Μαρίνος Κακουράτος ν. Interlife Insurance Company Ltd, Αρ. Αγωγής: 11976/04, 21 Οκτωβρίου, 2008

(2)της αίτησης. Ζητείται επιπλέον η προσθήκη μετά το τέλος της παραγράφου 6 της Υπεράσπισης, ισχυρισμού ότι η όποια ανικανότητα του καθ' ου η αίτηση οφείλεται, ακριβώς, στην προγενέστερη κατάσταση της υγείας του με αποτέλεσμα οι αιτητές να μην έχουν οποιαδήποτε ευθύνη με βάση το ασφαλιστήριο συμβόλαιο για κάλυψη του ως ασφαλισμένου. Λεπτομέρειες για αυτή την πτυχή του αιτήματος φαίνονται στην παράγραφο (Α)

(3)της αίτησης. Η αίτηση, η οποία στηρίζεται στη Δ.25 των Περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, συνοδεύεται από ένορκη δήλωση δικηγόρου στο γραφείο του δικηγορικού οίκου που αντιπροσωπεύει τους αιτητές και στην οποία παρατίθεται το υπόβαθρο που φερόμενα στοιχειοθετεί το αίτημα. Ως κυριότερη θέση αναδύεται το ότι η αγωγή είχε παραμείνει για αρκετό χρονικό διάστημα εκτός πινακίου και ότι στις 15.4.08, ειδοποίησαν τον καθ' ου η αίτηση μέσω των δικηγόρων τους όπως εξεταστεί ιατρικώς από τον γιατρό Ηλία Γεωργίου, κάτι που έγινε στις 20.5.

1. Το σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό εκδόθηκε στις 16.9.08, αφού δε μπορούσε να είχε εκδοθεί νωρίτερα διότι ο γιατρός δεν είχε στη διάθεσή του όλα τα αναγκαία έγγραφα. Πιο συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται και στη σελίδα 6 της ιατρικής έκθεσης - τεκμήριο 1 (στο οποίο παρέπεμψε ο κ. Κυπραίος), ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου είχε ζητήσει κατά την πρώτη επίσκεψη του καθ' ου η αίτηση στις 20.5.08, τις ακτινολογικές του εξετάσεις, τις οποίες όμως δεν προσκόμισε στο σύνολό τους και ούτε και οι εξετάσεις αυτές (όπως προκύπτει από το φάκελο της υπόθεσης), δε φαίνεται να αποκαλύφθηκαν από τον καθ' ου η αίτηση στην ένορκη δήλωση αποκάλυψης ημερομηνίας 19.12.
2. Είναι λοιπόν ένεκα της ετοιμασίας της ιατρικής έκθεσης που προέκυψε η αναγκαιότητα για την τροποποίηση, με το αίτημα να καταχωρείται λίγες μέρες μετά και δη στις 6.10.08 και πριν ζητηθεί ο ορισμός της αγωγής για οδηγίες έτσι ώστε, όπως περαιτέρω ισχυρίστηκε ο κ. Κυπραίος, τα πορίσματα να ήσαν έτοιμα πριν το νέο ορισμό της υπόθεσης για οδηγίες για να μπορούσε να συνεχιστεί η περαιτέρω προδικασία της αγωγής χωρίς προσκόμματα. Υπάρχει ένσταση στην έκδοση του διατάγματος, με τους λόγους για τούτο να διατυπώνονται στο σώμα της Ειδοποίησης Περί Προθέσεως Ένστασης, υπό (α)-(ξ) και να τυγχάνουν επέκτασης και διευκρίνησης στη συνοδευτική ένορκη δήλωση του καθ' ου η αίτηση. Χωρίς υποβιβασμό της σημασίας των υπολοίπων λόγων ένστασης που διατυπώνονται εκεί, προκύπτουν ως κεντρικοί δύο από αυτούς. Ο πρώτος, αφορά στη θέση ότι υπήρξε αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην παραπομπή του καθ' ου η αίτηση για ιατρική εξέταση μια και αυτό θα μπορούσε να είχε γίνει ακόμη και πριν την καταχώρηση της αγωγής στις 29.12.04, όταν κατά το 2003, ο καθ' ου η αίτηση είχε υποβάλει, κατά τα λεχθέντα του, αίτημα προς τους αιτητές για κάλυψη βάσει του ασφαλιστήριου συμβολαίου και σε σχέση με το επίδικο ατύχημα. Αυτό δεν έγινε. Τέτοιο διάβημα δεν έλαβε χώραν ούτε και μετά την καταχώρηση της αγωγής και παρόλο που η υπόθεση είχε επανειλημμένως ορισθεί για οδηγίες για σκοπούς προδικασίας πόσω μάλλον μετά την καταχώρηση και πριν τη συμπλήρωση της δικογραφίας με την καταχώρηση της Απάντησης στην Υπεράσπιση στις 23.11.06, με την Έκθεση Απαίτησης να καταχωρείται στις 10.3.06 και την Υπεράσπισης στις 9.6.
3. Ο δεύτερος, αφορά στην έλλειψη επαρκούς ή και καθόλου αιτιολογίας σε σχέση με την παράλειψη των αιτητών να ζητήσουν την παραπομπή του καθ' ου η αίτηση για ιατρική εξέταση με αποτέλεσμα να μην υπάρχει το αναγκαίο υπόβαθρο προς εξαγωγή των αναγκαίων συμπερασμάτων για επιτυχία του αιτήματος. Οι ευπαίδευτοι δικηγόροι αγόρευσαν με αναφορά στα γεγονότα και τους ισχυρισμούς που διατυπώνονται στην αίτηση και ένσταση αντιστοίχως, εφοδιάζοντας ταυτοχρόνως το Δικαστήριο με γραπτά περιγράμματα των εισηγήσεων τους. Αξιολόγησα το περιεχόμενο της αίτησης και ένστασης καθώς και το περιεχόμενο του φακέλου της υπόθεσης, στο βαθμό που αυτό είναι σχετικό με το τι απασχολεί εδώ. Έλαβα επίσης υπόψη όλα όσα αναφέρθηκαν από τους δικηγόρους. Η τροποποίηση δικογράφων είναι εφικτή σε κάθε περίπτωση που κάτιτ τέτοιο κρίνεται αναγκαίο για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για αποτροπή πολλαπλότητας στις νομικές διαδικασίες. Εξαίρεση αποτελούν οι περιπτώσεις όπου η τροποποίηση ενδέχεται να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμη εκεί όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής. Τροποποίηση δικογράφου θεωρείται ότι επιφέρει βλάβη στον αντίδικο όταν δε μπορεί να αποζημιωθεί με χρήμα ενώ επιτρέπεται, κατά κανόνα, εκεί όπου δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο, δηλαδή, ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Επιτρέπεται η τροποποίηση δικογράφου στις κατάλληλες περιπτώσεις ακόμη και όταν η αναγκαιότητα για μια τέτοια τροποποίηση προκύπτει από αμέλεια ή καθυστέρηση, νοουμένου ότι δε θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δε θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα. Ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός, χωρίς να είναι εκ προοιμίου και απαραιτήτως, αποφασιστικός. Η σημασία του θέματος της δικαιολόγησης της καθυστέρησης ποικίλει αναλόγως των περιστατικών της κάθε υπόθεσης, κυρίως, σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης. Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης, όπως διαγράφονται στην κάθε περίπτωση, συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου όπως αυτά διαγράφονται, μεταξύ άλλων, από τις πρόνοιες του άρθρου 30 του Συντάγματος και του άρθρου 6 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, με υπόψη όμως, ότι η δικαιότητα της δίκης πρέπει να αποφασίζεται στο τέλος της και όχι ενδιαμέσως και τούτο το υπογραμμίζω εξ αφορμής σχετικών εισηγήσεων της κ. Χάματσου. Απαύγασμα όλων αυτών, είναι ότι η ενάσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου δε διέπεται από ανελαστικά κριτήρια και δεν περιορίζεται σε στεγανά. Απόδειξη τούτου είναι και η ποικιλία αποφάσεων που παρατηρείται στη σχετική νομολογία, όπου υπάρχουν περιπτώσεις έγκρισης αιτημάτων τροποποίησης ακόμη και στο στάδιο των τελικών αγορεύσεων, όπως έγινε για παράδειγμα στην Παναγιώτης Χατζηχρίστου & Υιοί Λτδ ν. Oralia Travel & Tours Ltd, Π.Ε. 293/05, ημερομηνίας 31.5.07 ή απόρριψης παρομοίων αιτημάτων πριν καν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, όπως φερ' ειπείν στην Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Παύλου

(1995)1 Α.Α.Δ. 560, στην οποία παρέπεμψαν και οι δύο δικηγόροι στην αγόρευση τους. Στην προκειμένη περίπτωση και με γνώμονα το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την αίτηση, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου της ιατρικής έκθεσης - τεκμήριο 1, κρίνω ότι δίδεται αιτιολογία για την καθυστέρηση παραπομπής του καθ' ου η αίτηση για ιατρική εξέταση αν και, ομολογουμένως, η αιτιολογία αυτή είναι οριακά και μόνον επαρκής και εξάγεται από τα συμφραζόμενα του περιεχομένου της ένορκης δήλωσης και όχι ρητώς. Αυτή η κατάσταση πραγμάτων όμως, δηλαδή η κάποια ανεπάρκεια στη φραστική διατύπωση του συλλογισμού και στην ουσιαστική του επεξήγηση, δεν αρκεί από μόνη της, τουλάχιστον σε αυτό το προκαταρκτικό στάδιο, για να οδηγήσει σε απόρριψη του αιτήματος ή σε αδυναμία αξιολόγησης της προβαλλόμενης θέσης, αφού υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου το απαραίτητο μαρτυρικό υπόβαθρο, ασχέτως του αν θα μπορούσε να προωθούνταν με περισσότερη ακρίβεια και σαφήνεια. Το γεγονός ότι θα μπορούσε το αίτημα για ιατρική εξέταση του καθ' ου η αίτηση να υποβαλλόταν πολύ πιο νωρίς, είναι γεγονός και αυτό σίγουρα αποτελεί αυτόθι προσμετρήσημο παράγοντα. Όμως με βάση το σύνολο των συνθηκών που περιβάλλουν την υπόθεση, η παρατηρηθείσα νωχελικότητα και βραδύτητα στην τροχοδρόμηση των απαραιτήτων δικονομικών και άλλων ενεργειών εκ πλευράς αιτητών δε θα μπορούσε να αποβεί καταλυτική στην προώθηση του παρόντος αιτήματος αφού κάτι τέτοιο δε θα εξυπηρετούσε τους σκοπούς της δικαιοσύνης, δεδομένης της γνησιότητας των προθέσεων τους και της αναγκαιότητας και χρησιμότητας της τροποποίησης στην εκδίκαση και επίλυση της επίδικης διαφοράς. Να μη λησμονείται επίσης και το γεγονός ότι οι αιτητές αποτάθηκαν στο Δικαστήριο για τροποποίηση της Υπεράσπισης εγκαίρως μετά τη διαπίστωση των νέων γεγονότων που προέκυψαν από τα πορίσματα του γιατρού Ηλία Γεωργίου. Η θέση των αιτητών ότι η υπόθεση βρισκόταν εκτός πινακίου για αρκετό χρόνο δεν είναι απολύτως ακριβής και αφήνει λανθασμένες εντυπώσεις στον αντικειμενικό παρατηρητή. Η υπόθεση ουδέποτε τέθηκε εκτός πινακίου από το Δικαστήριο. Εκείνο που έγινε είναι ότι η πορεία της υπόθεσης αδρανοποιήθηκε ως εκ του γεγονότος ότι κανείς από τους διαδίκους δεν ακολούθησε με σταθερότητα (ή και καθόλου), τις σχετικές διατάξεις των θεσμών πολιτικής δικονομίας για σκοπούς ουσιαστικής συμπλήρωσης της προδικασίας και ορισμού της αγωγής για οδηγίες ή ακρόαση, μετά που ακολούθησαν διάφοροι άλλοι ενδιάμεσοι ορισμοί. Επί αυτής της πτυχής το περιεχόμενο του φακέλου μιλά από μόνον του και δε χρειάζεται να λεχθεί οτιδήποτε περισσότερο πλην ίσως του γεγονότος ότι ένεκα αυτής της κατάστασης, ο Πρωτοκολλητής στις 27.5.08, αποφάσισε να ενεργοποιήσει τις διατάξεις της Δ.31 Θ10 και να ειδοποιήσει τους διαδίκους ότι αν δεν προχωρούσαν σε αίτηση ορισμού της αγωγής εντός προκαθορισμένου χρόνου αυτή, ενδεχομένως, να απορριπτόταν από το Δικαστήριο. Δεν τίθεται θέμα ύπαρξης κωλύματος εκ πλευράς καθ' ου η αίτηση για προβολή ένστασης στο αίτημα για τροποποίηση λόγω του ότι φαίνεται να συμφώνησε με τη διενέργεια της ιατρικής εξέτασης από τον γιατρό των αιτητών, όπως σχετικώς εισηγήθηκε η κ. Χάματσου, με αναφορά σε σχετική τοποθέτηση του κ. Κυπραίου. Ο κ. Κυπραίος, απλώς, εισηγήθηκε ότι το ζήτημα της όποιας καθυστέρησης στη διενέργεια της ιατρικής εξέτασης και ακολούθως της υποβολής του αιτήματος για τροποποίηση, θα πρέπει να αξιολογηθεί προσηκόντως κατά την εξέταση του κατά πόσον η όποια τέτοια καθυστέρηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε συμπέρασμα παραβίασης των συνταγματικών δικαιωμάτων του καθ' ου η αίτηση για δίκαιη δίκη (περί της οποίας δυνατότητας έχει ήδη γίνει αναφορά προηγουμένως) ή ακόμη και σε κατάληξη περί ύπαρξης κακοπιστίας στην υποβολή του αιτήματος και όχι για το ότι αυτή η συναίνεση δημιουργεί, ως θέμα αιτίου και αιτιατού, κώλυμα εν τη νομική εννοία του όρου στην προώθηση της ένστασης. Ουδέποτε τέθηκε τέτοιο θέμα ούτε και παρεμπιπτόντως, δικαιολογείται υπό τις περιστάσεις (και με βάση το ίδιο σκεπτικό), κατάληξη για ύπαρξη οποιασδήποτε μορφής κακοπιστίας εκ πλευράς αιτητών στην υποβολή της αίτησης ή κατάχρησης της δικαστικής διαδικασίας, όπως επιπροσθέτως εισηγήθηκε η κ. Χάματσου. Οι αιτούμενες τροποποιήσεις είναι αλληλένδετες ως προς το περιεχόμενο και αναγκαιότητα τους, με την έγκριση της μιας να δικαιολογεί αναποδράστως και την έγκριση των υπολοίπων και αυτό το αναφέρω εξ αφορμής θέσης που προώθησε η δικηγόρος του καθ' ου η αίτηση ότι οι η αιτούμενη τροποποίηση της παραγράφου 5 της Υπεράσπισης, δε θα πρέπει να γίνει αποδεκτή και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι τα γεγονότα στα οποία αναφέρεται θα έπρεπε να ήσαν γνωστά στους αιτητές κατά το χρόνο σύνταξης της Υπεράσπισης. Δε συμφωνώ. Σίγουρα, το ασφαλιστικό συμβόλαιο και οι όροι του ήσαν γνωστά τους αιτητές, πλην όμως η αναγκαιότητα για τη συγκεκριμένη τροποποίηση προκύπτει, ακριβώς, ως εκ του περιεχομένου της ιατρικής έκθεσης και της αναβαθμισμένης πλέον σημασίας που φαίνεται να αποκτούν οι όροι του ασφαλιστηρίου συμβολαίου (και οι άλλοι συναφείς ισχυρισμοί), ως εκ του γεγονότος αυτού. Συνεπώς, αν το ζήτημα ιδωθεί σφαιρικώς και όχι μεμονωμένως θα πρέπει να καθίσταται πλήρως αντιληπτή η αναγκαιότητα προσθήκης των ισχυρισμών που διατυπώνονται στην παράγραφο Α

(2)της αίτησης ως της επιδιωκόμενης τροποποίησης της παραγράφου 5 της Υπεράσπισης. Με βάση τα πιο πάνω και με κατά νουν τις αρχές που διέπουν το ζήτημα, όπως προσπάθησα να τις αναλύσω συνοπτικώς πιο πάνω, ενασκώ τη διακριτική μου ευχέρεια και εγκρίνω το αίτημα. Αναφορικώς με τα έξοδα, σημειώνεται ότι η αδράνεια των αιτητών στην προώθηση της αγωγής αποτελεί αξιολογήσιμο στοιχείο για την τελική απόφαση περί της επιδίκασης των εξόδων της αίτησης, ενταγμένης όμως της αδράνειας αυτής κάτω από το φακό του κατά πόσον δικαιολογείται στην παρούσα περίπτωση απόκλιση από το γενικό κανόνα επιδίκασης εξόδων σε αιτήσεις αυτού του είδους. Δε συντρέχουν τέτοιες περιστάσεις και τούτο ένεκα της συμπεριφοράς και των δύο διαδίκων σε ό,τι αφορά στην προώθηση της διαδικασίας και της φύσης και σκοπούς του αιτήματος καθώς και όλων όσων ανάφερα σχετικώς στα πλαίσια της απόφασης. Εκδίδεται διάταγμα τροποποίησης της Υπεράσπισης ως η αίτηση, με τη διαφορά ότι θα πρέπει να ακολουθηθούν αυστηρώς οι θεσμοί σε σχέση με το χρόνο καταχώρησης και επίδοσης των τροποποιημένων δικογράφων. Τα έξοδα της αίτησης και όλα τα έξοδα που χάνονται ως εκ της τροποποίησης επιδικάζονται υπέρ του καθ' ου η αίτηση και εναντίον των αιτητών, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της υπόθεσης. (Υπ.) ........ Ν. Γ. Σάντης, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΜΡ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο