ΣΥΝΕΡΓΑΤΙΚΟ ΤΑΜΙΕΥΤΗΡΙΟ ΑΓΙΟΥ ΔΟΜΕΤΙΟΥ ΛΤΔ ν. Ανδρέα Γεωργίου κ.α., Αρ. Αίτησης: 296/06, 24.9.2008

(1)/99. Με την αίτηση επιζητούνται διάφορα διατάγματα, αλλά τελικά προωθήθηκε μόνο η πληρωμή του χρέους με μηνιαίες δόσεις εναντίον του οφειλέτη. Ο Νόμος 134

(1)/99 περιέχει ρυθμιστικές διατάξεις για την διαδικασία εξέτασης του εξ΄ αποφάσεως χρεώστη αναφορικά προς την ικανότητά του να πληρώσει το οφειλόμενο ποσό. Τα άρθρα 84

(1)(α) και 90

(1)του Νόμου εξακολουθούν και διατηρούν τον χαρακτήρα της διαδικασίας, όπως έχει διασαφηνιστεί από την Νομολογία με βάση τις καταργηθείσες πρόνοιες. Ο χαρακτήρας της διαδικασίας που προβλέπεται, διασαφηνίζεται στην υπόθεση Αντώνης Φλαγκοφάς v. Αταλέζα Λτδ

(1989)1 Α.Α.Δ. 686 σελ. 689: «.......... έχει ουσιαστικά ανακριτικό χαρακτήρα και αποβλέπει στην παροχή ευχέρειας στο δικαστήριο μετά την διεξαγωγή της αναγκαίας έρευνας σχετικά με τα μέσα του χρεώστη να αποφασίσει κατά πόσο είναι σε θέση να αποπληρώσει με δόσεις το χρέος του. Η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή εξ΄ αποφάσεως χρέους με δόσεις, μετά τον προσδιορισμό των μέσων του χρεώστη, συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειάς του για αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την Ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας καθώς και τη μόρφωση των παιδιών και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη». Και στην συνέχεια, στις σελίδες 689-670: «Αφού διαπιστωθεί μετά από συνεκτίμηση των πόρων και των αναγκών του χρεώστη, ότι ο χρεώστης είναι σε θέση να αποπληρώσει το χρέος του με δόσεις ο επακριβής καθορισμός του ποσού επαφίεται στην διακριτική ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου». Αρκεί να αναφέρω πως τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη, όπως έχουν ήδη αποκρυσταλλωθεί με σαφήνεια σε σειρά αποφάσεων του Ανώτατου Δικαστηρίου, εξακολουθούν να διατηρούνται και να αποτελούν δεσμευτική καθοδήγηση και πηγή κατεύθυνσης σε υποθέσεις όπως η παρούσα, (βλ. Μιχαήλ ν. Λαϊκής Τράπεζας Χρηματοδοτήσεις Λτδ

(1993)1 Α.Α.Δ. 812, και Gesico Photographic Ltd v. U.K. Video Art Co Ltd,

(1991)1 A.A.Δ. 134) και χωρίς εδώ να αποσκοπείται η εξαντλητική απαρίθμηση των κριτηρίων, είναι το εισόδημα του χρεώστη και οι εύλογες προσωπικές και οικονομικές του ανάγκες. Δεν εκδίδεται διαταγή για πληρωμή του χρέους με μηνιαίες δόσεις, εάν η διαταγή αυτή επηρεάζει την δυνατότητα του χρεώστη να αντιμετωπίζει βασικές ανάγκες του ιδίου και της οικογένειάς του. Το Δικαστήριο διατάσσει την πληρωμή ποσού το οποίο αποτελεί περίσσευμα, αφού αφαιρεθεί εύλογο ποσό που είναι αναγκαίο για την συντήρηση του χρεώστη και των εξαρτημένων του. (βλ. σχετικά άρθρο 90

(1)του Νόμου). Ο καθ' ου η αίτηση δεν καταχώρισε ένσταση αλλά αντεξετάστηκε από τον δικηγόρο των αιτητών. Ήταν να σημειωθεί και η μόνη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια το Δικαστήριο θα πρέπει, αν την κρίνει αξιόπιστη να βασιστεί σε αυτή, χωρίς όμως να αποκλείεται από του να εξάξει τα δικά του συμπεράσματα, στην βάση των γεγονότων όπως έχουν καταδειχθεί προς ικανοποίησή του (Petsas v. Demetriadou

(1971)1 A.A.Δ

1. Η μαρτυρία του, που να σημειωθεί παρουσιάστηκε χωρίς δικηγόρο μπορεί να συνοψιστεί στα ακόλουθα. Εργάζεται στα δημόσια έργα στο μόνιμο προσωπικό από το
2. Είναι βοηθός επιστάτης στο αεροδρόμιο Λευκωσίας με ειδικότητα πελεκάνου. Διαμένει σε ιδιόκτητο σπίτι, ιδιοκτησίας της συζύγου του, στους Αγίους Τριμιθιάς, και είναι πατέρας τριών παιδιών εκ των οποίων το ένα είναι ανήλικη ηλικίας 16 ετών, μαθήτρια στην Α' Λυκείου. Ο μισθός του σύμφωνα με το σχετικό πιστοποιητικό του γενικού λογιστηρίου (τεκμ.1) ανέρχεται σε 2099,83 ευρώ και αφου αφαιρεθούν διάφορες αποκοπές το καθαρό ποσό που απομένει είναι 1179.
3. Εργάζεται επίσης και η σύζυγος του με εισόδημα 800 ευρώ το μήνα. Η εκδοχή του ήταν πως δεν είναι σε θέση να καταβάλλει κάποιο ποσό λόγω των πολλών δόσεων που πληρώνει σε διάφορα δάνεια δυνάμει διαταγμάτων του δικαστηρίου. Με βάση τα τεκμήρια 2, 6 και 7 ο καθ' ου η αίτηση έχει διατάγματα εναντίον του για την καταβολή του συνολικού ποσού των Λ.Κ.130.- ή 222.12 ευρώ το μήνα. Να προσθέσω ότι το τεκμήριο 5 αποτελεί δικαστική απόφαση και όχι διάταγμα μηνιαίων πληρωμών. Επίσης να παρεμβάλω ότι πρόκειται για αγωγή που καταχωρήθηκε προ πενταετίας, δεν φαίνεται η ημερομηνία έκδοσης της απόφασης και είναι άγνωστο αν το ποσό της απόφασης εξακολουθεί να είναι οφειλόμενο Παρουσίασε επίσης κατάσταση πληρωμών από την Σ.Π.Ε Λακατάμιας (τεκμήριο 4) σύμφωνα με την οποία καταβάλλει το συνολικό ποσό των 1179.96 ευρώ μηνιαίως σε διάφορα δάνεια που έχει. Πρόκειται ουσιαστικά για το σύνολο του υπολειπομένου μισθού του, και στο τεκμήριο 4 αναλύεται και επεξηγείται η κατανομή του μισθού του στα διάφορα δάνεια. Διευκρίνισε ότι πληρώνει χωρίς την ύπαρξη κάποιου διατάγματος εναντίον του. Είναι για τους πιο πάνω λόγους, αφού με τον μισθό του πληρώνει όλα τα δάνεια, που κατέθεσε ότι τους συντηρεί η σύζυγος του και βοηθούν και τα δύο ενήλικα παιδιά του που εργάζονται. Να παρεμβάλω εδώ πως η αναφορά του ότι βοηθούν τα δύο παιδιά του ήταν ασαφής και αόριστη και χωρίς να δώσει οποιεσδήποτε περαιτέρω εξηγήσεις ως προς το σε τι συνίσταται σε τελική ανάλυση η βοήθεια αυτή. Να σημειώσω ότι το ένα εκ των παιδιών του είναι φοιτητής σε κολέγιο στη Λευκωσία αλλά σύμφωνα με τον ισχυρισμό του εργάζεται και σε εταιρεία ηλεκτρονικών υπολογιστών. Δεν διευκρίνισε όμως τι εισόδημα έχει ο γιος του αλλά ούτε και τι ποσό καταβάλλει υπό μορφή συνεισφοράς στα έξοδα, αν όντως καταβάλλει κάποιο ποσό. Η μόνη αναφορά ήταν πως πληρώνει τον λογαριασμό του τηλεφώνου περίπου 20 Ευρώ και ότι τα παιδιά του πληρώνουν και τον λογαριασμό της Α.Η.Κ περί τα 200 ευρώ. Τον λογαριασμό του κινητού τηλεφώνου που διαθέτει τον πληρώνει ο ίδιος, περίπου 15 ευρω καθώς και τον λογαριασμό του νερού περί τα 15 ευρώ το δίμηνο. Διαθέτει επίσης αυτοκίνητο, ηλικίας 12 ετών που το χρωστεί στην Τράπεζα, και απαιτείται για την διακίνηση του ένα ποσό της τάξης των 10-12 ευρω την εβδομάδα. Για την ανήλικη κόρη του, πέραν των 80 ευρω που απαιτείται για φροντιστήριο αγγλικών, δεν ήταν σε θέση να δώσει επαρκή στοιχεία τι απαιτείται για την διατροφή και την ένδυσή της, όπως δεν ήταν σε θέση να δώσει στοιχεία και για τον μηνιαίο οικογενειακό προϋπολογισμό. Δεν καπνίζει ενώ τα δικά του είδη ένδυσης και υπόδησης, όπως κατέθεσε, τα αγοράζει η σύζυγος του στις εκπτώσεις. Από όσα έχω ήδη παραθέσει είναι προφανές, άλλωστε ήταν διάχυτο αλλά και έντονο στη μαρτυρία του καθ' ου αίτηση, ότι δεν ήθελε να παρουσιάσει όλη την πραγματική εικόνα της οικονομικής του κατάστασης. Ήταν ακριβώς γι' αυτό το λόγο που ο κ. Μερακλής του υπέβαλε ότι με βάση όσα κατέθεσε εξάγεται ότι έχει δεύτερη εργασία. Το αρνήθηκε και σε υποβολή ότι διαθέτει «πελεκανιό» δίπλα από το σπίτι του, απάντησε πώς πρόκειται για εργαστήρι λουστραδόρου που δεν ανήκει στον ίδιο αλλά σε συγγενικό του πρόσωπο. Στις σχετικές υποβολές του κ. Μερακλή η απάντηση ήταν «μπορείτε να το αποδείξετε ;». Στο σημείο αυτό κρίνω ότι απαιτείται η εξής παρατήρηση. Ο Νόμος Κεφ.6 ως έχει τροποποιηθεί, στο άρθρο 84

(2)εναποθέτει το βάρος στον οφειλέτη να παρουσιάσει ενόρκως ή με οποιοδήποτε άλλο τρόπο όλα τα αναγκαία αποδεικτικά στοιχεία που σχετίζονται με την περιουσία του που δύναται ή εδύνατο να διατεθεί για σκοπούς πληρωμής του χρέους. Στο άρθρο 84

(3)ο Νόμος εναποθέτει το βάρος στο οφειλέτη, υποχρεούται σύμφωνα με τον Νόμο, να αποκαλύψει μεταξύ άλλων λεπτομερή στοιχεία σχετικά με τις πραγματικές του απολαβές, εισοδήματα από εργασία ή άλλες πηγές, τις ανάγκες του ιδίου και της οικογενείας του καθώς και οποιαδήποτε άλλη πληροφορία η οποία είναι αναγκαία για σκοπούς του Νόμου. Η διαδικασία εξέτασης του οφειλέτη αναφορικά με την οικονομική του κατάσταση είναι διαδικασία εκτέλεσης δικαστικής απόφασης και οι πιο πάνω πρόνοιες που έχω αναφερθεί εναρμονίζονται πλήρως με την πάγια νομολογία (Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. ν. Κωνσταντίνου (2001( 1 Α.Α.Δ. 1034) ότι η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της, γιατί διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Για το λόγο αυτό τα προβλεπόμενα από το νόμο μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους-δικαίου. Κατά συνέπεια η προσπάθεια αποσιώπησης όλων των αναγκαίων πληροφοριών, ή η παράθεση ανακριβών στοιχείων που αφορούν την οικονομική κατάσταση εκ μέρους του οφειλέτη δεν αποβαίνει προς όφελος του, αφού η αξιολόγηση του δικαστηρίου είναι με βάση τα στοιχεία που ο ίδιος παρουσιάζει και επί των οποίων θα κριθεί η οικονομική του δυνατότητα. Έτσι και στην βάση των όσων ανέφερε ο καθ' ου η αίτηση, ο μισθός του, και επ' αυτού κρίνεται ορθή η παρατήρηση του κ. Μερακλή, δεν καλύπτει τις δόσεις που καταβάλλει. Το σύνολο των δόσεων, ανεξάρτητα από την ύπαρξη δικαστικών διαταγμάτων, υπερβαίνει τον μισθό του, ο δε μισθός της συζύγου του, που να σημειωθεί ότι σύμφωνα με την μαρτυρία του πρόσφατα άρχισε εργασία, δεν μπορεί να καλύψει το σύνολο των βασικών αναγκών για διατροφή, ένδυση και υπόδηση του ιδίου, της ανήλικης κόρης του και της συζύγου του. Οπότε το μόνο αβίαστο συμπέρασμα που μπορεί να εξαχθεί είναι ότι ο καθ ου η αίτηση δεν παρέθεσε την αληθή κατάσταση πραγμάτων στο δικαστήριο αποφεύγοντας επιμελώς να δώσει στοιχεία και επαρκείς και ικανοποιητικές εξηγήσεις που αφορούν την οικονομική του κατάσταση και κυρίως τα εισοδήματα του. Έτσι για παράδειγμα σχετικά με την ανήλικη του κόρη, πέραν του εξόδου για το φροντιστήριο των αγγλικών, απέφυγε να απαντήσει τι άλλα έξοδα απαιτούνται, περιοριζόμενος στην απλή αναφορά ότι τα έξοδα της εντάσσονται στα γενικότερα έξοδα της οικογένειας, χωρίς όμως και γι΄ αυτά να δώσει στοιχεία ή και εξηγήσεις. Ακόμα και για κοινωνικά έξοδα, όπως για παράδειγμα γάμους ή βαφτίσια ανέφερε ότι παρόλο που σπάνια πηγαίνει, σε ελάχιστες περιπτώσεις παίρνει δώρο ή δίνει κάποιο ποσό και τούτο λόγω οικονομικής δυσπραγίας. Η συνολική εικόνα που παρουσίασε ήταν μια προσπάθεια υπερτονισμού των δόσεων που δίνει σε διάφορα δάνεια και χρέη και η αποφυγή παράθεσης επαρκών στοιχείων για τα εισοδήματα του με αποτέλεσμα να υπάρχει αναντιστοιχία μεταξύ μισθού και δόσεων και δανείων, γιατί, εδώ, να προσθέσω ότι μόνο για τα χρέη του ήταν αποκαλυπτικός ο καθ ου η αίτηση. Έδωσε ως λέχθηκε, ουσιαστικά έμφαση μόνο στις δόσεις που καταβάλλει για τα διάφορα δάνεια. Έχω ενδιατρίψει στα διάφορα έγγραφα που κατέθεσε προς αυτή την κατεύθυνση. Το ερώτημα είναι κατά πόσο μπορούν να ληφθούν υπόψη στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας. Μελέτη των εγγράφων αυτών αναδεικνύει ότι όλα τα δάνεια για τα οποία καταβάλλει δόσεις είναι αρκετά μεταγενέστερα του εξ αποφάσεως χρέους του. Σχετική προς αυτή την κατεύθυνση ήταν και η μαρτυρία του ιδίου, ότι έγιναν από το 2006. Φως επί του θέματος ρίχνει η υπόθεση Κλεοβούλου ν. Μινέρβα Ασφαλιστική εταιρεία

(2005)1 Α.Α.Δ. 207. Επί ακριβώς του ίδιου θέματος λέχθηκε το εξής : « Κύριο ζήτημα, που απασχόλησε στην έφεση, είναι κατά πόσο οι υποχρεώσεις, που δημιουργήθηκαν μεταγενέστερα της έκδοσης της δικαστικής απόφασης, θα πρέπει να συνυπολογιστούν. Ορθά δεν συνυπολογίστηκαν. « Ανάλογη προσέγγιση έγινε και στην υπόθεση Κωνσταντίνου ανωτέρω που υπεδείχθη ότι η υστερογενής σύναψη χρέους δεν λαμβάνεται υπόψη αφού κάτι τέτοιο θα ήταν αντινομικό και θα μπορούσε να προβληθεί σε κάθε περίπτωση ως δικαιολογία για αδυναμία πληρωμής. Όπως ακριβώς συμβαίνει στη παρούσα υπόθεση. Ακόμα και η ύπαρξη κινητού τηλεφώνου είναι έξοδο που δεν αναγνωρίζεται από τη νομολογία, ότι συμπεριλαμβάνεται ανάμεσα στις απαραίτητες ανάγκες της ζωής. ( Μιχαήλ κ.ά ν. Σκορδή

(2005)1 Α.Α.Δ. 64). Έτσι και στην βάση των πιο πάνω αρχών όλες οι δόσεις που καταβάλλει ο καθ' ου η αίτηση για μεταγενέστερα του εξ' αποφάσεως χρέους του δεν μπορούν να συνυπολογιστούν ως έξοδο και δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη. Όταν μάλιστα δεν υπάρχουν καν δικαστικές αποφάσεις. Παραμένουν τα δικαστικά διατάγματα στα οποία έχω ήδη αναφερθεί, τα οποία και γίνονται αποδεκτά. Σημειώνω ότι όπως κατέθεσε καταβάλλει και άλλη δόση στην Σ.ΤΑ.Κ.Ε.Κ εκ 408 ευρώ περίπου χωρίς την ύπαρξη δικαστικού διατάγματος. Επιπλέον υπάρχει και το τεκμήριο 3 σύμφωνα με το οποίο καταβάλλει ακόμα ένα ποσό στο Σ.ΤΑ.Κ.Ε.Κ εκ 68,34 ευρώ το μήνα, Είναι προφανές ότι και να γίνουν αποδεχτά όλα τα πιο πάνω δάνεια που κατέθεσε, και πάλι η κατάληξη είναι ότι η εισήγηση του κ. Μερακλή ότι ο καθ ου η αίτηση πρέπει να έχει και δεύτερη εργασία ή εν πάση περιπτώσει άλλα εισοδήματα είναι ορθή. Άλλη λογική εξήγησε δεν μπορεί να υπάρξει. ΄Έχοντας συνεπώς υπόψη μου το σύνολο της μαρτυρίας και των σχετικών εγγράφων που κατατέθηκαν καθώς επίσης και τις νομικές αρχές που διέπουν το θέμα και όσα προέκυψαν από τη πιο πάνω αξιολόγηση, καταλήγω ότι ο καθ' ου η αίτηση είναι σε θέση να αποπληρώνει το εξ αποφάσεως χρέος του με μηνιαίες πληρωμές, τις οποίες και καθορίζω στο ποσό των 100 ευρώ μηνιαίως. Εκδίδεται συνεπώς διάταγμα εναντίον του καθ΄ ου η αίτηση, για πληρωμή του εξ αποφάσεως χρέους με μηνιαίες δόσεις 100 ευρώ έκαστης. Η πρώτη δόση θα πληρωθεί την 1.11.2008 και μετά, την πρώτη ημέρα κάθε επόμενου μήνα, μέχρι την πλήρη εξόφληση του εξ αποφάσεως χρέους ή μέχρι άλλης νεώτερης διαταγής. Επειδή επιζητείται στο σώμα της αίτησης διάταγμα αποκοπής του επιδικασθέντος ποσού από τις απολαβές του καθ ου αίτηση, εκδίδονται τα ακόλουθα Διάταγματα : Α. Αποκοπής του πιο πάνω ποσού των 100 ευρώ εκ των απολαβών του καθ ου η αίτηση, με αριθμό ταυτότητας 622284 από τον εργοδότη του, τη Κυπριακή Δημοκρατία, Γενικό Λογιστήριο, ωρομίσθιο κυβερνητικό προσωπικό. Β. Ο εργοδότης διατάσσεται, για όσο χρονικό ο καθ' ου η αίτηση θα βρίσκεται στην υπηρεσία του, να προβαίνει σε μηνιαίες κατακρατήσεις του πιο πάνω επιδικασθέντος ποσού των 100 ευρώ, εκ των απολαβών του καθ' ου η αίτηση. Γ. Ο εργοδότης θα καταβάλλει μηνιαίως την πιο πάνω αποκοπή εκ του μισθού του καθ΄ ου η αίτηση στον εξ' αποφάσεως πιστωτή ή τον δικηγόρο του σε διεύθυνση που ο δικηγόρος του αιτητή θα πληροφορήσει τον εργοδότη. Δ. Το ποσό που είναι πληρωτέο δυνάμει της δικαστικής απόφασης, σύμφωνα με την ένορκη δήλωση των αιτητών ημερομηνίας 26.11.07, είναι 7072 Ευρώ (Λ.Κ. 4139.18) με τόκο 9% από 1.1.05 πλέον 102.5 ευρώ (Λ.Κ.60) έξοδα διαιτησίας, πλέον 308 ευρώ (Λ.Κ.180) δικηγορικά έξοδα, πλέον τα έξοδα της παρούσας διαδικασίας. Ε. Τα έξοδα της παρούσης ακολουθούν το αποτέλεσμα και επιδικάζονται εναντίον του καθ΄ ου η αίτηση 5, τα οποία θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το δικαστήριο. (ΥΠ.) ....................................... Ν. Γιαπανάς, Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο