Ανδρέα Σταυρινού ν. A G Property Wise Development Ltd, Αρ. Αγωγής: 9682/04, 27/5/2008 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2008:A118 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Ν. Γιαπανά, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 9682/04 Μεταξύ: Ανδρέα Σταυρινού Ενάγοντα -και- A & G Property Wise Development Ltd Εναγομένων ------------------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 27/5/2008 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κ. Κ. Ν. Νικολαΐδης Για Εναγόμενους: κ. Μ. Κυριάκου ------------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Η αξίωση του ενάγοντα πηγάζει μέσα από αγοραπωλητήριο έγγραφο ενός διαμερίσματος από τους εναγόμενους, που ασχολούνται με τις οικοδομικές επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα ο ενάγων την 20.6.02 αγόρασε ένα διαμέρισμα στην πολυκατοικία FROIBER ISABELLA-MARISA COURT No.
- Σύμφωνα με όρο του συμβολαίου σε περίπτωση μη παράδοσης του διαμερίσματος μέχρι την 31.12.03 οι εναγόμενοι υποχρεούντο να καταβάλλουν ΛΚ200 το μήνα. Αποτέλεσε κοινό έδαφος ότι το διαμέρισμα παραδόθηκε με εξάμηνη καθυστέρηση και ενάγων απαιτεί το ποσό των ΛΚ1.
- Η θέση των εναγομένων είναι ότι η καθυστέρηση οφείλεται σε υπαιτιότητα του ενάγοντα που καθυστερούσε και δεν αποφάσιζε στην επιλογή των υλικών και ότι δεν ανταποκρινόταν στις επανειλημμένες εκκλήσεις των εναγομένων για την αποπεράτωση του διαμερίσματος. Θεωρούν ακόμα ότι το αξιούμενο ποσό είναι υπερβολικό και θέτουν τον ενάγοντα σε αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών του. Στη βάση των πιο πάνω δικογραφημένων θέσεων, η μαρτυρία περιεστράφη αφενός στο κατά πόσο η καθυστέρηση οφειλόταν στον ενάγοντα επειδή άργησε να παραγγείλει τα διάφορα υλικά και αφετέρου στο συγκεκριμένο όρο του συμβολαίου. Έχουν επίσης κατατεθεί σειρά τεκμηρίων, πέραν του πωλητηρίου εγγράφου, για να καταδειχθεί ότι ο ενάγων παράγγειλε έγκαιρα τα διάφορα υλικά και δεν υπήρξε εκ μέρους του οποιαδήποτε καθυστέρηση. Προς αυτή την κατεύθυνση ήταν η μαρτυρία των ΜΕ1 και
- Ο ενάγων κατέθεσε ότι αγόρασε το επίδικο διαμέρισμα μέσω πωλητή της εναγόμενης εταιρείας και υπόγραψαν το σχετικό πωλητήριο έγγραφο. Έδωσε ΛΚ1.000 προκαταβολή για να το κρατήσει. Ενοικίαζε σε άλλη περιοχή διαμέρισμα και πλήρωνε μαζί με τα κοινόχρηστα ΛΚ200 το μήνα. Παρόλο που καθυστέρησε να πληρώσει τη δεύτερη δόση, του είπαν από την εταιρεία ότι δεν πειράζει και ενώ θα έπρεπε να πληρώσει τις υπόλοιπες ΛΚ11.000 την 30.12.03 δεν πλήρωσε γιατί το διαμέρισμα δεν ήταν έτοιμο προς παράδοση. Η επίδικη παράγραφος του συμβολαίου που αφορά την καταβολή των ΛΚ200 μπήκε επειδή ενοικίαζε άλλο διαμέρισμα και συμφώνησαν το ποσό αυτό για να "γλυτώνει" τα ενοίκια που πλήρωνε. Ήταν όσο το ενοίκιο που πλήρωνε. Του είπε μάλιστα ο πωλητής, κάποιος Μάριος, να βάλουν ΛΚ300 και αρνήθηκε. Λίγο πριν την 30.12.03 πήγε στην οικοδομή να δει τι γίνεται και κατάλαβε ότι το διαμέρισμα δεν θα ήταν έτοιμο την ορισθείσα ημερομηνία. Έτσι αρχές του Γενάρη πήγε στα γραφεία των εναγομένων να δει πώς θα προχωρούσαν με το συμβόλαιο. Μίλησε με τον ιδιοκτήτη, Γιώργο Ανδρέου, και τον ρώτησε αν θα του έδιναν τις ΛΚ200 το μήνα ή αν θα αποκοπεί από το τελικό ποσό κατά την παράδοση. Ο Ανδρέου του είπε να του δώσει πίσω το διαμέρισμα και να του επιστρέψουν τα χρήματα και αρνήθηκε. Μετά από έντονη συζήτηση του ανέφερε τον όρο για την καταβολή των ΛΚ200 μηνιαίως και ο Ανδρέου του είπε ότι το συμβόλαιο είναι άκυρο και ότι ο όρος αυτός μπήκε για να νιώθει άνετα ο πελάτης. Το αποτέλεσμα ήταν να φύγει και όταν είδε ότι το διαμέρισμα δεν θα παραδινόταν έγκαιρα άρχισε να στέλνει επιστολές. Τηλεφώνησε στο διευθυντή να μάθει πότε θα του παραδινόταν το διαμέρισμα γιατί ήθελε να μπει και να γλυτώνει τα ενοίκια που πλήρωνε εκεί που έμενε. Αναφορικά με τα είδη υγιεινής ανέφερε ότι είδε κάποια κα Ρούλλα στην εταιρεία Αγαθοκλέους που του έδειξε τα είδη από τα οποία εδικαιούτο να διαλέξει. Γέμισαν σε ένα έντυπο αυτά που διάλεξε και δεν έκαμε καμιά αλλαγή ούτε πρόσθεσε ή αφαίρεσε οτιδήποτε. Τελικά αφού ειδοποιήθηκε από κάποιο Γιώργο Κυπριανού να πληρώσει το υπόλοιπο, του παραδόθηκαν τα κλειδιά την 26.6.
- Αντεξεταζόμενος κατέθεσε ότι μια ημέρα πριν πάει στου Αγαθοκλέους του τηλεφώνησε ο Κυπριανού να πάει να παραγγείλει τα υλικά και το έπραξε την επομένη. Η προσφορά, Τεκμήριο 18, είναι η μοναδική που έγινε και δεν υπάρχει άλλη και τα Τεκμήρια 2, 3, 5 και 7 είναι κάποια εκ των υλικών που διάλεξε. Αρνήθη ότι υπήρχε και άλλη προσφορά και αυτά που διάλεξε του παραδόθηκαν στο διαμέρισμα. Αρνήθη επίσης ότι διάλεξε υλικά στις 10.6.03 και ακολούθως ξαναπήγε και διάλεξε άλλα. Από την ημέρα που διάλεξε τα υλικά περνούσε από την οικοδομή να δει πως πήγαινε και αν είναι έτοιμο γιατί πλήρωνε ενοίκιο. Αρνήθη ότι γνώριζε για την καθυστέρηση στην παράδοση του διαμερίσματος, λόγω της αργοπορίας του να επιλέξει τα υλικά, και ως ανέφερε δεν ήταν μόνο τα υλικά, αλλά ήταν και το ρεύμα και τα σουβατίσματα. Το ρεύμα ενώθηκε δύο εβδομάδες πριν την παράδοση και μετά από πιέσεις του. Επανέλαβε ότι είδε το διευθυντή των εναγομένων και μίλησε μαζί του για τον όρο για τα μηνιαία έξοδα και αν θα του τα έδιναν ή θα τα αφαιρούσαν στο τέλος. Ήταν η θέση του ότι η καθυστέρηση στην παράδοση του διαμερίσματος ήταν εξ υπαιτιότητας της εναγόμενης εταιρείας γι΄ αυτό και έστειλε επιστολές γιατί ήθελε οπωσδήποτε να μπει γιατί πλήρωνε ενοίκιο ΛΚ200 το μήνα. Αρνήθη ότι ο επίδικος όρος αναγράφεται σε όλα τα συμβόλαια των εναγόμενων και ήταν κάποιος γνωστός του που του είπε να βάλουν τέτοιο όρο και ζήτησε από τον πωλητή των εναγομένων να βάλουν ΛΚ
- Ο πωλητής του είπε να βάλουν ΛΚ300 και αυτός αρνήθηκε γιατί τόσο ενοίκιο πλήρωνε και τόσο ήθελε. Ήταν όρος που ο ίδιος ζήτησε και μπήκε και το διαμέρισμα παραδόθηκε 6 μήνες μετά από το συμφωνηθέντα χρόνο. Στην ερώτηση γιατί πλήρωσε την τελευταία δόση χωρίς να απαιτήσει τις ΛΚ1.200 απάντησε ότι κατάλαβε ότι δεν θα του έδιναν το ποσό αυτό με φιλικό τρόπο και ήθελε να είναι κύριος με τις υποχρεώσεις του και έτσι κινήθηκε δικαστικά. Επανεξεταζόμενος ανέφερε ότι πριν το τέλος του χρόνου οι εναγόμενοι δεν του ζήτησαν να καταβάλει την τελευταία δόση. Δόθηκε επίσης μαρτυρία από δύο υπαλλήλους της εταιρείας Αγαθοκλέους με την οποία οι εναγόμενοι συνεργάζονταν και προμηθεύονταν υλικά. Η Ρούλλα Καλλή, ΜΕ1, εργαζόταν τον επίδικο χρόνο στην πιο πάνω εταιρεία ως πωλήτρια και προωθούσε και παρέδινε προϊόντα σε πελάτες. Εξήγησε ότι κάθε πωλητής είχε τους δικούς του πελάτες. Μεταξύ των πελατών της ήταν και η εναγόμενη εταιρεία. Γνώριζε για την επίδικη πολυκατοικία και ο κατασκευαστής έλεγε των πελατών του να πηγαίνουν κοντά τους για να διαλέξουν τα προϊόντα που ήθελαν. Στα πλαίσια αυτά πήγε κοντά της και ο ενάγων. Δείχνουν τα προϊόντα που προσφέρει ο κατασκευαστής και ο πελάτης διαλέγει αυτό που του αρέσει. Την προσφορά τη συμπληρώνει η ίδια και όταν ο κατασκευαστής ζητήσει τα προϊόντα σημειώνει με το γράμμα "ν" που σημαίνει ότι παραδόθηκαν στο διαμέρισμα που παραγγέλθηκαν. Η ίδια ελέγχει (ττικκάρει) όταν παραδίνει τα προϊόντα γιατί δεν παραδίνονται όλα αμέσως. Τα στέλνουν όταν τα ζητήσει ο κατασκευαστής. Την 10.6.03 έγινε η προσφορά προς τον ενάγοντα και δεν εξαρτάτο από τον ενάγοντα πότε θα παραδώσουν τα προϊόντα. Οδηγίες πότε θα παραδώσουν παίρνουν από τον κατασκευαστή και τα έχουν μέχρι να τους τα ζητήσει και τα παραδίνουν οι ίδιοι. Από τους εναγόμενους συνήθως επικοινωνούσε μαζί τους ο Γιώργος Κυπριανού, υπεύθυνος της πιο πάνω πολυκατοικίας για να τους πάρουν τα προϊόντα. Αντεξεταζόμενη κατέθεσε ότι δεν θυμόταν πόσες φορές πήγε ο ενάγων κοντά τους, ούτε θυμόταν πότε παραδόθηκαν τα προϊόντα. Εκδίδονται όμως τιμολόγια με την παράδοση και αποστέλλονται αντίγραφα στον κατασκευαστή. Επανεξεταζόμενη ανέφερε ότι την προσφορά τη γεμίζει η ίδια και αν ο πελάτης αλλάξει ιδέα και πάει ξανά, τότε θα γεμίσει άλλη φόρμα. Στην περίπτωση του ενάγοντα δεν έκαμε άλλη φόρμα. Η Μαρία Νικολάου, ΜΕ3, που εργαζόταν στο λογιστήριο της εταιρείας Αγαθοκλέους κατέθεσε ότι με την εναγόμενη εταιρεία συνεργάζονται τα τελευταία 5-6 χρόνια και τους προμηθεύουν με τα είδη τους. Οι πελάτες των εναγομένων πηγαίνουν κοντά τους και διαλέγουν τα διάφορα υλικά και έχουν συμφωνία με τους εναγόμενους να πάει ο πελάτης του να διαλέξει τα πράγματά του. Δεν γνώριζε προσωπικά τον ενάγοντα αλλά τον γνώριζε από τα τιμολόγια του εργολάβου. Ο πελάτης του εργολάβου παραγγέλλει τα προϊόντα στον πωλητή τους και δίνεται η προσφορά. Ο εργολάβος τους παραγγέλλει πότε θέλει να παραδοθούν τα υλικά στην οικοδομή. Η ημερομηνία της προσφοράς του ενάγοντα είναι 10.6.
- Το επόμενο βήμα είναι να τιμολογήσουν τον εργολάβο πριν την μεταφορά των προϊόντων. Όταν ο εργολάβος δώσει εντολή στον πωλητή τους ότι είναι έτοιμο το διαμέρισμα, τότε ο πωλητής θα δώσει γραπτή εντολή στην αποθήκη να εκδώσει το δελτίο μεταφοράς, θα φορτωθούν τα εμπορεύματα και θα υπογράψει ο παραλήπτης στην οικοδομή την παραλαβή. Όταν το δελτίο μεταφοράς επιστραφεί στο λογιστήριο τότε θα τιμολογήσουν. Μετά την έκδοση του Τεκμηρίου 1, που είναι το δελτίο μεταφοράς, εκδόθηκαν τα τιμολόγια προς τους εναγόμενους, Τεκμήρια 2 και
- Τα εμπορεύματα δεν επιστράφηκαν και τα στέλνουν μόνο κατόπιν εντολής του εργολάβου. Αντεξεταζόμενη εξήγησε ότι το λογιστήριο εκδίδει μόνο τα τιμολόγια. Εκδίδονται μόνο άμα παραδοθούν τα εμπορεύματα με την επιστροφή του δελτίου μεταφοράς και η υποχρέωσή τους είναι να τιμολογήσουν αμέσως. Επί των τιμολογίων αναγράφουν τον αριθμό του διαμερίσματος και δεν έχουν άλλα τιμολόγια για τον ενάγοντα πέραν των κατατεθέντων. Ο Γεώργιος Κυπριανού, ΜΕ2, αρχιτέκτονας, που τον επίδικο χρόνο εργαζόταν ως τεχνικός διευθυντής των εναγομένων, κατέθεσε ότι ήταν υπεύθυνος για τους αγοραστές των διαμερισμάτων μέχρι και την παράδοση. Συνήθως αυτός παρέδινε τα διαμερίσματα αλλά πολλές φορές άφηνε τα κλειδιά στο λογιστήριο γιατί πάντα έδιναν τα κλειδιά με την εξόφληση. Είχε επίσης να κάμει και με τις παραγγελίες και ειδοποιούσαν τον αγοραστή να παραγγείλει έγκαιρα τα υλικά του. Μεταξύ των συνεργατών τους για τα υλικά ήταν και η εταιρεία Αγαθοκλέους. Γνωρίζει τον ενάγοντα γιατί αγόρασε διαμέρισμα και είχαν καλές σχέσεις. Δεν θυμόταν αν ο ίδιος παρέδωσε το διαμέρισμα στον ενάγοντα ούτε επίσης θυμόταν ημερομηνίες. Οι κοπέλες του λογιστηρίου του τηλεφωνούσαν και του έλεγαν ότι ο τάδε πελάτης εξόφλησε και να του δώσει τα κλειδιά του διαμερίσματος. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν θυμόταν πότε παραδόθηκε το διαμέρισμα στον ενάγοντα ούτε πότε τέλειωσε η πολυκατοικία και εξ όσων θυμόταν το διαμέρισμα του ενάγοντα δεν είχε σοβαρές αλλαγές. Δεν μπορούσε να πει, γιατί δεν θυμόταν, αν είχε καθυστέρηση λόγω αλλαγών στην κουζίνα, ούτε θυμόταν πότε του παραδόθηκαν τα υλικά, αλλά υπέγραφαν το δελτίο μεταφοράς κατά την παραλαβή των υλικών. Τέλος ο Χαράλαμπος Πετρίδης, ΜΕ5, εκτιμητής ακινήτων, επισκέφθηκε το επίδικο διαμέρισμα στις 4.1.
- Σύμφωνα με το μάρτυρα η ενοικιαστική αξία του ακινήτου κατά το τέλος του 2003 ήταν γύρω στις ΛΚ220-ΛΚ225 το μήνα. Ο Γιώργος Ανδρέου, ΜΥ1, διευθυντής των εναγομένων, στη γραπτή του δήλωση, Έγγραφο Α, έκαμε αναφορά στο επίδικο πωλητήριο έγγραφο και ήταν η θέση του πως όταν η πολυκατοικία κτίστηκε ειδοποίησαν τους ιδιοκτήτες να επισκεφθούν την εταιρεία Αγαθοκλέους για να επιλέξουν τα είδη υγιεινής, κεραμικά και πατώματα που θα τοποθετούνταν στο διαμέρισμά τους. Ο ενάγων επισκέφθηκε πολλές φορές την πιο πάνω εταιρεία για να επιλέξει τα υλικά του διαμερίσματός του. Όπως πληροφορήθηκε από τον πολιτικό μηχανικό και επιστάτη της οικοδομής όταν έδωσαν οδηγίες στον Αγαθοκλέους να παραδώσει τα υλικά της επιλογής του ενάγοντα στην οικοδομή η εταιρεία Αγαθοκλέους δεν ήταν σε θέση να τα παραδώσει γιατί ο ενάγων δεν είχε τελικώς αποφασίσει. Η επιλογή των υλικών ήταν ευθύνη του ενάγοντα και οποιαδήποτε καθυστέρηση στην επιλογή και συνεπώς στην τοποθέτησή τους οφειλόταν στον ενάγοντα. Οι ίδιοι δεν είχαν καμιά σχέση και τηλεφώνησαν πολλές φορές στον ενάγοντα για να του υπενθυμίσουν ότι έπρεπε να επισκεφθεί τον Αγαθοκλέους για να διαλέξει τα υλικά. Ο χρόνος που απαιτείτο για την τοποθέτηση των υλικών ήταν 2 μήνες από την ημερομηνία παραλαβής των υλικών στο διαμέρισμα. Ενίσχυση, κατά την άποψή του, της θέσης του αυτής φαίνεται και από το γεγονός ότι ο ενάγων καθυστέρησε να πληρώσει τη δεύτερη δόση και μόλις την πλήρωσε, στις 3.6.03, την επομένη πήγε στου Αγαθοκλέους. Και τούτο παρά τα επανειλημμένα τηλεφωνήματα που του έγιναν να πληρώσει τη δόση και να πάει να επιλέξει υλικά. Αρνήθη ότι είχε οποιαδήποτε συνάντηση με τον ενάγοντα, δέχτηκε όμως ότι έλαβαν την επιστολή του στην οποία του απάντησαν τηλεφωνικώς ότι η καθυστέρηση οφειλόταν σε δική του υπαιτιότητα λόγω καθυστέρησης καταβολής της δεύτερης δόσης και επιλογής των υλικών. Τον κάλεσαν το Φεβρουάριο να καταβάλει το υπόλοιπο και να πάρει το κλειδί του διαμερίσματος αλλά ο ενάγων δεν πήγε. Απορρίπτει τέλος την ισχυριζόμενη ζημιά του ενάγοντα. Αντεξετάστηκε σε μάκρος. Θα περιοριστώ όσο είναι δυνατόν στα βασικά. Ο ίδιος δεν ειδοποίησε τον ενάγοντα και όσες ειδοποιήσεις έγιναν ήταν από την εταιρεία. Ρώτησε τους ανθρώπους του στην εταιρεία και του είπαν ότι ειδοποιήθηκε ο ενάγων. Για τα υλικά νομίζει ότι τον ειδοποίησε ο Δημήτρης Ευθυμιάδης, υπεύθυνος παράδοσης των διαμερισμάτων. Ο πελάτης πάει στου Αγαθοκλέους και παραγγέλλει. Αν υπάρχουν τα υλικά συνήθως σε μια εβδομάδα τα παίρνουν στην οικοδομή. Αν δεν υπάρχουν και θα έλθουν από το εξωτερικό ενημερώνεται ο αγοραστής πότε θα έλθουν. Αν ο αγοραστής πάει στου Αγαθοκλέους δεν σημαίνει ότι αποποιείται ευθυνών. Αν δεν ικανοποιηθεί από τα είδη που του δείχνει ο Αγαθοκλέους και θέλει άλλα και δεν υπάρχουν, τότε θα τα πάρει όποτε έλθουν. Δεν γνώριζε πότε ο ενάγων πήγε στου Αγαθοκλέους, δεν αρνήθηκε όμως ότι πήγε στις 10.6.03 αλλά μπορεί να μην υπήρχαν τα πράγματα. Υπολογίζει ότι ο ενάγων θα πήγε πέντε φορές στου Αγαθοκλέους γιατί φαντάζεται ότι ήθελε να κάμει πολλές επιλογές. Δεν γνώριζε πότε παραδόθηκαν τα υλικά στην οικοδομή, αλλά αυτό έγινε μετά τον Ιούλιο, δέχτηκε όμως ότι παραδόθηκαν την 23.10.
- Σε ερώτηση πότε ο επιστάτης έδωσε οδηγίες στον Αγαθοκλέους να παραδώσει τα υλικά, απάντησε μόλις είναι έτοιμα και για να πάει ο ενάγων στις 10.6.03 να παραγγείλει και να παραδοθούν Οκτώβριο σημαίνει ότι δεν είχε τα υλικά ο Αγαθοκλέους. Ήταν η θέση του ότι ο Ευθυμιάδης είπε αρκετές φορές στον ενάγοντα να πάει για τα υλικά, τρεις μήνες πριν τον Ιούλιο και αν πήγε στις 10.6.03 δεν θα είχαν έλθει τα υλικά της επιλογής του και στις 30.7.03 του ξανατηλεφώνησε ο Ευθυμιάδης, ο οποίος θα του είπε από το Μάιο να τα παραγγείλει. Ο ενάγων πήγε 10.6.03 και παράγγειλε και ο Ευθυμιάδης τέλος Ιουλίου τον ενημέρωσε ότι δεν παραδόθηκαν τα υλικά του ενάγοντα. Επέμενε ότι με τον ενάγοντα ούτε συναντήθηκαν, ούτε είχαν ποτέ κάποια συνομιλία. Με την παράδοση των υλικών δεν σημαίνει ότι τελειώνει το διαμέρισμα γιατί υπάρχουν ηλεκτρολογικά, υδραυλικός, πογιατζήδες, σημαίνει δηλαδή ότι καθυστέρησαν όλοι οι υπεργολάβοι. Τον Ιούνιο δεν θα υπήρχαν τα πράγματα και πήγαν μετά από 4 μήνες. Η καθυστέρηση ήταν πρόβλημα του αγοραστή αν έβαζε κάτι άλλο από τα είδη της επιλογής. Παράγγειλε μεν τα υλικά από τη λίστα που είχαν στου Αγαθοκλέους, αλλά μπορεί να μην υπήρχαν. Για να υπάρξει 4μηνος καθυστέρηση αυτό οφείλεται καθαρά στον αγοραστή. Έδωσαν στον Αγαθοκλέους ποιες τιμές μπορούσαν να παραγγείλουν οι πελάτες τους και όταν πήγε ο ενάγων και παράγγειλε δεν υπήρχαν στο κατάστημα και έτσι υπήρξε καθυστέρηση. Το αποτέλεσμα της καθυστέρησης πληρωμής της δεύτερης δόσης είναι ότι αφήνει πίσω κάποιο υπεργολάβο και αυτό επηρεάζει και άλλα θέματα. Αρνήθη επίσης ότι παρελήφθη η επιστολή ημερομηνίας 27.1.04 και όταν του υπεδείχθη η γραπτή του δήλωση απάντησε ότι δεν θυμόταν και αμφέβαλλε αν την επήρε στα χέρια του. Τελικά δέχτηκε ότι παρελήφθη. Δεν απάντησαν στον ενάγοντα αλλά μπορεί να του τηλεφώνησαν από το γραφείο να πάει να πληρώσει και ότι η καθυστέρηση οφειλόταν στον ίδιο. Δέχτηκε ότι έλαβαν την επιστολή Τεκμήριο 17 και ίσως να μην απάντησαν, αλλά μέσω τηλεφώνου θα του απάντησαν εκατό φορές. Δέχτηκε ότι το διαμέρισμα παραδόθηκε την ημέρα της εξόφλησης την 24.6.04 και είναι λάθος η αναφορά του στη γραπτή του δήλωση ότι παραδόθηκε 50 ημέρες καθυστέρηση. Η θέση του ήταν πως η καθυστέρηση οφειλόταν στον ενάγοντα. Ο κ. Νικολαΐδης στην αγόρευσή του, και με αναφορά στη μαρτυρία, εισηγείται να γίνει αποδεκτή η εκδοχή του ενάγοντα, ενώ αντίθετα η κα Κυριάκου εισηγείται ότι η καθυστέρηση οφειλόταν εξ υπαιτιότητος του ενάγοντα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Πριν προχωρήσω στην επί μέρους αξιολόγηση της μαρτυρίας κρίνω σκόπιμο να αναφέρω πως, όπως λέχθηκε στην υπόθεση Sayed v. Πλοίου M/V Mary John κ.α.
(2002)1 ΑΑΔ 661, η ανάλυση των στοιχείων που οδηγούν στην αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρος έχει δύο επάλληλα στοιχεία. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας. Τα αναφερόμενα σε αυτήν υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και βεβαίως συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Το άλλο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι, αν λέγει την αλήθεια. Και μέσα σε αυτά τα πλαίσια, και σε συνάρτηση και με άλλους παράγοντες και παραμέτρους που αναγνωρίζει η νομολογία ότι καθορίζουν και οριοθετούν το μέτρο κρίσης ενός μάρτυρα θα αξιολογηθεί η μαρτυρία στο σύνολό της. Η εντύπωση βέβαια που αφήνει ένας μάρτυρας στο Δικαστήριο, δεν μπορεί να είναι αποσυνδεδεμένη και απομονωμένη από τα λεγόμενά του αλλά και της ουσίας των ισχυρισμών του. Το περιεχόμενο της μαρτυρίας του τίθεται στη βάσανο της αξιολόγησης και της αντιπαραβολής της με την υπόλοιπη μαρτυρία στη βάση της κοινής λογικής και της ανθρώπινης εμπειρίας. Ακριβώς σε αυτά τα πλαίσια, πέραν της εντύπωσης που άφησαν οι δύο πρωταγωνιστές της υπόθεσης, ο ενάγων και ο ΜΥ1, έχω την άποψη ότι το αξιόπιστο αλλά και το βάσιμο της μαρτυρίας τους μπορεί εύκολα να ελεγχθεί από τη μαρτυρία των υπολοίπων μαρτύρων και από τα σχετικά τεκμήρια. Οι ΜΕ2 και 3 άφησαν άριστες εντυπώσεις στο Δικαστήριο. Κατέθεσαν με σαφήνεια και πειστικότητα τη διαδικασία που ακολουθείται, αρχής γενομένης από την παραγγελία του πελάτη των εναγομένων μέχρι και την παράδοση των προϊόντων στην οικοδομή. Η μαρτυρία τους, πέραν των άριστων εντυπώσεων που άφησαν, ελέγχεται ως απόλυτα ακριβής και από τα σχετικά τεκμήρια που κατέθεσαν. Ουδεμία αντίφαση έχει εντοπιστεί στη μαρτυρία τους, ούτε και έχω διακρίνει ότι προσπάθησαν να βοηθήσουν είτε τη μια είτε την άλλη πλευρά. Αντίθετα κατέθεσαν με ειλικρίνεια και με την απαιτούμενη σαφήνεια και πειστικότητα. Για τους λόγους αυτούς κρίνονται ως μάρτυρες της αλήθειας επί της μαρτυρίας των οποίων το Δικαστήριο νιώθει απόλυτα ασφαλές να στηριχθεί, με την εξαγωγή ανάλογων ευρημάτων. Κρίνεται και ως ασφαλής οδηγός για τον έλεγχο και την αξιοπιστία της μαρτυρίας των υπόλοιπων μαρτύρων. Η μαρτυρία των ΜΕ2 και 3 ανατρέπει, εκ βάθρων μάλιστα, όσα γενικά και αόριστα αλλά και σαφώς αντιφατικά κατέθεσε ο ΜΥ
- Ο ενάγων ουσιαστικά επιβεβαιώνεται σε όλα όσα κατέθεσε στο Δικαστήριο σε σχέση με την πτυχή των ζητημάτων που αφορούσαν την παραγγελία των διαφόρων υλικών από το κατάστημα του Αγαθοκλέους. Ανεξάρτητα βέβαια από τη μαρτυρία των ΜΕ1 και 3 η μαρτυρία του ΜΥ1 αυτοτελώς εξεταζόμενη για μια σειρά λόγων που θα εξηγήσω πιο κάνω είναι στο σύνολό της απορριπτέα. Πέραν των διάχυτων γενικόλογων αοριστιών ήταν σε κάθε πτυχή της ανυποστήρικτη και αντιφατική. Άλλοτε έριχνε, ανεπιτυχώς βέβαια, την ευθύνη για την καθυστέρηση στον ενάγοντα γιατί άργησε να πάει στου Αγαθοκλέους να παραγγείλει τα προϊόντα και άλλοτε έμμεσα στον Αγαθοκλέους ότι δεν είχε τα εμπορεύματα και θα έπρεπε να έλθουν από το εξωτερικό, οπότε υπήρξε και η καθυστέρηση. Προσπάθησε ακόμα να διασυνδέσει την καθυστέρηση με την πληρωμή της δεύτερης δόσης και ότι αυτό είχε ως αποτέλεσμα να επηρεασθούν οι οικοδομικές εργασίες και να καθυστερήσουν. Ειδικά επί του θέματος αυτού, πέραν του γεγονότος ότι δεν τέθηκε τέτοιο θέμα στον ενάγοντα, είναι σαφώς εκτός δικογράφων αφού η μόνη υπεράσπιση που πρόβαλλαν οι εναγόμενοι ήταν η καθυστέρηση του ενάγοντα να παραγγείλει τα εμπορεύματα γιατί δεν αποφάσιζε στην επιλογή των υλικών. Αλλά και να μπορούσε να δοθεί κάποια αξία στη μαρτυρία που αφορούσε το ζήτημα αυτό, η διαπίστωση είναι πως επρόκειτο για ένα εντελώς αόριστο και ανυποστήρικτο ισχυρισμό. Ούτε εξήγησε πώς θα μπορούσε, έστω, η καθυστέρηση αυτή να επενεργήσει στην εξάμηνη καθυστέρηση παράδοσης του επίδικου διαμερίσματος. Ουσιαστικά και αυτό ως μια γενική παρατήρηση επί της μαρτυρίας του ΜΥ1 είναι πως ο μάρτυρας διακατείχετο από μια έντονη και διάχυτη προσπάθεια να επιρρίψει ευθύνες αλλού, επικαλούμενος και προφασιζόμενος οτιδήποτε. Επρόκειτο για ευκαιριακές απαντήσεις ανάλογα με την ερώτηση, χωρίς συνοχή και ακολουθία. Περί ανυποστήρικτων ουσιαστικά δικαιολογιών και τίποτε περισσότερο. Στην ουσία δεν ήταν καν σε θέση να γνωρίζει τα πραγματικά περιστατικά και απαντούσε είτε καθ΄ υπολογισμό, είτε γιατί έτσι του είπαν οι υπάλληλοι της εταιρείας, χωρίς βεβαίως να προσκομιστεί κάποιος εξ αυτών να δώσει μαρτυρία στο Δικαστήριο. Κατέφευγε σε υπερβολές, όπως για παράδειγμα ότι θα του τηλεφώνησαν πάνω από εκατό φορές να πάει να πληρώσει και άλλοτε δεχόταν ότι έλαβαν τις επιστολές του ενάγοντα και άλλοτε δεν γνώριζε τίποτε. Ήταν ακόμα αντιφατικός και ως προς το πότε τελικά παραδόθηκε το διαμέρισμα, δεχόμενος στο τέλος ότι η καθυστέρηση στην παράδοση δεν ήταν 50 ημέρες αλλά έξι μήνες. Πέραν των πιο πάνω, βασικοί ισχυρισμοί του είναι σε άμεση σύγκρουση είτε με τα κατατεθέντα τεκμήρια, είτε με τη μαρτυρία των ΜΕ1 και
- Έτσι για παράδειγμα ποτέ δεν τέθηκε ο ισχυρισμός του στις ΜΕ1 και 3, ούτε ακόμα και στον ενάγοντα, ότι ο ενάγων ήθελε άλλα εμπορεύματα από αυτά που του έδειξε η ΜΕ
- Αντίθετα η ΜΕ1 κατέθεσε ότι ο ενάγων παράγγειλε από εκείνα που του έδειξε και που απεικονίζονται στο Τεκμήριο 18 που είναι, να σημειώσω, και η μοναδική παραγγελία του ενάγοντα που φέρει ημερομηνία 10.6.03, αφού ως κατέθεσε η ΜΕ1 δεν έκαμε άλλη παραγγελία με τον ενάγοντα. Ούτε και τέθηκε στη ΜΕ1 ότι μπορεί μεν να τα παράγγειλε ο ενάγων αλλά δεν τα είχαν στο κατάστημά τους και έπρεπε να έλθουν από το εξωτερικό. Κατά συνέπεια το συμπέρασμα του ΜΥ1 ότι για να παραδοθούν στην οικοδομή τον Οκτώβριο σημαίνει ότι δεν είχε τα υλικά ο Αγαθοκλέους είναι εντελώς αυθαίρετο και πλήρως ανυποστήρικτο, κυρίως όχι μόνο γιατί δεν κατέθεσαν κάτι τέτοιο οι ΜΕ1 και 3 αλλά και γιατί, ως ευθέως κατέθεσαν τα εμπορεύματα πηγαίνουν στην οικοδομή όποτε το ζητήσει ο εργολάβος, δηλαδή οι εναγόμενοι. Πρόκειται δε και για μια εκδοχή εκτός δικογράφων, αφού στην υπεράσπιση ποτέ δεν τέθηκε τέτοιος ισχυρισμός. Προστίθεται ακόμα πως και βάση να είχε ο ισχυρισμός του δεν μπορώ να αντιληφθώ την επί τούτου ευθύνη του ενάγοντα. Ήταν θέμα που αφορούσε τους εναγόμενους και τους προμηθευτές του και όχι ασφαλώς τον ενάγοντα. Το μοναδικό συμπέρασμα που αβίαστα εξάγεται από την αποδεκτή μαρτυρία των ΜΕ1 και 3 είναι ότι ενώ ο ενάγων μόλις τον ειδοποίησαν οι εναγόμενοι παράγγειλε τα εμπορεύματα στις 10.6.03, ο εργολάβος, δηλαδή οι εναγόμενοι, ζήτησαν να παραδοθούν στην οικοδομή τον Οκτώβριο και Νοέμβριο του
- Τα τεκμήρια 1, 4 και 6 είναι σχετικά, που φέρουν και την υπογραφή του παραλήπτη εκ μέρους των εναγομένων, όπως κατέθεσε και ο ΜΕ
- Σχετικά επίσης είναι και τα τιμολόγια Τεκμήρια 2, 3, 5 και 7 που επιβεβαιώνουν τις ΜΕ1 και 3 και ανατρέπουν κάθε περί αντιθέτου ισχυρισμό των εναγομένων και του ΜΥ
- Ο ΜΥ1 ήταν όμως και αντιφατικός γιατί ενώ επέρριπτε από τη μια την ευθύνη στον Αγαθοκλέους, από την άλλη δήλωνε πως για να υπάρχει τετράμηνη καθυστέρηση στην παράδοση των εμπορευμάτων οφειλόταν καθαρά στον ενάγοντα. Σημειώνω ακόμα πως σύμφωνα με τον ΜΕ2, αρχιτέκτονα και επιστάτη του έργου, αυτός είχε να κάμει με τις παραγγελίες, γεγονός που επιβεβαίωσε η ΜΕ
- Και υπενθυμίζω ότι η ΜΕ1 κατέθεσε πως έστελναν τα εμπορεύματα στην οικοδομή, μόνο όταν το ζητούσε η εταιρεία. Ότι είναι κάποιος Ευθυμιάδης που ήταν υπεύθυνος στο έργο, ως ανέφερε ο ΜΥ1, απορρίπτεται ως εντελώς αβάσιμο ενόψει της σαφούς και ξεκάθαρης μαρτυρίας του ΜΕ3 που δεν αμφισβητήθηκε, αλλά και γιατί δεν προσκομίστηκε ο Ευθυμιάδης στο Δικαστήριο να δώσει μαρτυρία. Ο ισχυρισμός συνεπώς του ΜΥ1 επί του θέματος αυτού παρέμεινε εντελώς ανυποστήρικτος και απορριπτέος. Απορριπτέοι επίσης κρίνονται οι ισχυρισμοί του ότι ο Ευθυμιάδης τηλεφώνησε στον ενάγοντα αρκετές φορές πριν από το Μάιο να παραγγείλει τα εμπορεύματα. Ούτε και σημειώνω τέθηκε τέτοιος ισχυρισμός στον ενάγοντα, ούτε καν αν γνωρίζει τον Ευθυμιάδη δεν ρωτήθηκε. Όπως επίσης να σημειώσω δεν τέθηκε στον ενάγοντα, είτε στις ΜΕ1 και 3 ότι η εταιρεία Αγαθοκλέους δεν ήταν σε θέση να παραδώσει τα υλικά γιατί ο ενάγων δεν είχε ακόμα αποφασίσει. Αντίθετα από την μαρτυρία της ΜΕ1 εξάγεται ότι ο ενάγων μία μόνο φορά πήγε στο κατάστημα του Αγαθοκλέους και έκαμε μόνο μία παραγγελία, το τεκμήριο 18, που ακριβώς αναδεικνύει το ανυπόστατο και ανυποστήρικτο του ισχυρισμού του ΜΥ
- Η μαρτυρία του ΜΥ1 συνίστατο από ένα μωσαϊκό αοριστολογιών και αντιφατικών ισχυρισμών και ανυποστήρικτων θέσεων. Δεν είχε ούτε την αναγκαία σαφήνεια ούτε και την βεβαιότητα επί των πραγματικών περιστατικών και γεγονότων, τα οποία τουλάχιστον για ότι αφορά την καθυστέρηση παράδοσης του διαμερίσματος, ούτε γνώριζε τους λόγους και έκφραζε αόριστες υποθέσεις, εικασίες και υπολογισμούς. Δεν είχε καν προσωπική και θετική γνώση των γεγονότων. Ουσιαστικά κανένας εκ των ισχυρισμών που κατέθεσε στο Δικαστήριο δεν τέθηκε, είτε στον ενάγοντα, είτε στους άλλους μάρτυρες που προσκόμισε ο ενάγων. Για τους λόγους αυτούς σε καμιά περίπτωση το Δικαστήριο δεν μπορεί να την αποδεχτεί. Γι' αυτό, ως ήδη λέχθηκε, η μαρτυρία του ΜΥ1 είναι στο σύνολό της απορριπτέα. Έχοντας συνεπώς υπόψη μου το σύνολο της μαρτυρίας και τα κατατεθέντα τεκμήρια, καθώς και όσα προέκυψαν από την αξιολόγηση της μαρτυρίας αποτελεί κατάληξη και εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγων αγόρασε από τους εναγόμενους ένα διαμέρισμα στην πολυκατοικία FROIBER ISABELLA-MARISA COURT No.31 στους Αγίους Ομολογητές. Σύμφωνα με τον όρο του συμβολαίου σε περίπτωση μη παράδοσης του διαμερίσματος το αργότερο μέχρι την 31.12.03 οι εναγόμενοι υποχρεούντο να καταβάλλουν στον ενάγοντα μηνιαία έξοδα ΛΚ
- Αποτελεί επίσης περαιτέρω εύρημα του Δικαστηρίου ότι το επίδικο διαμέρισμα παραδόθηκε στις 24.6.
- Η θέση των εναγομένων ότι η καθυστέρηση οφειλόταν σε υπαιτιότητα του ενάγοντα για τους λόγους που έχουν εξηγηθεί και αναλυθεί ανωτέρω απορρίπτεται. Αποτελεί συνεπώς περαιτέρω εύρημα του Δικαστηρίου ότι η καθυστέρηση στην παράδοση του διαμερίσματος οφειλόταν σε υπαιτιότητα των εναγομένων που έφεραν και την αποκλειστική ευθύνη για την ανέγερση και έγκαιρη, σύμφωνα με τον πιο πάνω όρο του συμβολαίου, παράδοση του επίδικου διαμερίσματος στον ενάγοντα. Κατά συνέπεια οι εναγόμενοι παρέβηκαν το σχετικό όρο του εγγράφου για την παράδοση του διαμερίσματος την 30.12.
- Το επόμενο ζήτημα που πρέπει να εξεταστεί είναι το θέμα της αποζημίωσης του ενάγοντα στη βάση του πιο πάνω όρου του συμβολαίου. Ο κ. Νικολαΐδης εισηγήθηκε ότι οι εναγόμενοι υποχρεούνται να καταβάλουν το ποσό των ΛΚ1.200 που είναι η εύλογη αποζημίωση που δικαιούται ο ενάγων από την εξάμηνη καθυστέρηση στην παράδοση του διαμερίσματος. Στήριξε την εισήγησή του στη μαρτυρία του εκτιμητή ΜΕ4, ότι η ενοικιαστική αξία του επίδικου διαμερίσματος, κατα τον επίδικο χρόνο, ήταν πέραν των ΛΚ200 το μήνα, καθώς και σε νομολογία που πραγματεύεται μεταξύ άλλων και το άρθρο 74
(1)του Κεφ. 149. Αντίθετα η κα Κυριάκου εισηγήθηκε ότι ο ενάγων δεν απέδειξε την ισχυριζόμενη ζημιά αφού δεν υπάρχει μαρτυρία αναφορικά με το διαμέρισμα που ενοικίαζε, ούτε και έλαβε μέτρα προς μετριασμό της ζημιάς του. ΝΟΜΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ Προτού προχωρήσω στην επί μέρους ανάλυση των διαφόρων πτυχών της μαρτυρίας που αφορούσε το θέμα των αποζημιώσεων, κρίνω ότι είναι κατάλληλη η προηγουμένη παράθεση του νομικού πλαισίου μέσα στο οποίο θα πρέπει να εξεταστεί. Αφορά την ερμηνεία και τη νομική φύση του επίδικου όρου της συμφωνίας. Σχετικά είναι τα άρθρα 73 και 74
(1)του περί Συμβάσεων Νόμου Κεφ. 149. Σύμφωνα με το άρθρο 73 σε περίπτωση διάρρηξης ή μη εκπλήρωσης συμβατικών υποχρεώσεων το μέτρο της ζημιάς είναι η εύλογη αποζημίωση. Αποτελεί θεμελιακή αρχή του δικαίου των Συμβάσεων ότι η επιδίκαση αποζημιώσεων σκοπεί στο να αποκαταστήσει τη ζημιά που το αθώο μέρος υπέστη ως αποτέλεσμα της παράβασης της σύμβασης. Ακόλουθο αυτού είναι ότι η επιδίκαση αποζημιώσεων συναρτάται άμεσα προς την ύπαρξη τέτοιας ζημιάς και δεν αποσκοπεί στην τιμωρία του ένοχου μέρους. Αρχή που συνάδει απόλυτα με τις πρόνοιες του άρθρου 74
(1)του Κεφ. 149 (Γ. Χρυσοστόμου και Υιός Λτδ ν. Long Life Construction Ltd
(1999)1 ΑΑΔ 1944). Στην υπόθεση Παγιάση ν. Σπύρος Σταυρινίδης Κέμικαλς Λτδ
(1993)1 ΑΑΔ 232 εξηγήθηκε ότι όπου ο προκαθορισμός των αποζημιώσεων ενέχει χαρακτήρα ποινικής ρήτρας (penalty) αυτός αγνοείται. Ποινική ρήτρα συνιστά ο όρος ο οποίος αποβλέπει στον εκφοβισμό μέσω του ύψους της αποζημίωσης που καθορίζεται στην εκπλήρωση των συμβατικών υποχρεώσεων. Όπου η προβλεπόμενη αποζημίωση συνιστά γνήσια προσπάθεια προκαθορισμού της ζημιάς η οποία θα προκύψει από τη διάρρηξη της συμφωνίας, τότε μετρά ως στοιχείο σχετικό στον καθορισμό της εύλογης αποζημίωσης και λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο. Στην υπόθεση Μεταλλικά Ηρακλής Μιχαηλίδης Λτδ ν. G & C Exhaust Systems Ltd
(2001)1 ΑΑΔ 500 εξηγήθη ότι επιδίκαση ουσιαστικών αποζημιώσεων - όχι συμβολικών ή ονομαστικών - είναι δυνατή μόνο όπου αποδεικνύεται. Στην υπόθεση Χαραλάμπους ν. Stasis Estates
(1991)1 ΑΑΔ 418 υπεδείχθη ότι στη συμφωνία δεν αναφερόταν ότι η ζημιά προϋπολογίστηκε και κατά την ακρόαση δεν παρουσιάστηκε οποιαδήποτε σχετική μαρτυρία που να επιτρέπει στο Δικαστήριο να καθορίσει εύλογη αποζημίωση χωρίς απόδειξη πραγματικής ζημιάς. Όπως εξηγήθη στην υπόθεση Χρυσοστόμου-ανωτέρω, η ουσία του άρθρου 74 είναι ότι επιδικάζεται εύλογη αποζημίωση που δεν είναι δυνατό να υπερβαίνει το καθορισθέν ποσό ή την ποινική ρήτρα που έτσι καθιστά το ανώτατο όριο ευθύνης. Η υπόθεση Χαραλάμπους δείχνει ακριβώς την ανάγκη μαρτυρίας για τη ζημιά με βάση την οποία και μόνο θα είναι δυνατό για το δικαστήριο να κρίνει το εύλογο της αποζημίωσης. Τέλος αναφορά κρίνω πως πρέπει να γίνει και στην υπόθεση ΑΝΟΡΘΩΣΗ ν. ΑΠΟΛΛΩΝ
(2002)1 ΑΑΔ 518 που εξετάστηκε το άρθρο 74
(1)του Κεφ. 149 και εξηγήθη ότι σαφώς προκύπτει από την πιο πάνω διάταξη ότι ο προκαθορισμός της ζημιάς στη σύμβαση δεν είναι δεσμευτικός και επενεργεί μόνο στην οριοθέτηση του ανωτάτου ορίου της αποζημίωσης που μπορεί να επιδικαστεί. Όπου η προβλεπόμενη αποζημίωση συνιστά γνήσια προσπάθεια προκαθορισμού της ζημιάς η οποία θα προκύψει από τη διάρρηξη της συμφωνίας, αυτή μετρά ως στοιχείο σχετικό στον καθορισμό της εύλογης αποζημίωσης και λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο. Υπεδείχθη ότι στην Κύπρο, σε αντίθεση με ότι ισχύει στην Αγγλία, η διάκριση μεταξύ ενός γνήσιου εκ των προτέρων υπολογισμού των αποζημιώσεων και μιας ποινικής ρήτρας δεν έχει ουσιαστική αξία καθότι το Δικαστήριο διατηρεί, και στις δύο περιπτώσεις, τη διακριτική του ευχέρεια να επιδικάσει εύλογη αποζημίωση που δεν μπορεί να ξεπερνά το κατονομαζόμενο ποσό στη συμφωνία. Πρωταρχικό όμως μέλημα του Δικαστηρίου είναι να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι το ποσό που αναφέρεται στη σύμβαση μπορεί να θεωρηθεί ως ένας προκαθορισμός των αποζημιώσεων, οπότε και βοηθείται καλύτερα στο δικό του υπολογισμό των αποζημιώσεων οι οποίες μπορούν να είναι λιγότερες του ονομαζόμενου ποσού, όχι όμως περισσότερες. Είναι σημαντικό στο σημείο αυτό να γίνει αναφορά στην έκθεση απαίτησης σε συνάρτηση με την προσκομισθείσα μαρτυρία της πλευράς του ενάγοντα. Στο αιτητικό του ειδικά οπισθογραφημένου κλητηρίου εντάλματος, υπό στοιχείο Α, αναφέρεται "ΛΚ1.200 ως αποζημιώσεις και/ή μηνιαία έξοδα για τη μη έγκαιρη παράδοση του διαμερίσματος, το οποίο οι εναγόμενοι πώλησαν στον ενάγοντα, κατά παράβαση του πωλητηρίου εγγράφου . . . ". Στην έκθεση απαιτήσεως δεν δίνονται περισσότερες λεπτομέρειες ούτε και άλλη επεξήγηση, αλλά, να σημειώσω, δεν ζητήθηκαν ούτε και από τους εναγόμενους λεπτομέρειες. Αναφέρεται όμως στην παράγραφο 3 (β) της έκθεσης απαίτησης ότι η συμφωνία προέβλεπε μεταξύ άλλων, ότι, σε περίπτωση μη παράδοσης του διαμερίσματος στις 30.12.03 οι πωλητές (εναγόμενοι) υποχρεούντο όπως καταβάλουν στον αγοραστή (ενάγοντα) μηνιαία έξοδα Λ.Κ.
- Στη παράγραφο 7 της εκθέσεως απαιτήσεως αναφέρεται ότι το ποσό αυτό θα έφερνε τόκο 8% απο 1.1.04 πλην όμως ο όρος αυτός δεν αφορά την πιο πάνω ρήτρα, αλλά την περίπτωση παράλειψης του αγοραστή να καταβάλει το υπόλοιπο την 30.12.
- Συνάγεται πως η βάση της απαίτησης του ενάγοντα είναι ο συγκεκριμένος όρος για την καταβολή των μηνιαίων εξόδων του. Είναι πράγματι νομολογημένο, Μεταλλικά Η. Μιχαηλίδης-ανωτέρω, που παρέπεμψε και ο κ. Νικολαΐδης, ότι η μη παράδοση των υποστατικών κατά το συμφωνηθέντα χρόνο, η ενοικιαστική αξία του κτήματος αποτελεί το νόμιμο μέτρο καθορισμού των αποζημιώσεων λόγω της καθυστέρησης στην παράδοση των υποστατικών κατά παράβαση της σύμβασης. Κατά συνέπεια σύμφωνα με την εισήγηση του κ. Νικολαΐδη στη βάση της αναντίλεκτης μαρτυρίας του ΜΕ4 που δεν αντεξετάστηκε, ο ενάγων δικαιούται το ποσό των ΛΚ1.200 που συνιστά την κατά τον επίδικο χρόνο ενοικιαστική αξία του επίδικου διαμερίσματος για την εξάμηνη καθυστέρηση στην παράδοσή του. Η απάντηση όμως στο ερώτημα θα δοθεί από την ερμηνεία του σχετικού όρου του εγγράφου και αν συνιστά ποινική ρήτρα προς εκφοβισμό ή γνήσια προσπάθεια προϋπολογισμού της ζημιάς του ενάγοντα. Βοηθητική προς αυτή την κατεύθυνση, πέραν της τελεολογικής και γραμματικής ερμηνείας του όρου, και πλήρως αποκαλυπτική ακριβώς του υποβάθρου για τον προσδιορισμό του πλαισίου μέσα στο οποίο εντάσσεται ο επίδικος όρος ήταν η μαρτυρία του ενάγοντα (Γεωργίου ν. Meridien Hotels Ltd
(2002)1 ΑΑΔ 2059, 2065). Σε κάθε ευκαιρία, ήδη από τον καταρτισμό του εγγράφου και κατά τη συζήτηση του επίδικου όρου ήταν η αναντίλεκτη θέση του, την οποία επανέλαβε κατά κόρον με διάφορους τρόπους, ότι το ποσό των ΛΚ200 που συμφωνήθηκε στο έγγραφο ως αποζημίωση υπό μορφή μηνιαίων εξόδων αφορούσε το ενοίκιο που ήδη κατέβαλλε. Έχω ήδη παραθέσει τη μαρτυρία του και δεν προτίθεμαι να την επαναλάβω. Εν πάση περιπτώσει η ουσία της ήταν ότι ζήτησε και μπήκε ο όρος αυτός γιατί ακριβώς ενοικίαζε αλλού διαμέρισμα, με μηνιαίο ενοίκιο μαζί με τα κοινόχρηστα ΛΚ200 το μήνα και ήθελε να "γλυτώνει" το ενοίκιο που πλήρωνε. Κάθε καθυστέρηση στην παράδοση του διαμερίσματος είχε ως αποτέλεσμα την πρόσθετη μηνιαία επιβάρυνσή του με το ενοίκιο αυτό και ακριβώς βιαζόταν να μπει στο διαμέρισμα για να σταματήσει να το πληρώνει. Όπως παραστατικά το έθεσε αντεξεταζόμενος όταν ο πωλητής και εκπρόσωπος των εναγομένων του είπε να βάλουν ΛΚ300 το μήνα, αρνήθηκε γιατί, όπως κατέθεσε, τόσο ενοίκιο πλήρωνε και τόσο ήθελε. Ακόμα και ο ίδιος ο επίδικος όρος αναφέρεται σε μηνιαία έξοδα τα οποία ακριβώς αντανακλούν και ανταποκρίνονται πλήρως σε αυτά που κατέθεσε ο ενάγων. Ότι δηλαδή επρόκειτο για τα μηνιαία έξοδα τα οποία ο ενάγων προσδιόρισε στο ενοίκιο και τα κοινόχρηστα που κατέβαλλε. Επρόκειτο με άλλα λόγια, και αυτό αποτελεί την κατάληξη και το εύρημα του Δικαστηρίου, για ένα γνήσιο και επακριβή προϋπολογισμό και προσδιορισμό της ζημιάς του ενάγοντα υπό μορφή των εξόδων που θα υφίστατο εκ της καθυστερήσεως, που ανταποκρινόταν, ισοδυναμούσε αλλά και περιλάμβανε το μηνιαίο ενοίκιο και κοινόχρηστα που κατέβαλλε. Ή και με τυχόν άλλα έξοδα που θα υφίστατο ή και θα προέκυπταν εκ της καθυστερήσεως. Ο όρος αυτός όπως και το ποσό που συμφωνήθηκε δεν τέθηκε προς εκφοβισμό, αλλά συνιστούσε την πραγματική προκαθορισμένη και επακριβή ζημιά του ενάγοντα υπό μορφή εξόδων, με αναφορά στο ενοίκιο που πλήρωνε. Δεν συσχετιζόταν ως μέτρο καθορισμού των αποζημιώσεων με την ενοικιαστική αξία του επίδικου διαμερίσματος. Ούτε και υπάρχει τέτοιος ισχυρισμός στην έκθεση απαιτήσεως, αντίθετα η βάση της αξίωσης είναι για μηνιαία έξοδα ως ο σχετικός όρος. Η απώλεια και η ζημιά του ενάγοντα σε περίπτωση καθυστέρησης στην παράδοση, σύμφωνα με τη δική του μαρτυρία, συναρτάτο στη ζημιά που θα προέκυπτε από την περαιτέρω συνέχιση πληρωμής ενοικίων στο διαμέρισμα που ήδη ενοικίαζε. Για όσο χρόνο θα καθυστερούσε η παράδοση του διαμερίσματος ο ενάγων συμφώνησε ότι οι ενάγοντες θα του κατέβαλλαν τα μηνιαία του έξοδα, που σύμφωνα με τη μαρτυρία του ήταν το ενοίκιο και τα κοινόχρηστα που πλήρωνε. Επρόκειτο για ένα βάσιμο και εύκολο σε τελική ανάλυση προκαθορισμό και προϋπολογισμό της ζημιάς που θα προέκυπτε από την παράβαση ή και διάρρηξη της συμφωνίας, με αναφορά στο συγκεκριμένο ενοίκιο που κατέβαλλε. Και ακριβώς σε αυτά τα πλαίσια απέστειλε την πρώτη επιστολή του προς τους εναγόμενους με ημερομηνία 27.1.04 (Τεκμήριο 14). Αν ήταν διαφορετικό το νόημα και η ερμηνεία του επίδικου όρου, τότε το λογικό θα ήταν να αναμένει την τελική παράδοση του διαμερίσματος και μετά να απαιτήσει τα απωλεσθέντα ενοίκια. Αντίθετα η σπουδή του να απαιτήσει αμέσως το ποσό των ΛΚ200, το οποίο να σημειωθεί ότι, ως κατέθεσε, ζήτησε και προφορικά από το ΜΥ1, αναδεικνύει ακριβώς ότι ο ενάγων απαιτούσε το ποσό του ενοικίου που ήδη κατέβαλλε. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του ΜΕ4, η οποία και γίνεται μεν αποδεκτή, ως προς την ενοικιαστική αξία του διαμερίσματος κατά τον επίδικο χρόνο, κρίνω ότι δεν είναι βοηθητική προς υποστήριξη και απόδειξη των εξόδων του ενάγοντα στη βάση του πιο πάνω όρου όπως έχει ερμηνευτεί. Όφειλε ο ενάγων, και το απλούστερο ήταν, αν όντως τελικά ενοικίαζε διαμέρισμα όπως πλειστάκις κατέθεσε που συνιστούσε και τη βάση του προϋπολογισμού της ζημιάς του, να προσκομίσει μαρτυρία για το ποσό του ενοικίου που κατέβαλλε μαζί με τα κοινόχρηστα, ή και άλλα έξοδα που υπέστη, αφού ακριβώς με αναφορά σε αυτά προκαθόρισε το ύψος του ποσού που συμφώνησε στον επίδικο όρο του συμβολαίου. Η μαρτυρία του επί του προκειμένου κρίνω πως είναι γενική και αόριστη και καθόλου πειστική ως προς το καταβαλλόμενο ενοίκιο και τα κοινόχρηστα και από μόνη της δεν είναι αρκετή για να στοιχειοθετήσει και να αποδείξει τον ισχυρισμό του. Ούτε καν ανέφερε που έμενε και πόσο ήταν το ενοίκιο που κατέβαλλε και πόσο το ποσό των κοινοχρήστων. Προστίθεται πως σε τελική ανάλυση η μαρτυρία του ενάγοντα επί του κρινόμενου θέματος ήταν για να εξηγήσει τι τον ώθησε να ζητήσει τον συγκεκριμένο όρο και τι είχε υπόψη του ως προς το ποσό των μηνιαίων εξόδων που τέθηκε στον όρο, και όχι για να αποδείξει τον ισχυρισμό του και ακόμα περισσότερο τα έξοδα του. Έτσι το γεγονός ότι δεν αντεξετάστηκε ειδικά επι του θέματος αυτού, δεν μεταβάλλει ούτε την ουσία αλλά ούτε και το σκηνικό, αφού το βάρος παρέμενε στον ενάγοντα να αποδείξει τη ζημιά του. Αποτελεί πάγια αρχή της νομολογίας ότι οι ζημιές, πέραν της υποχρέωσης να δικογραφούνται, θα πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. Θα έπρεπε συνεπώς να προσκομιστεί ουσιαστική μαρτυρία προς απόδειξη του ισχυρισμού του και των εξόδων του. Το βάρος ήταν στους ώμους του και δεν το έχει αποσείσει. Ουσιαστικά εγκαταλείφθηκε το θέμα και προσκομίστηκε αντ' αυτού η μαρτυρία του ΜΕ.4 με αποτέλεσμα να πλήττει το βάσιμο και το αξιόπιστο της ουσίας του ισχυρισμού του. Δεν είναι άλλωστε χωρίς σημασία το γεγονός ότι ο εκτιμητής μόλις τον Ιανουάριο του 2008 και κατά το στάδιο της ακρόασης έλαβε οδηγίες για την εκτίμηση του ακινήτου. Ούτε και ο κ. Νικολαίδης έκαμε κάποια αναφορά στην αγόρευσή του για το θέμα αυτό. Αν από την άλλη αποδοθεί αποζημίωση στη βάση της μαρτυρίας του ΜΕ4, παραβλέποντας τη μαρτυρία του ενάγοντα, που ουσιαστικά αυτό εισηγείται ο κ. Νικολαΐδης, το οποίο θα πρέπει να αναφέρω ότι με έχει προβληματίσει, θεωρώ πως θα ήταν αντίθετο ακριβώς με τον επίδικο όρο, όπως έχει ερμηνευτεί, ότι δηλαδή συνιστά ένα γνήσιο προυπολογισμό των εξόδων που θα υφίστατο ο ενάγων με βάση το ενοίκιο που κατ΄ ισχυρισμό κατέβαλλε, αλλά και με το σύνολο της μαρτυρίας του που αφορούσε το συγκεκριμένο ζήτημα εν σχέση με τον τρόπο και την βάση του υπολογισμού και προκαθορισμού της ζημιάς του. Θα ήταν ακόμα και εκτός δικογράφων η απόδωση τέτοιας αποζημίωσης. Ούτε και γίνεται κάποιος συσχετισμός στον επίδικο όρο, όπως ούτε και στη μαρτυρία του ενάγοντα, του ποσού των Λ.Κ.200 με την ενοικιαστική αξία του επιδίκου διαμερίσματος, ως προέκταση της πραγματικής ζημιάς του ενάγοντα που πιθανό να προέκυπτε από την καθυστέρηση παράδοσης. (Χαραλάμπους ανωτέρω) Αντίθετα μάλιστα, η αναφορά στον επίδικο όρο της φράσης "μηνιαία έξοδα" που αντανακλά ακριβώς τον προκαθορισμό και προσδιορισμό της απαίτησης, περιορίζει ακόμα περισσότερο και στενεύει πλήρως τα περιθώρια απόδοσης άλλης ζημιάς, διαφορετικής από αυτή που έχει ήδη ερμηνευτεί και κατέθεσε ότι απαιτούσε ο ενάγων και συνιστά και τη βάση της αγωγής του. Ο επίδικος όρος δεν επιδέχεται άλλης ερμηνείας αφού μόνο για τα μηνιαία έξοδα που θα υποστεί εκ της καθυστερήσεως συμφώνησε ο ενάγων ότι δικαιούται να λάβει. Ως λέχθηκε, τα μηνιαία έξοδα, αφορούσαν, και ρητά εστιάζονταν αλλά και περιορίζονταν στο ενοίκιο μαζί με τα κοινόχρηστα που ήδη κατέβαλλε ο ενάγων. Αν αφορούσε και συσχετιζόταν, ως απώλεια και ως μέτρο καθορισμού των αποζημιώσεων, την μηνιαία ενοικιαστική αξία του επιδίκου διαμερίσματος, πέραν της ανάγκης δικογράφησης του, αυτό είτε θα καταγραφόταν ρητά στον επίδικο όρο είτε θα εξαγόταν εκ της ερμηνείας του και δεν θα χρησιμοποιείτο η φράση μηνιαία «έξοδα». Αποτελεί σταθερή θέση της νομολογίας ότι βασικό κριτήριο για την ερμηνεία του περιεχομένου ενός εγγράφου αποτελεί η συνήθης σημασία των λέξεων και όρων της συμφωνίας και για να διακριβωθεί η σημασία και το πραγματικό νόημα των όρων μιας συμφωνίας θα πρέπει να ερμηνεύεται συνολικά για να αποφεύγεται ο κίνδυνος δυσαρμονίας στην εξήγησή τους που στο τέλος δεν θα αντικατοπτρίζει αντικειμενικά την πρόθεση των μερών. (Ανόρθωση ανωτέρω). Και ακριβώς η ενοικιαστική αξία του επιδίκου ακινήτου για την οποία έδωσε μαρτυρία ο ΜΕ4 σε κάθε περίπτωση δεν συνιστά «έξοδα» ως ο σχετικός όρος του εγγράφου. Στην υπόθεση Μεταλλικά Ηρακλής ανωτέρω, η ενοικιαστική αξία του κτήματος θεωρήθηκε το ορθό μέτρο για τον καθορισμό της ζημιάς γιατί ο όρος της συμφωνίας ήταν εντελώς διαφορετικός. Προέβλεπε ότι ο αγοραστής προέβη στην αγορά του διαμερίσματος για ικανοποίηση των στεγαστικών προγραμμάτων και αναγκών του σε στεγαστικό χώρο και παράλειψη παράδοσης την συμφωνηθείσα ημερομηνία ή οποιαδήποτε μεταγενέστερη ημερομηνία ο δικαιοπάροχος θα κατέβαλλε αποζημιώσεις. Και στην βάση του όρου αυτού οι εφεσίβλητοι ισχυρίστηκαν, αλλά και απαίτησαν με την αγωγή τους, ότι η καθυστέρηση στην παράδοση τους προκάλεσε ζημιές, ακριβώς σε σχέση με την ενοικιαστική αξία του ακινήτου ως απώλεια του στεγαστικού χώρου. Στην κρινόμενη υπόθεση, πέραν της απουσίας δικογράφησης τέτοιου ισχυρισμού, ο επίδικος όρος κρίνω ότι είναι εξειδικευμένος και συγκεκριμένος, αλλά και περιοριστικός ως προς το τι ακριβώς συμφώνησαν τα μέρη. Σημειώνω, με έμφαση μάλιστα, πως ούτε καν για αποζημιώσεις δεν γίνεται αναφορά στον επίδικο όρο, ώστε να μπορούσε έστω κατ' αρχήν να εξεταστεί η ενοικιαστική απώλεια για αποζημίωση του ενάγοντα, αλλά η αναφορά είναι για την καταβολή των μηνιαίων εξόδων που θα υφίστατο ο ενάγων μέχρι και την παράδοση του διαμερίσματος. Και ακριβώς για τα έξοδα αυτά που συμφώνησε ο ενάγων ότι θα εδικαιούτο σε περίπτωση καθυστέρησης δεν προσκόμισε μαρτυρία για να τα αποδείξει. Και στην απουσία τέτοιας μαρτυρίας κρίνω, πως δεν μπορεί να επιδικαστεί το ποσό των Λ.Κ.1.200. που απαιτεί ως έξοδα, αφού δεν έχουν αποδειχθεί, όποια και αν ήταν σε τελική ανάλυση τα έξοδα αυτά. Κατά συνέπεια και στην απουσία μαρτυρίας ότι πραγματικά ο ενάγων ενοικίαζε αλλού διαμέρισμα και πόσο ήταν το ενοίκιο μαζί με τα κοινόχρηστα που κατέβαλλε, που ήταν η βάση του προϋπολογισμού των μηνιαίων εξόδων του ως το μέτρο και η βάση της αξίωσης που συμφώνησε ότι θα είχε από τους ενάγοντες, κρίνω ότι δεν έχει αποδείξει τη ζημιά του. Σύμφωνα με τη νομολογία όπου αποδεικνύεται η ευθύνη του εναγόμενου αλλά ο ενάγων αποτυγχάνει να αποδείξει τη ζημιά του, αυτό που δικαιούται είναι ονομαστικές αποζημιώσεις (nominal damages) (Galatariotis Telecommunications Ltd v. Σιουκιούρογλου κ.ά. Πολ. Έφεση 12163, ημερ. 21.1.08). Με διαμορφωμένα πλέον τα ευρήματα καταλήγω ότι ο ενάγων δικαιούται μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις τις οποίες καθορίζω στο ποσό των 50 Ευρώ. Παραμένει το θέμα των εξόδων. Σύμφωνα με τη νομολογία (Galatariotis-ανωτέρω και Παπακόκκινου κ.α. ν. Θεοδότου
(1991)1 ΑΑΔ 379, 384) σε περιπτώσεις που επιδικάζονται μόνο ονομαστικές αποζημιώσεις το Δικαστήριο έχει την ευχέρεια να στερήσει τον ενάγοντα των εξόδων του ή ακόμα και να τον καταδικάσει στην πληρωμή των εξόδων της άλλης πλευράς. Στην παρούσα υπόθεση αποφάσισα να μην καταδικάσω τον ενάγοντα στα έξοδα, αφού σε κάθε περίπτωση δεν ήταν ο υπαίτιος της παράβασης της συμφωνίας. Ως εκ τούτου εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα για 50 Ευρώ. Αναφορικά με τα έξοδα δεν εκδίδεται καμιά διαταγή. (Υπ.) Ν. Γιαπανάς, Ε.Δ Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο