Κώστα Κωνσταντίνου ν. Islandex Constructions Ltd, Αρ. Αγωγής: 4423/01, 27 Μαρτίου, 2008 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2008:A64 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Ν. Σταύρου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4423/01 Μεταξύ: Κώστα Κωνσταντίνου Ενάγοντος και Islandex Constructions Ltd Εναγόμενης ----------------------------- 27 Μαρτίου, 2008 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Χρ. Θεοδώρου για Λ. Παπαφιλίππου & Σία. Για την Εναγόμενη: κ. Α. Δανός. Α Π Ο Φ Α Σ Η Οι έγγραφές προτάσεις Σύμφωνα με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς του ενάγοντος, στις 3.3.2000 συμφώνησε με την εναγομένη εταιρεία όπως η τελευταία αναλάβει την κατασκευή πισίνας στην αυλή της οικίας του που βρίσκεται στην οδό Ιοκάστης 3 στα Λατσιά έναντι του συνολικού ποσού των £7.830,00 σεντ. Στα πλαίσια της εν λόγω συμφωνίας, ο ενάγων, στις 10.3.2000 κατέβαλε στην εναγόμενη ως προκαταβολή το ποσό των £2.349,00 σεντ Ήταν ρητός και/ή σιωπηρός όρος της συμφωνίας ότι η πισίνα θα ήταν άριστης ποιότητας και προδιαγραφών και ότι η όλη κατασκευή θα εκτελείτο με επαγγελματικό τρόπο. Περαιτέρω ήταν ρητός και/ή σιωπηρός όρος και εν πάση περιπτώσει η συμφωνία υπεγράφη υπό τη ρητή διαβεβαίωση της εναγόμενης ότι η πισίνα θα παραδιδόταν έτοιμη προς χρήση την 31.5.
- Κατά παράβαση των συμφωνηθέντων η παράδοση της πισίνας καθυστερούσε με αποτέλεσμα η εναγόμενη να ζητήσει και να της δοθούν από τον ενάγοντα δύο διαδοχικές παρατάσεις, η πρώτη λήγουσα την 30.6.2000 και η δεύτερη την 31.7.
- Παρόλα ταύτα η παράδοση δεν έγινε με αποτέλεσμα ο ενάγων περί τα τέλη Ιουλίου του 2000 να προειδοποιήσει την εναγόμενη ότι αν η πισίνα δεν παραδιδόταν μέχρι τις 6.8.2000 θα προχωρούσε στον τερματισμό της συμφωνίας. Πράγματι η εναγόμενη απέτυχε να παραδώσει την πισίνα μέχρι τις 6.8.2000 με αποτέλεσμα ο ενάγων, με επιστολή του ημερ. 9.8.2000, να τερματίσει την εν λόγω συμφωνία και να απαιτήσει την επιστροφή της καταβληθείσας προκαταβολής των £2.349,00 σεντ. Περαιτέρω ο ενάγων διαπίστωσε ότι η πισίνα μέχρι του σημείου κατασκευής της δεν πληρούσε τις προδιαγραφές και/ή όρους της συμφωνίας ημερ. 3.3.2000 και γενικά αφίστατο της ποιότητας που θα ανέμενε ένας αγοραστής από επαγγελματία κατασκευαστή πισίνων. Ως αποτέλεσμα τούτου ο ενάγων αναγκάστηκε να αναθέσει την εξ υπαρχής κατασκευή νέας πισίνας, ιδίων προδιαγραφών, σε άλλη εταιρεία καταβάλλοντας για τον σκοπό αυτό το ποσό των £11.770,00 σεντ. Ως απότοκο της παράβασης των συμφωνηθέντων από πλευράς εναγόμενης, ο ενάγων υπέστη συνολική ζημιά ανερχόμενη σε £6.289,00 σεντ (ήτοι £2.349.00 σεντ ως η καταβληθείσα προκαταβολή συν £3.940,00 σεντ ως το κόστος κατασκευής της νέας πισίνας [£11,770,00 σεντ] μείον το κόστος κατασκευής της πισίνας βάσει της συμφωνίας με την εναγόμενη [£7,830 σεντ] ). Αυτό το ποσό το διεκδικεί μετά τόκων και εξόδων. Οι δικογραφημένες θέσεις της εναγόμενης είναι εκ διαμέτρου αντίθετες. Δέχεται τα περί συμφωνίας ημερ. 3.3.2000 με τον ενάγοντα αλλά αρνείται κατηγορηματικά ότι υπήρξε από μέρους της καθυστέρηση ή κακοτεχνίες στην κατασκευή της πισίνας. Σε ότι αφορά τον χρόνο κατασκευής της πισίνας συμφωνήθηκε όπως συμβαδίζει με τη γενικότερη πορεία των κατασκευαστικών έργων της οικίας του ενάγοντος που τότε βρισκόταν υπό ανέγερση. Στην πράξη η κατασκευή της πισίνας όντως καθυστερούσε αλλά τούτο οφειλόταν αποκλειστικά στην αθέτηση των συμβατικών υποχρεώσεων του ενάγοντος, όπως ήταν η μη μεταφορά νερού, η μη μετακίνηση μεγάλων όγκων χωμάτων και ο περιορισμένος χώρος. Σε ότι αφορά την ποιότητα των έργων, καμία κακοτεχνία δεν υπήρχε. Η δε διαταγή του ενάγοντος να τερματίσει η εναγόμενη τις εργασίες της ήταν αυθαίρετη και αντισυμβατική με αποτέλεσμα η τελευταία να υποστεί συνολική ζημιά £3.632,00 σεντ (κατά την ακρόαση μειώθηκε σε £3.287,00 σεντ), που ήταν το κόστος των ήδη εκτελεσθεισών εργασιών [£5.981,00 σεντ] μείον το ποσό της καταβληθείσας προκαταβολής [£2.349,00 σεντ]. Αυτό το ποσό μετά τόκων και εξόδων το ανταπαιτεί. Η ακροαματική διαδικασία Η απαίτηση και ανταπαίτηση συνεκδικάστηκαν. Στη διεξαχθείσα ακροαματική διαδικασία κατέθεσαν συνολικά έξι μάρτυρες. Ο ενάγων (Μ.Ε.1) που κατέθεσε εφ' όλης της ύλης, πλην των πολύ εξειδικευμένων τεχνικών ζητημάτων, υιοθετώντας μάλιστα και γραπτό κείμενο ως μέρος της κυρίως του εξέτασης (τεκμήριο 1). Ο Χαράλαμπος Παπαδόπουλος (Μ.Ε.2), πολιτικός μηχανικός της εταιρείας EARTHMATRIX Geotechnical & Materials Engineers Ltd ο οποίος ως πραγματογνώμονας υιοθέτησε και εξήγησε το περιεχόμενο γραπτής επιστημονικής έκθεσης (τεκμήριο 5) που αφορά τις κατ' ισχυρισμό κακοτεχνίες στην πισίνα που κατασκεύαζε η εναγόμενη εταιρεία. Η Λουΐζα Νικολάου (Μ.Ε.3), εσωτερικός νομικός σύμβουλος της εταιρείας AQUAMASTERS Water & Environmental Engineering Ltd που κατέθεσε στο Δικαστήριο κατάσταση λογαριασμού (τεκμήριο 7) του ενάγοντος μετά της εν λόγω εταιρείας. Ο Άντρος Τρίχας (Μ.Ε.4) που κατά τον ουσιώδη χρόνο εργαζόταν στην εταιρείας AQUAMASTERS. O Μ.Ε.4 υπέγραψε για λογαριασμό της εν λόγω εταιρείας την προσφορά (τεκμήριο 6) που έγινε αποδεκτή από τον ενάγοντα για την κατασκευή νέας πισίνας και η οποία κατατέθηκε στο Δικαστήριο ως τεκμήριο από τον ίδιο τον ενάγοντα. Πέραν τούτου ο Μ.Υ.1, χωρίς να είχε παρουσιαστεί μέχρις εκείνο το στάδιο ο Μ.Ε.4, κατάθεσε μια γραπτή του δήλωση, στην οποία αναφέρεται ότι οι προδιαγραφές των δύο πισίνων δεν ήταν οι ίδιες (τεκμήριο 11). Έτσι κατόπιν σχετικού αιτήματος ο κ. Τρίχας κλήθηκε για σκοπούς αντεξέτασης βάσει του άρθρου 26
(1)και
(2)του Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ.
- Ο διευθυντής της εναγόμενης εταιρείας, Κώστας Χ' Νικολάου (Μ.Υ.1) που επίσης κατέθεσε εφ' όλης της ύλης, περιλαμβανομένης και της τεχνικής πτυχής της υπόθεσης. Ο μάρτυρας αυτός επίσης υιοθέτησε γραπτό κείμενο ως μέρος της κυρίως του εξέτασης (τεκμήριο 8). Τέλος ο Ανδρέας Μαυροιάκωβος (Μ.Υ.2) ο οποίος ασχολείται με τη μεταφορά νερού. Η μαρτυρία του σκοπούσε στο να ενισχύσει τους ισχυρισμούς του Μ.Υ.1 ότι ο ίδιος αναγκάστηκε να μεριμνήσει για την επιτόπια μεταφορά νερού. Πέραν των αναφερθέντων προσώπων και τεκμηρίων κατατέθηκαν στο Δικαστήριο σε διάφορα στάδια και τα ακόλουθα τεκμήρια: Η προσφορά-συμφωνία ημερ. 3.3.2000 μεταξύ των μερών (τεκμήριο 2). Η επιστολή τερματισμού της συμφωνίας ημερ. 9.8.2000 (τεκμήριο 3). Η απόδειξη είσπραξης του ποσού των £2.349,00 ως προκαταβολή (τεκμήριο 4). Σχέδιο των προδιαγραφών της πισίνας που δόθηκε από την εναγόμενη στον ενάγοντα (τεκμήριο 9) και μια φωτογραφία της χάραξης της πισίνας (τεκμήριο 10). Ενώπιον του Δικαστηρίου υπάρχουν και οι εκατέρωθεν θέσεις και επιχειρηματολογία των δικηγόρων των μερών. Ο καθένας με διαφορετική θεώρηση της δοθείσας μαρτυρίας (χωρίς όμως ιδιαίτερη αναφορά σε νομικές αρχές), υποστήριξε την ορθότητα των θέσεων του δικού του πελάτη. Κάποιες εφαρμοστέες νομικές αρχές Το πιο πάνω σκηνικό συνθέτει εν πολλοίς το πλαίσιο βάσει του οποίου το Δικαστήριο καλείται να επιλύσει την ανακύπτουσα διαφορά. Προτού ασχοληθώ με την αξιολόγηση της μαρτυρίας και καταλήξω σε συγκεκριμένα ευρήματα επί του προκειμένου, είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσει ένα νομικό ζήτημα που άπτεται του δικαίου των συμβάσεων. Το ζήτημα αυτό είναι συνυφασμένο με την όλη διαφορά και έτσι η εκ των προτέρων αποσαφήνιση του θα βοηθήσει πιστεύω στην καλύτερη κατανόηση των όσων θα ακολουθήσουν. Στην παράγραφο 4 της Έκθεσης Απαιτήσεως λοιπόν, ο ενάγων ισχυρίζεται ότι ήταν ρητός και/ή εξυπακουόμενος όρος της συμφωνίας και/ή η συμφωνία υπεγράφη υπό τη ρητή διαβεβαίωση ότι η πισίνα θα παραδιδόταν έτοιμη προς χρήση την 31.5.
- Στην πραγματικότητα όμως δεν συμβαίνει τίποτε από τα πιο πάνω. Στην συμφωνία ημερ. 3.3.2000 (τεκμήριο 2) δεν προσδιορίζεται συγκεκριμένη ημερομηνία παράδοσης. Αρά ρητός όρος δεν υπάρχει. Ούτε βέβαια και εξυπακουόμενος όρος υπάρχει. Εξυπακουόμενοι ή σιωπηροί όροι όπως λέγονται κάποτε υπάρχουν για ζητήματα που άπτονται της αποτελεσματικής και ορθολογιστικής εφαρμογής μιας συμφωνίας και που απορρέουν κατά κανόνα από την Πρακτική, από Έθιμο ή από Νομοθέτημα. Η συμπερίληψη εξυπακουόμενου όρου συνιστά εξαιρετικό μέτρο και δύναται να γίνει μόνο εφόσον κρίνεται απαραίτητη για την πρόσδοση εμπορικής δραστικότητας (business efficiency) στη συμφωνία (βλ. Δημοκρατία v. Μουξούρη κα
(1990)1 Α.Α.Δ. 134 και Bauer v. Δ. Ηροδότου & Υιών Λτδ
(1994)1 Α.Α.Δ. 325). Δεν νοείται να υπάρχει εξυπακουόμενος όρος που να προσδιορίζει συγκεκριμένη ημερομηνία παράδοσης. Αν τα μέρη επιθυμούσαν η ημερομηνία παράδοσης να ήταν όρος και μάλιστα ουσιώδης όρος (condition) της συμφωνίας, όφειλαν να τη συμπεριλάβουν ρητά στη συμφωνία τους, ως παρεμπιπτόντως συμβαίνει στη συμφωνία με την Aquamasters (τεκμήριο 6) όπου υπάρχει ρητός όρος ότι η πισίνα θα παραδοθεί τον Σεπτέμβριο του 2000. Σε ότι αφορά τη θέση για εκ των προτέρων διαβεβαίωση, εκείνο το οποίο μπορεί να επισημανθεί είναι πως, ακόμα και αν δόθηκε τέτοια διαβεβαίωση δεν είναι δεσμευτική και βεβαίως δεν αποτελεί μέρος της συμφωνίας των μερών. Στη Maison Jenny Ltd v. Krashias Footwear Industry Ltd
(2002)1Β A.Α.Δ. 1155 επισημάνθηκε πως δεν επιτρέπεται οποιαδήποτε αναφορά σε διαπραγματεύσεις των μερών που προηγήθηκαν, ούτε και σε υποκειμενικές τους προθέσεις. Παρομοίως στην Royal Ris Ltd v. Δήμος Λάρνακας
(2005)1(Β) Α.Α.Δ. 1149 λέχθηκε πως όπου υπάρχουν έγγραφες συμφωνίες ή πρόθεση των μερών συνάγεται και εξάγεται από τις συμφωνίες αυτές. Από τα πιο πάνω λοιπόν προκύπτει πως αρχικά δεν υπήρχε συμβατική ημερομηνία παράδοσης της πισίνας προς χρήση. Σε τέτοιες περιπτώσεις σύμφωνα με το σύγγραμμα Keating on Building Contracts, 5η έκδοση, σελ. 218, κάτω από τον υπότιτλο "Time for completion", υπάρχει εξυπακουόμενος όρος ότι η παράδοση θα γίνει "εντός ευλόγου χρόνου". Το τι αποτελεί "εύλογος χρόνος" καθορίζεται από τα γεγονότα της κάθε υπόθεσης εξεταζόμενα υπό το πρίσμα των περιστάσεων που υφίσταντο κατά τον ουσιώδη χρόνο, πλην των περιστάσεων που ήταν υπό τον έλεγχο του εναγομένου. Με άλλα λόγια πρόσωπο που οφείλει να παραδώσει εντός ευλόγου χρόνου εκπληρώνει την υποχρέωση του ακόμα και αν υπήρξε καθυστέρηση, νοουμένου ότι αυτή η καθυστέρηση αποδίδεται σε αιτίες πέραν του ελέγχου του και ο ίδιος δεν ενήργησε ούτε αμελώς ούτε και παράλογα. Τούτου λεχθέντος ακόμα και σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει εξ αρχής συμβατική ημερομηνία παράδοσης, είναι δυνατό ο εργοδότης να επιδώσει γραπτή ειδοποίηση απαιτώντας παράδοση μέχρι μιας συγκεκριμένης ημερομηνίας. Σε τέτοια περίπτωση και νοουμένου ότι η καθορισθείσα ημερομηνία παράδοσης δεν είναι παραλόγως σύντομη, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις παραμέτρους του ζητήματος, αν ο εργολάβος αποτύχει να παραδώσει μέχρι την καθορισθείσα ημερομηνία, τότε ο εργοδότης μπορεί να θεωρήσει τη συμφωνία λήξασα και να εκδιώξει τον εργολάβο από το εργοτάξιο (βλ. Keating on Building Contracts (ανωτέρω), σελ.221). Αξιολόγηση της μαρτυρίας Έχοντας κατά νου λοιπόν τα πιο πάνω προχωρώ με την αξιολόγηση της μαρτυρίας. Η αξιολόγηση είναι εγχείρημα λεπτό και δύσκολο. Δεν υπάρχουν εκ προοιμίου ειλικρινείς και ανειλικρινείς μάρτυρες έτσι ώστε να διαχωριστούν οι μεν από τους δε και εύκολα να εξαχθούν συμπεράσματα. Ούτε και η αλήθεια είναι αποκλειστικό προνόμιο του οποιουδήποτε. Όλοι, επί ίσοις όροις, κρίνονται από τη συμπεριφορά και τον λόγο που εκφέρουν από το εδώλιο του μάρτυρα. Για επιτέλεση του έργου της αξιολόγησης, το Δικαστήριο επιστρατεύει τις εμπειρίες και την πείρα του και εφαρμόζει καθιερωμένες από τη νομολογία αρχές αξιολόγησης. Ο Μ.Ε.1, ο ενάγων δηλαδή, μου προξένησε γενικά καλή εντύπωση. Ήταν σταθερός και ευθύς στις τοποθετήσεις του, εξιστορώντας τα γεγονότα χωρίς αμφιταλαντεύσεις και υπεκφυγές, πείθοντας έτσι ότι ο γενικός κορμός του λόγου του ήταν ατόφιος και αυθεντικός. Ως προκύπτει από την προηγηθείσα νομική ανάλυση, κακώς ο ενάγων θεώρησε ότι η συμβατική ημερομηνία παράδοσης ήταν η 31.5.2000. Ωστόσο δέχομαι ότι έδωσε δύο μηνιαίες παρατάσεις στην εναγόμενη για να παραδώσει την πισίνα, δηλαδή μέχρι την 30.6.00 και 31.7.00 αντίστοιχα και ότι στη συνέχεια προειδοποίησε την εναγόμενη ότι η καταληκτική ημερομηνία για παράδοση θα ήταν η 6.8.2000. Με τις δύο παρατάσεις και την καταληκτική γραπτή προειδοποίηση, που αθροιστικά καλύπτουν μια περίοδο πέραν των 9 εβδομάδων (μια καθ' όλα λογική υπό τις περιστάσεις περίοδος για παράδοση της πισίνας), κατέστησε την 6.8.2000 ως δεσμευτικό ουσιώδη όρο για παράδοση της πισίνας. Η αποτυχία συνεπώς της εναγομένης να συμμορφωθεί με την πιο πάνω προθεσμία, νομιμοποιούσε τον ενάγοντα να τερματίσει τη συμφωνία αποστέλλοντας την επιστολή (τεκμήριο 3). Παρενθετικά να σημειώσω πως για την επιστολή αυτή έπραξε ότι μπορούσε προκειμένου να έρθει σε γνώση της εναγομένης, αποστέλλοντας την τόσο με συστημένο ταχυδρομείο όσο και με τηλεομοιότυπο. Στην εν λόγω επιστολή ως διεύθυνση της εναγόμενης αναγράφεται η οδός Λαπήθου 9, Κάτω Λακατάμεια που είναι η ίδια διεύθυνση που αναγράφεται και στη συμφωνία (τεκμήριο 2). Η ορθότητα της διεύθυνσης αυτής δεν αμφισβητήθηκε από πλευράς εναγόμενης. Στην Πίττα v. Γ & Β Χατζηδημοσθένους
(2004)1(Γ) Α.Α.Δ. 1895 αποφασίστηκε πως όποτε αποδειχθεί πως έχει ταχυδρομηθεί επιστολή που δεν έχει επιστραφεί από το ταχυδρομείο, τεκμαίρεται ότι το πρόσωπο προς το οποίο απευθύνεται την έχει παραλάβει. Αυτό το τεκμήριο στην προκειμένη περίπτωση, έστω και αν στην πράξη η εναγόμενη δεν προσήλθε στο ταχυδρομείο για να παραλάβει την επιστολή, υφίσταται ένεκα της απόδειξης επιτυχούς αποστολής του τηλεομοιότυπου, που αποτελεί αναπόσπαστο μέρους του τεκμηρίου 4. Ως εκ τούτου βρίσκω ότι η συμφωνία όντως τερματίστηκε με την επιστολή (τεκμήριο 3). Απ' εκεί και πέρα δέχομαι ότι η κύρια ευθύνη για την καθυστέρηση βαρύνει την εναγόμενη. Δεν αποκλείω βεβαίως να υπήρξε και κάποια ολιγωρία από μέρους του ενάγοντος, όπως για παράδειγμα στη μεταφορά νερού, όχι όμως τέτοιας έκτασης και σημασίας που να τροχοπεδούσε ή να παρεμπόδιζε την απρόσκοπτη συνέχιση του έργου, αν υπήρχε πραγματική βούληση από πλευράς εναγόμενης. Τέλος δέχομαι ότι ο ενάγων απευθύνθηκε προς άλλη εταιρεία για την κατασκευή πισίνας, όχι όμως πως κατέβαλε ποσό £11.770,00 σεντ. Ένας τέτοιος, σπουδαίας σημασίας για την υπόθεση ισχυρισμός, θα έπρεπε να αποδειχθεί με αυστηρότητα και όχι με μια γενικόλογη προφορική αναφορά. Ο ενάγων δεν ήταν καν σε θέση να παρουσιάσει απόδειξη πληρωμής αυτού του ποσού και τούτο παρά το γεγονός ότι, από τότε που φέρεται να το κατέβαλε είχε κατά νου να το διεκδικήσει δικαστικώς έχοντας ήδη αποστείλει προς την εναγόμενη την επιστολή (τεκμήριο 3). Βέβαια προς επίρρωση αυτού του ισχυρισμού κλήθηκε η Μ.Ε.3, η μαρτυρία της οποίας όμως, για λόγους που θα εξηγηθούν στη συνέχεια δεν μπορεί να διαδραματίσει αυτό το ρόλο. Υπό την πιο πάνω επιφύλαξη λοιπόν αποδέχομαι τη μαρτυρία του ενάγοντος. Ο Μ.Ε.2 κατέθεσε ως ειδικός πραγματογνώμονας. Ένας τέτοιος μάρτυρας πέραν από αξιόπιστος και κατάλληλα καταρτισμένος θα πρέπει με τη μαρτυρία του να εφοδιάσει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά εχέγγυα έτσι ώστε να μπορέσει, εφαρμόζοντας αυτά τα εχέγγυα, να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη και αυτοτελή γνώμη επί του επίμαχου ζητήματος (βλ. Davie v. Edinborough Magistrates [1953] JC 34, Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1(B) A.A.Δ. 746, Πέγκερος v. Δημοκρατίας
(1995)2 Α.Α.Δ. 143, Χ"Δημητρίου v. Δημοκρατίας
(1998)2 Α.Α.Δ. 104 και Cybarco Ltd v. Kovascik
(2001)1 Α.Α.Δ. 2013). Έχοντας κατά νου τις πιο πάνω αρχές, βρίσκω πως ο Μ.Ε.2 από πλευράς πείρας και προσόντων (ακαδημαϊκών και επαγγελματικών) ήταν κατάλληλα καταρτισμένος για να καταθέσει ως ειδικός πραγματογνώμονας στον τομέα που κλήθηκε να το πράξει. Απ' εκεί και πέρα η μαρτυρία του ήταν τεκμηριωμένη, λεπτομερής και πειστική καταδεικνύοντας με απόλυτα επιστημονικό τρόπο πως όντως υπήρχαν στην πισίνα τα ελαττώματα και κακοτεχνίες που αναφέρονται στην έκθεση (τεκμήριο 5) και τα οποία ανέλυσε και εξήγησε περαιτέρω κατά τη μαρτυρία του. Δεν υπέπεσε σε αντιφάσεις, απαντώντας κάθε ερώτηση που του υποβλήθηκε με ευθύτητα και σιγουριά, πείθοντας έτσι πως πέρα από πραγματογνώμονας ήταν και μάρτυρας της αλήθειας. Δεν έχω κανένα δισταγμό να αποδεχθώ τη μαρτυρία του και να σχηματίσω ανεξάρτητη, αυτοτελή άποψη επί των επίμαχων ζητημάτων, στηριζόμενος στα όσα ο μάρτυρας κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Η Μ.Ε.3 ήταν μια μάρτυρας που κλήθηκε από πλευράς ενάγοντος για να αποδείξει ή εν πάση περιπτώσει για να συμβάλει στην απόδειξη του ισχυρισμού για πληρωμή του τιμήματος από τον ενάγοντα προς την εταιρεία Aquamasters για την κατασκευή νέας πισίνας, ζήτημα που είναι άρρηκτα συνδεδεμένο με μια από τις δύο αξιώσεις του ενάγοντος εναντίον της εναγομένης. Χωρίς να επιθυμώ να αμφισβητήσω την εντιμότητα της εν λόγω μάρτυρος, θεωρώ ότι η μαρτυρία της δεν έχει καμία αποδεικτική αξία ούτε βεβαίως και μπορεί να συμβάλει καθ' οιονδήποτε τρόπο στην απόδειξη της υπόθεσης του ενάγοντος. Κατ' αρχάς ξένισε το γεγονός ότι ενώ κατέθεσε για αμιγώς λογιστικά ζητήματα, τα προσόντα της ήταν νομικά, κατέχοντας μάλιστα τη θέση εσωτερικού νομικού συμβούλου στην εν λόγω εταιρεία. Πέραν τούτου η μαρτυρία της εστιάστηκε κατά κύριο λόγο στην κατάθεση μιας κατάστασης λογαριασμού (του τεκμήριο 7), για το περιεχόμενο της οποίας, ως διαφάνηκε, δεν είχε καμία προσωπική γνώση ή ανάμειξη. Δεν είχε καν προσωπική γνώση για την όποια εμπορική σχέση του ενάγοντος με την εταιρεία Aquamasters. Δεν γνώρισε ποτέ τον ενάγοντα. Δεν είδε ποτέ την επίδικη πισίνα. Δεν έλαβε μέρος στον καταρτισμό της προσφοράς-συμφωνίας (τεκμήριο 6). Δεν ήταν καν υπάλληλος της Aquamasters όταν ο ενάγων είχε τις όποιες δοσοληψίες με την εν λόγω εταιρεία. Η γνώση της, ως η ίδια ξεκαθάρισε, στηριζόταν αποκλειστικά στην έρευνα που έκανε. Πήρε τις πληροφορίες της ως χαρακτηριστικά ανέφερε "από το computer βάσει του κωδικού (sic)". Μια κατάσταση λογαριασμού για να έχει αποδεικτική αξία και βαρύτητα θα πρέπει απαρέγκλιτα να συνοδεύεται με τη μαρτυρία αρμοδίου ατόμου, προσωπικά γνώστη και ικανού να επεξηγήσει μια προς μια τις διάφορες καταχωρήσεις που εμφανίζονται σ' αυτή, όχι κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο αλλά κατά τρόπο συγκεκριμένο και συναρτούμενο με τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης (βλ. A.l. Mantovani & Sons Ltd v. Christis Travel & Tourism Ltd
(1999)1 Α.Α.Δ. 156 και Marketrends Insurance Ltd v. Μιχαήλ κ.α,
(2006)1 Α.Α.Δ. 734). Δεν μπορεί ο οποιοσδήποτε υπάλληλος, άσχετος με το θέμα, να καταθέτει μια κατάσταση λογαριασμού και να αναμένεται από το Δικαστήριο να τη λάβει υπόψη απλά και μόνο διότι βάσει του τροποποιημένου Περί Αποδείξεως Νόμου Κεφ. 9 επιτρέπεται πλέον η προσαγωγή εξ ακοής μαρτυρίας καθώς και η κατάθεση εγγράφου από οποιονδήποτε το έχει στην κατοχή του. Αυτά αφορούν τη διαδικασία. Επί της ουσίας καμία έκπτωση δεν επιτρέπεται στον τρόπο που θα πρέπει να αποδεικνύονται οι διάφοροι ισχυρισμοί. Πέραν των πιο πάνω αξίζει να σημειώσω και μια ανακολουθία που προκύπτει από τη μαρτυρία της Μ.Ε.3, η οποία κατά τη γνώμη μου αναδεικνύει την προαναφερθείσα αναγκαιότητα για την ορθή απόδειξη ισχυρισμών. Συγκεκριμένα τόσο στο δικόγραφο του ενάγοντος όσο και στη δια ζώσης μαρτυρία του υπάρχει ισχυρισμός ότι το ποσό που κατέβαλε στην Aquamasters είναι £11.770,00 σεντ. Στην κατάσταση λογαριασμού (τεκμήριο 7) όμως, όπως και στη μαρτυρία της Μ.Ε.3 η αναφορά που γίνεται είναι για £13.770,00 σεντ. Για την ανακολουθία αυτή η μάρτυρας δεν έδωσε καμία εξήγηση. Στη βάση των πιο πάνω απορρίπτω πλήρως τη μαρτυρία της Μ.Ε.
- Ο Μ.Ε.4 κλήθηκε υπενθυμίζω αποκλειστικά για σκοπούς αντεξέτασης όταν έγγραφα που λογίζονται (και) ως δικά του, ήτοι τα τεκμήρια 6 και 11, κατατέθηκαν υπό μορφή εξ ακοής μαρτυρίας από τρίτους. Ο μάρτυρας αυτός μου προξένησε καλή εντύπωση. Ήταν σταθερός στις θέσεις του, χωρίς παλινωδίες και αντιφάσεις. Έτσι αποδέχομαι πλήρως τη μαρτυρία του. Η πεμπτουσία της μαρτυρίας του ήταν η αναφορά ότι οι προδιαγραφές της νέας πισίνας ήταν διαφορετικές από της παλαιάς. Συγκεκριμένα η νέα πισίνα κατασκευάστηκε με το σύστημα "blocking". Δηλαδή η πλάκα ήταν από σκυρόδεμα και τα τοιχώματα από μπλοκ πολυστερίνης με σίδερο και μπετόν. Η προηγούμενη ήταν κατασκευασμένη με "Guinite". Τη μέθοδό αυτή, ως εξήγησε ο μάρτυρας, τη γνώριζε μόνο κατ' όνομα και επομένως δεν ήταν σε θέση να προβεί σε οποιανδήποτε σύγκριση μεταξύ των δύο μεθόδων. Αυτή η αναφορά, ως θα εξηγήσω στη συνέχεια, έχει τη δική της σημασία και επίδραση σε μια από τις δύο αξιώσεις του ενάγοντος. Ο Μ.Υ.1 δεν με έπεισε με τη μαρτυρία του. Δεν θα ήταν βέβαια σωστό να ισχυρισθεί κανείς ότι όλα όσα ανέφερε στο Δικαστήριο ήταν αναληθή. Όμως επί των κορυφαίων ζητημάτων της υπόθεσης δεν πιστεύω την εκδοχή του. Συγκεκριμένα δεν πιστεύω ότι την αποκλειστική ευθύνη για την καθυστέρηση στην κατασκευή της πισίνας τη φέρει ο ενάγων. Αν ήταν έτσι τα πράγματα όφειλε αυτός να τερματίσει τη συμφωνία, αφού πρώτα θα έθετε επί των ευθυνών του τον ενάγοντα με τις ανάλογες προειδοποιήσεις και όχι να ανέμενε, ο ενάγων να πράξει τα πιο πάνω και όψιμα να επικαλεστεί εμπόδια και καθυστέρηση από μέρους του ενάγοντος. Βέβαια ως ήδη ανέφερα, δεν αποκλείεται σε κάποια επιμέρους ζητήματα, όπως τη μεταφορά νερού, να υπήρξε κάποια ολιγωρία από πλευράς ενάγοντος. Όμως η κύρια και ουσιώδης καθυστέρηση η οποία και ευθύνεται για τη μη έγκαιρη παράδοση της πισίνας, οφείλεται στην εναγόμενη εταιρεία με αποτέλεσμα να ήταν δικαιολογημένος ο από μέρους του ενάγοντος τερματισμός της συμφωνίας. Ομοίως δεν δέχομαι τις αναφορές του σε σχέση με την ποιότητα κατασκευής της πισίνας. Επ' αυτού ήταν πολύ πιο τεκμηριωμένη, λεπτομερής και πειστική η μαρτυρία του Μ.Ε.2, την οποία έχω σχολιάσει προηγουμένως. Ως εκ των ανωτέρω και με εξαίρεση τα σημεία όπου υπάρχει ταύτιση με τον ενάγοντα ή όπου οι θέσεις του είναι κοινώς αποδεκτές, απορρίπτω τη μαρτυρία του. Ο Μ.Υ.2 μου προξένησε καλή εντύπωση. Η μαρτυρία του ήταν πηγαία και αυθόρμητη και κατ' ουσία παρέμενε αναντίλεκτη. Απ' αυτή τείνει να καταδειχθεί, αν και ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να δώσει ακριβείς λεπτομέρειες, πως μεταφερόταν νερό στην οικία του ενάγοντος με πρωτοβουλία της εναγομένης. Ήδη έχω σχολιάσει αυτό το γεγονός και έχω καταλήξει στο ότι η πεμπτουσία της καθυστέρησης δεν ήταν αυτή, αλλά λόγοι που αφορούσαν αποκλειστικά την εναγόμενη. Όπως και να έχουν τα πράγματα αποδέχομαι τη μαρτυρία του ως αξιόπιστη. Ευρήματα / Συμπεράσματα Έχοντας ως γνώμονα όλα όσα προανέφερα, τα συμπεράσματα και ευρήματα μου σε σχέση με τα ουσιώδη και επίδικα ζητήματα της υπόθεσης είναι τα εξής: Στις 3.3.2000 ο ενάγων αποδέχθηκε γραπτή προσφορά της εναγόμενης εταιρείας με αποτέλεσμα η τελευταία να καταστεί δεσμευτική συμφωνία μεταξύ των μερών (τεκμήριο 2). Βάσει αυτής της συμφωνίας η εναγομένη ανέλαβε την κατασκευή μιας πισίνας στην αυλή της οικίας του ενάγοντος που βρίσκεται στην οδό Ιοκάστης 3 στα Λατσιά έναντι του συνολικού ποσού των £7.830,00 σεντ. Στα πλαίσια της εν λόγω συμφωνίας, ο ενάγων, στις 10.3.2000 κατέβαλε στην εναγόμενη ως προκαταβολή το ποσό των £2.349,00 σεντ. Ήταν ρητός όρος της συμφωνίας ότι η όλη κατασκευή της πισίνας θα εκτελείτο με επαγγελματικό τρόπο. Παρομοίως ήταν σιωπηρός όρος ότι η πισίνα θα πληρούσε τις συμφωνηθείσες προδιαγραφές και θα ήταν αποδεκτής ποιότητας για το σκοπό τον οποίο προοριζόταν. Αρχικά στη συμφωνία δεν υπήρχε όρος σε σχέση με το χρόνο περάτωσης και παράδοσης της πισίνας. Ο ενάγων όμως απαίτησε όπως η πισίνα παραδοθεί μέχρι 30.6.2000 και στη συνέχεια, αφού δεν υπήρξε συμμόρφωση, μέχρι 31.7.
- Η εναγόμενη και πάλι δεν ανταποκρίθηκε με αποτέλεσμα ο ενάγων περί τα τέλη Ιουλίου του 2000 να προειδοποιήσει την εναγόμενη ότι αν η πισίνα δεν παραδιδόταν μέχρι τις 6.8.2000 θα προχωρούσε στον τερματισμό της συμφωνίας. Με τις προαναφερθείσες προειδοποιήσεις του ενάγοντος ο χρόνος περάτωσης και παράδοσης της πισίνας κατέστη ουσιώδης. Η εναγόμενη απέτυχε και πάλι να παραδώσει την πισίνα μέχρι τις 6.8.2000 με αποτέλεσμα ο ενάγων με επιστολή του ημερ. 9.8.2000 (τεκμήριο 3), την οποία απέστειλε στην εναγόμενη τόσο με τηλεομοιότυπο όσο και με συστημένο ταχυδρομείο, να τερματίσει την εν λόγω συμφωνία και να διεκδικήσει την επιστροφή της καταβληθείσας προκαταβολής των £2.349,00 σεντ. Παράλληλα κατόπιν που το θέμα ανατέθηκε σε ειδικούς για έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η πισίνα, μέχρι του σημείου κατασκευής της, δεν πληρούσε τις προδιαγραφές και/ή όρους της συμφωνίας ημερ. 3.3.2000 και γενικά δεν ήταν αποδεκτής ποιότητας. Συγκεκριμένα παρουσίαζε τα ελαττώματα και τις ατέλειες που περιγράφονται στην Έκθεση της εταιρείας EARTHMATRIX Geotechnical & Materials Engineers Ltd (τεκμήριο 5). Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω ο ενάγων ανάθεσε την εξ υπαρχής κατασκευή νέας πισίνας, διαφορετικών όμως προδιαγραφών ως αποδείχθηκε, σε άλλη εταιρεία συνομολογώντας για τον σκοπό αυτό τη συμφωνία (τεκμήριο 6). Οι αξιώσεις του ενάγοντος Έρχομαι τώρα στις αξιώσεις του ενάγοντος, οι οποίες υπενθυμίζω είναι δύο. Η αξίωση για την καταβληθείσα προκαταβολή των £2.349.00 σεντ και η αξίωση για το κόστος κατασκευής της νέας πισίνας [£11.770,00 σεντ] μείον το κόστος κατασκευής της παλαιάς πισίνας [£7.830,00 σεντ] που ανέρχεται στο ποσό των £3.940,00 σεντ. Οι αποζημιώσεις που δικαιούται ο ένας συμβαλλόμενος εξ υπαιτιότητας της παράβασης της συμφωνίας από τον άλλο συμβαλλόμενο καθορίζονται γενικά στο άρθρο 73 του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ.
- Βασικά δικαιούται να τοποθετηθεί στη θέση στην οποία θα βρισκόταν αν υλοποιείτο η συμφωνία. Υπό αυτή την έννοια συνεπώς θα μπορούσε να πει κανείς ότι οι δύο αξιώσεις του ενάγοντος είναι νομικά αποδεκτές καθ' ότι στοχεύουν ακριβώς στο να τον επαναφέρουν στην κατάσταση που θα ήταν αν υλοποιείτο η συμφωνία (τεκμήριο 2), δηλαδή με συνολικό κόστος £7.830,00 σεντ να έχει κατασκευασμένη στην αυλή της οικίας του, ολοκληρωμένη και αποδεκτής ποιότητας, πισίνα. Ωστόσο για λόγους που ήδη προκύπτουν από τη μέχρι στιγμής εξέταση ο ενάγων έχει αποδείξει μόνο τη μια αξίωση, ήτοι αυτή που αφορά την καταβληθείσα προκαταβολή των £2.390,00 σεντ. Την άλλη αξίωση δεν την απέδειξε για δύο λόγους. Πρώτον, διότι δεν αποδείχθηκε η καταβολή του τιμήματος της νέας πισίνας. Επ' αυτού σχετικά είναι τα όσα αφορούν στην αξιολόγηση της Μ.Ε.3 και δεύτερον, διότι δεν αποδείχθηκε ότι η νέα πισίνα ήταν ποιοτικά εφάμιλλη και όχι υπέρτερη (μη λαμβάνοντας υπόψη βεβαίως τις κακοτεχνίες) της παλαιάς. Επί τούτου σχετικά είναι τα όσα αφορούν στην αξιολόγηση του Μ.Ε.
- Επομένως ο ενάγων δικαιούται να ανακτήσει μόνο το ποσό των £2.390,00 σεντ. Η αξίωση της εναγόμενης Η αξίωση της εναγόμενης ως εξειδικεύεται στην ανταπαίτηση δεν μπορεί βεβαίως να γίνει δεκτή. Από τη στιγμή που η ίδια η εναγόμενη παραβίασε ουσιώδεις όρους της συμφωνίας που αφορούν στον χρόνο παράδοσης και την ποιότητα κατασκευής της πισίνας, δεν νομιμοποιείται να έχει οποιανδήποτε αξίωση για υπόλοιπο, σε όποιο στάδιο και να βρισκόταν η κατασκευή. Επομένως η ανταπαίτηση θα απορριφθεί. Κατάληξη Εν όψει λοιπόν όλων των προαναφερθέντων εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον της εναγόμενης για το ισόποσο σε Ευρώ του ποσού των £2.349,00 σεντ πλέον νόμιμο τόκο πλέον έξοδα στην κλίμακα επιτυχίας όπως θα υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται, χωρίς όμως περαιτέρω διαταγή για έξοδα αφού συνεκδικάσθηκε με την αγωγή του ενάγοντος. (Υπ) .............................. Στ. Ν. Σταύρου, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο