Νίκου Βλίττη κ.α. ν. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ. κ.α., Αρ. Αγωγής 849/03, 29 Ιουνίου 2007

Νίκου Βλίττη κ.α. ν. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ. κ.α., Αρ. Αγωγής 849/03, 29 Ιουνίου 2007 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2007:A26 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΠΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΑΖΕΙ ΣΤΗ ΛΑΡΝΑΚΑ. Ενώπιον : Κ. Κληρίδη Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 849/03 Μεταξύ: 1. Νίκου Βλίττη, από το Παραλίμνι 2. Αντρέα Ν.Βλίττη, από το Παραλίμνι Εναγόντων και 1. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ. εκ Λευκωσίας 2. Δημήτρη Γεωργιάδη, από τη Λευκωσία Εναγομένων. ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ : 29 Ιουνίου 2007 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τους Ενάγοντες: κ. Γ. Πιττάτζης Για τους Εναγομένους: κ. Μ. Πικής ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Αρ. 2 Αυτή είναι η δεύτερη ενδιάμεση διαδικασία με την οποία εξετάζεται η ένσταση των εναγομένων ως προς την αποδεκτότητα παρουσίασης σαν μαρτυρίας 74 συνολικά δημοσιευμάτων που δεν είναι αφ΄εαυτών επίδικα στην αγωγή η βάση της οποίας είναι η κατ΄ ισχυρισμό συκοφαντική δυσφήμηση. Με την πρώτη διαδικασία δεν είχε γίνει δεκτή η πτυχή της ένστασης περί μη ικανοποιητικής δικογράφησης των δημοσιευμάτων. Παραμένουν τώρα για εξέταση οι πτυχές ουσίας της ένστασης ως προς το κατά πόσο δηλαδή τα δημοσιεύματα είναι ή όχι αποδεκτή μαρτυρία η οποία προσφέρεται να καταδείξει την κακουβουλία (malice) των εναγομένων και τον βαθμό-έκταση της ζημιάς την οποία κατ΄ ισχυρισμό υπέστησαν οι ενάγοντες εξαιτίας των επίδικων δημοσιευμάτων. Αναπτύσσοντας τις γενικές αρχές στις οποίες βασίζεται η ένσταση όπως αυτές εξάγονται από την νομολογία και αυθεντίες ο κ. Πικής εισηγήθηκε ότι: α. Δεν μπορεί να δοθεί μαρτυρία ως προς κακοβουλία μέσω άλλων δυσφημιστικών κειμένων που αφορούν του ενάγοντα, εκτός εάν αυτά άμεσα αναφέρονται στην επίδικη δυσφήμηση. β. Μαρτυρία ως προς κακουβουλία μπορεί να συνίσταται από επιμονή στην αλήθεια της δυσφήμησης, εμφαινόμενη σε μεταγενέστερο δημοσίευμα της ίδιας εφημερίδας. γ. Μαρτυρία ότι ο εναγόμενος δημοσίευσε μεταγενέστερα κείμενα με τα οποία επιτίθεται στον ενάγοντα και έμμεσα αναφέρεται στην αγωγή δυσφήμησης, είναι αποδεκτή μαρτυρία για να καταδειχθεί κακουβουλία. δ. Οποιαδήποτε μαρτυρία για λόγια ή πράξεις του εναγομένου που τείνουν να δείξουν την πρόθεση του (quo animo) όταν δημοσίευε τις λέξεις αντικείμενο της αγωγής, θα μπορούσε επίσης υπό προϋποθέσεις να είναι αποδεκτή. Πέραν δε των ανωτέρω, σε περιπτώσεις δημοσίων προσώπων, όταν το επίδικο δημοσίευμα αφορά ενέργειες κατά την ενάσκηση των καθηκόντων τους, για να συνιστά μαρτυρία κακοβουλίας θα πρέπει μια μαρτυρία να παρέχει ισχυρότερες εκ πρώτης όψεως ενδείξεις κακοβουλίας, αντικειμενικά αναδυόμενης από το κείμενο, παρά σε περιπτώσεις ιδιωτών. Σε περιπτώσεις δε γελοιογραφιών, καρικατούρων κλπ, επιτρέπεται ακόμα μεγαλύτερος βαθμός του δικαιώματος ελεύθερης έκφρασης. Σύμφωνα με τις θέσεις των εναγομένων, όλα ανεξαίρετα τα προτεινόμενα δημοσιεύματα αφορούν θέματα άλλα παρά τα επίδικα αφού αναφέρονται σε εξελίξεις γεγονότων που έλαβαν χώρα μετά τα επίδικα δημοσιεύματα και δεν προσφέρονται για απόδειξη κακοβουλίας, ενώ το ίδιο ισχύει και για δημοσιεύσεις απόψεων αναγνωστών της εφημερίδας. Ο συνήγορος των εναγομένων ασχολήθηκε με τα προτεινόμενα για παρουσίαση δημοσιεύματα ένα - προς ένα, εξηγώντας γιατί κατά την άποψη του στην περίπτωση ενός εκάστου δεν θα έπρεπε να γίνει αποδεκτό. Ο συνήγορος των εναγόντων στη δική αγόρευση υπέβαλε ότι με τα προτεινόμενα για παρουσίαση δημοσιεύματα επιδιώκεται η εξυπηρέτηση των ακόλουθων σκοπών: α. Της κατάδειξης της κακουβουλίας και γενικότερων προθέσεων των εναγομένων όταν δημοσίευαν τα επίδικα δημοσιεύματα. β. Της κατάδειξης του τρόπου συμπεριφοράς των εναγομένων και της μεταχείρισης των θυμάτων της συκοφάντησης τους. γ. Της κατάδειξης της έκτασης της ζημιάς που προκάλεσαν οι εναγόμενοι στους ενάγοντες, μέσω της απήχησης που είχαν τα επίδικα δημοσιεύματα όπως αυτή αντικατοπτρίζεται σε δημοσιεύματα των εναγομένων ως προς δηλώσεις άλλων προσώπων, επιστολές αναγνωστών, άρθρα κλπ. Λαμβανομένης υπόψη της φύσης του εξεταζόμενου θέματος, θεωρώ σκόπιμο όπως αναφερθώ πρώτα σε γενικές νομικές αρχές οι οποίες είχαν καθιερωθεί και εφαρμόζονται για τέτοια δημοσιεύματα και ακολούθως θα τις εφαρμόσω στην περίπτωση των προτεινόμενων για παρουσίαση δημοσιευμάτων. α. Γενικές νομικές αρχές που διέπουν το εξεταζόμενο θέμα ΄Οπως αναφέρεται και στο σύγγραμμα Halsbury´s Laws of England[1] υπάρχουν δύο είδη κακουβουλίας (malice): (
2. i)Η πραγματική κακοβουλία (express or actual malice) και (
3. ii)Η νομική κακοβουλία (legal malice). Το πρώτο είδος κακοβουλίας συνίσταται από εχθρότητα, μίσος έναντι του ενάγοντα ή από οποιοδήποτε αξιόμεμπτο κίνητρο στη σκέψη του εναγομένου κατά το χρόνο της δημοσίευσης. Το δεύτερο είδος κακοβουλίας ενυπάρχει στην περίπτωση δημοσίευσης χωρίς νόμιμη δικαιολογία, ανεξάρτητα από τις προθέσεις του εναγομένου. Ως προς το βάρος απόδειξης, επαφίεται στον ενάγοντα να ικανοποιήσει το Δικαστήριο στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων ότι ο εναγόμενος ενήργησε κακόβουλα. Αυτό δε, μπορεί να το επιτύχει είτε με εγγενή μαρτυρία (intrinsic evidence) είτε με εξωγενή μαρτυρία (extrinsic evidence). ΄Οπως προστίθεται στο ίδιο σύγγραμμα, για να στοιχειοθετηθεί κακοβουλία σε αγωγή λιβέλλου, μπορεί να δοθεί μαρτυρία ως προς τη δημοσίευση εκ μέρους του εναγομένου και άλλων δυσφημιστικών κειμένων που αφορούν τον ενάγοντα τόσο που προηγούνται όσο και που έπονται του επίδικου, μαζί με τις συνθήκες υπό τις οποίες δημοσιεύτηκαν[2] Περαιτέρω, σύμφωνα πάντα με σχετικές επί του θέματος αυθεντίες, η νομική κατάσταση (state of mind) του εναγομένου, δηλαδή το πνεύμα και οι προθέσεις κάτω από τις οποίες προέβαινε στην επίδικη δημοσίευση, είναι πάντα στοιχείο σχετικό σε υποθέσεις δυσφήμησης, σαν παράγοντας αποτίμησης της ζημιάς η οποία προκλήθηκε στον ενάγοντα[3]. Γι΄ αυτό το σκοπό, το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη του ακόμα και την όλη συμπεριφορά του εναγομένου, μεταγενέστερα του επίδικου δημοσιεύματος. ΄Οπως είχε λεχθεί και στην υπόθεση Youssoupoff v. M.G.M. Pictures Ltd[4] μπορεί να ληφθεί υπόψη η συμπεριφορά του εναγομένου από το χρόνο της δημοσίευσης μέχρι ακόμα και τον χρόνο έκδοσης της δικαστικής απόφασης, σαν μαρτυρία που καταδεικνύει το πνεύμα υπό το οποίο έγινε το επίδικο δημοσίευμα. Αυτά τα στοιχεία προσμετρούν όχι σαν δίδοντα ανεξάρτητο δικαίωμα σε αποζημιώσεις, αλλά σαν στοιχεία που τείνουν να επαυξήσουν τη σοβαρότητα της αρχικής βάσης αγωγής. ΄Οπως εντοπίζεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, τίθεται θέμα επαύξησης της σοβαρότητας δυσφήμησης, εάν ο εναγόμενος επίμονα και εσκεμμένα δίδει δημοσιότητα στην επίδικη δυσφήμηση, εάν επιμένει σε αβάσιμες κατηγορίες και προβάλλει νέες. Στην απόφαση στην Αγγλική υπόθεση Finnerty v. Tipper[5] επιπρόσθετα του δημοσιεύματος που ήταν αντικείμενο της αγωγής, προτάθηκε και η παρουσίαση σαν μαρτυρίας αποσπασμάτων από μεταγενέστερες εκδόσεις του ίδιου περιοδικού. ΄Οπως ήταν η εισήγηση του ενάγοντα, εκείνα τα δημοσιεύματα θα κατεδείκνυαν τις προθέσεις (quo animo) υπό τις οποίες εμφορείτο ο εναγόμενος όταν δημοσίευε το επίδικο άρθρο. Το Δικαστήριο, αν και δέχθηκε ότι μεταγενέστερα κείμενα είναι γενικά αποδεκτή μαρτυρία, τα θέματα με τα οποία αυτά καταπιάνονται θα πρέπει να περιορίζονται μόνο σ΄ εκείνα που αφορούν το ίδιο θέμα με το επίδικο. Σύμφωνα με το παράδειγμα που χρησιμοποίησε το Δικαστήριο, σε μια αγωγή δυσφήμησης που καταλογίστηκε στον ενάγοντα ψευδορκία, δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή μαρτυρία με την οποία κατηγορείται ο ενάγων για φόνο. β. Εφαρμογή των γενικώτερων νομικών αρχών στα περιστατικά της υπό εξέταση περίπτωσης ΄Εχω εξετάσει με προσοχή τα προτεινόμενα για παρουσίαση δημοσιεύματα και τις επί μέρους αντιρρήσεις ως προς το καθένα απ΄ αυτά που προβλήθηκαν από την πλευρά της υπεράσπισης. Ανκαι επαναλαμβάνω, τα έχω εξετάσει ξεχωριστά, εν τούτοις κατέληξα στο συμπέρασμα ότι θα ήταν τελικά αχρείαστο να ασχοληθώ με αυτά ένα προς ένα, επειδή κατά την άποψη μου αυτά παρουσιάζουν κοινές συνισταμένες. Συνισταμένες οι οποίες παρά τις διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται σ΄ αυτά, μπορούν να τους προσδώσουν τέτοια κοινά χαρακτηριστικά που καθιστούν εφικτή την εφαρμογή των προαναφερθεισών νομικών παραμέτρων, συλλύβδην. Για να γίνει πιο εύκολα κατανοητός ο συσχετισμός των προτεινόμενων για παρουσίαση δημοσιευμάτων με τα επίδικα, θα πρέπει να υπενθυμιστεί κατ΄ αρχήν η ίδια η φύση των επίδικων δημοσιευμάτων. Με τα επίδικα δημοσιεύματα μπορεί να λεχθεί ότι καταλογίζεται στους ενάγοντες η διάπραξη παρατυπιών, ατασθαλιών και γενικώτερης διαπλοκής, ο πρώτος με την ιδιότητα του σαν δημάρχου Παραλιμνίου και αξιοποιώντας τις δυνατότητες που η θέση αυτή του παρείχε και ο δεύτερος σαν αρχιτέκτονας-μηχανικός και γιος του πρώτου, τυγχάνοντας ευνοιοκρατικής μεταχείρισης σαν επαγγελματίας, επωφελούμενος από πράξεις, ενέργειες ή παραλείψεις του Δήμου του οποίου προΐστατο ο πατέρας του. Με τα προτεινόμενα για παρουσίαση μεταγενέστερα των επίδικων δημοσιεύματα, όπως προανάφερα, επιδιώκεται η κατάδειξη της νοητικής κατάστασης και προθέσεων (quo animo) υπό τις οποίες τελούσαν οι εναγόμενοι όταν δημοσίευαν τα επίδικα. Κάτι τέτοιο είναι γενικά ομιλούντες επιτρεπτό να γίνει τόσο για τον προαναφερθέντα σκοπό, όσο και για το σκοπό της προσμέτρησης της έκτασης της κατ΄ ισχυρισμό ζημιάς που υπέστη ο εναγών, και κατ΄ επέκταση, των αποζημιώσεων. Σημειώνω βέβαια τη νομική αρχή την οποία επικαλέστηκε ο συνήγορος των εναγομένων, βασιζόμενη στην υπόθεση Finnerty v. Tipper (ανωτέρω) σύμφωνα με την οποία οι πιο πάνω σκοποί δεν ανοίγουν διάπλατα την πόρτα ώστε να μπορεί να εισαχθεί σαν μαρτυρία οποιαδήποτε άλλα δημοσιεύματα του εναγομένου που αφορούν τον ενάγοντα και θεωρούνται σαν δυσφημιστικά. ΄Ομως θα πρέπει να παρατηρήσω ότι εδώ, δεν είναι τέτοια η περίπτωση. ΄Ολα τα προτεινόμενα για παρουσίαση δημοσιεύματα περιστρέφονται γύρω από τον ίδιο κεντρικό άξονα, γύρω από το ίδιο κεντρικό θέμα, που δεν είναι άλλο παρά εκείνο που έχω νωρίτερα προσδιορίσει σαν την φύση των επίδικων δημοσιευμάτων, Εάν για παράδειγμα με τα επίδικα δημοσιεύματα καταλογίζονται σε ένα δημόσιο πρόσωπο διάφορες πράξεις η άλλες επιλήψιμες συμπεριφορές, τα μεταγενέστερα δημοσιεύματα που μπορούν να γίνουν δεκτά για τους πιο πάνω σκοπούς, δεν πρέπει να περιορίζονται μόνο στα συγκεκριμένα δείγματα συμπεριφοράς με τα οποία τυχόν ασχολούνται τα επίδικα. Εδώ, με τα επίδικα δημοσιεύματα δίδεται η γενικώτερη εικόνα κακοδιαχείρισης, μη χρηστής διοίκησης αξιοποίησης/κατάχρησης εξουσιών κλπ. Οποιοδήποτε μεταγενέστερο δημοσίευμα ασχολείται με θέματα τα οποία εμπίπτουν κάτω απ΄ αυτή την γενική κατάταξη θα μπορούσαν κατά την γνώμη μου να συνιστούν αποδεκτή μαρτυρία. Επανειλημμένα αναφέρθηκε από τον συνήγορο των εναγομένων στις παρατηρήσεις του για κάποια από τα προτεινόμενα δημοσιεύματα, ότι αυτά κατά την άποψη του δεν είναι κακόβουλα αλλά συνιστούν εύλογο σχόλιο για θέμα δημοσίου συμφέροντος. Αυτό μπορεί να είναι ορθό. ΄Ομως αυτό που εξετάζεται τώρα δεν είναι κατά πόσο τα ίδια τα προτεινόμενα δημοσιεύματα είναι κακόβουλα ή αντίθετα μπορεί να είναι δικαιολογημένα. Για σκοπούς διάγνωσης της αποδεκτότητας τους ή μη, αρκεί εδώ να διαπιστωθεί εάν και κατά πόσο αυτά τα δημοσιεύματα συνιστούν εκ πρώτης όψεως μαρτυρία η οποία θα μπορούσε να είναι διαφωτιστική στο θέμα της ύπαρξης ή μη κακοβουλίας των εναγομένων σε σχέση με τα επίδικα δημοσιεύματα. Και κατά την άποψη μου, με γνώμονα τις προαναφερθείσες νομικές αρχές, τα προτεινόμενα για παρουσίαση δημοσιεύματα προφέρονται για ένα τέτοιο σκοπό και μπορούν να γίνουν αποδεκτά σαν μαρτυρία. (Υπ.) .................................. Κ. Κληρίδης, Π.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ /ΓΙ [1] 4th Edn. Vol. 28 para. 145 [2] Halsbury´s 4th Edn. Vol. 17 par. 49, Pearson v. Lemaitre