ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ανήλικου δια των γονέων του Ιωάννη Χαραλάμπους και Μαρίας Χαραλάμπους ν. ΔΗΜΗΤΡΑ Χ'ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 10043/03, 5.8.2008 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2008:A167 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ. Κυριακίδου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 10043/03 Μεταξύ: ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥΣ ανήλικου δια των γονέων του και φυσικών κηδεμόνων του, Ιωάννη Χαραλάμπους και Μαρίας Χαραλάμπους ως πλησιέστερων συγγενών και φίλων του ανήλικου υιού των, από το Παλαιχώρι Ενάγοντα -και-
- ΔΗΜΗΤΡΑ Χ'ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, από το Στρόβολο
- ΜΑΡΙΟΣ Χ'ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ, από το Στρόβολο Εναγομένων -------------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 5.8.2008 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Ενάγοντα: κος Λ. Γεωργίου με κα Χ. Τοφαρίδου Για τους Εναγόμενους 1 και 2: κος Κιτρομηλίδης ------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή ο Eνάγοντας, ηλικίας 15 ετών, κατά τον ουσιώδη χρόνο ζητά γενικές και ειδικές αποζημιώσεις συνεπεία τροχαίου δυστυχήματος το οποίο επεσυνέβη την 23.3.2002 στην οδό Ελαιών στο Στρόβολο. Συγκεκριμένα στην έκθεση απαίτησης ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι κατά την πιο πάνω ημερομηνία και ώρα 11:50 ενώ ο εναγόμενος 2 οδηγούσε το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΕΗΜ979 κατά μήκος της οδού Ελαιών στο Στρόβολο με την κατεύθυνση από οδό Μακεδονιτίσσης προς την οδό Σταδίου κατά παράβαση των νομίμων καθηκόντων με την οδό Περδίου έχασε τον έλεγχο του οχήματος του και εισήλθε στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας με αποτέλεσμα να συγκρουσθεί με το εξ αντιθέτου όχημα με αρ. εγγραφής ΧΤ429 στο οποίο ο Ενάγων ήταν συνοδηγός και οδηγούσε ο πατέρας του. Ως αποτέλεσμα του εν λόγω δυστυχήματος ήταν να υποστεί ο Ενάγοντας σοβαρές σωματικές βλάβες και άλλες υλικές ζημιές. Πριν την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης ο συνήγορος των Εναγομένων αποδέχθηκε πλήρη ευθύνη των Εναγομένων για το δυστύχημα και το ποσό των £719 (€1.228,48) ως ειδικές αποζημιώσεις και έτσι το μόνο θέμα που παρέμεινε προς εκδίκαση είναι οι γενικές αποζημιώσεις που απαιτούνται από τον Ενάγοντα συνεπεία του πιο πάνω δυστυχήματος. ΜΑΡΤΥΡΙΑ: Η πλευρά του Ενάγοντα κάλεσε συνολικά τρεις μάρτυρες, τον Ιωάννη Χαραλάμπους (ΜΕ1), τον Ενάγοντα Γιώργο Χαραλάμπους (ΜΕ2) και τον Δρ. Γεώργιο Σιάμισιη (ΜΕ3), ενώ οι Εναγόμενοι δεν προσέφεραν μαρτυρία. Το σύνολο της μαρτυρίας η οποία τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου στα πλαίσια της παρούσας ακροαματικής διαδικασίας, βρίσκεται στα πρακτικά της διαδικασίας. Δεν αποτελεί ασφαλώς πρόθεση του Δικαστηρίου η επανάληψη της μαρτυρίας στα πλαίσια της παρούσας απόφασης. Πολύ συνοπτικά και περιοριζόμενο στα βασικά και σχετικά με την παρούσα υπόθεση σημεία, το Δικαστήριο θα αναφερθεί σε αυτή. Αυτονόητο θα πρέπει να θεωρείται εξάλλου ότι κατά το στάδιο της αξιολόγησης της μαρτυρίας, λαμβάνεται υπόψη το σύνολο της προσκομισθείσας και αποδεκτής μαρτυρίας ως επίσης κάθε σχετική λεπτομέρεια. (Βλ. Χρυσούλα Καννάουρου κ.α. ν. Ανδρέα Σταδιώτη
(1990)1 ΑΑΔ σελ. 35). ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Για το θέμα της κατάστασης της υγείας του Ενάγοντα, των σωματικών του βλαβών, του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη και σχετικά με τη σοβαρότητα της κατάστασης του και της εξέλιξης που είχε ως και της θεραπείας που έτυχε κατέθεσαν ο πατέρας του Ενάγοντα (ΜΕ1), ο ίδιος ο Ενάγοντας (ΜΕ2) καθώς και ο Δρ. Σιάμισιης (ΜΕ3). Ο ΜΕ1 πατέρας του Ενάγοντα ανέφερε ότι ο γιος του κατά τον ουσιώδη χρόνο στην ηλικίας των 15 ετών και τώρα είναι 20 χρονών φοιτητής στην Αγγλία. Ως προς τους τραυματισμούς του γιου του ανέφερε ότι στο δυστύχημα εγκλωβίστηκαν τα δύο του πόδια στα σίδερα του αυτοκινήτου και απεγκλωβίστηκε από την πυροσβεστική. Μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας όπου μετά από ακτινογραφίες διαπιστώθηκε στο ένα πόδι του μικρό ράγισμα. Τοποθετήθηκε το δεξί πόδι σε νάρθηκα με οδηγίες να επανέλθει σε μια εβδομάδα για παρακολούθηση. Την επόμενη μέρα τα δύο πόδια άρχισαν να φουσκώνουν και ο Ενάγων παραπονείτο για αφόρητους πόνους. Στις 26.3.2002 τον πήρε στο Απολλώνειο Νοσοκομείο όπου ο Δρ. Σιάμισιης μετά από νέες ακτινογραφίες τόσο στα πόδια όσο και στον αυχένα διαπίστωσε κάταγμα και στα δύο πόδια και τοποθετήθηκαν και τα δύο πόδια σε γύψο και στον αυχένα τοποθετήθηκε σκληρό κολλάρο το οποίο έφθανε μέχρι το πιγούνι. Παρέμεινε στο σπίτι για τρεις εβδομάδες και μετακινείτο με τροχοκάθισμα. Επίσης και στο σχολείο μετακινείτο με τροχοκάθισμα. Τον γιατρό τον επισκέπτοντο μετά συχνά λόγω του ότι παραπονιόταν για ζαλάδες. Ασχολείτο με διάφορα αθλήματα όπως το ποδόσφαιρο, ήταν πρωταθλητής πινγκ-πονγκ αλλά μετά το δυστύχημα δεν μπορούσε να ασχοληθεί γιατί πονούσε και κουραζόταν εύκολα. Επίσης ήταν μέλος σε συγκρότημα χορού του χωριού του. Μετά από εξετάσεις ο γιατρός ανέφερε ότι θα μείνει νέκρωση στο πέλμα και άρχισαν φυσιοθεραπεία. Έγινε προς τούτο ιατρικό τεστ. Παρά τις φυσιοθεραπείες δεν έπαιξε ξανά ποδόσφαιρο και πινγκ-πονγκ. Επίσης σταμάτησε να χορεύει. Αρνήθηκε ότι μεσολάβησε οτιδήποτε από 23.
- μέχρι 26.
- ώστε να διαφοροποιηθεί η κατάσταση υγείας του Ενάγοντα. Επίσης ο Ενάγοντας επανέλαβε και επεξήγησε τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει από το δυστύχημα, κάνοντας αναφορά στις δραστηριότητες που είχε και αναγκάσθηκε να σταματήσει, την ταλαιπωρία που υφίστατο και υφίσταται μέχρι τώρα με ιδιαίτερη αναφορά στα προβλήματα που αντιμετωπίζει στον αυχένα και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει στο διάβασμα ως φοιτητής και τους πονοκεφάλους που έχει. Αρνήθηκε ότι δεν είχε κατάγματα 23.3.
- Ο Δρ. Σιάμισιης (ΜΕ3) κατά την ακροαματική διαδικασία υιοθέτησε το περιεχόμενο των τριών ιατρικών πιστοποιητικών ημερομηνίας 28.3.2002, 18.1.2003 και 25.1.2006 (Τεκμήρια Α-Γ). Σε αυτά αναφέρεται ότι στις 26.3.2002 στο Απολλώνειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο για εξέταση και λήψη δεύτερης ιατρικής γνώμης ο οποίος παραπονείτο για έντονο πόνο και στα δύο πόδια και επιδείνωση του οιδήματος και αιματώματος από την μέρα του δυστυχήματος 23.2.
- Επίσης πόνο στον αυχένα. Κατά την κλινική εξέταση διαπίστωσε: (α) Ευαισθησία στην ΑΜΣΣ χωρίς νευρολογική σημειολογία άνω άκρων ενώ οι κινήσεις του αυχένα ήταν επώδυνες. (β) Ευαισθησία και αιμάτωμα στην περιοχή της βάσης του 1ου και 5ου μεταταρσίου δεξιά. (γ) Ευαισθησία και οίδημα στην περιοχή των έξω συνδεσμικών στοιχείων της ποδοκνημικής δεξιά. (δ) Τραύμα στην περιοχή της κνήμης και κατάφυσης του αχιλλείου τένοντα δεξιά. (ε) Ευαισθησία και αιμάτωμα στην περιοχή του 4ου μεταταρσίου ραχιαία αριστερά καθώς και εκδορές κνήμης αριστερά. Μετά από ακτινολογικό έλεγχο διάγνωσε: (α) Διάστρεμμα αυχένα με παρουσία ήβου στην ακτινογραφία. (β) Κάταγμα διάφυσης 4ου ΜΤ αριστερά. (γ) Κάταγμα βάσης 1ου και 5ου ΜΤ δεξιά. Τοποθέτησε σκληρό κολλάρο αυχένος και γύψο και στα δύο πόδια. Περιποιήθηκε εκδορές και τραύματα που είχε ο ασθενής και χορήγησε αντιβιοτική και αναλγητική θεραπεία. Συνέστησε στον ασθενή την παραμονή κατ' οίκον με τα κάτω άκρα σε ανάρρωπη θέση καθώς και να έχει τοποθετημένο τα κολλάρο αυχένος επί 24ώρου βάσεως. Στο διάστημα ενός μηνός ο ασθενής μπορούσε να μετακινηθεί μόνο με τροχοκάθισμα. Μετά από 1 μήνα αφαιρέθηκαν οι γύψοι από τα πόδια και άρχισε η κινητοποίηση του με βακτηρίες μασχάλης καθώς και φυσιοθεραπεία στα κάτω άκρα. Λόγω επιμένουσας αυχεναλγίας παράμεινε σε κολλάρο αυχένος για σύνολο 2 μηνών. Στο διάστημα αυτό ο ασθενής επισκέφθηκε αρκετές φορές το ιατρείο προκειμένου να ελεγχθεί η εξέλιξη της κατάστασης του. Πρόγνωση: Άλγος στον αυχένα επιμένει χωρίς επώδυνες κινήσεις ή νευρολογική συνδρομή. Συνεχίζει φυσιοθεραπεία στον αυχένα και στις ποδοκνημικές άμφω. Θα εκτελέσει 12 συνεδρίες φυσιοθεραπείας. Ο ασθενής παρουσιάζει επίμονο άλγος και υποτροπιάζων οίδημα και στα δύο άκρα. Επιμένουσες υποτροπιάζουσες ζαλάδες με κεφαλαλγία. Αυχεναλγία παρουσιάζει κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Δεν μπορεί να αθληθεί για μακρό χρονικό διάστημα. Στις 18.1.2003 έγινε επανεξέταση όπου παρουσιάζοντο αιμωδίες και αδυναμία στο αριστερό άκρο πόδι. Οι αιμωδίες αυτές εντοπίζοντο στην περιοχή του πέλματος και αδυναμία στην έκταση των δακτύλων. Έγινε ηλεκτρομυογράφημα όπου διαπιστώθηκε ατροφία του βραχέως που εκτίνοντο στα δάχτυλα, βλάβη αισθητικών κλάδων του κνημιαίου νεύρου στην περιοχή του ταρσού όπου εντοπίζεται και ο παλαιός τραυματισμός. Ο ασθενής χρήζει φυσιοθεραπεία ενδυνάμωσης των μυών καθώς και λήψη βιταμινών για ενίσχυση της λειτουργίας των περιφερικών νεύρων. Η εκτίμηση του είναι ότι ο ασθενής θα φέρει μόνιμη απώλεια αίσθησης σε περιοχή του πέλματος του αριστερού ποδιού ως απότοκος του παλαιού τραυματισμού. Δεν θα μπορεί να αθληθεί φυσιολογικά και εύκολη κόπωση θα επέρχεται μετά από παρατεταμένη βάδιση ή τρέξιμο. Η δημιουργία οστεοαρθρίτιδας στην περιοχή του ταρσού σε απώτερο χρόνο δεν αποκλείεται. Επίσης έγινε επανεξέταση στις 25.1.2006 όπου ο ασθενής παρουσίαζε ευαισθησία στην περιοχή του ταρσού αμφοτέρων των ποδιών και επώδυνη βάδιση. Ανέφερε άλγος στα πόδια ικανό να εμποδίσει τον ασθενή να αθληθεί και να τρέξει. Δυσκολεύεται να ανέβει σκάλες χωρίς υποστήριξη στην κουπαστή. Παρουσίαζε μόνιμες αιμωδίες στο αριστερό πέλμα και άλγος αυχένος κυρίως κατά τις αλλαγές της θερμοκρασίας ή μετά από απότομες κινήσεις. Στη μαρτυρία του στο Δικαστήριο ανέφερε επίσης ότι στις 26.3.2002 είχε δει τις ακτινογραφίες (Τεκμήριο 1) που είχαν ετοιμασθεί στις 26.3.2002 από το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας αλλά αφορούσαν μόνο το δεξί πόδι και αυτές δεν ήταν ευδιάκριτες οπότε ζήτησε να γίνει ακτινολογικός έλεγχος και για τα δύο πόδια και αυχένα τις οποίες αναγνώρισε και επεξήγησε (βλ. Τεκμήριο 2). Κατέθεσε επίσης την γνωμάτευση του ακτινολόγου κ. Παπαλεοντίου (Τεκμήριο 5) με την οποία συμφώνησε απόλυτα και υιοθέτησε τα ευρήματα του που περιέχονται στα ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσε. Τοποθέτησε στα δύο πόδια γύψινο επίδεσμο ενώ στον αυχένα σκληρό κολλάρο γιατί διέγνωσε διάστρεμμα το οποίο είναι πολύ πιο σοβαρό από μια απλή θλάση. Επεξήγησε επίσης ότι διέγνωσε βλάβη συνδεσμική στον αυχένα. Ανέφερε ότι προβλήματα στον αυχένα και πονοκεφάλους για τα οποία παραπονείται ο Ενάγων που είναι φοιτητής τώρα μπορεί να οφείλονται από τον τραυματισμό του και μπορεί να συνεχίζονται για χρόνια. Επεξηγώντας το Τεκμήριο 3 ανέφερε ότι έγινε ηλεκτρομυογράφημα από τον γιατρό κ. Πούγιουρου αφού παρέπεμψε τον ασθενή ο ίδιος για αυτή την εξέταση και οι διαπιστώσεις του αναφέρονται στο ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο Β). Επίσης ανέφερε ότι έχοντας υπόψη το κάταγμα στην άρθρωση της περιοχής του ταρσού υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μέχρι 50% ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων. Ως επεξήγησε η οστεοαρθρίτιδα είναι η καταστροφή του χόνδρου, αυτή μπορεί να είναι είτε εκφυλιστική είτε μετάτραυματική. Δημιουργεί πόνο και δυσκαμψία. Ο πόνος δημιουργεί πρόβλημα στη βάδιση. Εξετάζοντας την μαρτυρία του Δρ. Σιάμισιη (ΜΕ3) λέγω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την πείρα τους και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας, είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας κατ' εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία. Πρέπει να σημειώσω από την αρχή ότι ο Δρ. Σιάμισιης (ΜΕ3) μου έκανε εξαιρετική εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στην διατύπωση των θέσεων του όσο και το απλό τρόπο με το οποίο μετέφερε στο Δικαστήριο τις θέσεις του δίνοντας όπου χρειαζόταν την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Δέχομαι την μαρτυρία του στο σύνολο της και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Αξιολογώντας την μαρτυρία του Ενάγοντα και του πατέρα του σε σχέση με τις συνέπειες του τραυματισμού του Ενάγοντα βρίσκω ότι είπαν την αλήθεια στο Δικαστήριο και είμαι διατεθειμένη να στηριχθώ σε αυτές. Η μαρτυρία τους δεν κλονίσθηκε στην αντεξέταση και συνάδουν με τα όσα ανέφερε ο ΜΕ3 Δρ. Σιάμισιης. Δέχομαι την μαρτυρία τους στο σύνολο της και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης προχωρώ στη διατύπωση των ευρημάτων του Δικαστηρίου. Ο Ενάγων ηλικίας 20 ετών σήμερα είναι φοιτητής σε Αγγλικό Πανεπιστήμιο. Κατά τον ουσιώδη χρόνο του δυστυχήματος ήταν ηλικίας 15 ετών, μαθητής και μέλος του Αθλητικού Σωματείου Παλαιχωρίου. Ήταν πρωταθλητής του πινγκ-πονγκ και ασχολείτο με το ποδόσφαιρο και επίσης ήταν μέλος του χορευτικού συγκροτήματος του εν λόγω Σωματείου. Συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος υπέστη: (α) Διάστρεμμα αυχένα με παρουσία ήβου στην ακτινογραφία και βλάβη συνδεσμική. (β) Κάταγμα διάφυσης 4ου ΜΤ αριστερά. (γ) Κάταγμα βάσης 1ου και 5ου ΜΤ δεξιά. Τοποθετήθηκε σκληρό κολλάρο αυχένος και γύψος και στα δύο πόδια. Έγινε περιποίηση των εκδορών και των τραυμάτων που είχε ο ασθενής και χορηγήθηκε αντιβιοτική και αναλγητική θεραπεία. Παρέμεινε κατ' οίκον με τα κάτω άκρα σε ανάρρωπη θέση καθώς είχε τοποθετημένο το κολλάρο αυχένος επί 24ώρου βάσεως. Για ένα μήνα ο Ενάγων μπορούσε να μετακινηθεί μόνο με τροχοκάθισμα. Μετά από ένα μήνα αφαιρέθηκαν οι γύψοι από τα δύο πόδια και άρχισε η κινητοποίηση του με βακτηρίες μασχάλης καθώς και φυσιοθεραπεία στα κάτω άκρα. Λόγω επιμένουσας αυχεναλγίας παράμεινε σε κολλάρο αυχένος για σύνολο δύο μήνες. Παρουσίαζε υποτροπιάζουσες ζαλάδες με κεφαλαλγία. Αυχεναλγία παρουσιάζει κατά τακτά χρονικά διαστήματα. Στις 18.1.2003 παρουσίαζε αιμωδίες και αδυναμία στο αριστερό άκρο πόδι. Οι αιμωδίες αυτές εντοπίζοντο στην περιοχή του πέλματος και αδυναμία στην έκταση των δακτύλων. Διαπιστώθηκε ατροφία του βραχέως που εκτίνετο στα δάχτυλα και βλάβη αισθητικών κλάδων του κνημιαίου νεύρου στην περιοχή του ταρσού όπου εντοπίζεται και ο παλαιός τραυματισμός. Ο ασθενής θα φέρει μόνιμη απώλεια αίσθησης στην περιοχή του πέλματος του αριστερού ποδιού ευαισθησία στην περιοχή του ταρσού αμφοτέρων των ποδιών και επώδυνη βάδιση. Δεν θα μπορεί να αθληθεί φυσιολογικά και εύκολη κόπωση θα επέρχεται μετά από παρατεταμένη βάδιση ή τρέξιμο. Δυσκολεύεται να ανέβει σκάλες χωρίς υποστήριξη στην κουπαστή και παρουσιάζει μόνιμες αιμωδίες στο αριστερό πέλμα. Η δημιουργία οστεοαρθρίτιδας στην περιοχή του ταρσού σε απώτερο χρόνο είναι αυξημένη σε ποσοστό 50%. Η οστεοαρθρίτιδα είναι καταστροφή του χόνδρου η οποία δημιουργεί πόνο και δυσκαμψία. Ο πόνος θα δημιουργεί πρόβλημα στη βάδιση. Το άλγος αυχένος παραμένει κατά τις αλλαγές της θερμοκρασίας ή μετά από απότομες κινήσεις και επίσης μέχρι σήμερα δημιουργούνται κεφαλαλγίες και ζαλάδες απότοκο των προβλημάτων που αντιμετωπίζει στον αυχένα μετά από διάβασμα. Με παρατεταμένη βάδιση θα χωλαίνει. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΓΙΑ ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: ".Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή
(1998)1 (Α) ΑΑΔ 445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και τα επακόλουθα τους, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία. (Βλ. Θεράπων Μιχαήλ ν. Παρασκευαϊδη
(1998)1 (Γ) ΑΑΔ 1494. Αφού έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση των κακώσεων που υπέστη ο Ενάγων, τη φύση και τη διάρκεια της θεραπείας που ακολούθησε, τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη, την απώλεια των ανέσεων του για μεγάλο χρονικό διάστημα και το ότι δεν μπορούσε να ασχοληθεί με τα σπορ που ασχολείτο, το γεγονός ότι παρέμειναν κατάλοιπα και προβλήματα ως επακόλουθα του τραυματισμού του Ενάγοντα, ως επίσης και την δυσκολία που αντιμετωπίζει ο Ενάγοντας γενικότερα από τον πιο πάνω τραυματισμό, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξεως των €37.000 θα αποτελούσε για την περίπτωση του δίκαιη και λογική αποζημίωση υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. ΤΟΚΟΣ: Το άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, όπως έχει τροποποιηθεί από το Νόμο 49(Ι) του 1997, προνοεί για την επιδίκαση τόκου προς 8% ετησίως εκτός αν συντρέχουν ικανοποιητικοί λόγοι περί του αντιθέτου, επί των αποζημιώσεων για σωματική βλάβη ή θάνατο συνεπεία αστικών αδικημάτων για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην Αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίσθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το θέμα τέθηκε ως εξής από τον Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στην Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. ........................... Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Κατ' ακολουθία όλων των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων 1 και 2 για ποσό €37.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων για πόνο και ταλαιπωρία ως επίσης και ποσό €1.228,43 υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων. Σε ότι αφορά το θέμα του τόκου για τις γενικές αποζημιώσεις λαμβάνοντας υπόψη μου ότι δεν υπήρξε ιδιαίτερη καθυστέρηση στην καταχώρηση της αγωγής αφού δεν είχε μέχρι τότε αποκρυσταλλωθεί η κατάσταση υγείας του Ενάγοντος υπό τις περιστάσεις, θεωρώ δίκαιο να επιδικάσω τόκο 8% από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος ήτοι 23.3.2002 (βλ. Ανθή Θεοφάνους ν. Κουρουκλά
(2006)1(Α) ΑΑΔ 528). Σε ότι αφορά τις ειδικές αποζημιώσεις επιδικάζεται τόκος 4% από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος της παρούσας αγωγής, ήτοι 23.3.2002 με βάση τα όσα προσπάθησα να εξηγήσω ανωτέρω. (Βλ. Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475). Τέλος, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου. (Υπ.) ........... Γ. Κυριακίδου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο