Τραπέζης Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ ν. Χριστόφορου Γεωργίου κ.α., Αρ. Αγωγής: 6555/06, 24.3.2008

(1)/99. Ο Νόμος 134

(1)/99 περιέχει ρυθμιστικές διατάξεις για τη διαδικασία εξέτασης του εξ αποφάσεως χρεώστη αναφορικά προς την ικανότητά του να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό. Τα άρθρα 84

(1)(α) και 90

(1)του Νόμου εξακολουθούν και διατηρούν το χαρακτήρα της διαδικασίας, όπως έχει διασαφηνιστεί από τη Νομολογία με βάση τις καταργηθείσες πρόνοιες. Ο χαρακτήρας της διαδικασίας που προβλέπεται, διασαφηνίζεται στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς v. Αταλέζα Λτδ,

(1989)ΑΑΔ 686, σελ. 689: ".......... έχει ουσιαστικά ανακριτικό χαρακτήρα και αποβλέπει στην παροχή ευχέρειας στο Δικαστήριο μετά τη διεξαγωγή της αναγκαίας έρευνας σχετικά με τα μέσα του χρεώστη να αποφασίσει κατά πόσο είναι σε θέση να αποπληρώσει με δόσεις το χρέος του. Η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή εξ αποφάσεως χρέους με δόσεις, μετά τον προσδιορισμό των μέσων του χρεώστη, συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειάς του για αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας καθώς και τη μόρφωση των παιδιών και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη». Και στη συνέχεια, στις σελίδες 689-670: "Αφού διαπιστωθεί μετά από συνεκτίμηση των πόρων και των αναγκών του χρεώστη, ότι ο χρεώστης είναι σε θέση να αποπληρώσει το χρέος του με δόσεις ο επακριβής καθορισμός του ποσού επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου". Αρκεί να αναφέρω πως τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη, όπως έχουν ήδη αποκρυσταλλωθεί με σαφήνεια, σε σειρά αποφάσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου, εξακολουθούν να διατηρούνται και να αποτελούν δεσμευτική καθοδήγηση και πηγή κατεύθυνσης σε υποθέσεις όπως η παρούσα (βλ. Μιχαήλ ν. Λαϊκής Τράπεζας Χρηματοδοτήσεις Λτδ,

(1993)1 ΑΑΔ 812, και Gesico Photographic Ltd v. U.K. Video Art Co Ltd,

(1991)1 AAΔ 134). Χωρίς δε εδώ να αποσκοπείται η εξαντλητική απαρίθμηση των κριτηρίων, ως τέτοια είναι το εισόδημα του χρεώστη και οι εύλογες προσωπικές και οικονομικές του ανάγκες. Δεν εκδίδεται διαταγή για πληρωμή του χρέους με μηνιαίες δόσεις, εάν η διαταγή αυτή επηρεάζει τη δυνατότητα του χρεώστη να αντιμετωπίζει βασικές ανάγκες του ιδίου και της οικογένειάς του. Το Δικαστήριο διατάσσει την πληρωμή ποσού το οποίο αποτελεί περίσσευμα, αφού αφαιρεθεί εύλογο ποσό, που είναι αναγκαίο για τη συντήρηση του χρεώστη και των εξαρτημένων του, (βλ. σχετικά και το άρθρο 90

(1)του Νόμου 134

(1)/99). Ο καθ' ου η αίτηση δεν καταχώρισε ένσταση αλλά εξετάστηκε τόσο από τη δικηγόρο των αιτητών όσο και από το Δικαστήριο. Ήταν και η μόνη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια το Δικαστήριο θα πρέπει, αν την κρίνει αξιόπιστη να βασιστεί σε αυτή, χωρίς όμως να αποκλείεται από του να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα, στη βάση των γεγονότων όπως έχουν καταδειχθεί προς ικανοποίησή του (βλ. Petsas v. Demetriadou,

(1971)1 AAΔ

1. Η μαρτυρία του, που να σημειωθεί παρουσιάστηκε χωρίς δικηγόρο μπορεί να συνοψιστεί στα ακόλουθα. Εργάζεται ως έκτακτος στο Τμήμα Δασών εδώ και τρία χρόνια με μηνιαίες καθαρές απολαβές €874,59 σύμφωνα με το πιστοποιητικό απολαβών, Τεκμήριο 3, που κατάθεσε. Διαμένει σε ιδιόκτητο σπίτι στο χωριό Παλαιομέτοχο και είναι παντρεμένος, πατέρας πέντε παιδιών εκ των οποίων τα τρία είναι ανήλικα και παίρνει, σύμφωνα με το Τεκμήριο 4, επίδομα πολυτέκνου €413,
2. Για την ανήλικη κόρη του που παρουσιάζει προβλήματα υγείας κατάθεσε διάφορα ιατρικά πιστοποιητικά σύμφωνα με τα οποία πάσχει από σκολίωση και υπέστη στο παρελθόν εγχείρηση στο ΚΑΤ Αθηνών. Εξήγησε επίσης ότι η Δημοκρατία κατέβαλε ένα ποσό για τα έξοδα εγχείρησης, μέρος των οποίων επέστρεψε πίσω και επιπλέον επιβαρύνθηκε τα έξοδα μεταβάσεως και διαμονής στην Αθήνα για τον ίδιο και τη σύζυγό του. Ήδη μετέβηκαν δύο φορές στην Αθήνα και θα απαιτηθεί να πάνε ακόμη μία φορά. Σε ερωτήσεις τόσο της δικηγόρου των αιτητών όσο και του Δικαστηρίου δεν ήταν σε θέση να καθορίσει τα έξοδα συντήρησης και διατροφής του ιδίου και της οικογένειάς του, δεχόμενος όμως ότι συνεισφέρει και η σύζυγός του στα κοινά έξοδα, η οποία εργάζεται και έχει εισόδημα £
3. Δεν έχει ασφάλεια ζωής και δεν καπνίζει. Έχει η σύζυγός του ένα αυτοκίνητο το οποίο ως διεφάνη αγοράσθη με το σύστημα της χρηματοδότησης και το οποίο εξόφλησε από δάνειο το οποίο έκανε στη ΣΠΕ Κοκκινοτριμιθιάς. Το αυτοκίνητο το χρησιμοποιά και ο ίδιος και για τη διακίνηση απαιτούνται 20-25 ευρώ την εβδομάδα. Τα Σαββατοκυρίακα πηγαίνει καφενείο και το μόνο έξοδό του είναι ένας καφές. Σε ερωτήσεις της δικηγόρου των αιτητών σε σχέση με την ένδυση και υπόδηση των παιδιών του ανέφερε ότι ξοδεύει ένα ποσό περίπου €120 δύο-τρεις φορές το χρόνο αλλά και αυτό εξαρτάται από την οικονομική του κατάσταση γιατί λόγω των χρεών του δυσκολεύεται. Έχει κινητό τηλέφωνο για το οποίο ξοδεύει περίπου €10 το μήνα. Παρουσίασε επιστολή της Αρχής Ηλεκτρισμού Κύπρου για καθυστερημένο οφειλόμενο ποσό €200,
4. Παρουσίασε επίσης επιστολή για καθυστερημένες οφειλές στην υδατοπρομήθεια του χωριού του ανερχόμενες στο ποσό των €285,
5. Παρουσίασε τέλος διάφορα έγγραφα της ΣΠΕ Κοκκινοτριμιθιάς, του Στ. Ιδιωτ. Εργατοϋπ. Κύπρου (ΣΥΤΙΕΚ) καθώς και κατάσταση υπολοίπου λογαριασμού της Τράπεζας Κύπρου. Να προσθέσω επίσης ότι παρουσίασε ακόμα κάποια έγγραφα στα οποία δεν φαίνεται σε ποιο τραπεζικό ή συνεργατικό οργανισμό οφείλονται αλλά ούτε και ο ίδιος ήταν σε θέση να δώσει κάποιες εξηγήσεις ή περαιτέρω διευκρινίσεις. Σημειώνω ότι ορισμένα εξ αυτών αφορούν τη σύζυγό του και όχι τον ίδιο. Στο σημείο αυτό να αναφέρω ως γενική παρατήρηση ότι ο καθ΄ ου η αίτηση δεν ήταν σε θέση να δώσει στοιχεία τόσο για τα δάνειά του όσο και για τα γενικά έξοδα της οικογένειάς του. Επίσης δεν ήταν σε θέση να δώσει εξηγήσεις πότε επακριβώς έγιναν τα δάνεια ούτε και τι ακριβώς αφορούσαν. Εν πάση περιπτώσει, συνάγεται πάντως από όσα τουλάχιστον μπορούν να διαφανούν από αυτά που γενικώς και αορίστως κατέθεσε στο Δικαστήριο, πως κάποια δάνεια έγιναν για εξόφληση του αυτοκινήτου, άλλα για επιδιόρθωση του σπιτιού τους και άλλα για να βοηθήσουν την κόρη τους που κτίζει σπίτι. Το ποσό που παίρνει ως επίδομα πολυτέκνου πηγαίνει κατευθείαν στα χρέη αυτά. Επίσης σύμφωνα με τη μαρτυρία του πληρώθηκαν και κάποια χρέη της συζύγου του, ενώ κάποιο ποσό προοριζόταν για κάποια δουλειά που θα έκαμνε την οποία μετά έκλεισε. Για το δάνειο της ΣΠΕ Κοκκινοτριμιθιάς συνάγεται ότι αυτό συνήφθη μετά την έκδοση της υπό κρίση δικαστικής απόφασης. Προστίθεται τέλος ότι δεν έχει κανένα δικαστικό διάταγμα μηνιαίων πληρωμών εναντίον του. Ήταν επ΄ αυτής της μαρτυρίας που η κα Ναθαναήλ εισηγήθηκε ότι ο καθ΄ ου η αίτηση είναι σε θέση να καταβάλλει ένα ποσό ύψους £100 ή το αντίστοιχο σε ευρώ το μήνα, σε αντίθεση με τον καθ΄ ου η αίτηση που επανέλαβε ότι αδυνατεί να καταβάλει οποιοδήποτε ποσό. Έχω ενδιατρίψει στα διάφορα έγγραφα που κατέθεσε ο καθ΄ ου η αίτηση καθόσον αφορά τα χρέη του. Ως έχει λεχθεί δεν ήταν σε θέση να δώσει σαφή στοιχεία και ξεκάθαρες απαντήσεις ως προς το πότε έγιναν και τι ακριβώς αφορούσαν. Το ερώτημα βέβαια είναι κατά·πόσο μπορούν να ληφθούν υπόψη στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας. Μελέτη των εγγράφων αυτών αλλά και έχοντας υπόψη μου και τη μαρτυρία του καθ΄ ου η αίτηση αναδεικνύει ότι κάποια από τα δάνεια για τα οποία καταβάλλει δόσεις είναι μεταγενέστερα του εξ αποφάσεως χρέους του. Φως επί του θέματος των μεταγενέστερων χρεών ρίχνει η υπόθεση Κλεοβούλου ν. Μινέρβα Ασφαλιστική Εταιρεία Λτδ,

(2005)1 ΑΑΔ. 207. Επί ακριβώς του ίδιου θέματος λέχθηκε το εξής : " Κύριο ζήτημα, που απασχόλησε στην έφεση, είναι κατά πόσο οι υποχρεώσεις, που δημιουργήθηκαν μεταγενέστερα της έκδοσης της δικαστικής απόφασης, θα πρέπει να συνυπολογιστούν. Ορθά δεν συνυπολογίστηκαν." Ανάλογη προσέγγιση έγινε και στην υπόθεση Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν. Κωνσταντίνου,

(2000)1 ΑΑΔ 1034, που υπεδείχθη ότι η υστερογενής σύναψη χρέους δεν λαμβάνεται υπόψη, γιατί κάτι τέτοιο θα ήταν αντινομικό και θα μπορούσε να προβληθεί σε κάθε περίπτωση ως δικαιολογία για αδυναμία πληρωμής. Ακόμα και η ύπαρξη κινητού τηλεφώνου είναι έξοδο που δεν αναγνωρίζεται από τη νομολογία, ότι συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στις απαραίτητες ανάγκες της ζωής. (Μιχαήλ κ.ά ν. Σκορδή,

(2005)1 ΑΑΔ. 64). Έτσι και στην βάση των πιο πάνω αρχών τα δάνεια που σύναψε ο καθ' ου η αίτηση και που είναι μεταγενέστερα του εξ αποφάσεως χρέους του δεν μπορούν να συνυπολογιστούν και να ληφθούν υπόψη. Παρόλο που απο την μιά ο καθ΄ ου η αίτηση δεν ήταν σε θέση να δώσει εξηγήσεις και στοιχεία για τα έξοδα συντήρησης και διατροφής του ιδίου και της οικογένειάς του, από την άλλη δεν μπορώ να παραγνωρίσω ότι συντηρεί τρία ανήλικα παιδιά και ότι υπάρχουν και κάποια δάνεια προγενέστερα της υπό κρίση δικαστικής απόφασης, έστω και αν δεν υπάρχουν δικαστικά διατάγματα μηνιαίων πληρωμών εναντίον του. Μια ένδειξη, τουλάχιστον, κάποιου μέρους των εξόδων του καθ' ου η αίτηση μπορεί να συναχθεί από τους λογαριασμούς υδατοπρομήθειας και ηλεκτρισμού. Έχοντας υπόψη μου ότι πρόκειται για πολυμελή οικογένεια τα πιο πάνω ποσά που αναφέρθηκαν στους λογαριασμούς που προσκόμισε κρίνω ότι δικαιολογούνται. Λαμβάνω επίσης υπόψη μου το εισόδημα του καθ΄ ου η αίτηση καθώς και όσα γενικώς ανέφερε για την ευρύτερη οικονομική του κατασταση. Όπως έχει υποδειχθεί στην πιο πάνω υπόθεση Εθνική Τράπεζα: "Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Με αυτά θέλουμε να τονίσουμε ότι τα προβλεπόμενα από το νόμο μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους-δικαίου." Έχοντας υπόψη μου το σύνολο της μαρτυρίας του, κρίνω ότι η περίπτωση του καθ' ου η αίτηση δεν μπορεί να ενταχθεί στις απόλυτα εκείνες δικαιολογημένες περιπτώσεις που υπάρχει πλήρης αδυναμία καταβολής κάποιου ποσού προς αποπληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους του. Είναι συνεπώς η κρίση και η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο καθ ου η αίτηση είναι σε θέση να καταβάλλει ένα μικρό, έστω, ποσό, το οποίο και καθορίζω στα €30 μηνιαίως. Εκδίδεται συνεπώς διάταγμα εναντίον του καθ΄ ου η αίτηση 2, για πληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις €30.- έκαστης. Η πρώτη δόση θα πληρωθεί την 1.5.2008 και μετά, την πρώτη ημέρα κάθε επόμενου μήνα, μέχρι την πλήρη εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους ή μέχρι άλλης νεώτερης διαταγής. Επειδή στο σώμα της αίτησης επιζητείται διάταγμα αποκοπής της δόσης από το μισθό του καθ΄ ου η αίτηση εκδίδεται διαταγή όπως το πιο πάνω ποσό αποκόπτεται από τον εργοδότη του, Κυπριακή Δημοκρατία, Γενικό Λογιστήριο, Ωρομίσθιο Κυβερνητικό Προσωπικό, αρ. κοιν. ασφαλίσεων 359418 και αρ. ταυτότητας 589994. Τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα και επιδικάζονται εναντίον του καθ΄ ου η αίτηση 2, τα οποία και να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή. (Υπ.) Ν. Γιαπανάς, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο