ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΕΤΖΙΤΗ ν. ΜΑΡΙΟΥ Χ¨ΓΙΑΝΝΑΚΗ, Αρ. Αγωγής: 447/03, 31/01/2007 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2007:A18 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Ν. ΓΕΡΟΛΕΜΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 447/03 Μεταξύ: ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΜΕΤΖΙΤΗ από Λάρνακα Ενάγοντα - και - ΜΑΡΙΟΥ Χ¨ΓΙΑΝΝΑΚΗ από Λάρνακα Εναγομένου Ημερομηνία: 31/01/2007 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κος Δαμιανού (για να ακούσει απόφαση η κα Ζαχαρία) Για Εναγόμενο: κος Φρακάλας (για να ακούσει απόφαση η κα Νικολάου) Α Π Ο Φ Α Σ Η ΔΙΚΟΓΡΑΦΑ ΕΚΘΕΣΗ ΑΠΑΙΤΗΣΗΣ (Ε/Α) Ο ενάγων είναι αρχιτέκτονας και διατηρεί αρχιτεκτονικό γραφείο στη Λάρνακα. Κατά ή περί την 05.04.02 συνήψε γραπτές συμφωνίες μετά του εναγομένου στις οποίες προβλέπετο και εξουσιοδοτείτο η εκπόνηση αρχιτεκτονικών σχεδίων, η επίβλεψη ανέγερσης οικοδομής σύμφωνα μ΄ αυτά και ο εσωτερικός διάκοσμος αυτής. Η αμοιβή του ενάγοντα συμφωνήθηκε στο ποσό των Λ.Κ.15.000, πλέον Φ.Π.Α., εκ των οποίων οι Λ.Κ.14.000 αφορούσαν την αρχιτεκτονική μελέτη και οι Λ.Κ.1.000 την επίβλεψη. Προνοείτο δε και ο τρόπος καταβολής της αμοιβής του ενάγοντα. Με την υπογραφή της συμφωνίας ο εναγόμενος κατέβαλε στον ενάγοντα το ποσό των Λ.Κ.2.
- Παρ΄ όλο που ο ενάγων εκπόνησε τόσο προσχέδια όσο και τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια σύμφωνα με τις υποδείξεις και οδηγίες του εναγομένου και της συζύγου του και τα παρέδωσε στον τελευταίο με σχετική αίτηση για πολεοδομική άδεια που αφού την υπέγραφε να του την παρέδιδε για να την υποβάλει μαζί με τα τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια στην πολεοδομία για εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας, ο εναγόμενος δεν το έπραξε και περί τον Σεπτέμβριο - Οκτώβριο του 2002 τερμάτισε τοιουτοτρόπως την συμφωνία τους αρνούμενος να καταβάλει μέχρι σήμερα το υπόλοιπο εκ των Λ.Κ.13.000 πλέον Φ.Π.Α. Διά τούτο αξιοί το ποσό των Λ.Κ.13.000 πλέον Φ.Π.Α. νόμιμο τόκο και έξοδα. ΕΚΕΘΕΣΗ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ Ο εναγόμενος αρνείται τα όσα του καταλογίζει ο ενάγων πλην όσων ειδικά παραδέχεται στην Ε/Υ. Ο εναγόμενος παραδέχεται ότι υπέγραψε γραπτές συμφωνίες με τον ενάγοντα και εξουσιοδότησε αυτό να προβεί στην εκπόνηση αρχιτεκτονικών σχεδίων πλην όμως ανέφερε ρητά σ΄ αυτόν ότι το συνολικό κόστος της οικοδομής συμπεριλαμβανομένων εσωτερικών και εξωτερικών χώρων θα ήταν ύψους Λ.Κ.180.
- Αν και ο ενάγων ετοίμασε προσχέδια αυτά δεν ήταν σύμφωνα με τις οδηγίες του ή και της συζύγου του αφού δεν τηρήθηκε ο προϋπολογισμός κόστους στο ύψος των Λ.Κ.180.000 αλλά ήταν πολύ περισσότερος, οι δοκοί δεν εκρύβοντο στους τοίχους ως είχε ζητήσει απ΄ αυτόν και δεν προέβη στην διόρθωση της αρχιτεκτονικής μελέτης, τοποθέτησε την προτεινόμενη οικοδομή σε αντιοικονομική και εσφαλμένη θέση χωρίς την εξουσιοδότηση και τις οδηγίες του αχρηστεύοντας το γειτονικό δικό του τεμάχιο αρνούμενος να προβεί σε διόρθωση και γενικά ο ενάγων δεν ετοίμασε σχέδια σύμφωνα με τις απαιτήσεις του. Σε σχέση με την υπογραφείσα συμφωνία επικαλείται ακυρότητα αυτής καθ΄ ότι δεν συνάδει με τους κανονισμούς του συνδέσμου αρχιτεκτόνων και εν πάσει περιπτώσει ο όρος "Η" της συμφωνίας αυτής αποτελεί ποινική ρήτρα που δεν τυγχάνει εφαρμογής χωρίς την απόδειξη πραγματικής ζημιάς την οποία βέβαια αρνείται. Παραδέχεται ότι αρνήθηκε να υπογράψει και να παραδώσει στον ενάγοντα τις αιτήσεις για εξασφάλιση της πολεοδομικής άδειας για τους λόγους που πιο πάνω αναφέρονται, δηλαδή λόγω ανεπάρκειας της αρχιτεκτονικής μελέτης του ενάγοντα από κάθε άποψη. Αρνείται ότι τερμάτισε τις υπηρεσίες του ενάγοντα και ισχυρίζεται ότι είναι ο ενάγων που αρνείται να ολοκληρώσει τις εργασίες του σύμφωνα με τις οδηγίες του. Τέλος αρνείται ότι ο ενάγων δικαιούται στην αξίωση του και ζητά την απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον του ενάγοντα. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ Για να αποδείξει την υπόθεση του ο ενάγων έδωσε ο ίδιος μαρτυρία τόσο με έγγραφη δήλωση του, Τεκμήριο 1, η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του όσο και με προφορική μαρτυρία από το εδώλιο του μάρτυρα καθώς και με την προσκόμιση μαρτυρίας από ακόμη ένα μάρτυρα. Εν συντομία η μαρτυρία που παρουσιάσθηκε ήταν η ακόλουθη: Ο ενάγων είναι αρχιτέκτονας και διατηρεί αρχιτεκτονικό γραφείο στην Λάρνακα. Θεωρείται δε ένα από τα μεγάλα ονόματα του χώρου της αρχιτεκτονικής στην Κύπρο με μεγάλη φήμη. Κατά ή περί Μάρτιο του 2002 ο εναγόμενος μαζί με την σύζυγο του επικοινώνησαν μαζί του και του ανάφεραν ότι είχαν δει την δουλεία του μεταξύ των οποίων την οικοδομή της Τερέζας Ηλιάδη στην περιοχή Αρχάγγελος στην Λευκωσία και του Σάββα Κοτσώνια στην περιοχή Κρασιά στη Λάρνακα και έμειναν εντυπωσιασμένοι. Ως εκ τούτου επιθυμούσαν να τους εκπονήσει τα αρχιτεκτονικά σχέδια για την δική τους οικοδομή, ήτοι μιας διώροφης κατοικίας νεοκλασικού τύπου όπως αυτές που αναφέρονται πιο πάνω. Έτσι το επόμενο Σάββατο αφού συναντήθηκαν μετέβησαν στο τεμάχιο που ήθελαν να ανεγείρουν την κατοικία τους, στην περιοχή Ριζοελιάς στην Αραδίππου. Αφού του εξήγησε ότι εργάζεται με ποσοστά επί του κόστους ο εναγόμενος αντέδρασε και μετά από συζήτηση κατέληξαν στο ποσό των Λ.Κ.15.000 ως αμοιβή του και χωρίς χρέωση του εσωτερικού διάκοσμου. Το ποσό των Λ.Κ.14.000 αφορούσε αρχιτεκτονική μελέτη και το ποσό των Λ.Κ.1.000 επίβλεψη πλέον Φ.Π.Α. Υπέγραψαν δε συμφωνία ημερομηνίας 05.04.02, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο 2, υπό τον τίτλο "εξουσιοδότηση ανάθεσης έργου σε αρχιτέκτονα από εργοδότη" στην οποία προβλέπετο μεταξύ άλλων ο τρόπος καταβολής της αμοιβής. Την ίδια ημέρα, 05.04.02, υπεγράφη από τους διαδίκους και η συμφωνία υπό τίτλο "συμβόλαιο ανάθεσης εργασίας", η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Με την υπογραφή της συμφωνίας καταβλήθηκε στον ενάγοντα από τον εναγόμενο σύμφωνα με όρο της συμφωνίας το ποσό των Λ.Κ.2.
- Στη συνέχεια προέβη στην μελέτη, σχεδιασμό και εκπόνηση αρχιτεκτονικών προσχεδίων τα οποία παρέδωσε στον εναγόμενο και την σύζυγο του. Ακολούθησαν και άλλα αρχιτεκτονικά προσχέδια σύμφωνα με τις υποδείξεις του εναγομένου και της συζύγου του στις πέντε - έξι (5-6) συναντήσεις που είχαν και ιδίως με την σύζυγο του εναγομένου πάντοτε προς ικανοποίηση των απαιτήσεων τους με αποτέλεσμα να εκπονηθούν τα τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια με ολικό εμβαδόν 649 τ.μ. και με προβλεπόμενο κόστος περί τις Λ.Κ.292,
- Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 4 το προσχέδιο Απριλίου 2002 με εμβαδόν 552τ.μ. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 5 το προσχέδιο Μαΐου 2002 με εμβαδόν 625τ.μ. Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 6 το προσχέδιο Ιουνίου
- Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 7 το προσχέδιο Ιουλίου
- Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 8 το τελικό σχέδιο Αυγούστου
- Κατατέθηκε ως Τεκμήριο 9 το τελικό σχέδιο Σεπτεμβρίου 2002 το οποίο η διαφορά του από το Τεκμήριο 8 ήταν μόνο η τοποθέτηση της κατοικίας επί του τεμαχίου που του υπέδειξε ο εναγόμενος με την σύζυγο του. Να λεχθεί ότι όταν τους παραδίδοντο τα σχέδια τα κρατούσαν. Το Τεκμήριο 9 ο ενάγων μαζί με αίτηση για εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας τα παρέδωσε στον εναγόμενο και του ζήτησε να του καταβάλει το ποσό των Λ.Κ.2.200 ως προβλέπετο στην αναφερθείσα συμφωνία όταν θα του παρέδιδε την υπογραμμένη αίτηση για να την υποβάλει στην πολεοδομία. Με τα πιο πάνω συμφώνησε ο ενάγων. Επειδή όμως δεν ανταποκρίθηκε στην υπόσχεση του επικοινώνησε μαζί του τηλεφωνικά και ο εναγόμενος του υποσχέθηκε ότι θα του έφερνε την αίτηση υπογραμμένη όπως και το ποσό των Λ.Κ.2.
- Πράγμα όμως που δεν έπραξε. Επειδή καθυστερούσε και πάλι του έκανε και δεύτερο τηλεφώνημα και πήρε την ίδια υπόσχεση η οποία όμως και δεν πραγματοποιήθηκε. Στο τρίτο τηλεφώνημα ο εναγόμενος ανέφερε στον ενάγοντα ότι δεν τον ικανοποιούσε η λύση του τελικού σχεδίου και δεν θα προχωρούσε. Αρνήθηκε επίμονα κατά την αντεξέταση ότι τέθηκε ως όρος ο προϋπολογισμός του κόστους της οικοδομής να είναι Λ.Κ.180.000, ισχυριζόμενος μάλιστα ότι θα ήταν αστείο να υπήρχε τέτοιος όρος και να εκπονούσε σχέδια που αύξαναν το εμβαδόν και κατ΄ επέκταση το κόστος και έφθασαν τα τελικά σχέδια στα 649 τμ. Ισχυρίστηκε ότι δικαιούται στην αμοιβή στην οποία συμφώνησαν, πλην των Λ.Κ.1.000 της επίβλεψης και των Λ.Κ.1.000 της στατικής μελέτης, περιορίζοντας έτσι την αξίωση του στις Λ.Κ.11.000, πλέον Φ.Π.Α. καθ΄ ότι η μελέτη, σχεδιασμός και εκπόνηση αρχιτεκτονικών σχεδίων είναι έργο κυρίως πνευματικής ιδιοκτησίας. Ζήτησε δε από το Δικαστήριο όπως εκδώσει απόφαση για το υπόλοιπο της αμοιβής του όπως το περιόρισε πιο πάνω με έξοδα εναντίον του εναγομένου. Ο Μ.Ε.1 Χρίστος Κουππαρής ανέφερε ότι είναι επιμετρητής ποσοτήτων και κατόπιν παράκλησης του ενάγοντα, τον οποίο γνωρίζει, είδε τα αρχιτεκτονικά σχέδια, τεκμήρια στο Δικαστήριο, λίγους μήνες πριν δώσει μαρτυρία. Με βάση αυτά και τον χρόνο, ήτοι το 2002, που έγιναν υπολόγισε την αξία κατά τετραγωνικό μέτρο μεταξύ Λ.Κ.435 και Λ.Κ.510 με απόκλιση προς το ψηλότερο κόστος έχοντας υπόψη το είδος της δουλείας του ενάγοντα. Για να αποδείξει την υπόθεση του ο εναγόμενος έδωσε μόνο ο ίδιος μαρτυρία τόσο υπό μορφή γραπτής δήλωσης, Τεκμήριο 10, όσο και προφορικής μαρτυρίας. Ο εναγόμενος ανέφερε ότι μαζί με την σύζυγο του προγραμμάτιζαν να ανεγείρουν μια κατοικία σε τεμάχιο τους στο Δήμο Αραδίππου. Έτσι κατά ή περί τον Απρίλιο επικοινώνησαν με τον ενάγοντα, για να εκπονήσει προς όφελος τους αρχιτεκτονικά σχέδια και μελέτη. Δείγμα της δουλείας του ενάγοντα σε ολοκληρωμένη κατοικία επί εδάφους είδαν στην Αραδίππου και Λευκωσία και είχαν εντυπωσιαστεί. Έτσι συμφώνησε με τον ενάγων όπως εκπονήσει αρχιτεκτονικά σχέδια για κατοικία της οποίας το κόστος θα ήταν περίπου Λ.Κ.180.
- Συμφώνησαν επίσης την αμοιβή του ενάγοντα σύμφωνα με τις πρόνοιες του συνδέσμου αρχιτεκτόνων και υπέγραψαν σχετικές συμφωνίες. Συναντήθηκε δύο φορές με τον ενάγοντα και στο πέρασμα του χρόνου και της παρουσίασης αρχιτεκτονικών προσχεδίων διαπίστωσε ότι ο ενάγων δεν συμμορφώνετο με τις οδηγίες και υποδείξεις του, αφού συνεχώς αυξάνετο το εμβαδόν της οικοδομής. Επιπρόσθετα σε επανηλειμμένες ερωτήσεις του ενάγοντα πόσα θα κόστιζε η οικοδομή, ο τελευταίος απέφευγε να του απαντήσει. Το κόστος του είπε τελικά ένα πρωί ότι θα ανήρχετο περίπου στις Λ.Κ.290.000 οπότε ο ίδιος του ανέφερε ότι είναι εκτός προϋπολογισμού και τον κάλεσε να συμμορφωθεί με τις οδηγίες του. Ακόμη αυθαίρετα και χωρίς οδηγίες ο ενάγων τοποθέτησε την οικοδομή πέραν από το τεμάχιο 193 όπως ήταν οι οδηγίες του και στο τεμάχιο 192 που αγόρασε αργότερα καταστρέφοντας έτσι την προοπτική εκμετάλλευσης του. Περαιτέρω ουδέποτε του παρουσίασε τέτοιο αριθμό αρχιτεκτονικών προσχεδίων που κατατέθησαν στο Δικαστήριο και ουδέποτε ετοίμασε τελικά σχέδια για να υποβληθούν προς εξασφάλιση πολεοδομικής άδειας αφού δεν διόρθωσε λάθη και παραλείψεις όπως το κόστος της οικοδομής και να μην φαίνονται οι δοκοί. Τέλος ουδέποτε του παρέδωσε τελικά σχέδια και ουδέποτε τερμάτισε την μεταξύ τους συμφωνία την οποία εν πάσει περιπτώσει είναι στη διάθεση του ενάγοντα εάν ο τελευταίος προχωρήσει στην εκπόνηση σχεδίων σύμφωνα με τις οδηγίες του. Πέραν του ποσού που έλαβε ο ενάγων ουδέν άλλο ποσό δικαιούται αφού δεν ολοκληρώθηκαν οι τμηματικές εργασίες ως προνοείτο στη συμφωνία τους. Κατά την αντεξέταση πέραν της σταθερής θέσης του ότι ο ενάγων δεν ακολούθησε τις οδηγίες και υποδείξεις του για το κόστος της οικοδομής που έπρεπε να ήταν περί τις Λ.Κ.180.000 ανέφερε ότι δεν είναι ειδικός για να μπορεί να αναγνωρίσει εάν οι δοκοί εκρύβοντο στους τοίχους ως η επιθυμία του, ότι είχαν περισσότερες από δύο συναντήσεις με τον ενάγοντα, ότι παζάρεψε την αμοιβή του ενάγοντα. Σε σχετική ερώτηση για την αίτηση πολεοδομικής άδειας απάντησε ότι μπορεί να του την έδωσε ο ενάγων αλλά δεν ενθυμείτο. Επίσης ότι όταν έδωσε τα τελευταία σχέδια ο ενάγων ζήτησε λεφτά αλλά δεν του τα έδωσε για το συγκεκριμένο λόγο. Α Γ Ο Ρ Ε Υ Σ Ε Ι Σ Ο συνήγορος του ενάγοντα στην αγόρευση του αφού επισήμανε συγκεκριμένες αντιφάσεις από την μαρτυρία του εναγομένου και υπέδειξε ότι ο ενάγων ήταν σταθερός στη μαρτυρία του και ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο, ζήτησε όπως ο ενάγων κριθεί αξιόπιστος και ο εναγόμενος αναξιόπιστος. Με βάση δε την μαρτυρία του ενάγοντα και τα τεκμήρια που υπάρχουν ενώπιον του Δικαστηρίου εισηγήθηκε ότι ο ενάγων απέδειξε την υπόθεση του και ως εκ τούτου το Δικαστήριο να εκδώσει απόφαση υπέρ του και εναντίον του εναγομένου με έξοδα. Αντίθετη ήταν η θέση του δικηγόρου του εναγομένου ο οποίος ζήτησε όπως κριθεί αξιόπιστος ο εναγόμενος και αναξιόπιστος ο ενάγων. Περαιτέρω εισηγήθηκε ότι ο ενάγων δεν δικαιούται στην αξίωση του αφού δεν τήρησε την συμφωνία ένεκα του γεγονότος ότι δεν εκπόνησε αρχιτεκτονικά σχέδια σύμφωνα με τις οδηγίες του. Επί πλέον δεν πραγματώθηκαν τα όσα προβλέπονται στη συμφωνία τους για να δικαιούται ο ενάγων στο αξιούμενο ποσό. Ζήτησε όπως η αγωγή απορριφθεί με έξοδα σε βάρος του ενάγοντα. Α Ξ Ι Ο Λ Ο Γ Η Σ Η Είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω και να ακούσω τόσο τον ενάγοντα και τον Μ.Ε.1 όσο και τον εναγόμενο ενώ έδιναν την ένορκη μαρτυρία τους ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την ακροαματική διαδικασία και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, την ειλικρίνεια τους, την σαφήνεια τους, την ευθύτητα τους, την φιλαλήθεια τους, το συμφέρον τους στην υπόθεση και την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα. Ο ενάγων μου έκανε πάρα πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ειλικρινής, ευθύς, σαφής, η εκδοχή του είχε συνοχή και συνέπεια και σε κάποια σημεία, που θα αναφερθούν όταν θα αξιολογείται κατωτέρω η μαρτυρία του εναγομένου, επιβεβαιώθηκε από την μαρτυρία του εναγομένου. Ήταν μάρτυρας της αλήθειας. Αποδέχομαι την μαρτυρία του. Ο Μ.Ε.1 μου έκανε και αυτός πολύ καλή εντύπωση. Ήταν ευθύς και ειλικρινής. Αποδέχομαι την μαρτυρία όποια αξία και να έχει αυτή για την υπόθεση. Ο εναγόμενος δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Δεν ήταν ειλικρινής, ευθύς και σαφής και δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Στην παράγραφο 4 της κυρίως εξέτασης του, υπό μορφή γραπτής δήλωσης, Τεκμήριο 10, αναφέρεται ότι συμφώνησαν την αμοιβή του ενάγοντα σύμφωνα με τους όρους και τις πρόνοιες για την αμοιβή των αρχιτεκτόνων και ανάθεσης εργασίας. Δηλαδή σύμφωνα με την θέση του ότι συμφώνησαν προφορικά, αφού δεν φαίνεται τούτο στα Τεκμήρια 2 και 3, ότι το ποσοστό αμοιβής του ενάγοντος θα ήταν 7.5% επί του κόστους της οικοδομής που ως ήταν οι οδηγίες θα ήταν περί τις Λ.Κ.180.000, γι΄ αυτό και καθορίστηκε στις Λ.Κ.15.
- Τούτο όμως δεν είναι ορθό αφού το 7.5% που είναι το ποσοστό της αμοιβής του αρχιτέκτονα επί του ποσού των Λ.Κ.180.000 είναι Λ.Κ.13.
- Περαιτέρω τούτο δεν ευσταθεί για ένα ακόμη λόγο. Όπως είπε ο ενάγων και επιβεβαιώθηκε από τον εναγόμενο ο εναγόμενος έκανε "παζάρι" στην αμοιβή του ενάγοντα. Πώς λοιπόν θα ήταν δυνατό να έκανε "παζάρι" στην αμοιβή του ενάγοντα και τελικά να συμφωνήσει την αμοιβή του ενάγοντα σε μεγαλύτερο ποσό κατά Λ.Κ.1.500 από την δικαιούμενη αμοιβή σύμφωνα με τη θέση του ότι συμφώνησαν το κόστος της οικοδομής να είναι περίπου Λ.Κ.180.000; Η μόνη απάντηση είναι ότι είπε ψέματα στο Δικαστήριο. Μετά πώς ήταν δυνατό να αυξάνει το εμβαδό της οικοδομής ο ενάγων χωρίς οδηγίες του εναγομένου και της συζύγου του αν οι οδηγίες τους ήταν το κόστος να μην υπερβαίνει τις Λ.Κ.180.000 αφού τούτο εκ των πραγμάτων, εάν ήταν έτσι τα γεγονότα όπως τα ανάφερε ο εναγόμενος, δεν θα εγίνοντο αποδεκτά; Επί πλέον ποιος αρχιτέκτονας θα ήθελε να ταλαιπωρεί τον εαυτό του εργαζόμενος περισσότερο, εκπονώντας σχέδια που δεν θα εγίνοντο αποδεκτά και να μην εκπονήσει σχέδια σύμφωνα με τις επιθυμίες των πελατών του. Ενώ στην εξέταση του είπε ότι συνάντησε τον εναγόμενο δύο φορές τελικά διεφάνηκε κατά την αντεξέταση ότι συναντήθηκαν περίπου όσες φορές ανέφερε στην μαρτυρία του ο ενάγων. Επίσης στην εξέταση του είπε ότι αναγνώριζε μόνο το Τεκμήριο 4 από τα έξι
(6)τεκμήρια προσχεδίων. Κατά την αντεξέταση διεφάνει ότι είδε περισσότερα ή και όλα τα σχέδια που ετοίμασε ο ενάγων είτε γιατί του τα έδωσε ο ενάγων είτε γιατί του τα έδωσε η σύζυγος του. Οι οικίες που είχε υπόψη του και είδε, αυτή της Ηλιάδη και αυτής του Κοτσώνια ήταν 850 τ.μ. περίπου και 600 τ.μ. αντίστοιχα. Ουδέποτε κατά την αντεξέταση του ενάγοντα αναφέρθηκε η κατοικία του Ασσίκη, 450 τ.μ., ως μια άλλη κατοικία που είχε υπόψη του ο εναγόμενος και έθεσε στον ενάγοντα. Ενώ είχε αναφέρει ότι δεν είδε τα προσχέδια, στην συνέχεια είπε ότι αναγνώρισε να εξέχουν οι δοκοί πράγμα που δεν επιθυμούσε για να αναφέρει εν τέλει ότι δεν είναι ειδικός για να μπορεί να εκφράσει άποψη πως και πότε τοποθετούνται οι δοκοί στα σχέδια. Όσον αφορά την τοποθέτηση της οικίας και πάλι δεν είπε την αλήθεια αφού στα τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια φαίνεται που τοποθετήθηκε η οικοδομή σύμφωνα με την επιθυμία του. Ακόμα ενώ στην εξέταση του ανέφερε ότι δεν του δόθηκαν τα τελικά σχέδια και η αίτηση για υποβολή πολεοδομικής άδειας, κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι μπορεί να του δόθηκε η αίτηση και ότι όταν παρέδωσε τα τελευταία σχέδια ο ενάγων ζήτησε χρήματα και δεν του τα έδωσε επιβεβαιώνοντας έτσι αυτά που ανέφερε ο ενάγων. Κάθε φορά που αισθάνετο ότι "στριμώχνετο" από την ερώτηση του δικηγόρου του ενάγοντα επαναλάμβανε, για να αποφύγει να απαντήσει ευθέως στην ερώτηση, την πάγια θέση του για το κόστος της οικοδομής. Τέλος εάν πράγματι το κόστος της οικοδομής στις Λ.Κ.180.000 ήταν ουσιώδης όρος γι΄ αυτόν γιατί δεν καταγράφηκε σε μια από τις συμφωνίες Τεκμήρια 2 και 3; Η απάντηση είναι απλή. Γιατί ουδέποτε τέθηκε τέτοιο θέμα. Απορρίπτω και δεν δέχομαι την μαρτυρία του. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση τα ευρήματα μου ως προς τα πραγματικά γεγονότα είναι τα ακόλουθα: Ο ενάγων είναι εγγεγραμμένος αρχιτέκτονας και με φήμη για τα αρχιτεκτονικά σχέδια του για κατοικίες νεοκλασσικού τύπου. Ο εναγόμενος και η σύζυγος του, οι οποίοι ήθελαν να ανεγείρουν την διώροφη κατοικία τους στην Αραδίππου, είδαν δείγματα δουλειάς του ενάγοντα μεταξύ των οποίων την νεοκλασσική κατοικία της Τερέζας Ηλιάδη εμβαδού περίπου 850 τ.μ. και του Σάββα Κοτσώνια εμβαδού περίπου 600 τ.μ. και επικοινώνησαν μαζί του κατά ή περί τον Μάρτιο του
- Συμφώνησαν και συναντήθηκαν το επόμενο Σάββατο από την επικοινωνία τους και μαζί μετέβησαν στο τεμάχιο 193 στην περιοχή Ριζοελιάς στην Αραδίππου στο οποίο ήθελαν να ανεγείρουν την κατοικία τους ο εναγόμενος και η σύζυγός του. Όταν ο ενάγων του ανάφερε ότι η αμοιβή του είναι επί ποσοστού στο κόστος οικοδομής ο εναγόμενος αντέδρασε και μετά από συζήτηση ο ενάγων δέχθηκε καθορισμένο ποσό αμοιβής το οποίο ανήρχετο στο ποσό των Λ.Κ.15.000 πλέον Φ.Π.Α. εκ των οποίων οι Λ.Κ.14.000 συν Φ.Π.Α. για την αρχιτεκτονική μελέτη στην οποία συμπεριλαμβάνετο και η στατική μελέτη αξίας Λ.Κ.1.000 και οι υπόλοιπες Λ.Κ.1.000 συν Φ.Π.Α. ήταν για την επίβλεψη. Επί πλέον δεν θα αμοίβετο για τον εσωτερικό διάκοσμο. Στις 05.04.02 ο ενάγων και ο εναγόμενος υπέγραψαν δύο συμφωνίες επιβεβαιώνοντας αυτά που συμφώνησαν προφορικά χωρίς να επιβληθεί ποτέ από τον εναγόμενο όρος ότι το κόστος της κατοικίας να ήταν περί τις Λ.Κ.180.
- Υπέγραψαν την συμφωνία "ΕΞΟΥΣΙΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗ ΕΡΓΟΥ ΣΕ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑ ΑΠΟ ΕΡΓΟΔΟΤΗ", Τεκμήριο 2 και την ίδια ημέρα τη συμφωνία "ΣΥΜΒΟΛΑΙΟ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ" Τεκμήριο
- Με την υπογραφή των συμφωνιών Τεκμήρια 2 και 3 ο εναγόμενος κατέβαλε το ποσό των Λ.Κ.2.200, ως αναφέρετο στην παράγραφο Ε της συμφωνίας, Τεκμήριο 2, για τον τρόπο πληρωμής. Ακολούθως σύμφωνα με την ίδια παράγραφο ο εναγόμενος θα κατέβαλλε στον ενάγοντα το ποσό των Λ.Κ.2.200 με την παράδοση σχεδίων, Λ.Κ.2.200 με την έκδοση πολεοδομικής άδειας, Λ.Κ.2.200 με την έκδοση άδειας οικοδομής και το υπόλοιπο ποσό θα εξοφλείτο ανάλογα με πληρωμές που θα καθορίζονταν από τον ενάγοντα. Ο ενάγων τον Απρίλιο του 2002 παρέδωσε τα πρώτα αρχιτεκτονικά προσχέδια, Τεκμήριο 4, και ακολούθως κατόπιν οδηγιών του εναγομένου και της συζύγου του σε πέντε περίπου συναντήσεις που ακολούθησαν, το προσχέδιο Τεκμήριο 5, το Μάιο, το Τεκμήριο 6 τον Ιούνιο, το Τεκμήριο 7 τον Ιούλιο τα οποία είχαν μεγαλύτερο εμβαδό από το πρώτο. Τον Αύγουστο ετοίμασε τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια, Τεκμήριο 8 εμβαδού 649 τ.μ. και τον Σεπτέμβριο ετοίμασε το Τεκμήριο 9 το οποίο ήταν το ίδιο όπως το Τεκμήριο 8 με την μόνη διαφορά ότι η οικοδομή τοποθετείτο σε άλλο σημείο σύμφωνα με την επιθυμία του εναγομένου και της συζύγου του. Τα τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια Τεκμήριο 9 εμβαδού 649 τ.μ. μαζί με αίτηση για πολεοδομική άδεια ο ενάγων τον Σεπτέμβριο του 2002 τα παρέδωσε στον εναγόμενο με σκοπό να υπογράψει την αίτηση και να του την παραδώσει για να την υποβάλει για εξασφάλιση της πολεοδομικής άδειας. Ο ενάγων ζήτησε από τον εναγόμενο όπως μαζί με την υπογραμμένη αίτηση του καταβάλει και το ποσό των Λ.Κ.2.200 ως η συμφωνία τους. Αν και ο εναγόμενος συμφώνησε, στη συνέχεια παρόλο που είχε δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον ενάγοντα και του υποσχόταν ότι θα του παρέδιδε την αίτηση μαζί με τα χρήματα στην τρίτη τηλεφωνική επικοινωνία του ανέφερε ότι δεν ήταν ικανοποιημένος με τα σχέδια και δεν θα προχωρούσε και αρνήθηκε να πληρώσει τον εναγόμενο. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ - ΚΑΤΑΛΗΞΗ Η ύπαρξη και υπογραφή εκ μέρους των διαδίκων των δύο συμφωνιών Τεκμήρια 2 και 3 που δεν αμφισβητήθηκαν από τον εναγόμενο και αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου, οδηγεί, σύμφωνα με την αξιολόγηση και ευρήματα του Δικαστηρίου που απόρριψε την εκδοχή του εναγομένου και αποδέχτηκε αυτή του ενάγοντος, στην εξέταση από την μία της θέσης του ενάγοντος ότι ο εναγόμενος ένεκα της άρνησης του να υπογράψει την αίτηση για πολεοδομική άδεια τερμάτισε την μεταξύ τους συμφωνία και του δίνει το δικαίωμα να αξιώνει το υπόλοιπο από την συμφωνηθείσα αμοιβή του αφού αυτός εκπλήρωσε τα όσα από τις δύο συμφωνίες αναλάμβανε και από την άλλη των θέσεων του εναγομένου, όπως αυτές ανεπτύχθησαν ενώπιον του Δικαστηρίου, ότι ο ενάγων δεν δικαιούται στις αξιώσεις του καθ΄ ότι δεν επήλθαν τα γεγονότα επί των οποίων θα εγίνοντο οι πληρωμές, υπάρχει αντίθεση της παραγράφου Ε του Τεκμηρίου 2 με την παράγραφο 3 (σελίδα 18) του Τεκμηρίου 3, τα προβλεπόμενα στην παράγραφο Η του Τεκμηρίου 2 αποτελούν ποινική ρήτρα και εν πάση περιπτώσει δεν υπέστη οιανδήποτε ζημιά ο ενάγων από την παραβίαση και μη εκπλήρωση της συμφωνίας. Η αναζήτηση των απαντήσεων στις πιο πάνω θέσεις εντοπίζεται στις δυο συμφωνίες Τεκμήρια 2 και
- Στην παράγραφο Α του Τεκμηρίου 2 αναγράφεται η περιγραφή των έργων που αναλάμβανε ο ενάγων να διεκπεραιώσει κι΄ αυτές ήταν (α) η αρχιτεκτονική μελέτη, (β) η επίβλεψη της κατοικίας και (γ) ο εσωτερικός διάκοσμος με όλα τα κατασκευαστικά. Παρόμοιος όρος εντοπίζεται στην παράγραφο 1 της 18ης σελίδας του Τεκμηρίου 3 κάτω από τον τίτλο συμφωνητικό έγγραφο με την διαφορά ότι ελλείπει απ΄ αυτόν η πρόβλεψη για τον εσωτερικό διάκοσμο με τα κατασκευαστικά. Στην παράγραφο Δ του Τεκμηρίου 2 διευκρινίζεται ότι το ποσό των Λ.Κ.14.000 αντιπροσωπεύει την αρχιτεκτονική μελέτη και το ποσό των Λ.Κ.1.000 την επίβλεψη. Παρόμοιος όρος υπάρχει στην παράγραφο 4 του Τεκμηρίου
- Από τα πιο πάνω καταδεικνύεται ότι ο εσωτερικός διάκοσμος και τα κατασκευαστικά δεν συμπεριλήφθησαν στην αμοιβή του ενάγοντα, ως ανάφερε και ο ενάγων, με την υποχρέωση όμως ως εξάγεται από την παράγραφο Α του Τεκμηρίου 2 και την παράγραφο 1 του Τεκμηρίου 3 να γίνουν. Η παράγραφος Ε, του Τεκμηρίου 2 προβλέπει τον τρόπο πληρωμής. Ήτοι το ποσό Α των Λ.Κ.2.200 με την υπογραφή, και κατεβλήθει, άλλες Λ.Κ.2.200 με την παράδοση των σχεδίων, γεγονός που επήλθε σύμφωνα με τα ευρήματα μου αλλά ο εναγόμενος δεν τις κατέβαλε, Λ.Κ.2.200 με την έκδοση πολεοδομικής άδειας, γεγονός που δεν επήλθε αφού ο εναγόμενος δεν υπέγραψε την αίτηση για πολεοδομική άδεια, Λ.Κ.2.200 με την έκδοση άδειας οικοδομής, που δεν επήλθε αφού δεν προηγήθηκε η αίτηση για υποβολή πολεοδομικής άδειας και η έκδοση της και το υπόλοιπο ποσό εκ Λ.Κ.7.750 θα εξοφλείτο με πληρωμές που θα καθόριζε ο ενάγων. Παρόμοια διατύπωση βρίσκουμε και στην παράγραφο 3 του Τεκμηρίου 3, πάντοτε στη σελίδα 18, χωρίς το Φ.Π.Α. το οποίο προβλέπεται όμως στην παράγραφο 4 του Τεκμηρίου 3 επί ολόκληρης της αμοιβής. Επομένως για τα δύο έγγραφα, Τεκμήριο 2 και 3 όσον αφορά τις παραγράφους αυτές, εξάγεται ότι οι συμβαλλόμενοι διάδικοι εξέφρασαν ίδια βούληση. Στην παράγραφο Η του Τεκμηρίου 2 προβλέπεται ότι σε περίπτωση που εργοδότης, δηλαδή ο εναγόμενος, για οποιοδήποτε λόγο τερματίσει τις υπηρεσίες του Αρχιτέκτονα, δηλαδή του ενάγοντα, εάν είναι κατά την διάρκεια της εκπόνησης των σχεδίων οφείλει να καταβάλει ολόκληρο το ποσό της συμφωνηθείσας αρχιτεκτονικής μελέτης. Στην συγκεκριμένη περίπτωση ο ενάγων είχε ολοκληρώσει την εκπόνηση της αρχιτεκτονικής μελέτης όταν τερμάτισε την συμφωνία, με τον τρόπο που αναφέρθηκε ανωτέρω ο εναγόμενος. Εξετάζοντας την πρώτη θέση του εναγομένου ότι αφού δεν επήλθαν τα γεγονότα επί των οποίων θα εγίνοντο οι πληρωμές τότε ο ενάγων δεν δικαιούται στην αμοιβή του, ο συνήγορος του εναγομένου ξεχνά ότι τούτο επεσυνέβηκε γιατί ο εναγόμενος αρνήθηκε να υπογράψει την αίτηση για πολεοδομική άδεια και να την παραδώσει στον ενάγοντα για την υποβολή μαζί με τα τελικά αρχιτεκτονικά σχέδια στο τμήμα πολεοδομίας για εξασφάλιση της πολεοδομικής άδειας. Η πληρωμή της αμοιβής του ενάγοντα δεν είχε να κάνει με αυτή καθ΄ αυτή την πραγμάτωση των γεγονότων ως προϋπόθεση ή όρων πληρωμής αλλά με τον τρόπο καταβολής της πληρωμής ως και η σχετική επικεφαλίδα της παραγράφου Ε του Τεκμηρίου 2 νοουμένου ότι όλα κυλούσαν ομαλά δυνάμει της συμφωνίας. Ο ενάγων εκτέλεσε το έργο και τις ειλημμένες υποχρεώσεις του τις οποίες είχε αναλάβει, πλην της στατικής μελέτης και της επίβλεψης τις οποίες και δεν αξιοί και αυτό βέβαια ένεκα της στάσης του εναγομένου που τερμάτισε την συμφωνία με τον τρόπο που περιέγραψα πιο πάνω (βλ. υπόθεση Γρηγοριάδης v. Κούλλη Μαραθοβουνιώτη Λτδ
(2000)1ΑΑΔ 779 και Χατζηπαύλου & Υιοί Λτδ v. Διονυσίου Λαρδή
(2000)1ΑΑΔ 954 και δη στην σελίδα 258 όπου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: "Θα πρέπει να απορρίψουμε επίσης τον ισχυρισμό των εφεσιόντων ότι από τη μαρτυρία του εφεσίβλητου προκύπτει ότι πρόθεση του ήταν να πληρωθεί η αμοιβή του μόνο αν εκδίδετο η άδεια οικοδομής". Επομένως η θέση αυτής της υπεράσπισης δεν ευσταθεί και απορρίπτεται. Η άλλη εισήγηση ότι η παράγραφος Ε του Τεκμηρίου 2 με την παράγραφο 3 στην σελίδα 18 του Τεκμηρίου 3 είναι διαφορετικές ήδη έχει απαντηθεί πιο πάνω ότι είναι ίδιες πλην του γεγονότος ότι στην μια περίπτωση συμπεριλαμβάνεται επί του ποσού των Λ.Κ.2.000 και το Φ.Π.Α. 10% ως ήταν τότε από το νόμο και γίνεται Λ.Κ.2.200 ενώ στην άλλη περίπτωση δεν προστίθεται το Φ.Π.Α. το οποίο όμως προβλέπεται στην παράγραφο 4 της σελίδας 18 του Τεκμηρίου 3. Έπεται ότι δεν υπάρχει αντίφαση στις δύο συμφωνίες και απορρίπτεται η σχετική εισήγηση. Επίσης η εισήγηση ότι η παράγραφος Η του Τεκμηρίου 2 στην ουσία αποτελεί ποινική ρήτρα και στην απουσία ζημιάς και περαιτέρω απόδειξη αυτής ο ενάγων δεν δικαιούται στην αξίωση του δεν με βρίσκει σύμφωνο καθ΄ ότι ο ενάγων εκτέλεσε τις ειλημμένες απ΄ αυτόν υποχρεώσεις, πλην εκείνες για τις οποίες δεν ζητά αμοιβή, και ως εκ τούτου εκείνο το οποίο αξιώνει είναι το υπόλοιπο αμοιβής του από υπηρεσίες που πρόσφερε στον εναγόμενο και επομένως δεν εμπίπτει στην έννοια της ποινικής ρήτρας (βλ. Γρηγοριάδης ανωτέρω). Κατ΄ επέκταση ούτε αυτή η θέση ευσταθεί και απορρίπτεται. Τέλος η γενική θέση ότι δεν υπέστη καμία ζημιά για να δικαιούται στην αξίωση του δεν βρίσκει κανένα έρεισμα αφού όπως ήδη έχω αναφέρει πιο πάνω ο ενάγων εκτέλεσε τις ειλημμένες υποχρεώσεις του και ότι αξιώνει είναι το υπόλοιπο της συμφωνηθείσας αμοιβής του. Έπεται ότι και αυτή η θέση του εναγομένου απορρίπτεται. Με όλα όσα πιο πάνω προσπάθησα να εξηγήσω και να αναλύσω κρίνω ότι ο ενάγων έχει αποδείξει την υπόθεση του και δικαιούται απόφασης στις αξιώσεις του. Κατά συνέπεια, με βάση τον περιορισμό της αξίωσης του ενάγοντα, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για το ποσό των Λ.Κ.11.000 πλέον 10% Φ.Π.Α. πλεόν νόμιμο τόκο από 28.01.03 ημέρα καταχώρησης της αγωγής πλέον έξοδα όπως αυτά θα υπολογιστούν στην ανάλογη κλίμακα από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Ν. Γερολέμου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο