Νεόφυτου Λουκά ν. Αλμήρ Τομπουλίδη, Αρ. Αγωγής: 2781/03, 8 Ιανουαρίου 2007

(1)Α.Α.Δ. 936, Ουλουπή v. Χρίστου

(1)Α.Α.Δ. 108). Στην υπόθεση Χριστοδούλου v. Μ. Μπίλλη

(1998)1 Α.Α.Δ. 164, λέχθηκε ότι ο οδηγός που οδηγεί σε κύριο δρόμο δεν αναμένεται να προβλέψει ότι ο οδηγός σε πάροδο θα εισέλθει σε κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει και χωρίς προηγουμένως να βεβαιωθεί πως η είσοδος του είναι ασφαλής εκτός εάν υπάρχει τέτοια ένδειξη ενόψει των ιδιαίτερων περιστάσεων της υπόθεσης. Η πρωταρχική ευθύνη βαρύνει τον οδηγό που εξέρχεται από ελεγχόμενη πάροδο σε κύριο δρόμο (βλ. Μακρίδης v. Χαρίτωνος

(2001)1 (Β) Α.Α.Δ. 1330). Αναφορικά με τις συνθήκες του επίδικου δυστυχήματος η μαρτυρία του Ενάγοντα καθώς και του Αστυφ. 2623 Μ. Ιωάννου παρέμεινε αναντίλεκτη και επιβεβαιώνεται από το σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος. Από την προσκομισθείσα ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία κρίνεται ότι γενεσιουργός αιτία για την πρόκληση του δυστυχήματος ήταν η είσοδος του Εναγομένου στη Λεωφόρο Ελευθέριου Βενιζέλου από την οδό Βασιλέως Κωνσταντίνου, χωρίς προηγουμένως να σταματήσει στο σημείο «αλτ» που βρισκόταν στην πορεία του και χωρίς να βεβαιωθεί ότι μπορούσε να εισέλθει στον κύριο δρόμο με ασφάλεια. Η παράλειψη αυτή του Εναγομένου συνιστά παράβαση νόμιμης υποχρέωσης του. Λαμβανομένων υπόψη όλων των πιο πάνω κρίνεται ότι αποκλειστικά υπεύθυνος για το δυστύχημα είναι ο Εναγόμενος. Το Δικαστήριο θα προχωρήσει να εξετάσει το ποσό που ο Ενάγοντας δικαιούται σαν γενικές αποζημιώσεις για τους τραυματισμούς που υπέστη. Κατά το καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η τάση της νομολογίας για αύξηση των αποζημιώσεων σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Aristoph

(1982)1 C.L.R. 789), τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία και τη ταλαιπωρία (βλ. Μαυροπετρής v. Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Σύμφωνα με την προσκομισθείσα ιατρική μαρτυρία ο Ενάγοντας υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση με έντονη διάσειση, εκτεταμένο υποδόριο αιμάτωμα στην αριστερή μετωπική χώρα, θυλακοσυνδεσμική κάκωση του αριστερού γόνατος με επώδυνο περιορισμό των κινήσεων, κάκωση δεξιάς πηχεοκαρπικής και δεξιού άκρου χειρός, κάκωση του αριστερού ποδός με εκτεταμένους μώλωπες, κάκωση αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης με επώδυνο περιορισμό όλων των κινήσεων και επέκταση του άλγους σε αμφότερες τις ωμοπλατιαίες περιοχές, πόνο στο δεξιό χέρι, κεφαλαλγία και ζάλη. Κρατήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου μέχρι τις 11.2.02 και του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι τις 21.2.02. Από τις 14.2.02 εξετάσθηκε και παρακολουθείτο από τον ιατρό Δρ. Χρ. Φωτίου ο οποίος του συνέστησε τη χρήση αυχενικού κολλάρου και φαρμακευτικής αγωγής και αποχή από την εργασία του για 45 μέρες. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό του τελευταίου ημερομ. 10.7.05 η κατάσταση του Ενάγοντα χαρακτηρίζεται καλή. Αυτός όμως εξακολουθούσε να παρουσιάζει κατά την ημερομηνία έκδοσης του πιστοποιητικού μεταδιασεισικό σύνδρομο που κατά καιρούς τον ταλαιπωρούσε έντονα καθώς και μετατραυματικό άλγος στον αυχένα, ιδιαίτερα σε απότομες στροφές. Ο ίδιος ο Ενάγοντας στην ένορκο του μαρτυρία αναφέρει ότι εξακολουθεί να υποφέρει από το μεταδιασεισικό σύνδρομο το οποίο κατά καιρούς τον ταλαιπωρεί έντονα, καθώς και από πόνο στον αυχένα και τη σπονδυλική στήλη, από κεφαλαλγία και ζάλη. Στην αγωγή 81/02 των Συνεκδικαζόμενων Αγωγών Ναυτοδικείου Αρ. 79/02, 80/02, 81/02 και 82/02, επιδικάσθηκε στην Ενάγουσα ποσό £2.500.- σαν γενικές αποζημιώσεις για διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού και θλάση κοιλιακού τοιχώματος. Σε αυτήν είχε τοποθετηθεί αυχενικό κολάρο ενώ υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία και της παρασχέθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Στη συνέχεια ανέπτυξε μετατραυματικό άγχος και παραπέμφθηκε για παρακολούθηση. Στην υπόθεση Παπαβασιλείου κ.ά. v. Μιχαηλίδη

(1999)1 Α.Α.Δ. 252, επιδικάσθηκε ποσό £3.000,00.- στον εφεσίβλητο, ο οποίος υπέστη εγκεφαλική διάσειση και στη συνέχεια ελαφρύ μεταδιασεισικό σύνδρομο και ο οποίος μέσα στον ένα χρόνο που ακολούθησε του δυστυχήματος, παρουσίασε 15 προσβολές απώλειας της συνείδησης οι οποίες ήταν επιληπτικής φύσης. Στην υπόθεση Ν. Χαραλάμπους v. Αβραάμ κ.ά.

(1999)1. Α.Α.Δ. 441, επιδικάσθηκε στον εφεσείοντα ποσό £2.500,00.- το οποίο επικυρώθηκε και από το Ανώτατο Δικαστήριο. Αυτός υπέστη κρανιοεγκεφαλική κάκωση και εγκεφαλική διάσειση και ανάπτυξε μετατραυματικό σύνδρομο. Παρουσίασε επίσης οίδημα της ινιακής χώρας, ζάλη και κεφαλαλγία. Με βάση τα πιο πάνω και κυρίως λαμβάνοντας υπόψη τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο Ενάγοντας καθώς και το ότι θα συνεχίσει έστω και παροδικά να ταλαιπωρείται στο μέλλον κρίνω σαν δίκαιο ποσό αποζημίωσης αυτό των £3.000,00-. Στη συνέχεια θα προχωρήσω να εξετάσω κατά πόσο ο Ενάγοντας έχει πετύχει να αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό τις ειδικές ζημιές τις οποίες ισχυρίζεται ότι υπέστη. Είναι νομολογημένο ότι οι ειδικές ζημιές πρέπει να εκτίθενται με ακρίβεια στα δικόγραφα και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (βλ. Ηρακλέους v. Ταχύπλοου Σκάφους Νίκη

(1994)1 Α.Α.Δ. 510, Ηρακλέους v. Πέτρου

(1994)1 Α.Α.Δ. 239). Ο Ενάγοντας κατάθεσε σαν τεκμήριο αντίγραφο απόδειξης ημερομ. 9.7.02 για την καταβολή ποσού £25,00.- για την αστυνομική έκθεση, απόδειξη πληρωμής ποσού £25,00.- για έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου καθώς και βεβαίωση του Δρ. Χρ. Φωτίου για τα ιατρικά του έξοδα ύψους £200,00.- αποδεικνύοντας έτσι τη καταβολή των κονδυλίων αυτών. Αντίθετα καμία μαρτυρία δεν προσκόμισε προς απόδειξη των αξιούμενων εξόδων μεταφοράς και φαρμάκων αποτυγχάνοντας να τα αποδείξει. Μέρος της αξίωσης του Ενάγοντα για ειδικές ζημιές αφορά ποσό των £1.650.00.- για απώλεια απολαβών για 50 μέρες καθώς και ποσό £12.600,00.- για την περίοδο από 1.4.02 μέχρι 1.10.05 προς £300,00.- μηνιαία λόγω μείωσης της ικανότητας του για εργασία. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα οι οποίοι εκτίθενται με διαζευκτικό τρόπο στην Έκθεση Απαίτησης κατά το χρόνο του δυστυχήματος εργαζόταν σαν επαγγελματίας οδηγός με "απολαβές και/ή κέρδος από την εργασία του και/ή με μισθό" £1.000,00.- μηνιαία. Με τον ίδιο τρόπο συνέταξε και την ένορκο του δήλωση δηλώνοντας ότι από χρόνια εργάζεται σαν επαγγελματίας οδηγός λεωφορείου με "απολαβές/μισθό" £1.000,00.- το μήνα. Με τον τρόπο που δόθηκε η μαρτυρία επί του θέματος δεν έχει διευκρινισθεί αν ο Ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν σαν αυτοεργοδοτούμενος ή σαν υπάλληλος. Οπωσδήποτε όμως και στις δύο περιπτώσεις όφειλε να αποδείξει το εισόδημα του με τη βεβαιότητα που απαιτεί η νομολογία. Το ποσό των £1.000,00.- που ισχυρίζεται ότι είχε σαν μηνιαίο εισόδημα δεν αποδεικνύεται από τη βεβαίωση του τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων που κατάθεσε σαν τεκμήριο. Από αυτή εμφαίνεται μόνο το ποσό των ασφαλιστέων αποδοχών του Ενάγοντα για τα χρόνια από το 1981 μέχρι το 2005. Όπως προκύπτει από αυτή το ποσό των ασφαλιστέων του αποδοχών δεν ήταν σταθερό αλλά κυμαινόταν σε διάφορα και διαφορετικά ποσά κάθε χρόνο τα οποία δεν φαίνεται σε καμία περίπτωση να πλησίαζαν το ποσό που ισχυρίζεται ότι κέρδιζε. Εν πάση περιπτώσει το ποσό των ασφαλιστέων αποδοχών δεν εξυπακούει απαραίτητα πως αυτό ήταν και το εισόδημα του αλλά αυτό μπορεί να κυμαινόταν σε άλλα επίπεδα. Ο Ενάγοντας παρέλειψε να προσκομίσει οποιαδήποτε φορολογική του δήλωση από την οποία να προκύπτει θετικά το εισόδημα το οποίο δήλωνε στις αρμόδιες αρχές. Με βάση την προσκομισθείσα μαρτυρία κρίνεται ότι ο Ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει με την αυστηρότητα που απαιτεί η νομολογία τις πιο πάνω ειδικές ζημιές. Αξίζει πάντως να λεχθεί ότι παρά το ότι ο Ενάγοντας αξιώνει απώλεια απολαβών λόγω μείωσης της εισοδηματικής του ικανότητας στις ένορκες δηλώσεις που κατάθεσε προς απόδειξη της υπόθεσης του, δεν υποστηρίζει με επαρκή μαρτυρία την αξίωση του αυτή, αφού πουθενά δεν αναφέρει ότι υπήρξε οποιαδήποτε μείωση των εισοδημάτων του, ότι αυτή συνδέεται με το δυστύχημα και ότι ήταν συνέπεια του. Ο ισχυρισμός αυτός δεν επιβεβαιώνεται επίσης από την προσκομισθείσα ιατρική μαρτυρία όπου πουθενά δεν αναφέρεται οτιδήποτε σχετικό. Στην παρούσα υπόθεση με έχει προβληματίσει το θέμα του τόκου το οποίο θα πρέπει να επιδικασθεί. Και αυτό γιατί θεωρώ ότι παρατηρήθηκε καθυστέρηση στη καταχώρηση αλλά και γενικότερα στην προώθηση της αγωγής. Κανένας ιδιαίτερος λόγος δεν φαίνεται να συνέτρεχε για τη καταχώρηση του κλητηρίου εντάλματος δεκαεννέα σχεδόν μήνες μετά το δυστύχημα. Όπως προκύπτει από το φάκελο της διαδικασίας περαιτέρω καθυστέρηση και αδικαιολόγητη κωλυσιεργία σημειώθηκε και στη συνέχεια αφού η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε στις 11.10.05, τριάμισι και πλέον χρόνια μετά το δυστύχημα και δύο και πλέον χρόνια μετά την καταχώρηση του γενικά οπισθογραφημένου κλητηρίου εντάλματος. Σύμφωνα με τις αρχές όπως έχουν αναλυθεί στις υποθέσεις Miller Rosa Maria v. Ute Petek

(1991)1 (Γ) 2091 και στην παλαιότερη υπόθεση Φοινικαριδη κ.ά. v. Γεωργίου κ.ά.

(1991)1 Α.Α.Δ. 478, στις περιπτώσεις που παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η καθυστέρηση. Όπως στην υπόθεση Φοινικαρίδης, (πιο πάνω) αναφέρεται χαρακτηριστικά «Για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο Ενάγων στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα». Σύμφωνα με τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης κρίνεται ότι ο Ενάγοντας έχει επιδείξει μεγάλη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση τόσο στη καταχώρηση του κλητηρίου εντάλματος, όσο και στη καταχώρηση της Έκθεσης Απαίτησης και γενικότερα στην προώθηση της αγωγής. Τους τόκους για τη καθυστέρηση αυτή σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να επιβαρυνθεί ο Εναγόμενος. Για τους πιο πάνω λόγους κρίνεται ότι οι τόκοι που θα επιδικασθούν θα πρέπει να ξεκινούν από τις 11.10.05, ημερομηνία που καταχωρήθηκε η Έκθεση Απαίτησης. Συνακόλουθα με τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου για το ποσό των £3.250,00 πλέον τόκους προς 8% επί του ποσού αυτού από 11.10.05 μέχρι τελικής εξόφλησης, πλέον έξοδα όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) .......................................... Μ. Λάρμου Παπαδήμα, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής ./Ε.Π., Ο.Ρ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο