχετική ερώτηση γιατί τότε τα θεωρεί συγκρίσιμα, ο ΜΥ1 απάντησε ότι είναι στην ίδια ζώνη με παρόμοια χαρακτηριστικά και τα μειονεκτήματα του επίδικου μπορεί να αποκτηθούν. Δέχτηκε ότι ως ένας εκ των λόγων που οι τιμές του Πίνακα Ι είναι ψηλότερες είναι γιατί όλα τα ακίνητα έχουν δικαίωμα διάβασης και νερό, αλλά η εκτίμησή του είναι χαμηλότερη από τον μέσο όρο της πώλησής τους. Ο μέσος όρος των πωλήσεων, ως κατέθεσε, είναι ΛΚ14 περίπου ενώ η δική του εκτίμηση είναι ΛΚ6.25, δηλαδή στα μισά. Σημειώνω ότι ο μέσος όρος των πωλήσεων του Πίνακα Ι είναι ΛΚ10.80, οπότε το μισό είναι ΛΚ5.40 και εν πάση περιπτώσει όχι ΛΚ6.25 ή ΛΚ6.50 ή ακόμα ΛΚ5.94 ή ΛΚ11.81 που εξάγεται από την πιο πάνω ανάλυση του Τεκμηρίου
  8. Είναι σαφές ότι υπάρχει σύγχυση στις αναλύσεις του ΜΥ1 και μια προσπάθεια εξίσωσης της τιμής ανά τμ που κατέληξε στο Τεκμήριο 1 με τους πίνακες που επισύναψε στη μεταγενέστερή του έκθεση, Τεκμήριο
  9. Η θέση του ΜΕ2 επί των ακινήτων αυτών ήταν ότι δεν τα έλαβε υπόψη γιατί εφάπτονται στη ζώνη Π2 και είναι κοντά σε δημόσιο δρόμο και συνεπώς είναι πιο πλεονεκτικά από το επίδικο. Πρόσθεσε ακόμα ότι το επίδικο απέχει από τη ζώνη Π2 και δεν μπορεί να αποκτήσει νερό από την κοινότητα και μπορεί να μην του παραχωρηθεί νερό. Στοιχεία τα οποία κατά την κρίση του Δικαστηρίου σαφώς διαφοροποιούν τα χαρακτηριστικά του επίδικου από τα ακίνητα του Πίνακα Ι, αφού αυτά έχουν όλα δικαίωμα και διάβασης και άρδευσης. Ειδικά επί του τεμαχίου 210, η θέση του ήταν ότι το απέκλεισε γιατί εφάπτεται στη ζώνη Π2 και βρίσκεται κοντά σε δημόσιο δρόμο και είναι πλεονεκτικότερο από το επίδικο. Του υπεδείχθη ότι η πώληση έγινε πριν να τεθούν σε ισχύ οι πολεοδομικές ζώνες, και απάντησε ότι εξετάζοντας τα διάφορα ακίνητα είδε ότι εφαπτόταν στη ζώνη Π2, χωρίς να εξετάσει αν υπήρχαν ζώνες κατά το χρόνο της πώλησής του. Το ερώτημα συνεπώς που τίθεται είναι με ποιά συγκριτικά κριτήρια και στοιχεία θα πρέπει να εξεταστεί το ακίνητο αυτό, αφού πράγματι πωλήθηκε πριν την εφαρμογή των ζωνών, ενώ το επίδικο κατά το χρόνο της πώλησής του ήταν στη ζώνη Γ3, ενώ το τεμάχιο 210 μετά την πώλησή του εντάχθηκε στη ζώνη Π
  10. Σε κάθε περίπτωση αλλά και για τον πρόσθετο αυτό λόγο ορθά δεν το έλαβε υπόψη του ο ΜΕ
  11. Παρεμβάλω ότι ο Λοΐζου, ως θέμα αρχής, δεν σύγκρινε το επίδικο τεμάχιο με άλλα τεμάχια που βρίσκονταν σε διαφορετικές πολεοδομικές ζώνες, προσέγγιση που θεωρώ πως συνάδει με τη νομολογία. Κρίνω ότι οι εξηγήσεις που έδωσε ο ΜΕ2 είναι απόλυτα λογικές σε αντίθεση με το ΜΥ1 που δεν έδωσε ουσιαστικά εξηγήσεις, επικαλούμενος μόνο τις τιμές πώλησης που αντικατοπτρίζουν την πραγματική εικόνα της αγοράς στη συγκεκριμένη περιοχή. Που ούτε αυτές επιβεβαιώνονται από όσα έχουν ήδη λεχθεί ή μένουν αναπόδεικτες και πάλι για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί. Έρχομαι τώρα στα συγκριτικά ακίνητα που έλαβε υπόψη ο ΜΕ
  12. Υπάρχει ένα τεμάχιο το οποίο πωλήθηκε λίγο μετά τη μετά τη μεταβίβαση του ακινήτου στο όνομα της ενάγουσας. Είναι το τεμάχιο 437 υπό στοιχείον (γ) στον πίνακα συγκριτικών πωλήσεων του ΜΕ
  13. Η πώληση έγινε τον Ιούνιο του
  14. Του υπεβλήθη ότι δεν μπορεί να είναι συγκριτικό γιατί πωλήθηκε μεταγενέστερα της εκτίμησης, άποψη που έκφρασε και ο ΜΥ
  15. Αυτό είναι ορθό με την έννοια ότι η εκτίμηση Τεκμήριο 1 έγινε το Μάιο του 2000, ενώ η πώληση του τεμαχίου 437 έγινε τον Ιούνιο του
  16. Σημειώνω εδώ ότι ο Λοΐζου κατέθεσε ότι δεν γνώριζε ότι υπήρχε υπόθεση στο Δικαστήριο, γεγονός που θεωρώ ότι από μόνο του καθιστά την εκτίμηση αλλά και τη μαρτυρία του αντικειμενική. Η πώληση έγινε την ίδια ακριβώς χρονική περίοδο με το επίδικο και αναμφίβολα δίνει μια εικόνα των τιμών που επικρατούσαν στην αγορά το συγκεκριμένο χρόνο για την περιοχή της ζώνης Γ
  17. Έχει δε κοινά χαρακτηριστικά με το επίδικο γιατί δεν έχει δρόμο, και έχει τα ίδια μειονεκτήματα με το επίδικο για το νερό και το ρεύμα. Πλεονεκτεί δε γιατί δεν διασχίζεται από εναέρια σύρματα. Δηλώθηκε ως τιμή πώλησης ΛΚ1.95 ανά τμ και το κτηματολόγιο για σκοπούς μεταβιβαστικών το εκτίμησε σε ΛΚ4.02 ανά τμ. Συμφωνώ ακόμα ότι το υπό στοιχείο (β) της εκτίμησης του ΜΕ2 μπορεί να ληφθεί υπόψη ως συγκριτικό. Είναι παραπλήσιο με το επίδικο, βρίσκεται ακόμα στην ίδια ζώνη και αφαιρεί ένα ποσοστό 25% γιατί πλεονεκτεί επειδή έχει δρόμο και υπερτερεί έναντι του επίδικου με τιμή αναπροσαρμοζόμενη κατά 12% ετησίως ως αύξηση, την οποία δέχεται και ο εναγόμενος στην έκθεσή του. Παρεμβάλλω πάντως εδώ ότι στο Λοΐζου υπεβλήθη κατά την αντεξέταση ότι η αύξηση είναι 14%, ενώ όπως φαίνεται αργότερα ο εναγόμενος με την έκθεσή του, Τεκμήριο 19, δέχεται ότι η τιμή αναπροσαρμογής είναι 12%. Οπότε η τιμή του κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ΛΚ3.70 ανά τμ. Εδώ να σημειώσω ότι η τιμή πώλησης του επίδικου δεν θα ληφθεί υπόψη αφού είναι γι΄ αυτό που έγινε η εκτίμηση. Ο μέσος όρος, συνεπώς, των πωλήσεων των δύο αυτών τεμαχίων (β) και (γ) του Τεκμηρίου 11, με βάση τις τιμές που όρισε ή αποδέκτηκε το Κτηματολόγιο, δίνει το ποσό των ΛΚ3.86 ανά τμ. Με βάση τα πιο πάνω η τιμή που κατέληξε ο ΜΕ2 για το επίδικο ακίνητο είναι στις ΛΚ3.80 ανά τμ. Κρίνω πως με βάση τα στοιχεία αυτά η αξία ανά τμ που κατέληξε ο ΜΕ2 δικαιολογείται και είναι απόλυτα λογική. Εδώ να σημειώσω ότι ο ΜΕ2 άφησε άριστες εντυπώσεις στο Δικαστήριο. Πέραν αυτού κρίνω ότι η μαρτυρία του ήταν ειλικρινής και αντικειμενική και δεν προσπάθησε να αποκρύψει ή να παραπλανήσει το Δικαστήριο. Έθεσε τις θέσεις του με ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα, έκφρασε τη γνώμη του με παρρησία και χωρίς αντιφάσεις και η μαρτυρία του ενιαία αντικριζόμενη ως σύνολο κρίνεται ως άριστη. Στο σημείο αυτό, θεωρώ πως πρέπει να γίνει μια παρένθεση. Αφορά το κατά πόσο τα ηλεκτροφόρα σύρματα επιφέρουν βλάβη στην υγεία ή όχι. Το θέμα δεν ήταν επίδικο. Εκείνο που είναι επίδικο είναι αν τα ηλεκτροφόρα σύρματα επιφέρουν μείωση στην αξία του ακινήτου, γεγονός που ως λέχθηκε δέχτηκε και ο εναγόμενος 2 στην έκθεσή του, Τεκμήριο
  18. Άλλωστε η έκθεση αυτή έγινε ακριβώς για να καταδείξει ότι κατά την εκτίμηση της αξίας του ακινήτου ο ΜΥ1 έλαβε υπόψη του την ύπαρξη των συρμάτων και ότι αυτά επιφέρουν μια μείωση της τάξης του 20% στην αγοραία αξία του ακινήτου. Ούτε και έχει σημασία αν η ενάγουσα αιτήθηκε ή όχι για άδεια οικοδομής στο επίδικο τεμάχιο, αφού κανένας δεν ισχυρίστηκε ότι μειώνεται ο συντελεστής δόμησης του ακινήτου λόγω της ύπαρξης των συρμάτων. Όμως δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι, ως κατέθεσε και ο ΜΕ2, η ενάγουσα λόγω των συρμάτων δεν μπορεί να τοποθετήσει το σπίτι της εκεί που θέλει. Να επαναλάβω πως ποτέ δεν τέθηκε από την ενάγουσα θέμα για επιζήμια επίδραση στην υγεία αλλά δυσμενούς επίδρασης στην αξία του ακινήτου. Και αυτό ήταν το επίδικο θέμα. Τα πιο πάνω, με ασφάλεια, με οδηγούν ότι ο ΜΥ1 όχι μόνο δεν κατέγραψε τα εναέρια σύρματα στο Τεκμήριο 1, αλλά δεν τα έλαβε καν υπόψη του κατά την εκτίμηση της αγοραίας αξίας του ακινήτου. Αποτελεί επίσης αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι τα εναέρια σύρματα επιφέρουν μείωση στην αξία του ακινήτου. Και υπό αυτή πλέον την έννοια έχει καταδειχθεί η αμέλεια των εναγομένων. Το επόμενο ερώτημα που τίθεται είναι ποιά είναι η ζημιά της ενάγουσας από την παράβαση αυτή των εναγομένων. Το θέμα δηλαδή είναι αν η αγοραία αξία του ακινήτου, κατά τον επίδικο χρόνο, εξ αυτού του λόγου είναι χαμηλότερη από εκείνη που εκτίμησαν οι εναγόμενοι και επί της οποίας βασίστηκε και το αγόρασε, οπότε και η ζημιά της ως άμεσο αποτέλεσμα (causation) της αμέλειας των εναγομένων είναι η διαφορά που κατέβαλε στην αξία αγοράς του ακινήτου (Professional Negligence ανωτέρω). Υπάρχουν βέβαια και άλλες παράπλευρες αξιώσεις της ενάγουσας αλλά αυτές θα αντιμετωπισθούν ανάλογα με την απάντηση που θα δοθεί στο πιο πάνω ερώτημα. Θα επανέλθω εκτενέστερα στο θέμα. Έτσι θα πρέπει να εξεταστεί ποιο είναι το ποσοστό της επιζήμιας επίδρασης των συρμάτων στην αξία του ακινήτου. Έχω ήδη εξετάσει τη μαρτυρία του ΜΥ1 από διάφορες σκοπιές και όψεις. Έχει για όλους τους πιο πάνω λόγους απορριφθεί ως μη αξιόπιστη. Δεν μπορώ να αποδεχθώ και δεν αποδέχομαι ότι το ποσοστό μείωσης στην αξία του κτήματος λόγω των εναέριων συρμάτων είναι 20%. Με όσα προέκυψαν από την αξιολόγηση της μαρτυρίας του θα ήταν ανασφαλές αλλά και αντινομικό να την αποδεχθώ. Παραμένει συνεπώς να εξεταστεί το ζήτημα υπό το φως της μαρτυρίας του ΜΕ
  19. Έχω διαπιστώσει τον προβληματισμό του ΜΕ2 όταν έδινε μαρτυρία για τον καθορισμό της επιζήμιας αυτής επίδρασης. Διαφοροποίησε τη χρήση του ακίνητου αν θα είναι γεωργική, οπότε και η επίδραση είναι μικρότερη. Εξήγησε ότι πρόκειται για μια όμορφη και δημοφιλή περιοχή για ανέγερση κατοικιών και τα σύρματα ενοχλούν, γιατί περιορίζουν την ανάπτυξη του κτήματος, με την έννοια ότι δεν μπορεί ο ιδιοκτήτης να βάλει το σπίτι του εκεί που θέλει. Χαρακτήρισε την ύπαρξη των εναέριων συρμάτων ως σοβαρό μειονέκτημα. Και δεν υπάρχει αμφιβολία, εν όψει των όσων έχουν εκτεθεί, ότι όντως συνιστούν σοβαρό μεινέκτημα. Αντεξεταζόμενος εξήγησε ότι στο τέλος της ημέρας εξαρτάται από την ιδιαιτερότητα κάθε αγοραστή και ότι είναι δύσκολο να πεις ότι θα αφαιρέσεις 20% ή 90%. Θεώρησε το 50% ως τον μέσο όρο. Του τέθηκε η ερώτηση αν ένας άλλος συνάδελφός του αφαιρούσε 25% ή 30% θα έπρεπε να σχίσει το δίπλωμά του και απάντησε ότι δεν θα έλεγε κάτι τέτοιο και ότι δεν είναι υποχρεωτικό οι διάφορες εκτιμήσεις να καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα. Ήταν ακόμα η θέση του ότι ο κόσμος κάμνει το παζάρι και κανένας με σώας τας φρένας του δεν θα έκτιζε κάτω από τα σύρματα. Σημειώνω βέβαια, πώς η έκφραση του « κάτω από τα σύρματα» ερμηνεύεται ως σχηματική και όχι κυριολεκτική, εν όψει των όρων που θέτει η ΑΗΚ. Πρόσθεσε ακόμα πως σήμερα το 50% που αφαίρεσε ίσως να είναι το ελάχιστο. Υπενθυμίζω ότι εκείνο που εδώ το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει δεν είναι αν υπάρχει επιζήμια επίδραση στο κτήμα, αλλά το ποσοστό της επίδρασης αυτής. Και τούτο γιατί, ως ήδη έχει λεχθεί, ήταν σε τελική ανάλυση κοινά αποδεκτό ότι υπάρχει επιζήμια επίδραση στην αξία του επίδικου τεμαχίου. Απορρίπτοντας στην ολότητά της τη μαρτυρία του ΜΥ1, ότι υπάρχει πλέον ενώπιον του Δικαστηρίου είναι μόνο η πιο πάνω μαρτυρία του ΜΕ2 ο οποίος και έχει κριθεί καθόλα αξιόπιστος. Δεν υπάρχει άλλη προς τούτο αντίθετη μαρτυρία. Για τους λόγους που αρκούντως εξήγησε και έχω καταγράψει κατέληξε στο 50%. Πάντως σε κάθε περίπτωση η ανέγερση οικοδομής κάτω από ηλεκτρική γραμμή δεν επιτρέπεται χωρίς τη γραπτή συγκατάθεση της ΑΗΚ, ως ρητά προνοείται στο άρθρο 32 του Περί Ηλεκτρισμού Νόμου, Κεφ.
  20. Και είναι ακριβώς γι΄ αυτό το λόγο που, όπως κατέθεσε ο ΜΕ4 Ευθυμίου, καταγράφεται και στη σχετική επιστολή, Τεκμήριο 18, η πρακτική της Αρχής σε τέτοια περίπτωση είναι να αφήνεται λωρίδα γης πλάτους 25μ κάτω από τη γραμμή μεταφοράς, 12.5μ από τον κεντρικό άξονα της γραμμής προς κάθε πλευρά για σκοπούς πραγματοποίησης έργων. Η ιδιοκτησία της γης παραμένει στον ιδιοκτήτη, εξαιρούμενης οποιασδήποτε οικοδομικής ανάπτυξης. Όπως εξήγησε και προφορικά, πρόκειται, και το σημειώνω αυτό, για εσαεί διεθνή πρακτική. Είναι η τριχοτόμηση του ακίνητου που ανέφερε ο Λοΐζου και είναι παραδεκτό ακόμα και από τον ΜΥ1 (βλ. σελ. 2, στοιχείο 5, του Τεκμηρίου 19). Και τέτοιος όρος ετίθετο σύμφωνα με το ΜΕ2 από την Αρχή Ηλεκτρισμού πριν το
  21. Το άρθρο 32 δίνει σαφή εξουσία για τη γραπτή συγκατάθεση της ΑΗΚ. Και το ζητούμενο, σε τελευταία ανάλυση, είναι σε ποιο ποσοστό μειώνεται η αξία του επίδικου ακινήτου για τους λόγους αυτούς. Έχω μελετήσει και αναλογιστεί τις απόψεις και εξηγήσεις που ανέφερε ο ΜΕ2 αναφορικά με την κατάληξή του στο ποσοστό του 50%. Λαμβάνω ακόμα υπόψη μου ότι αν κάποιος άλλος συνάδελφός του αφαιρούσε 25% ή και 30% ή ακόμα και 70% δεν θα έλεγε ότι πρέπει να σχίσει τα πτυχία του. Σημειώνω όμως πως δεν υπάρχει μαρτυρία άλλου εκτιμητή που να υποστηρίζει άλλη άποψη, ή κάποιο άλλο διαφορετικό ποσοστό. Αν το νόημα είναι να ληφθεί υπόψη το 20% που καθόρισε ο ΜΥ1 η μαρτυρία του έχει απορριφθεί και δεν λαμβάνεται καθόλου υπόψη. Λαμβάνω ακόμα υπόψη μου ότι η ενάγουσα γνώριζε την ύπαρξη των εναερίων συρμάτων, αλλά δεν ήταν σε αυτή να αποφασίσει αν υπάρχει ή όχι επιζήμια επίδραση εξ' αυτού του λόγου. Έχοντας υπόψη μου ότι ο ΜΕ2 άφησε άριστες εντυπώσεις, αποδέχομαι και θεωρώ ως λογικούς όλους τους λόγους που εξήγησε ότι τον ώθησαν να καταλήξει στο 50%. Έχει εξηγήσει, θα έλεγα μάλιστα αρκετά παραστατικά, γιατί σήμερα το 50% που καθόρισε είναι πολύ μικρό. Σε κάθε περίπτωση και αποδεχόμενος τη μαρτυρία του και στην απουσία άλλης μαρτυρίας, το Δικαστήριο δεν πρόκειται να υποκατασταθεί στη θέση ενός ειδικού εκτιμητή ή ενός άλλου εκτιμητή και να καθορίσει χωρίς κανένα απολύτως άλλο υπόβαθρο διαφορετικό ποσοστό. Είναι νομολογημένο ότι παρόλο που υποθέσεις αυτής της φύσης κρίνονται βασικά με βάση τη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων μαρτύρων, εν τούτοις το δικαστήριο δεν δεσμεύεται από τη μαρτυρία τους, αλλά μπορεί να προχωρήσει σε δική του εκτίμηση ή να δεχθεί τη μαρτυρία του ενός εμπειρογνώμονα και να απορρίψει του άλλου. ( Κυπριακή Δημοκρατία, Μέσω Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ν. EPCO CYPRUS LTD, Πολ. Έφεση 277/05 ημερ.12.7.07). Αυτονόητο βέβαιαι, ότι το δικαστήριο αξιολογεί τη μαρτυρία και επ' αυτής κρίνει και αποφασίζει. Στην προκειμένη περίπτωση ο Λοΐζου, όπως εξήγησε, επέλεξε τη μέθοδο του μέσου όρου. Θεωρώ πως είναι μια λογική και ασφαλής μέθοδος. Άλλωστε κατά την εξεύρεση της αγοραίας αξίας του ακινήτου καθοδηγήθηκε από τη λογική του μέσου όρου των πωλήσεων. Να σημειωθεί πως εν πάση περιπτώσει δεν υπάρχει αντίθετη μαρτυρία ότι η μέθοδος του μέσου όρου δεν είναι μια αποδεκτή μέθοδος. Ως εκ τούτου αποδέχομαι ότι, κατά τον επίδικο χρόνο, η αρνητική επίδραση των εναέριων συρμάτων, επί του επίδικου ακινήτου, είναι σε ποσοστό 50% επί της αξίας του. Καταλήγω συνεπώς ότι η αγοραία αξία του ακινήτου κατά το χρόνο αγοράς του από την ενάγουσα ήταν ΛΚ3.80 το τμ με επιζήμια επίδραση λόγω των εναέριων γραμμών της τάξης του 50%. Η τελική αγοραία αξία του ακινήτου ήταν συνεπώς καθόλους τους ουσιώδης χρόνους στο ποσό των ΛΚ7.000 και όχι στις ΛΚ24.000 που το εκτίμησαν οι εναγόμενοι. Δεν νομίζω ότι τίθεται εν αμφιβόλω ούτε και απαιτείται περαιτέρω ανάλυση και επέκταση ότι η ζημιά που υπέστη η ενάγουσα οφείλεται και είναι άμεσο αποτέλεσμα της αμέλειας των εναγομένων (causation). Ως έχει ήδη λεχθεί η ενάγουσα βασίστηκε στην έκθεση, Τεκμήριο 1, των εναγομένων και αγόρασε το επίδικο ακίνητο στην τιμή των ΛΚ24.000 ενώ, ως είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου, η αγοραία αξία του ακινήτου κατά τον επίδικο χρόνο ήταν ΛΚ7.
  22. Η ζημιά της ενάγουσας είναι προϊόν και άμεσο αποτέλεσμα της πιο πάνω αμέλειας των εναγομένων. Ο υπολογισμός των αποζημιώσεων, όπως εξηγείται στο Professional Negligence (ανωτέρω), σελ. 119, είναι ότι: "Whether the claim is brought in contract or tort the fundamental principle governing the measure of damages is that the plaintiff must be put so far as money can do it in the position he would have occupied if the surveyor had properly discharged his duty". Στην περίπτωση όμως που ο ενάγων ολοκλήρωσε την αγορά του ακινήτου, όπως εξηγείται στο πιο πάνω σύγγραμμα, ο υπολογισμός των αποζημιώσεων είναι γενικά η διαφορά μεταξύ της τιμής που καταβλήθηκε και της αξίας του όπως αυτή θα έπρεπε να ήταν κατά το χρόνο της αγοράς. Γίνεται αναφορά στην υπόθεση Philipps v. Ward
(1956)1 WLR 471 CA. Το σχόλιο του συγγραφέα είναι ότι με την υπόθεση αυτή έγιναν αποδεκτές δύο αρχές σε σχέση με τον υπολογισμό των αποζημιώσεων σε τέτοιες περιπτώσεις. Ότι ο υπολογισμός της ζημιάς είναι η διαφορά μεταξύ της αξίας που περίγραψε ο εκτιμητής στην έκθεση και της αξίας στην πραγματική κατάσταση του ακινήτου και δεύτερον ότι οι αποζημιώσεις υπολογίζονται κατά το χρόνο που προέκυψαν. Αναφέρεται ακόμα πως η υπόθεση αυτή ακολουθείται ως καθοδηγητική και εφαρμόζεται σε όλες, πλην μιας, υπόθεσεις αμέλειας εκτιμητών. Πρόκειται για την υπόθεση Perry v. Sidney Philipps and Son
(1981)260 EG που αφορούσε το χρόνο υπολογισμού των αποζημιώσεων για την οποία όμως εκκρεμούσε έφεση. Τελικά ανετράπη κατ΄ έφεση (Perry v. Sidney Philipps and Son
(1982)3 All ER 705) και στην οποία υπεδείχθη ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να υπολογίζονται κατά το χρόνο της παράβασης, ακόμα και αν στηρίζονται σε αστικό αδίκημα. Επιβεβαιώθηκε η αρχή ότι ο ενάγων θα πρέπει να μπει στην κατάσταση που θα ήταν αν το συμβόλαιο εκτελείτο κανονικά. (βλπ σχετικά Saab and Another v. Holy Monastery Ay. Neofytos
(1982)1 CLR 499) Με βάση τα πιο πάνω είναι ξεκάθαρο ότι η ενάγουσα δικαιούται το ποσό των ΛΚ17.000 που είναι η διαφορά μεταξύ της πραγματικής αξίας του ακινήτου και της τιμής αγοράς του κατά τον επίδικο χρόνο. Από την αγόρευση του κ. Χ"Νέστωρος αντιλαμβάνομαι ότι έχει εγκαταλείψει, και ορθά κατά την κρίση του Δικαστηρίου, τις αξιώσεις που αφορούν τα μεταβιβαστικά έξοδα και τα έξοδα υποθήκευσης, γιατί δεν υπάρχει μαρτυρία ποια θα ήταν τα έξοδα αυτά επί της χαμηλότερης αξίας, που ενδεχομένως θα εδικαιούτο η ενάγουσα ως τη διαφορά. Αξιώνει όμως το ποσό των ΛΚ220, που είναι παραδεκτό ότι κατέβαλε στον ΜΕ2 για την έκθεσή του, Τεκμήριο 11. Κρίνω πως δικαιούται το κονδύλι αυτό, αφού είναι άμεση συνέπεια και αποτέλεσμα της αμέλειας των εναγομένων. Τέλος, απαιτεί το ποσό των ΛΚ54 που κατέβαλε στους εναγόμενους. Στο πιο πάνω σύγγραμμα, Professional Negligence, σελ. 115, εξηγείται ότι σε κάποιες περιπτώσεις ο εκτιμητής μπορεί να στερηθεί τα δικαιώματα που είσπραξε. Εν τούτοις από τις διάφορες υποθέσεις δεν φαίνεται να ακολουθείται ενιαία πρακτική επί του θέματος αυτού. Εκφράζεται η άποψη ότι η προτιμητέα προσέγγιση είναι ο ενάγων να δικαιούται την επιστροφή του ποσού που κατέβαλε στον εκτιμητή, στην περίπτωση που η εκτίμηση είναι τόσο εσφαλμένη ώστε να μπορούσε να χαρακτηριστεί ως ανάξια λόγου (worthless). Υπάρχει όμως και η άποψη, υπέρ της οποίας και αποκλίνω, ότι τα έξοδα του εκτιμητή ούτως ή άλλως θα καταβάλλονταν, ανεξαρτήτως της ποιότητας της εκτίμησης. Για το λόγο αυτό κατέληξα να μην επιδικάσω το ποσό που κατέβαλε η ενάγουσα στους εναγόμενους για τα έξοδα εκτίμησης. Ως αποτέλεσμα η ενάγουσα δικαιούται απόφαση εναντίον όλων των εναγομένων. Σημειώνω ότι είναι παραδεκτό στην υπεράσπιση ότι όλοι οι εναγόμενοι είναι εταίροι στον εναγόμενο ομόρρυθμο συνεταιρισμό, που αυτός σε τελική ανάλυση παρουσιάζεται ως το εκτιμητικό γραφείο. Εκδίδεται συνεπώς απόφαση υπέρ της ενάγουσας και εναντίον όλων των εναγομένων, αλληλέγγυα και προσωπικά, για το ποσό των ΛΚ17.220 με νόμιμο τόκο από την καταχώριση της αγωγής. Τα έξοδα ως η πάγια πρακτική ακολουθούν το αποτέλεσμα και επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον όλων των εναγομένων. Θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) Ν. Γιαπανάς, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.