Αρίστη Μιλτιάδη Ευθυβούλου ν. Γιαννάκης Παπασάββα κ.α., Αρ. Αγωγής: 1449/04, 25.5.2007

(1992)1 Α.Α.Δ. 704, 707). Στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγων της καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του άρθρου 30.2 του Συντάγματος (βλ. Χρίστου, ανωτέρω). Όπως έχει τεθεί στην υπόθεση Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation

(1989)1 (E) A.A.Δ. 33: «

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διάδικου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο, δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του αιτητή, ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση, ανάλογα επαυξάνεται και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.» (βλ. και Γραμμές Στρίντζη Αιγαίου Ναυτική Εταιρεία ν. Επίσημου Παραλήπτη και Εφόρου Εταιρειών ως Εκκαθαριστή της Εταιρείας Always Travel Holidays Ltd

(1995)1 Α.Α.Δ. 607, SABA & Co. (T.M.P.) v. T.M.P. Agents

(1994)1 A.A.Δ. 426). Προτάθηκε από την ενάγουσα - καθ' ης η αίτηση σαν πρόσθετος λόγος ένστασης, η καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης. Καθυστέρηση η οποία, όπως υποδεικνύει η κα Κορακίδου, δεικνύει την κακοβουλία και κακοπιστία του αιτητή. Παραπέμπει δε στις γενόμενες μεταξύ των διαδίκων δικαστικές διαφορές, όπως αιτήσεις διαζυγίων και διάφορες άλλες αιτήσεις στο Οικογενειακό Δικαστήριο στις οποίες ο αιτητής και πάλι δεν κάνει αναφορά στη συμφωνία αυτή. Αντιθέτως, ο κ. Αλεξάνδρου, αποδέχεται μεν ότι σημειώθηκε κάποια καθυστέρηση όμως με αναφορά και αυτός στις δικαστικές διαμάχες υποδεικνύει ότι ήταν τόσα πολλά τα έγγραφα, που ήταν φυσικό να διαφύγει το συγκεκριμένο της προσοχής του εναγόμενου - αιτητή. Χαρακτηρίζει το έγγραφο αυτό, ουσιαστικό και καθοριστικό για την πορεία της υπόθεσης, που θα πρέπει να επιτραπεί η αναφορά του με την τροποποίηση. Δικαιολόγησε περαιτέρω την καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος, στα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε ο εναγόμενος και τα οποία τον εμπόδιζαν να εντοπίσει το έγγραφο ή να θυμηθεί τη συμφωνία. Παρέπεμψε δε το Δικαστήριο σε αποφάσεις στις οποίες επετράπη μετά παρέλευση αρκετών ετών, η τροποποίηση της δικογραφίας. Είναι η θέση της νομολογίας πως, όπου υπάρχει καθυστέρηση, απαιτείται η παροχή κάποιας εξήγησης. Στη SABA (ανωτέρω), κρίθηκε πως η σημασία του θέματος της δικαιολόγησης της καθυστέρησης, ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης και σχετίζεται με τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στην Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 Α.Α.Δ. 934, λέχθηκε πως η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα τροποποίησης είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Η πιο πάνω αρχή όμως, περιορίστηκε στην υπόθεση Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Ανδρέα Παύλου

(1965)1 Α.Α.Δ. 560, όπου τονίστηκε πως το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου που πρέπει να ασκείται έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης. Όσον αφορά το χρόνο στον οποίο υποβάλλεται αίτηση για τροποποίηση, σχετική είναι και η απόφαση στην Astor Manufacturing & Exporting Co κ.ά. ν. Α.G. Leventis κ.ά.

(1993)1 Α.Α.Δ. 726. Ουσιαστικά, όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση, τόσο πιο αναγκαία γίνεται η παροχή αιτιολόγησης. Θα πρέπει περαιτέρω να τονισθεί ότι μετά την έναρξη της εκδίκασης της υπόθεσης, το Δικαστήριο δεν ασκεί με ευκολία την ευχέρεια του, ιδιαίτερα όπου διαφαίνεται ότι η αναγκαιότητα της τροποποίησης υπήρχε από πριν αλλά καθυστερούσε χωρίς ιδιαίτερο λόγο. Όσο πιο καθυστερημένο είναι το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η υπόθεση, τόση μεγαλύτερη είναι η υποχρέωση και αυξημένο το βάρος που έχει ο αιτητής να αποσείσει, για να επιτραπεί η τροποποίηση (βλ. Ευριπίδου ν. Καννάουρου

(1985)1 Α.Α.Δ. 24). Η υπόθεση Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν. Βιομηχανία Χαρίλαος Αλωνεύτης Λτδ

(2002)1 Α.Α.Δ. 237, αποφασίσθηκε στα δικά της γεγονότα, όπου η τροποποίηση επιτράπηκε μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, αλλά η ουσία ήταν ότι όλες οι τροποποιήσεις καλύπτονταν από την υφιστάμενη δικογραφία ως αποτελούσες επέκταση τους. Καμία από τις τροποποιήσεις που είχαν γίνει αποδεκτές, δεν ήταν εκτός δικογράφου. Το ίδιο και στην υπόθεση Βασιλειάδης ν. Πετρολίνα Λτδ

(1994)1 Α.Α.Δ. 16, όπου εκρίθη ότι οι εκεί εφεσίβλητοι δεν θα τίθονταν σε δυσμενέστερη θέση με την έγκριση της τροποποίησης. Υποθέσεις όπως οι Γραμμές Στρίντζη Αιγαίου Ναυτική Εταιρεία (ανωτέρω) και United Sea Transport Ltd v. Zάκου

(1980)1 A.A.Δ. 501, 510, θεμελιώνουν τον κανόνα ότι η αίτηση τροποποίησης δεν είναι δυνατό να επιτύχει αν το υλικό το οποίο σκοπείται να εισαχθεί, βρισκόταν με τον αιτητή ή μπορούσε με εύλογη επιμέλεια να έλθει στην επιφάνεια έγκαιρα και πριν την υποβολή της αίτησης. Οι υποθέσεις αυτές, δεικνύουν τη φειδώ με την οποία το Δικαστήριο ασκεί τη διακριτική του ευχέρεια μετά την έναρξη της δίκης, όταν πια το στάδιο υποβολής της αίτησης είναι πολύ καθυστερημένο έχοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης, καθώς επίσης και τις επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντίδικου που θα επιφέρει μία τέτοια καθυστερημένη αίτηση. Η δικαιολογία του αιτητή για το καθυστερημένο στάδιο στο οποίο υποβάλλεται η αίτηση, είναι πως το βρήκε μαζί με άλλα σχετικά με την παρούσα αγωγή έγγραφα στις 16.5.2007 όταν προετοιμαζόταν για την ακρόαση. Η παράλειψη του να αναφέρει στο δικηγόρο τη ρηθείσα συμφωνία, οφείλεται στο γεγονός ότι κατά καιρούς υπογράφονταν διάφορα έγγραφα και ότι είχε προβλήματα υγείας. Κρίνεται ότι η αιτιολογία αυτή του αιτητή, δεν αποτελεί και δικαιολογία επαρκή, για να δικαιολογήσει το διαρρεύσαν χρονικό διάστημα των τριών σχεδόν χρόνων από τη σύνταξη της Έκθεσης Υπεράσπισης του. Δεν εξηγείται πώς χάθηκε και πώς ανευρέθηκε το έγγραφο αυτό. Αν όντως το είχε ανάμεσα στα λοιπά σχετικά με την αγωγή έγγραφα, πώς δεν εντοπίστηκε ενωρίτερα; Πιθανόν μία προσεκτικότερη αναζήτηση και ψάξιμο να τον βοηθούσε στην ανεύρεση του. Απαιτείτο από τον αιτητή να επιδείκνυε την εύλογη επιμέλεια για εντοπισμό των απαραίτητων για την υπόθεση εγγράφων και γεγονότων τα οποία ήσαν ήδη στην κατοχή του αρκετά χρόνια πριν. Το έγγραφο αυτό δεν είναι στοιχείο που τώρα προέκυψε. Προϋπήρχε, σύμφωνα πάντοτε με τα λεγόμενα του αιτητή. Περαιτέρω, όπως σωστά υποδεικνύεται στην ένορκη δήλωση της καθ' ης η αίτηση, η απώλεια του πρωτοτύπου του εγγράφου, δεν συνεπάγεται και απώλεια μνήμης για το ίδιο το γεγονός που καταγράφεται σε αυτό. Πρόκειται για ένα σημαντικό στοιχείο, μία συμφωνία που υποστηρίζει τη θέση του αιτητή και θα έπρεπε σαν τέτοια να υπάρχει στη μνήμη του και την περιλάβει στα δικόγραφα του. Έχει υποδείξει ο κ. Αλεξάνδρου ότι ο αιτητής σε Έκθεση Υπεράσπισης που καταχώρησε σε πανομοιότυπη εναντίον του αγωγή υπ' αρ. 1114/02, η οποία είναι επισυνημμένη στην ένορκη δήλωση της καθ' ης, κάνει λόγο για ύπαρξη συμφωνίας. Αυτό το γεγονός όμως, αποδεικνύει ότι ο αιτητής γνώριζε και κατείχε έστω στοιχεία και γεγονότα από το 2002 που καταχώρησε εκείνη την Έκθεση Υπεράσπισης του. Πώς λοιπόν δεν κάνει καμία αναφορά στην παρούσα, αφού τα στοιχεία αυτά, όπως ο ίδιος αναφέρει κατέχοντο από τον ίδιο και του ήσαν γνωστά από τότε; Κρίνεται πως η σημειωθείσα καθυστέρηση, το στάδιο στο οποίο η αίτηση υποβλήθηκε και το ανεπαρκές της δικαιολογίας η οποία δεν προβάλλει οποιοδήποτε εξαιρετικό λόγο ή περίσταση για τη μη έγκαιρη υποβολή της, δεν δικαιολογεί έγκριση του αιτήματος. Ένας πρόσθετος λόγος που συνηγορεί υπέρ της απόρριψης του αιτήματος, είναι ότι με τη σκοπούμενη τροποποίηση επιχειρείται η εισαγωγή ενός νέου, τελείως διαφορετικού, σχεδόν αντιφατικού με τον ήδη υφιστάμενο ισχυρισμό της παραγράφου 7 που επιθυμεί να αντικαταστήσει και τις λοιπές θέσεις της Έκθεσης Υπεράσπισης του. Αποτελεί δικογραφημένη θέση της ενάγουσας, ότι το Δεκέμβριο του 2001 μετά από υποσχέσεις του εναγόμενου ότι θα της πλήρωνε ενοίκιο αν του παραχωρούσε το ακίνητο της, ο εναγόμενος εγκαταστάθηκε σε αυτό χωρίς να της πληρώνει οποιοδήποτε ενοίκιο. Η ενάγουσα καταθέτοντας, ανέφερε ότι αφού προήλθαν σε συμφωνία, είχαν προσέλθει σε δικηγόρο μαζί με τον εναγόμενο και του ανέθεσαν την ετοιμασία εγγράφου με το οποίο ο εναγόμενος θα ενοικίαζε το υποστατικό από το Δεκέμβριο του 2000 έναντι ενοικίου £1000. Πριν ή υπογραφεί το συμβόλαιο, μετά από πιέσεις του, του έδωσε το κλειδί του ακινήτου, στο οποίο εγκαταστάθηκε, χωρίς να πληρώνει ενοίκιο και χωρίς να υπογράψει το έγγραφο που ο δικηγόρος ετοίμασε. Με την υπάρχουσα παράγραφο 7 ο αιτητής αρνείται ότι του παραχωρήθηκε η χρήση του υποστατικού από την ενάγουσα μετά από υποσχέσεις του ότι θα πλήρωνε ενοίκιο. Αρνείται ότι ζήτησε την παραχώρηση του ακινήτου και προσθέτει με την παράγραφο 8 ότι νόμιμα το κατέχει σαν σύζυγος της ενάγουσας. Με την προτιθέμενη να εισαχθεί παράγραφο 7, θα εισαχθεί ισχυρισμός περί ύπαρξης συμφωνίας μεταξύ των διαδίκων με την οποία η ενάγουσα του παραχώρησε το ακίνητο για συγκεκριμένη χρονική περίοδο εννέα ετών, εις ένδειξη της συνεισφοράς του στον εξοπλισμό και επίπλωση. Πρόκειται για ισχυρισμό που εισάγει νέα δεδομένα, άγνωστα για την ενάγουσα, η οποία μέχρι και την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και της μαρτυρίας της, βασιζόταν σε άλλα γεγονότα. Σε υποθέσεις όπου επετράπη τροποποίηση και εισαγωγή νέων γεγονότων (Περικτιόνη Χρίστου ν. Αζά

(1992)1 Α.Α.Δ. 705, Αλωνεύτης, ανωτέρω) τα γεγονότα των οποίων γινόταν επίκληση, δεν διαφοροποιούντο ουσιωδώς από τα υπάρχοντα. Ήσαν τα ίδια και από αυτά θεμελιώνοντο διάφορες και διαφορετικές θεραπείες και νομικοί ισχυρισμοί. Είχε αποφασιστεί ότι δεν άλλαζε άρδην η βάση της αγωγής και ότι οι προτεινόμενοι νέοι ισχυρισμοί και τροποποιήσεις, εμπλέκοντο και ήσαν σχετικοί με τους ήδη υπάρχοντες. Στην κρινόμενη περίπτωση, αποδοχή της αίτησης τροποποίησης θα επέφερε επαναπροσδιορισμό των επιδίκων θεμάτων και συνακόλουθα καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης αυτής, η οποία έχει ήδη ξεκινήσει. Ας σημειωθεί ότι η ενάγουσα, στην οποία υπεδείχθη το έγγραφο κατά την αντεξέταση της, αρνήθηκε την ύπαρξη του και επικαλέστηκε πλαστότητα αυτού. Είναι βέβαιο ότι αποδοχή της τροποποίησης, πέραν των ανωτέρω λόγων, θα επιφέρει εκτροχιασμό της δίκης με κλήση περαιτέρω ειδικών μαρτύρων για τη γνησιότητα της υπογραφής της ενάγουσας επ' αυτού (Φοινιώτης ν. Greenman Navigation Ltd

(189)1 (E) Α.Α.Δ. 33 και Γραμμές Στρίντζη, ανωτέρω). Συνακόλουθα, η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ της ενάγουσας - καθ' ης η αίτηση και εναντίον του εναγόμενου - αιτητή, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.)............... Δ. Σωκράτους, Α.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον Πρωτοκολλητής ./Γ.Ι. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο