Αντώνη Δημητρίου ν. CONDREN HOLDINGS LTD, Αρ. Αγωγής: 2641/05, 11 Απριλίου, 2008 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2008:A81 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2641/05 Μεταξύ Αντώνη Δημητρίου, από τη Λευκωσία Ενάγοντα Και CONDREN HOLDINGS LTD, από τη Λευκωσία Εναγομένων Ημερομηνία: 11 Απριλίου,
- ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για Ενάγοντα: κ. Κ. Μέσσιος Για Εναγόμενη: κ. Χ. Κληρίδης για Χριστόδουλος Γ. Βασιλειάδης & Σία Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο Ενάγων ισχυρίζεται πως κατόπιν προφορικής συμφωνίας του με τους Εναγόμενους, οι τελευταίοι του ανέθεσαν την εκπόνηση αρχιτεκτονικών προσχεδίων για την ανακαίνιση του ξενοδοχείου «Mariandy" στη Λάρνακα (στο εξής «το ξενοδοχείο»). Περαιτέρω ισχυρίζεται ότι βάσει ρητού και ή εξυπακουόμενου όρου της συμφωνίας τους, οι Εναγόμενοι θα κατέβαλλαν στον ίδιον εύλογη αμοιβή για τις υπηρεσίες του, την οποίαν καθορίζει σε Λ.Κ.10.000 (το 1% της προϋπολογισθείσας συνολικής δαπάνης) και Λ.Κ. 5.000 ως αμοιβή των συνεργαζομένων συμβούλων (ήτοι μηχανικών, ηλεκτρολόγων και υδραυλικών). Διαζευκτικά ισχυρίζεται ότι δικαιούται αμοιβής βάσει των καταλόγων χρεώσεων για αρχιτεκτονικές εργασίες του Επιστημονικού Τεχνικού Επιμελητηρίου (στο εξής «το Ε.Τ.Ε.Κ.»). Οι Εναγόμενοι παραδέχονται ότι ασχολούνται με την διαχείριση ξενοδοχείων και ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο είχαν αγοράσει το Mariandy, το οποίο αποφάσισαν να ανακαινίσουν και προβούν στις αναγκαίες μετατροπές ούτως ώστε να καταστεί δυνατό να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες άδειες λειτουργίας του. Αρνούνται όμως ότι συμφώνησαν με τον Ενάγοντα ή του ανέθεσαν την ετοιμασία οποιασδήποτε προμελέτης ή την παροχή οποιασδήποτε υπηρεσίας. Είναι η θέση τους πως απλώς προσέγγισαν αριθμό αρχιτεκτόνων - μελετητών για να λάβουν προσφορές για την ετοιμασία μελέτης από αυτούς και προτάσεις για τις εργασίες που προτίθεντο να κάμουν στο ξενοδοχείο. Μεταξύ άλλων προσέγγισαν και τον Ενάγοντα, ο οποίος όμως δεν έπραξε ο,τιδήποτε σχετικά, οπότε οι ίδιοι αξιολογώντας τις υπόλοιπες προσφορές, περί τον Ιανουάριο του 2004 συμφώνησαν με άλλον αρχιτέκτονα - μελετητή, ο οποίος ετοίμασε μελέτη ανακαίνισης και μετατροπών και οι οποίες ξεκίνησαν στις 23-3-
- Μαρτυρία Ο Ενάγων κατέθεσε ως πρώτος μάρτυρας υπέρ της υπόθεσης του (Μ.Ε.1) και κάλεσε ως δεύτερο τον κ. Λίνο Χρυσοστόμου, διευθυντή του Ε.Τ.Ε.Κ. (Μ.Ε.2). Εκ μέρους των Εναγομένων κατέθεσε μόνον ο διευθυντής τους στην Κύπρο κ. Vadim Ourakov (M.Y.), με την βοήθεια διερμηνέως από τα Ρωσσικά στα Ελληνικά και αντιστρόφως. Τόσον ο Ενάγων όσον και ο Μ.Υ. αναφέρθηκαν στις συναντήσεις και συζητήσεις τους, στην παράδοση εγγράφων και στην εξέλιξη της συνεργασίας τους μέχρι τον Ιανουάριο του 2004 οπότε και έχασαν επαφή ο ένας με τον άλλον. Ο Ενάγων εξήγησε τις ενέργειες του μέχρι την ετοιμασία προσχεδίων και την αποστολή τους σε επιστημονικούς συμβούλους - συνεργάτες του για την κοστολόγηση ορισμένων ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων. Κατέθεσε ως Τεκμήρια την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, 12 φωτογραφίες, επιστολή που ετοίμασε, έγγραφα που του έδωσαν οι Εναγόμενοι καθώς και τα προσχέδια της ανακαίνισης με την έκθεση των συμβούλων ηλεκτρομηχανολόγων. Ο Μ.Υ. κατέθεσε εκθέσεις που έλαβαν από άλλους μελετητές ή αρχιτέκτονες. Ο Μ.Ε.2 με γραπτή δήλωση του αναφέρθηκε στους κανονισμούς του Ε.Τ.Ε.Κ. για την αμοιβή αρχιτεκτόνων και στην προφορική του μαρτυρία εξέφρασε άποψη για τον προϋπολογισμό ανακαίνισης του ξενοδοχείου Mariandy. Αξιολόγηση μαρτυρίας - Ευρήματα Τα επίδικα θέματα ουσιαστικά είναι αφενός το κατά πόσον οι Εναγόμενοι ανέθεσαν οποιαδήποτε εργασία στον Ενάγοντα για την οποίαν θα πρέπει να τον πληρώσουν εάν την εκτέλεσε και αφετέρου ποια θα πρέπει να είναι η αμοιβή του στην περίπτωση κατά την οποία δοθεί καταφατική απάντηση στο πρώτο ερώτημα. Παρακολούθησα με προσοχή όλους τους μάρτυρες και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία και την αξιοπιστία τους έχοντας υπόψιν την όλη εικόνα τους και τα όσα ανέφεραν σε συνδυασμό με τα τεκμήρια που έχουν παρουσιαστεί. Ο Ενάγων μου έδωσε την εντύπωση ειλικρινούς και αξιόπιστου προσώπου. Ήταν πειστικός και άμεσος στις απαντήσεις και τεκμηρίωνε κάθε τι που έλεγε, χωρίς υπεκφυγές και ασάφειες ή αοριστολογίες, με εξαίρεση μόνο το θέμα του κόστους κατασκευής για το οποίο θεωρώ ότι υιοθέτησε χωρίς πολλή σκέψη κάτι που άκουσε από άλλους και το θέμα αμοιβής άλλων προσώπων για το οποίο προέβη απλώς σε μια γενική αναφορά. Ο Μ.Υ. παρότι δέχθηκε αρκετά από τα γεγονότα, εν τούτοις σε ορισμένα σημεία έδωσε την εικόνα ότι απέφευγε να απαντήσει σαφώς και ότι δεν ενθυμείτο καλά τα γεγονότα. Σε ορισμένα πολύ σημαντικά θέματα περιέπεσε σε αντιφάσεις ή επέμενε σε εκδοχές που δεν συνάδουν με την λογική ή τα παρουσιασθέντα τεκμήρια. Παρόλα αυτά πρέπει να σημειωθεί ευθύς εξαρχής πως εν τη ρύμη του λόγου του σε κάποιο σημείο παραδέχθηκε ότι ζήτησαν από τον Ενάγοντα την ετοιμασία «σχεδίων» για την ανακαίνιση του ξενοδοχείου, πράγμα που αφορά το ένα εκ των δύο βασικών ζητημάτων της υπόθεσης. Πάντως είναι αναντίλεκτο πως υπήρξαν αρκετές συναντήσεις μεταξύ Ενάγοντος και Μ.Υ. Οι βασικές καταγράφονται στην Υπεράσπιση. Ο Μ.Υ. αναφέρθηκε σε αυτές τις τρεις, ήτοι την πρώτη περί τις αρχές Νοεμβρίου 2003 στο εστιατόριο «Four Seasons", την δεύτερη επιτόπου στο ξενοδοχείο, και την τρίτη μετά από 7-10 ημέρες και πάλιν στο εστιατόριο «Four Seasons.» Ο Ενάγων επέμεινε πως υπήρξαν και άλλες και θυμήθηκε χαρακτηριστικά αυτήν που όταν πήγε στο ξενοδοχείο να εργαστεί διαπίστωσε παραβίαση και ειδοποίησε τον Μ.Υ. ο οποίος ήλθε. Εν πάση περιπτώσει είναι γεγονός πως οι πιο σημαντικές ήταν οι τρεις στις οποίες αναφέρθηκε και ο Μ.Υ. και πως δεν έχει τελικά τόσο μεγάλη σημασία πόσες ακριβώς φορές συναντήθηκαν στο ενδιάμεσο. Δέχομαι την μαρτυρία του Ενάγοντος πως από την πρώτη συνάντηση του λέχθηκε από πλευράς Εναγομένων ότι είχαν δει προηγουμένως και άλλον αρχιτέκτονα από τον οποίον δεν έμειναν ικανοποιημένοι. Επίσης ότι στην πρώτη αυτή συνάντηση παρέδωσαν στον Ενάγοντα πρωτότυπο επιστολής της Επαρχιακής Διοίκησης ημερ. 23.6.84 (Τεκμήριο 16), πρωτότυπο της επιστολής του Κ.Ο.Τ. ημερ. 23-4-03 (Τεκμήριο 17), αντίγραφο επιστολής της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας ημερ. 30-5-00 (Τεκμήριο 18), αντίγραφο πιστοποιητικού εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας (Τεκμήριο 19) και αντίγραφο τοπογραφικού σχεδίου (Τεκμήριο 20). Σύμφωνα με την Υπεράσπιση των Εναγομένων (παρ. 3γ, δ, ε) η δεύτερη συνάντηση στο ξενοδοχείο έγινε μετά από 8-10 ημέρες. Δέχομαι τη μαρτυρία του Ενάγοντος ότι σ' αυτή τη συνάντηση του παρέδωσαν και τα παλαιά αρχιτεκτονικά σχέδια του ξενοδοχείου, σημειώνοντας πως πέραν του θέματος του χρόνου δεν υπάρχει διαφωνία ως προς το ότι όντως αυτά παραδόθηκαν. Διαφωνία ως προς το χρόνο υπήρξε και για την παράδοση του κτιριολογικού προγράμματος (Τεκμήριο 21), χωρίς και πάλιν αμφισβήτηση για το ότι όντως παραδόθηκε. Ο Ενάγων δεν θυμάται ακριβώς πότε του το έδωσαν, ενώ ο Μ.Υ. ισχυρίζεται πως το έδωσαν κατά την δεύτερη τους συνάντηση, στο ξενοδοχείο. Είναι όμως σημαντικό πως αυτό το έγγραφο φέρει ημερομηνία 16-11-03 και αν η πρώτη συνάντηση έγινε αρχές Νοεμβρίου, η δεύτερη μετά από 8-10 ημέρες και η τρίτη μετά από άλλες περίπου 7 ημέρες, τότε θα το έδωσαν γύρω στα μέσα Νοεμβρίου, και το πιο πιθανόν είναι ότι δόθηκε στην τρίτη συνάντηση. Πάντως ο Μ.Υ. παρά τις αρχικές του διαφορετικές θέσεις συμφώνησε τελικά πως δεν το έδωσαν πριν τις 16-11-03, αν και υπολογίζει πως δόθηκε στη δεύτερη τους συνάντηση, δηλαδή αυτή που έγινε στο ξενοδοχείο. Όπως ήδη έχει λεχθεί γεγονός παραμένει πως το Τεκμήριο 21 έχει δοθεί και το πιο λογικό είναι να δόθηκε στην τρίτη συνάντηση πράγμα που συνάδει και με το ότι στην τρίτη συνάντηση ο Ενάγων ζήτησε χρόνο κάποιων ημερών, πράγμα λογικό και αναμενόμενο, για να ετοιμαστεί. Αυτή η τρίτη συνάντηση έγινε σίγουρα μετά τα μέσα Νοεμβρίου 2003 και σύμφωνα με τον Μ.Υ. δόθηκε παράταση 14 ημερών στον Ενάγοντα. Το βασικό ερώτημα όμως εξακολουθεί να είναι το τι ζήτησαν από τον Ενάγοντα. Είναι πολύ σημαντικές οι απαντήσεις που έδωσε ο ίδιος ο Μ.Υ. σε δύο σχετικές ερωτήσεις στην κυρίως εξέταση του και που έχουν ως εξής: «Ε: Του παραδώσατε αυτά τα έγγραφα για ποιο σκοπό; Α: Για να μας ετοιμάσει προσφορά για την ανακαίνιση του ξενοδοχείου επειδή σ' αυτά υπήρχαν κάποια πράγματα τα οποία ζητούσεν ο Κ.Ο.Τ. Επίσης του παραδώσαμε και τα παλιά σχέδια του ξενοδοχείου. Ε: Όταν λέτε «προσφορά» τι εννοείτε; Τι του ζητήσατε δηλαδή; Α: Χρειαζόμασταν τα σχέδια τα καινούρια τα οποία έπρεπε να τηρούσαν τους όρους, συν το κόστος για την ανακαίνιση.» Πρόκειται για πολύ σαφή και καθοριστική απάντηση που επιβεβαιώνει την εκδοχή του Ενάγοντος ότι αυτό που ήθελαν οι Εναγόμενοι ήταν αρχιτεκτονικά προσχέδια για την ανακαίνιση. ΄Αλλωστε τι άλλο θα ζητούσαν από έναν αρχιτέκτονα στον οποίον είχαν παραδώσει πρωτότυπα επιστολών, παλαιά σχέδια και κτιριολογικό πρόγραμμα. Αν δηλαδή πρόθεση τους ήταν να προβούν σε αρχιτεκτονικό διαγωνισμό - όπως ισχυρίζονται - δεν ήταν καθόλου λογικό να δώσουν τα πρωτότυπα των εγγράφων σ' έναν μόνον από τους αρχιτέκτονες. Ούτε χρειάζονταν απαρίθμηση των εργασιών για λήψη των αδειών λειτουργίας ή απαρίθμηση των εργασιών για την ανακαίνιση του ξενοδοχείου, αφού όλα αυτά τα είχαν στις επιστολές των διαφόρων υπηρεσιών τις οποίες οι ίδιοι ενσωμάτωσαν στο ετοιμασθέν κτιριολογικό πρόγραμμα. Αυτό που χρειάζονταν ήταν τα αρχιτεκτονικά προσχέδια για την υλοποίηση των απαιτούμενων ενεργειών και αυτό ήταν που ζήτησαν από τον Ενάγοντα, όπως παραδέχεται και ο Μ.Υ. Σημειώνεται δε πως δεν κατάφεραν να πείσουν ότι είχαν μέχρι τον Δεκέμβριο του 2003 αποταθεί σε οποιονδήποτε άλλον αρχιτέκτονα και δεν δέχομαι ότι ζήτησαν από τον Ενάγοντα να ετοιμάσει κοστολόγηση. Δεν αμφισβητείται ότι ο Ενάγων εργάστηκε για την ετοιμασία των σχεδίων αυτών αλλά και προώθησε κάποιες παρεμφερείς εργασίες όπως οι επισκέψεις σε αρμόδιες υπηρεσίες και η ετοιμασία επιστολής. Δέχομαι ότι επισκέφθηκε το ξενοδοχείο και μόνος αλλά και με άλλους συμβούλους, έλαβε τις φωτογραφίες (Τεκμήρια 2-14) και ετοίμασε τα σχέδια του Τεκμηρίου 22 και ότι ζήτησε από τους συμβούλους K.S.P. Soteriou, Kyrizis την ετοιμασία έκθεσης για τα ηλεκτρομηχανολογικά θέματα της ανακαίνισης, οι οποίοι την ετοίμασαν με ημερ. 22-12-
- (Τεκμήριο 22) Τέθηκε από την υπεράσπιση πως ο Ενάγων δεν ακολούθησε επακριβώς το κτιριολογικό πρόγραμμα. Πέραν του ότι όλες οι εισηγήσεις αυτές παραμένουν εκτός δικογράφων - αφού οι Εναγόμενοι δεν παραδέχθηκαν ότι εκτέλεσε οποιαδήποτε υπηρεσία ο Ενάγων - πρέπει να επισημανθεί πως η εργασία του αποτελούσε «προσχέδια» και ως τέτοια ήταν δεκτικά σε παρατηρήσεις, εισηγήσεις και τροποποιήσεις - όπως εξαρχής είναι ο στόχος όταν κάποιος ζητήσει τέτοια υπηρεσία. Όπως προκύπτει από την έκθεση των Κ.S.P Soteriou, Kyrizis, o ίδιος ο Ενάγων έλαβε μέρος και σε συνάντηση με τους πιο πάνω συμβούλους στις 16-12-
- Ως προς το θέμα όμως αυτό πρέπει να παρατηρήσω πως δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία που να υποστηρίζει ότι οι Εναγόμενοι είχαν ζητήσει παράλληλα με τα προσχέδια και τέτοια έκθεση ειδικών. Έχω την άποψη πως αυτό ήταν πρωτοβουλία του Ενάγοντος, αλλά εν πάση περιπτώσει αυτό είναι ξεχωριστό θέμα από το κατά πόσον δικαιούνται σε αμοιβή ή όχι και από ποιον πρέπει να ζητηθεί. Η συνέχεια των γεγονότων είναι πως ο Ενάγων έχοντας ετοιμάσει τα προσχέδια και γνωρίζοντας ότι ο Μ.Υ. απουσίαζε κατά τη διάρκεια των γιορτών, τον αναζήτησε τον Ιανουάριο του 2004 στο κινητό του τηλέφωνο αλλά και μέσω του κοινού τους γνωστού (Σάββα Λουκαϊδη), χωρίς όμως να πάρει οποιαδήποτε απάντηση. Είναι δε εντελώς παράλογη η θέση του Μ.Υ πως παρότι διέθετε τον αριθμό κινητού τηλεφώνου του Ενάγοντος, εν τούτοις τον Ιανουάριο του 2004 τηλεφωνούσε μόνο στον Σάββα Λουκαϊδη και δεν αναζήτησε τον ίδιον τον Ενάγοντα. Προφανώς βεβαίως αυτά όλα είναι προφάσεις και δικαιολογίες εκ των υστέρων αφού διαπιστώνεται από τα Τεκμήρια 28 και 29 πως τουλάχιστον από τον Νοέμβριο του 2003 είχαν λάβει και ΄Εκθεση (Feasibility Study) για την ανακαίνιση από κάποιο Μάριο Αναστασίου και από 11-12-03 άλλην έκθεση από τους Patroclos Group of Companies. Δεν δέχομαι λοιπόν τον ισχυρισμό του Μ.Υ. πως επεδίωξε πράγματι να επικοινωνήσει με τον Ενάγοντα αλλά δεν τα κατάφερε. Θα ήταν δε λογικό και αναμενόμενο να τον αναζητούσε στο κινητό του τηλέφωνο το οποίο είχε. Ως προς το θέμα της αμοιβής δέχομαι επίσης αυτό που ανέφερε ο Ενάγων ότι δηλαδή σε μια από τις συναντήσεις τους στο «Four Seasons» του ζητήθηκε να συζητήσουν και αυτό το ζήτημα και ο ίδιος ανέφερε πως το ύψος της αμοιβής του θα καθορίζετο σύμφωνα με τους Κανονισμούς του Συνδέσμου Αρχιτεκτόνων και Πολιτικών Μηχανικών για προσφορά αρχιτεκτονικής εργασίας, όπως ο ίδιος εργάζεται πάντοτε. Σημειώνω πως ο Ενάγων δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση του στο θέμα αυτό. Απλώς ερωτήθηκε σχετικά και έδωσε την ίδιαν απάντηση. Συνάγεται δηλαδή πως οι Εναγόμενοι είχαν αποδεχθεί την διευθέτηση αυτή. Επειδή ακριβώς εμπλέκονται οι ΄Οροι του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων, οι οποίοι και εξαρτούν την αμοιβή από το κόστος κατασκευής, είναι αναγκαία και η ενασχόληση με αυτό το θέμα. Ο ίδιος ο Ενάγων - όπως παραδέχεται - δεν προέβη σε κοστολόγηση του έργου της ανακαίνισης εν αναμονή των τελικών αποφάσεων και υποδείξεων των Εναγομένων, καθώς και της έκδοσης των απαιτούμενων αδειών. Μάλιστα θεωρούσε αχρείαστο και πρόωρο το να ασχολείται κάποιος με αυτό το θέμα προτού έχει τις τελικές επιλογές και λύσεις από τους πελάτες. Το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να υιοθετήσει τις απόψεις ενός εμπειρογνώμονα έστω και αν αυτές παραμένουν χωρίς αντεξέταση. Η μαρτυρία των εμπειρογνωμόνων προσφέρεται στο Δικαστήριο με σκοπό την παρουσίαση της επιστημονικής βάσης πάνω στην οποία οι εμπειρογνώμονες εργάστηκαν, ώστε το ίδιο το Δικαστήριο να μπορέσει να εξαγάγει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Τα συμπεράσματα αυτά θα αποτελέσουν την ανεξάρτητη κρίση του Δικαστηρίου με βάση τα γεγονότα που έχουν αποδειχθεί μέσα από τη μαρτυρία αφενός, βοηθούμενο όμως και από την επιστημονική άποψη των εμπειρογνωμόνων αφετέρου. Το Δικαστήριο μπορεί να υιοθετήσει τη θέση ενός εμπειρογνώμονα είτε εν όλω είτε εν μέρει είτε και καθόλου, ανάλογα με τα ευρήματα του και την αξιολόγηση της μαρτυρία τους έχοντας υπόψιν ότι οι εμπειρογνώμονες δεν έχουν κανένα προβάδισμα έναντι άλλων μαρτύρων και η μαρτυρία τους υπόκειται στους ίδιους ακριβώς κανόνες αξιολόγησης, όπως των συνηθισμένων μαρτύρων επί γεγονότων (Vasilico Cements Works v. Σταύρου
(1978)1 Α.Α.Δ. 389, 397 και Ν. Νικολάου ν. Κλεάνθη Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746, Cybarco Ltd v. Silvia Kovascik
(2001)1 A.A.Δ. 2013). Παρότι δεν είχε προβεί σε κοστολόγηση ο Ενάγων εν τούτοις στην προφορική του μαρτυρία αναφέρθηκε και σ' αυτό το θέμα. Συγκεκριμένα επικαλέστηκε εκτίμηση κάποιων JVM QS Services οι οποίοι εκτίμησαν την αξία των οικοδομικών εργασιών για την ανακαίνιση σε Λ.Κ.750.000.- και πρόσθεσε σ' αυτό την εκτίμηση των Κ.S.P. Soteriou, Kyrizis για τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις σε Λ.Κ.250.000 - 270.000, οπότε υιοθέτησε και ο ίδιος το συνολικό ποσόν των Λ.Κ.1.000.
- Είναι όμως φανερό πως ο ίδιος ο Ενάγων δεν έχει προβεί σε οποιαδήποτε κοστολόγηση των εργασιών και ειδικά των οικοδομικών εργασιών. Στηρίζεται στην άποψη κάποιων άλλων για τους οποίους δεν υπάρχει καμιά μαρτυρία ούτε για το ποιοι είναι, ούτε για το τι προσόντα έχουν και κυρίως ούτε για τη μέθοδο εργασίας και τα κριτήρια ή παράγοντες που έλαβαν υπόψιν. Στην πραγματικότητα ο Ενάγων μεταφέρει απλώς την άποψη κάποιων άλλων στο Δικαστήριο - που μπορεί να είναι και μια απλή προφορική άποψη - χωρίς έστω κάποιο έγγραφο - ανάλυση το οποίο να μπορεί να αξιολογηθεί. Αντιλαμβάνομαι πως εάν υπήρχε τέτοιο έγγραφο δεν θα ήταν ιδιαίτερα δύσκολο να προσαχθεί στο Δικαστήριο ή ακόμα και να κληθούν οι συντάκτες του να καταθέσουν ή να υποστηρίξουν την όποια εκφρασθείσα σ' αυτό άποψη τους. Δεν μου διαφεύγει και ότι ο Ενάγων είναι πρόσωπο που έχει συμφέρον να παρουσιάζεται ψηλό το κόστος της ανακαίνισης και από αυτή την άποψη έχει και αντίστοιχο κίνητρο. Συνεκτιμώντας λοιπόν τα πιο πάνω και γενικά τους παράγοντες που καταγράφονται στο άρθρο 27 του Περί Αποδείξεως Νόμου για την αξιολόγηση εξ ακοής μαρτυρίας δεν δέχομαι ότι υπάρχει τεκμηριωμένη εκτίμηση και ότι το κόστος της ανακαίνισης ήταν Λ.Κ.1.000.000 απλώς και μόνον επειδή κάπου το άκουσε ο Ενάγων. Βεβαίως ο Ενάγων δεν περιορίστηκε στις πιο πάνω εξ ακοής αναφορές. Καλώντας τον Μ.Ε.2 για το θέμα των κανονισμών του Ε.Τ.Ε.Κ. του υπέβαλε και ερωτήσεις για το κόστος της ανακαίνισης - αν και δεν υπήρχε καμιά σχετική αναφορά στην γραπτή του δήλωση (Τεκμήριο 27) και παρότι ήταν προφανές από τις απαντήσεις που έδωσε ότι δεν είχε προβεί ούτε αυτός σε οποιαδήποτε σχετική προεργασία. Του υποβλήθηκε η γενική ερώτηση κατά πόσον για ένα έργο ανακαίνισης εμβαδού 2.000 τ.μ. και λαμβάνοντας υπόψιν τιμές του 2003 είναι λογική κοστολόγηση το ποσόν των Λ.Κ.1.000.000 και είπε ευθέως και έντιμα ότι «χωρίς να γνωρίζει κάποιος τις λεπτομέρειες δεν μπορεί εύκολα να απαντήσει». Προχώρησε όμως να πει πως λαμβάνοντας υπόψιν τον μέσον όρον του κόστους αποκατάστασης για έργα αυτής της τάξης θεωρεί ότι ένα ποσό Λ.Κ.500-600 ανά τ.μ. είναι λογικό. Επικαλέστηκε το ότι και το Κράτος αυτό το ποσό καθορίζει ως το λογικό κόστος αποκατάστασης για τις διατηρητέες οικοδομές που επιδιορθώνονται. Όσον αφορά τον επίδικο χρόνο ήταν η θέση του πως θα μπορούσε κάποιος να πει ότι «το 2003 κυμαίνετο μεταξύ Λ.Κ.450 με Λ.Κ.550 ανά τ.μ. ΄Ετσι κατέληξε στο μέσον όρον ανά τ.μ. και είπε Λ.Κ.
- Σημειώνω πως εκτός από το υπονοούμενο στην ερώτηση που του υποβλήθηκε δεν υπάρχει καμιά άλλη μαρτυρία για το εμβαδόν του ξενοδοχείου. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι πιθανόν μια αποκατάσταση να είναι μόνο μπογιάτισμα ή να είναι ανασχεδιασμός, πράγμα που εξαρτάται από το συγκεκριμένο έργο. Θεώρησε ως καλύτερο παράδειγμα τις διατηρητέες οικοδομές όπου χρειάζεται ολοκληρωμένη μελέτη και άδειες - αν και αναγνώρισε ότι για τις διατηρητέες οικοδομές είναι χειρότερα ακόμα τα πράγματα, εννοώντας ότι απαιτούνται περισσότερα. ΄Εδωσε και άλλο παράδειγμα όμως και συγκεκριμένα αυτό της μετατροπής ξενοδοχείου σε διαμερίσματα παρουσιάζοντας το ως μια τέτοια περίπτωση που καλύπτεται από την τιμή των Λ.Κ.500 ανά τ.μ. Επαναλαμβάνω πως ο Μ.Ε.2 δεν κλήθηκε ειδικά για αυτό το θέμα, αλλά για τους κανονισμούς του Ε.Τ.Ε.Κ. Διεφάνη δε ότι δεν είχε δει ούτε τα σχέδια του Ενάγοντος, αλλά ούτε και το κτιριολογικό πρόγραμμα (Τεκμήριο 21). Οι απόψεις του παρέμειναν στο θεωρητικό επίπεδο, στις εικασίες και στις ενδείξεις. Ο ίδιος αναγνώρισε ότι οι περιπτώσεις αποκατάστασης διατηρητέων οικοδομών είναι και χειρότερες από πλευράς κόστους και συνεπώς δεν θεωρώ ορθό να χρησιμοποιούνται αβασάνιστα οι αντίστοιχες τιμές αποκατάστασης τους. Θα ήταν προτιμότερο ο Μ.Ε.2 να εξέταζε προηγουμένως τα προσχέδια (Τεκμήριο 22) και το κτιριολογικό πρόγραμμα (Τεκμήριο 21) για να μπορούσε να εκφράσει μια πιο τεκμηριωμένη άποψη με περισσότερη ανάλυση και λεπτομέρειες. Αυτό υπό τον όρο ότι διαθέτει τέτοιες ικανότητες και εμπειρία, επειδή δεν είναι αυτονόητο πως όλοι οι Πολιτικοί Μηχανικοί έχουν αυτή την εμπειρία. Θα μπορούσε ακόμα να αναφερθεί σε δημοσιεύσεις είτε του Υπουργείου Συγκοινωνιών και ΄Εργων είτε του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων για τιμές μονάδος κατά τετραγωνικό μέτρο όπως αναφέρεται και στους όρους του Συνδέσμου (Τεκμήριο 23) και συγκεκριμένα στους ορισμούς του «κατ΄ εκτίμησιν» ή «κατά προσέγγισιν κόστους κατασκευής». Πέραν των πιο πάνω πρέπει να σημειωθεί επίσης πως στη σύντομη παρουσία του στο Δικαστήριο ο Μ.Ε.2 μου έδωσε την εντύπωση ότι χωρίς ιδιαίτερο προβληματισμό ήταν έτοιμος να υποστηρίξει πολύ εύκολα την εκδοχή του Ενάγοντος, ο οποίος είναι μέλος τους, αν και είχε παραδεχθεί από την αρχή ότι χωρίς να γνωρίζει κάποιος τις λεπτομέρειες δεν μπορεί εύκολα να εκφράσει άποψη. Κατά συνέπειαν δεν θεωρώ ότι ο Μ.Ε.2 είναι πρόσωπο στου οποίου τη μαρτυρία και τις απόψεις μπορεί με ασφάλεια να στηριχθεί το Δικαστήριο για την ανεύρεση του κόστους κατασκευής. Δεν θεωρώ όμως ότι το θέμα για τον Ενάγοντα τελειώνει εδώ, αφού οι ίδιοι οι Εναγόμενοι έχουν προσκομίσει μαρτυρία η οποία αφορά και το κόστος κατασκευής. Αναφέρομαι στα Τεκμήρια 28, 29 και
- Οι μελέτες αυτές κατατέθηκαν όλες από τον Μ.Υ., ο οποίος τις είχε ζητήσει από τους αναφερόμενους σ' αυτές συντάκτες. Ισχυρίστηκε πως όλοι αυτοί του είχαν συστηθεί ως αρχιτέκτονες, αλλά όπως προέκυψε αυτό τελικά ισχύει μόνον για τον Γρηγόρη Πατσαλοσαββή. Σαφώς πρόκειται και πάλι για εξ ακοής μαρτυρία - περιεχόμενη σε έγγραφα - την οποίαν προσκόμισαν οι Εναγόμενοι. Πέραν του ότι είναι έγγραφα το κοινό σημείο των Τεκμηρίων αυτών είναι πως αναφέρονται όλα στην ανακαίνιση του «Mariandy» και περιέχουν αναλυτική κοστολόγηση των απαιτούμενων εργασιών που συνάδουν με τις επιθυμίες των Εναγομένων, εάν τις συγκρίνει κάποιος με τις επιστολές των διαφόρων υπηρεσιών και το κτιριολογικό πρόγραμμα. Σημειώνεται πως ο Μ.Υ. αντεξετάστηκε, επί του περιεχομένου των εγγράφων και σε σχετική ερώτηση αν συμφωνεί με αυτό απάντησε καταφατικά. Το Τεκμήριο 28 υπογράφεται από τον κ. Hani El Ghoul, διευθυντή του ομίλου Patroclos Group of Companies. Απευθύνετο στον Μ.Υ. και σ' αυτό αναφέρεται πως η οικοδομή επιθεωρήθηκε τρεις φορές με κύριο σκοπό την κοστολόγηση της ανακαίνισης. Είναι σαφές (από την παρ. 4) στην πρώτη σελίδα πως είχαν υπόψιν τους την επιστολή του Κ.Ο.Τ. Σε δύο επιμέρους κεφάλαια καταγράφονται αναλυτικά τα έξοδα που απαιτούνται για τους εσωτερικούς και τους εξωτερικούς χώρους. Οι εργασίες που αναφέρονται συνάδουν με το κτιριολογικό πρόγραμμα (Τεκμήριο 21). Η εκτίμηση αυτή καθορίζει το κόστος της ανακαίνισης σε Λ.Κ.385.
- Το Τεκμήριο 29 συντάχθηκε από τον Μάριο Αναστασίου και σ΄αυτό επισυνάπτονται αντίγραφα όλων των επιστολών που οι Εναγόμενοι είχαν δώσει και στον Ενάγοντα. Αναφέρεται σε ανακαίνιση του Mariandy και στο κόστος της αναλυτικά έχοντας υπόψιν το κτιριολογικό πρόγραμμα. Το συνολικό κόστος καθορίζεται στις Λ.Κ.585.000 λαμβάνοντας υπόψιν τις τότε τρέχουσες τιμές. Το Τεκμήριο 30 είναι έκθεση του αρχιτέκτονα Γρηγόρη Πατσαλοσαββή. Όπως προέκυψε από την αντεξέταση του Μ.Υ. ο αρχιτέκτονας αυτός είναι και Διευθυντής της εταιρείας Mastercom Construction Ltd, δηλαδή της εταιρείας που τελικά ανέλαβε την ανακαίνιση του ξενοδοχείου και την ολοκλήρωσε. Το Τεκμήριο 30 στην πραγματικότητα αποτελεί αξιολόγηση προσφορών για όλα τα επιμέρους θέματα της ανακαίνισης, αλλά παρότι είναι γνωστό μέσα από την αντεξέταση του Μ.Υ. πως την ανακαίνιση την ανέλαβε η Mastercom Construction Ltd, εν τούτοις δεν έχει διαφανεί εάν οι Εναγόμενοι επέλεξαν τους υπεργολάβους που σύστησε η εν λόγω εταιρεία. Μπορεί όμως να σημειωθεί ότι με βάση τις συστάσεις που έγιναν το συνολικό κόστος θα ήταν Λ.Κ.339.276, ενώ εάν υπολογιστούν οι υψηλότερες προσφορές για κάθε επιμέρους κεφάλαιο τότε το κόστος θα ήταν Λ.Κ.372.
- ΄Εχω την άποψη πως οι πιο πάνω εκτιμήσεις παρέχουν πιο σαφή αναλυτική, και τεκμηριωμένη εικόνα για το καθ' υπολογισμόν τουλάχιστον κόστος της επίδικης ανακαίνισης, από ότι μια ατεκμηρίωτη γενική αναφορά. Οι εκτιμήσεις αυτές δεν απέχουν πολύ η μια από την άλλη και έγιναν σε ανύποπτο χρόνο εν σχέσει με την παρούσα υπόθεση, χωρίς δηλαδή να υπάρχει υπόνοια για οποιοδήποτε σχετικό κίνητρο των συντακτών τους. Θεωρώ πως ενόψει της απουσίας άμεσης μαρτυρίας για το ποια προσφορά ή εκτίμηση έχει επιλεγεί, της απουσίας επίσης μαρτυρίας για δημοσιεύσεις του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων για τιμές μονάδος κατά τετραγωνικό μέτρον, καθώς και της απόρριψης άλλης μαρτυρίας, η προσφορότερη μέθοδος είναι η χρήση του μέσου όρου των πιο πάνω εκτιμήσεων, προς εξεύρεση του «κατά προσέγγισιν κόστους κατασκευής». Όσον αφορά το Τεκμήριο 30 θεωρώ ορθότερο και δικαιότερο και για τις δύο πλευρές να χρησιμοποιηθούν και τα δύο συνολικά ποσά, δηλαδή και το ψηλότερο και το χαμηλότερο. Τα τέσσερα πιο πάνω ποσά λοιπόν δίδουν ως μέσο όρο το ποσόν των Λ.Κ.420.554 το οποίο κατά τη γνώμη μου αποτελεί το κατά προσέγγισιν κόστος της ανακαίνισης (385.000 + 585.000 + 339.276 +372.942 : 4 = £420.554), εν τη εννοία των ΄Ορων του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων. Νομική πτυχή: Α. Αμοιβή Αρχιτέκτονα Σύμφωνα με τα προηγηθέντα ευρήματα ο Ενάγων συμφώνησε με τους Εναγόμενους ότι η αμοιβή του θα καθορίζετο βάσει των Όρων Αναθέσεως Εργασίας Οικοδομικών ΄Εργων του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων Κύπρου. Οι συγκεκριμένοι όροι κατατέθηκαν ως Τεκμήριο
- Σύμφωνα με τον όρο 3 «εν τη απουσία καταλλήλων συμβολαίων η αμοιβή του Αρχιτέκτονος/Πολ. Μηχανικού θα υπολογίζεται επί τη βάσει του κατά προσέγγισιν κόστους κατασκευής ή του κατά εκτίμησιν κόστους, αναλόγως της περιπτώσεως». Στην παρούσα δεν υπάρχει κατ' εκτίμησιν κόστος κατασκευής (εν τη εννοία των πιο πάνω όρων) και είναι σαφές ότι ο καθορισμός της αμοιβής πρέπει να γίνει επί τη βάσει του κατά προσέγγισιν κόστους κατασκευής, δηλαδή επί τη βάσει του ποσού των Λ.Κ.420,
- Το έργο (ανακαίνιση ξενοδοχείου) κατατάσσεται στην Πρώτη Κατηγορία και σύμφωνα με τον Πίνακα Αμοιβών των συγκεκριμένων όρων ο Ενάγων δικαιούται για προμελέτη - προσχέδια τα εξής ποσά ως αμοιβή: Λ.Κ. 0- 15.000 1,20% 180,00 15-100.000 1,10% 935,00 100-420.554 1,00% 3.205,54 ----------- 4.320.54 Σημειώνεται πως και αν ακόμα δεν δεχόμουν τη θέση του Ενάγοντος ότι υπήρξε συμφωνία για την αμοιβή του με βάση τους όρους αυτούς, θα κατέληγα και πάλιν στο ίδιο αποτέλεσμα αφού σύμφωνα με την υπόθ. Ι. ΄Αβιβος Βασιλαράς κ.α. ν. Α/φοί Θράσου & Συνεργάτες
(2003)1 Α.Α.Δ. 1754 στην περίπτωση που δεν γίνεται συμφωνία καθαρισμού της αμοιβής είναι ορθή η προσέγγιση υπολογισμού της εύλογης αμοιβής με βάση τις ισχύουσες κλίμακες αμοιβών του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων (βλ. Halsbury´s Laws of England, 4η έκδ., Τομ.4, παρ. 1358). Β. Αποζημίωση Αρχιτέκτονα Στηριζόμενος στους όρους του Συνδέσμου και συγκεκριμένα στον όρο 10, ο Ενάγων διεκδικεί επιπλέον και το 30% της αμοιβής για το επόμενο στάδιο, δηλαδή αυτό της οριστικής αρχιτεκτονικής μελέτης. Ο εν λόγω όρος 10 έχει ως εξής: «10. Εάν αι υπηρεσίαι του Αρχιτέκτονος/Πολ. Μηχανικού διακοπούν υπό του Εργοδότου εις οιονδήποτε στάδιον της μελέτης ουχί εξ υπαιτιότητος του Αρχιτέκτονος/Πολ. Μηχανικού, η αμοιβή διά το στάδιον εις το οποίον η μελέτη διακόπτεται είναι πληρωτέα εξ ολοκλήρου και επί πλέον είναι πληρωτέον το 1/3 της αμοιβής διά το επόμενον στάδιον, ως αποζημίωσις του Αρχιτέκτονος/Πολ. Μηχανικού». Δεδομένης της αναφοράς σε αποζημίωση όμως, η πιο πάνω πρόνοια αναπόφευκτα σχετίζεται με το άρθρο 74 του Περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ. 149 και τα όσα αναφέρονται στις υποθ. Χαραλάμπους ν. Α. Ν. Stasis Estates Ltd
(1991)1 A.A.Δ.418, Χρυσοστόμου και Υιός Λτδ ν. Long Life Constructions Ltd
(1999)1 A.A.Δ.1944 και Syncon Ltd v. Σπύρου
(2002)1 Α.Α.Δ.
- Το άρθρο 74 του Κεφ. 149 προνοεί πως εάν στη σύμβαση περιλαμβάνεται όρος ως προς το καταβλητέον ποσόν σε περίπτωση παράβασης ή ποινική ρήτρα, τότε σε περίπτωση παράβασης της σύμβασης από τον ένα συμβαλλόμενο ο άλλος δικαιούται, ακόμα και αν δεν έχει αποδειχθεί ότι υπέστη πραγματική ζημιά ή απώλεια, να λάβει από τον υπαίτιο της παράβασης εύλογη αποζημίωση μη υπερβαίνουσα το καθορισθέν ποσό ή την ποινική ρήτρα. Όπως αναφέρθηκε στη Χρυσοστόμου και Υιός Λτδ (ανωτέρω): «θεμελιακή αρχή του δικαίου των συμβάσεων είναι ότι η επιδίκαση αποζημιώσεων σκοπεί στο να αποκαταστήσει τη ζημιά που το αθώο μέρος υπέστη ως αποτέλεσμα της παράβασης της σύμβασης. Ακόλουθο αυτού είναι ότι η επιδίκαση αποζημιώσεων συναρτάται άμεσα προς την ύπαρξη τέτοιας ζημιάς και δεν αποσκοπεί στην τιμωρία του ένοχου μέρους. Η αρχή αυτή συνάδει απόλυτα με τις πρόνοιες του προαναφερθέντος άρθρου 74 ....» Πιο κάτω στην ίδια υπόθεση εξηγείται πως «η ουσία του άρθρου 74 είναι ότι επιδικάζεται εύλογη αποζημίωση που δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει το καθορισθέν ποσό ή την ποινική ρήτρα που έτσι καθίσταται το ανώτατο όριο ευθύνης» και πως η υπόθεση Χαραλάμπους (ανωτέρω) «δείχνει ακριβώς την ανάγκη μαρτυρίας για τη ζημιά με βάση την οποία και μόνο θα είναι δυνατό για το δικαστήριο να κρίνει το εύλογο της αποζημίωσης». Κατ' ανάλογον τρόπον και στην παρούσα υπόθεση η ένταξη του όρου 10, στη μεταξύ των διαδίκων συμφωνία, αποτελεί τουλάχιστον μια προσπάθεια προκαθορισμού των αποζημιώσεων και με βάση τις πιο πάνω αρχές απαιτείτο μαρτυρία για την ζημιά που ενδεχομένως προέκυψε. Τέτοια μαρτυρία όμως δεν υπήρξε και κατά συνέπειαν το Δικαστήριο δεν μπορεί να κρίνει το εύλογο της αποζημίωσης που διεκδικείται. Εν πάση περιπτώσει ακόμα και αν δικαιούτο κάποιο ποσό ο Ενάγων αυτό δεν θα υπερέβαινε το 1/3 του ποσού που προκύπτει από τον πίνακα αμοιβών και πιο ορθά του 30% που αξιώνει στην αγωγή του, το οποίο με βάση το ευρεθέν κόστος κατασκευής θα ήταν Λ.Κ.2.292 (ήτοι 7.641 χ 30%) και όχι το υπέρογκο ποσό των Λ.Κ. 6.856 που ανέφερε στη μαρτυρία του. Γ. Αμοιβή Συμβούλων Παραμένει το θέμα των Λ.Κ.5.000 που διεκδικεί ο Ενάγων ως αμοιβή συνεργαζομένων συμβούλων. Στην έκθεση απαίτησης του (παρ. 5(α) συνέδεσε το θέμα με υπηρεσίες μηχανικών, ηλεκτρολόγων, υδραυλικών και διαζευκτικά με κάλυψη εξόδων διακίνησης, συμμετοχής σε συνεδρίες του ιδίου ή άλλων μελετητών οι οποίοι συνέδραμαν στην εκπόνηση των τελικών προσχεδίων. Στην προφορική του μαρτυρία συνέδεσε όμως το θέμα μόνο με την έκθεση των Κ.S.P. Soteriou, Kyrizis (Τεκμήριο 22). Είπε συγκεκριμένα ότι όταν τελείωσαν τα προσχέδια τα διαβίβασε στους εν λόγω συμβούλους οι οποίοι ετοίμασαν Αναλυτική Προκαταρκτική Εκτίμηση και σε κάποιο άλλο σημείο είπε απλώς πως συμπεριέλαβε (στην αγωγή) και «ένα ποσόν για τις αμοιβές των συμβούλων» το οποίο αλλού προσδιόρισε σε Λ.Κ.5.
- Από τα ευρήματα που προηγήθηκαν διαπιστώνεται πως οι Εναγόμενοι ζήτησαν από τον Ενάγοντα να ετοιμάσει προσχέδια για την ανακαίνιση. Ούτε στην ΄Εκθεση Απαίτησης, ούτε στην μαρτυρία του ο Ενάγων ισχυρίστηκε ότι του ζήτησαν να προβεί σε αναλυτική εκτίμηση ή να συνεργαστεί με συμβούλους για ένα τέτοιο σκοπό. Εξ ου και ο ίδιος εξάλλου δεν προέβη σε οποιαδήποτε αναλυτική εκτίμηση για τις οικοδομικές ή άλλες εργασίες. Μάλιστα εάν αυτό ήταν μέρος των οδηγιών των Εναγόμενων τότε θα ετίθετο και θέμα εκτέλεσης τους από τον ίδιον και συνεπώς και θέμα παράβασης της συμφωνίας από τον ίδιο τον Ενάγοντα, αφού θα κρίνετο πως δεν έχει συμμορφωθεί. Πέραν αυτού όμως τίθεται και θέμα απόδειξης της αμοιβής τέτοιων συμβούλων αλλά κυρίως και νομιμοποίησης του Ενάγοντος να εγείρει αγωγή και να διεκδικεί την αμοιβή κάποιων άλλων προσώπων. Όσον αφορά την απόδειξη της παρατηρώ πως δεν παρουσιάστηκε καμιά χρέωση από τους Κ.S.P. Soteriou, Kyrizis, ούτε με ξεχωριστό έγγραφο αλλά ούτε και με την παρουσιασθείσα έκθεση τους. Το πώς υπολογίζεται λοιπόν η αμοιβή τους παραμένει άγνωστο, εκτός από την γενική αναφορά του Ενάγοντος ότι απλώς «έβαλε» ένα ποσόν και για αυτούς, που δεν μπορεί να αποτελέσει ικανοποιητική απόδειξη. Σημειώνω πως σε καμιά περίπτωση ο Ενάγων ισχυρίστηκε ότι κατέβαλε ένα τέτοιο ποσόν ή έστω χρεώθηκε για αυτό. Ο όρος 8 τον οποίον επικαλέστηκε ο Ενάγων προνοεί πως υπηρεσίες ειδικών και υπηρεσίες ηλεκτρολογικής και μηχανολογικής φύσεως δεν καλύπτονται από τις πρόνοιες των ΄Ορων του Συνδέσμου και καταλήγει ως εξής: «.... και αμοιβαί διά τας ως άνω υπηρεσίας καταβάλλονται υπό του Εργοδότου ιδιαιτέρως». Εργοδότης στην παρούσα περίπτωση για τους συμβούλους και υπό τον όρο ότι παρουσιάζετο η κατάλληλη μαρτυρία για ανάθεση τέτοιων εργασιών, έστω και μέσω του Ενάγοντος, θα ήταν οι Εναγόμενοι. Αυτό από μόνο του δεν νομιμοποιεί τον Ενάγοντα να αξιώνει ο ίδιος την αμοιβή κάποιων άλλων. Κατάληξη Με βάση όλα τα πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντος και εναντίον των Εναγομένων για το ποσό των €7.382,08 (Λ.Κ:4.320,64) και έξοδα ως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα με Φ.Π.Α. και νόμιμο τόκο. (Υπ.) ............ Χ.Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Α.Λ.Ο. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο