Σάββα Λουκά ν. Paula Andrea Castano Moncada Πουρτζιαλή, Αγωγή αρ. : 4184/05, 8 Σεπτεμβρίου  2008

(40)ετών, νυμφευμένος και πατέρας ενός ανήλικου τέκνου. Ήταν επίσης διευθυντής του ξενοδοχείου HENIPA στη Λάρνακα. Αξιοί από την εναγομένη γενικές, ειδικές και παραδειγματικές (exemplary) ή τιμωρητικές (punitive) ή επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις για επίθεση που όπως ισχυρίζεται υπέστη από αυτήν. Η εκδοχή του ενάγοντα για το πώς επεσυνέβη η επίθεση είναι (σύμφωνα πάντα με την Έκθεση Απαίτησης) η εξής. Κατά ή περί τις 5.2.2005 η εναγομένη ήταν προσκεκλημένη σε γαμήλια δεξίωση που λάμβανε χώρα σε αίθουσα του ξενοδοχείου HENIPA. Ο ίδιος σε κάποια στιγμή εισήλθε στην αίθουσα και παρατήρησε ότι μια ομάδα ανθρώπων διαπληκτιζόταν με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί ανησυχία και να προκληθούν σοβαρές ζημιές από το σπάσιμο πιάτων, ποτηριών, καρέκλων κλπ. Προέτρεψε κάποιους από τους παρευρισκομένους να βγάλουν έξω από την αίθουσα τα άτομα αυτά. Σε κάποια χρονική στιγμή ένα άτομο από τους διαπληκτιζόμενους (που οδηγήθηκε από τους συνδαιτημόνες έξω από την αίθουσα επειδή ήταν μεθυσμένο) προσπάθησε να εισέλθει ξανά στην αίθουσα. Τότε ο ίδιος προσπάθησε να τον αποτρέψει και να τον απομακρύνει. Την συγκεκριμένη στιγμή δέχθηκε την απρόκλητη επίθεση της εναγομένης η οποία τον κτύπησε αρχικά με το κινητό της τηλέφωνο και στη συνέχεια έβγαλε το παπούτσι της και τον κτύπησε επανειλημμένως με το πολύ αιχμηρό τακούνι του. Είναι η θέση του ενάγοντα ότι πέραν των τραυμάτων (μώλωπες, δεξιά και αριστερά της σπονδυλικής στήλης, τοπική ερυθρότητα, χτύπημα με αιμορραγία πάνω από το δεξί μάτι, ζαλάδα και θολότητα στο δεξί μάτι) του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη, ο ίδιος προσεβλήθη, εξευτελίστηκε, ταπεινώθηκε και μειώθηκε σε μεγάλο βαθμό, η αξιοπρέπεια και η υπόληψη του. Η εναγομένη στην Έκθεση Υπεράσπισης παραδέχεται ότι επιτέθηκε στον ενάγοντα. Αρνείται όμως ότι του προκάλεσε οποιεσδήποτε σωματικές βλάβες ή ζημιές έτσι ώστε να είναι υποχρεωμένη να καταβάλει σ' αυτόν αποζημιώσεις. Είναι η θέση της ότι οποιεσδήποτε σωματικές βλάβες που τυχόν υπέστη ο ενάγοντας (τις οποίες χαρακτηρίζει υπερβολικές) δεν είχαν προκληθεί από την ίδια καθότι ο ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο είχε συμπλακεί και/ή κτυπηθεί από αρκετά πρόσωπα. Προβάλει περαιτέρω την υπεράσπιση της αυτοάμυνας και ισχυρίζεται ότι «η δική της επίθεση ήταν αποτέλεσμα της πρόκλησης από μέρους του ενάγοντα προς τον αδελφό της». Η δικογραφημένη εκδοχή της για το πώς επεσυνέβησαν τα γεγονότα είναι η εξής. Στις 5.2.2005 η ίδια παρευρέθηκε μαζί με συγγενικά και φιλικά της πρόσωπα σε γαμήλια δεξίωση στο ξενοδοχείο ΗΕΝΙΡΑ. Ενώ διασκέδαζαν διαπίστωσε ότι ένας από τους αδελφούς της, ο Στέφανος, επειδή είχε καταναλώσει ποσότητα αλκοόλης μέθυσε και άρχισε με την συμπεριφορά του να προκαλεί ανησυχία. Τότε η ίδια μαζί με τον σύζυγο της, τον αδελφό της τον Παύλο και άλλα φιλικά τους πρόσωπα, προσπάθησαν να συγκρατήσουν τον Στέφανο με σκοπό να τον βγάλουν έξω από την αίθουσα όπου λάμβανε χώρα η γαμήλια δεξίωση. Κατάφεραν να τον ακινητοποιήσουν στο έδαφος. Καθ' όλο αυτό το χρονικό διάστημα, ο ενάγοντας ήταν προκλητικός και απειλούσε να «πετάξει» έξω τον Στέφανο. Σε κάποια στιγμή εντελώς αναίτια, απρόκλητα και αψυχολόγητα και ενώ ο Στέφανος ήταν ξαπλωμένος μπρούμυτα στο πάτωμα, ο ενάγοντας τον άρπαξε από τα χέρια, τον έσερνε στο έδαφος προς την έξοδο της αίθουσας και τον πέταξε στα σκαλιά, με αποτέλεσμα να τον τραυματίσει. Τότε η ίδια μαζί με άλλα φιλικά και συγγενικά της πρόσωπα έτρεξαν προς το μέρος του ενάγοντα και του αδελφού της με πρόθεση να αποτρέψουν τον πρώτο από του να συνεχίσει την βάναυση συμπεριφορά του προς τον τελευταίο. Ο ενάγοντας ο οποίος ήταν εκνευρισμένος, άρχισε να διαπληκτίζεται τόσο με την ίδια όσο και με τους υπόλοιπους. Η ίδια τότε στην προσπάθεια της να προστατεύσει τον αδελφό της Στέφανο αλλά και τον εαυτό της, κτύπησε μια φορά τον ενάγοντα ρίχνοντας του το παπούτσι της χωρίς όμως πρόθεση να του προκαλέσει οποιαδήποτε σωματική βλάβη. Ουδέποτε όμως τον κτύπησε με το κινητό της τηλέφωνο. Για να τεκμηριώσει τους ισχυρισμούς του ο ενάγοντας έδωσε ο ίδιος μαρτυρία. Το ίδιο έπραξε και η εναγομένη. Για τον ενάγοντα κατέθεσε επίσης ακόμη ένας μάρτυρας. Ο ενάγοντας κατέθεσε μεταξύ άλλων, τα εξής. Στις 5.2.2005 δινόταν σε αίθουσα του ξενοδοχείου ΗΕΝΙΡΑ στη Λάρνακα, γαμήλια δεξίωση. Ο ίδιος, ως διευθυντής του ξενοδοχείου, βρισκόταν στο γραφείο του. Στα πλαίσια ελέγχου ρουτίνας μπήκε σε κάποια στιγμή στην αίθουσα που διεξαγόταν η δεξίωση. Είδε δύο ομάδες προσώπων να τσακώνονται μεταξύ τους και να σπάζουν ποτήρια, μπουκάλια. Η κατάσταση ήταν εκτός ελέγχου. Πρόσεξε ένα νεαρό άτομο να είναι πεσμένο στο έδαφος. Αρχικά παρεκάλεσε τους διαπληκτιζόμενους να τον απομακρύνουν από την αίθουσα. Αντιλήφθηκε ότι τόσο ο νεαρός που ήταν ξαπλωμένος στο πάτωμα όσο και τα πρόσωπα που τσακώνοντο μεταξύ τους, ήσαν μεθυσμένοι. Μετά από αρκετές παρακλήσεις που δεν εισακούοντο, προσπάθησε ο ίδιος να μετακινήσει τον νεαρό πιάνοντας τον ψηλά, από τα χέρια. Τότε άρχισαν να τον κτυπούν τα πρόσωπα που βρίσκονταν γύρω από τον νεαρό. Η εναγομένη (την οποία δεν γνώριζε προηγουμένως) εκείνη την στιγμή βρισκόταν λίγο πιο μακριά από τον νεαρό και παρακολουθούσε. Ο ίδιος στην προσπάθεια του να ξεφύγει από τα κτυπήματα, άφησε στο πάτωμα τον νεαρό και έτρεξε να γλυτώσει. Μετακινήθηκε κάποια μέτρα προς την έξοδο του ξενοδοχείου. Τότε δέχθηκε ξανά επίθεση και από την εναγομένη αυτή την φορά η οποία τον κτύπησε με το κινητό της τηλέφωνο στο κεφάλι πάνω από το δεξί μάτι και με το τακούνι του παπουτσιού της λίγο πιο κάτω από την δεξιά ωμοπλάτη. Το συμβάν (η επίθεση από την εναγομένη) διαδραματίστηκε ελάχιστα μέτρα από την αίθουσα υποδοχής (lobby) του ξενοδοχείου. Θεατές του εν λόγω επεισοδίου ήταν το πλείστο προσωπικό του ξενοδοχείου, πελάτες και αρκετοί καλεσμένοι στη γαμήλια δεξίωση. Ακολούθως ο ίδιος μετέβη στον αστυνομικό σταθμό Ορόκλινης και προέβη σε καταγγελία. Επισκέφθηκε στη συνέχεια το νοσοκομείο Λάρνακας όπου εξετάστηκε από γιατρό. Συνεπεία του επεισοδίου απείχε από την εργασία του για δεκαπέντε

(15)ημέρες. Αφενός μεν λόγω των τραυμάτων του και αφετέρου για να ξεχαστεί το όλο επεισόδιο. Για τα τραύματα του στην πλάτη έκαμε φυσιοθεραπεία. Πλήρωσε ΛΚ.150=. Αντικατέστησε επίσης τα γυαλιά του που έσπασαν. Πλήρωσε άλλες ΛΚ.110=. Πλήρωσε ακόμη ΛΚ.200= για γενικά έξοδα. Πλήρωσε επίσης κάποιο ποσό για φάρμακα που του χορηγήθηκαν. Αντεξεταζόμενος κατέθεσε ότι την πρώτη φορά που δέχθηκε επίθεση ήταν μέσα στην αίθουσα που δινόταν η δεξίωση, όταν προσπάθησε να σηκώσει τον νεαρό άντρα από το πάτωμα. Βγαίνοντας από την αίθουσα και πηγαίνοντας προς την αίθουσα υποδοχής του ξενοδοχείου, κάποια άτομα (έξι έως δέκα τον αριθμό) τον ακολουθούσαν. Εκεί δέχθηκε επίθεση για δεύτερη φορά. Δύο-τρία άτομα άρχισαν να τον κτυπούν, μεταξύ αυτών και η εναγομένη η οποία τον κτυπούσε με αγριότητα. Παραδέχθηκε ότι και άλλες κυρίες τον κτυπούσαν με τα κινητά τους τηλέφωνα. Την εναγομένη όμως την θυμόταν καθότι την είδε ξεκάθαρα που τον κτύπησε με το κινητό της τηλέφωνο στο κεφάλι. Τον κτυπούσε επίσης με το τακούνι της στην πλάτη «Δεν θυμούμαι πόσες τρύπες μου έβγαλε», ανέφερε χαρακτηριστικά. Υπεστήριξε ότι είναι γι αυτό τον λόγο που χρειάστηκε να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία. Ήταν επίσης θέση του ότι τα γυαλιά του έσπασαν κατά τον χρόνο της «δεύτερης» επίθεσης που υπέστη. Δεύτερος μάρτυρας για τον ενάγοντα κατέθεσε η ιατρός Δέσπω Ορφανίδου, υπηρετούσα κατά τον ουσιώδη χρόνο στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακος. Όπως κατέθεσε εξέτασε τον ενάγοντα στις 6.2.2005. Κατέγραψε τα ευρήματα της σε ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 1). Σύμφωνα με την κλινική εξέταση ο ενάγοντας έφερε: «(α) δύο εκδορές δεξιάς μετωπιαίας χώρας (β) μία εκδορά και αιμάτωμα αριστερής μετωπιαίας χώρας (γ) εκδορά με απώλεια δέρματος δεξιάς ραχιαίας χώρας (κάτωθεν δεξιάς ωμοπλάτης) (δ) εκχύμωση δεξιάς ωμοπλάτης με γραμμοειδή φορά. Ο ενάγοντας υπεβλήθη σε ακτινολογικό έλεγχο θώρακος και κρανίου. Δεν ευρέθη οτιδήποτε το παθολογικό. Από την λοιπή κλινική εξέταση ουδέν παθολογικό ευρέθη. Έγινε καθαρισμός των τραυμάτων του και απελύθη.» Η ΜΕ.2 χαρακτήρισε ως επιπόλαιους τους τραυματισμούς, οι οποίοι αφορούσαν κυρίως το δέρμα και τον υποδόριο ιστό. Ανέφερε ότι το κτύπημα στην πλάτη δεν επηρέαζε την ικανότητα του ενάγοντα για εργασία και γι αυτό δεν χρειαζόταν άδεια ασθενείας. Δεν ήταν αναγκαίο επίσης να υποβληθεί σε φυσιοθεραπεία. Αντεξεταζόμενη κατέθεσε ότι κατά την γνώμη της τα τραύματα του ενάγοντα (οι εκχυμώσεις δηλαδή) προκλήθηκαν από αμβλύ όργανο, ενώ για τις εκδορές δεν μπορούσε να εκφέρει γνώμη. Ανέφερε επίσης ότι το θλαστικό τραύμα είναι πιο σοβαρός τραυματισμός από τις εκδορές. Ήταν τέλος η θέση της ότι σε περίπτωση που ο ενάγοντας δεχόταν κτύπημα από τακούνι, εάν το τακούνι ήταν μεγάλης επιφάνειας θα προκαλούσε εκχυμώσεις και εάν ήταν μυτερό θα προκαλούσε από εκδορά μέχρι θλάση δέρματος. Η εναγομένη έδωσε τη δική της εκδοχή για το πώς επεσυνέβησαν τα γεγονότα. Όπως κατέθεσε, στις 5 Φεβρουαρίου του 2005 πήγε μαζί με την οικογένεια της και κάποιους φίλους σε μία γαμήλια δεξίωση στο ξενοδοχείο ΗΕΝΙΡΑ. Ενώ όλοι διασκέδαζαν ο μικρός αδελφός της ο Στέφανος μέθυσε και δημιουργούσε φασαρία. Η ίδια μαζί με τον μεγάλο αδελφό της και άλλα πρόσωπα προσπάθησαν να τον συγκρατήσουν και να τον βγάλουν έξω από την αίθουσα για να τον πάρουν στο σπίτι. Όταν τον έβγαλαν από την αίθουσα, τον άφησαν κάτω στο πάτωμα. Τότε ήρθε ο ενάγοντας (ο οποίος ήταν πολύ νευριασμένος) έπιασε τον Στέφανο από τα χέρια και τα ρούχα και τον έριξε προς το έδαφος πολύ δυνατά. Ο Στέφανος κατάφερε να σηκωθεί. Τότε ο ενάγοντας προσπάθησε να τον ξαναρίξει στο έδαφος. Εκείνη την στιγμή όλοι αντέδρασαν και προσπάθησαν να απομακρύνουν τον Στέφανο από τα χέρια του ενάγοντα. Ήταν η θέση της ότι η ίδια δεν κτύπησε τον ενάγοντα ούτε με το κινητό της τηλέφωνο (καθότι δεν το κρατούσε εκείνη την ώρα) ούτε και με το τακούνι της. Παραδέχθηκε όμως ότι έπιασε το παπούτσι της και του το έριξε. Δικαιολογώντας την πιο πάνω ενέργεια της ανέφερε ότι φοβήθηκε ότι κάτι θα πάθαινε ο αδελφός της και ήθελε με αυτό τον τρόπο να τον προστατεύσει από τα χέρια του ενάγοντα. Ισχυρίστηκε ότι δεν μπορούσε να ξέρει εάν προκάλεσε «κάποια» τραύματα στον ενάγοντα. Καταληκτικά όμως αρνήθηκε ότι τον τραυμάτισε. Τον κτυπούσαν και άλλα πρόσωπα, ανέφερε, μεταξύ αυτών ο αδελφός της Παύλος, ο κουμπάρος, ο πατριός και η κόρη της. Εναντίον του Παύλου καταχωρήθηκε ποινική υπόθεση στο Δικαστήριο για το αδίκημα της επίθεσης (με παραπονούμενο τον ενάγοντα) και αυτός παραδέχθηκε ενοχή. Αντεξεταζόμενη ανέφερε ότι δεν είδε εάν το παπούτσι της κτύπησε τον ενάγοντα, καθότι ήσαν πολλά πρόσωπα εκεί. Αρνήθηκε όμως ότι η ίδια κτύπησε τον ενάγοντα με το τακούνι του παπουτσιού της. Το περιστατικό εξελίχθηκε έξω από την αίθουσα της δεξίωσης κοντά στις σκάλες. Κατάφεραν, όπως είπε, να βγάλουν έξω από την αίθουσα τον Στέφανο. Τον άφησαν στις σκάλες κάτω στο πάτωμα. Πρόθεση τους ήταν να τον ξαναπιάσουν για να τον μεταφέρουν τελικά έξω από το ξενοδοχείο. Στο σημείο αυτό επενέβη ο ενάγοντας. Η ίδια «ένοιωσε» ότι με τις ενέργειες του, ο τελευταίος θα «σκότωνε» τον αδελφό της Στέφανο. Δεν γνώριζε τότε ότι ο ενάγοντας ήταν ο διευθυντής του ξενοδοχείου. Ήταν παραδεκτό εκ μέρους της ότι κατηγορήθηκε και η ίδια ενώπιον ποινικού δικαστηρίου για το αδίκημα της κοινής επίθεσης εναντίον του ενάγοντα. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας οι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν ενώπιον του Δικαστηρίου υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Ο καθένας από την πλευρά του εστίασε την προσοχή του στην αξιοπιστία των διαδίκων. Ο κ. Μαυρομμάτης εκ μέρους της εναγομένης υπεστήριξε (πέραν των όσων δικογραφούνται στην Έκθεση Υπεράσπισης) ότι ο ενάγοντας απέτυχε να αποδείξει τις ειδικές ζημιές τις οποίες επικαλείται και για τις οποίες αξιοί αποζημιώσεις όχι μόνο επειδή δεν κατάφερε να αποδείξει ότι πράγματι υπέστη τις ζημιές αυτές αλλά και επειδή δεν κατάφερε να αποδείξει την αιτιώδη συνάφεια και την σύνδεση των εν λόγω ζημιών με την εναγομένη. Πρόσθεσε περαιτέρω ότι ο ενάγοντας δεν κατάφερε να αποδείξει ότι η εναγομένη ήταν το πρόσωπο που του προκάλεσε τις σωματικές βλάβες (δεδομένου του γεγονότος ότι κτυπήθηκε και από άλλα πρόσωπα) και κατ΄ επέκταση να συσχετίσει την εναγομένη με την ζημιά του. Ενόψει του λόγου αυτού, πρόσθεσε ο κ. Μαυρομμάτης ο ενάγοντας δεν δικαιούται ούτε και γενικές αποζημιώσεις σε βάρος της εναγομένης. Εισηγήθηκε επίσης ότι δεδομένου του γεγονότος ότι η εναγομένη ενήργησε στα πλαίσια άμυνας και προσπάθειας υπεράσπισης της σωματικής ακεραιότητας του αδελφού της Στέφανου, ο οποίος δέχθηκε ουσιαστικά την απρόκλητη και αδικαιολόγητη υπό τις περιστάσεις επίθεση του ενάγοντα, ο τελευταίος δεν δικαιούται σε παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές και/ή επαυξημένες αποζημιώσεις σε βάρος της. Αντίθετη ήταν η θέση του κ. Πετρίδη εκ μέρους του ενάγοντα. Υπεστήριξε ότι ο τελευταίος κατάφερε να αποδείξει την υπόθεση του στον απαιτούμενο βαθμό. Εισηγήθηκε περαιτέρω ότι ο τρόπος με τον οποίο η εναγομένη επιτέθηκε στον ενάγοντα, καθώς επίσης και ο χώρος στον οποίο έλαβε χώρα η επίθεση, είναι στοιχεία που θα πρέπει το Δικαστήριο να προσμετρήσει κατά την επιδίκαση των αποζημιώσεων. Εισηγήθηκε ότι τα εν λόγω στοιχεία θα πρέπει να προσδώσουν επιβαρυντικό χαρακτήρα στα γεγονότα της υπόθεσης και στις ενέργειες της εναγομένης. Είχα την ευκαιρία στα πλαίσια της ακρόασης να ακούσω και να παρακολουθήσω με προσοχή τόσο τον ενάγοντα και την μάρτυρα που κάλεσε (ΜΕ2) όσο και την εναγομένη, ενώ έδιναν την ένορκη μαρτυρία τους ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος στην υπόθεση, την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, την ακεραιότητα τους, την ειλικρίνεια τους, την μνήμη και τους λόγους που είχαν να θυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία κατέθεταν. (Βλ. Ζαβρού ν. Χαραλάμπους

(1996)1 Α.Α.Δ. 447, Καρεκλά ν. Κλεάνθους

(1997)1 Α.Α.Δ. 1199 και Αθανασίου και άλλος ν. Κουνούνη

(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Η μαρτυρία που παρουσιάζεται δεν κρίνεται μικροσκοπικά υπό την έννοια πώς δεν απομονώνονται τα λεγόμενα του κάθε μάρτυρα από το συνολικό πλαίσιο της μαρτυρίας στη δίκη. Μπορεί η αξιολόγηση του κάθε μάρτυρα να είναι ατομική, δηλαδή να γίνεται με βάση το περιεχόμενό της, την ποιότητά της, και την πειστικότητά της, όμως θα πρέπει τα όσα αναφέρονται από τον κάθε μάρτυρα να συναρτώνται, να αντιπαραβάλλονται και να συγκρίνονται με τα λεγόμενα των λοιπών μαρτύρων και έτσι να διερευνάται η αντικειμενικότητα των εκατέρωθεν εκδοχών (βλ. Μουσταφά ν. Καυκαρή, Πολιτική ΄Εφεση αρ. 10705, ημερ. 8.2.02, Παύλου ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 68 και Ομήρου ν. Δημοκρατίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 506, 530). Ο ενάγοντας μου έδωσε την εικόνα μάρτυρα της αλήθειας. Αν και λίγο υπερβολικός στον τρόπο με τον οποίο εκφραζόταν, κατέθετε με αμεσότητα, συνοχή και χωρίς υπεκφυγές. Ήταν θετικός και κατηγορηματικός στους ισχυρισμούς του και η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε κατά το στάδιο της αντεξέτασης. Σύγκρινα την μαρτυρία του και την συσχέτισα με την υπόλοιπη μαρτυρία. Την μελέτησα επίσης σε βάθος. Δεν διαπίστωσα αυτή να είναι ασύμβατη με την δικογραφημένη στην Έκθεση Απαίτησης, θέση του. Ούτε και να υπάρχει διάσταση μεταξύ της προβαλλόμενης στην Έκθεση Απαίτησης θέσης του και των όσων αναφέρονται στην Απάντηση στην Υπεράσπιση. Δεν διαπίστωσα επίσης να υπάρχουν ουσιώδεις αντιφάσεις μεταξύ των γραπτών καταθέσεων στην αστυνομία (Τεκμήρια 2 και 3) και των όσων ανέφερε δια ζώσης στο Δικαστήριο. Ούτε επίσης να υπάρχουν ουσιώδεις αντιφάσεις μεταξύ των όσων κατέθεσε κατά την κυρίως εξέταση του και αυτών που κατέθεσε αντεξεταζόμενος. Η οποιαδήποτε αντίφαση υπήρχε στην μαρτυρία του κρίνεται επουσιώδης. Μικρές και ασήμαντες αντιφάσεις δεικνύουν ότι δεν υπάρχει προσχεδιασμός στην μαρτυρία και καταδεικνύουν την γνησιότητα και την ειλικρίνεια του μάρτυρα. Για να έκρινα τον ενάγοντα αναξιόπιστο θα έπρεπε οι οποιεσδήποτε αντιφάσεις οι οποίες περιέχονται στην μαρτυρία του να είναι τέτοιας φύσης και περιεχομένου που να μολύνουν την μαρτυρία στον βαθμό που να καθίσταται επικίνδυνη η αποδοχή της από το Δικαστήριο. Στην προκειμένη περίπτωση η μαρτυρία του ενάγοντα δεν ήταν τέτοια. Συνεπώς αποδέχομαι την μαρτυρία και την εκδοχή του. Τα όσα κατέθεσε συνιστούν ταυτόχρονα και τα ευρήματα μου. Η ΜΕ.2 ιατρός Δέσπω Ορφανίδου ήταν ανεξάρτητη μάρτυρας. Αποδέχομαι την μαρτυρία της. Τα όσα κατέθεσε συνιστούν ταυτόχρονα και τα ευρήματα μου. Εξετάζοντας την μαρτυρία της εναγομένης στο σύνολο της πιστεύω ότι δεν είπε όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο. Έχω εντοπίσει ορισμένα σημεία στη μαρτυρία της τα οποία μου δημιουργούν αμφιβολίες και ερωτηματικά ως προς την αλήθεια τους, σε βαθμό που να κλονίζεται κατά την κρίση μου, η αξιοπιστία της. Πράγματι η εναγομένη ήταν πολύ προσεκτική όταν περιέγραφε τα γεγονότα. Προσπάθησε να υποβαθμίσει το επεισόδιο που έγινε εντός της αίθουσας (που διεξαγόταν η γαμήλια δεξίωση) με πρωταγωνιστή τον αδελφό της Στέφανο. Ήταν η θέση της ότι δεν κτύπησε τον ενάγοντα αλλά του έριξε το παπούτσι της, χωρίς όμως να ξέρει εάν του προξένησε οποιαδήποτε τραύματα. Δικαιολόγησε την άγνοια της ως προς την πρόκληση ή μη τραυμάτων στο ενάγοντα, λέγοντας ότι δεν είδε εάν το παπούτσι της τον έφτασε και τον κτύπησε. Δεν ανέφερε όμως στο Δικαστήριο που η ίδια βρισκόταν σε σχέση με τον ενάγοντα, πόση απόσταση τους χώριζε ώστε να ήταν αναγκαίο να του ρίξει το παπούτσι της και όχι να τον κτυπήσει με αυτό, όπως ήταν η θέση του ενάγοντα. Υπεστήριξε τα πιο πάνω, επειδή μόνο έτσι θα μπορούσε να προβάλει την θέση ότι τα τραύματα που είχε ο ενάγοντας προκλήθησαν από άλλα άτομα που τον κτύπησαν και όχι από την ίδια. Διέκρινα επίσης σε μεγάλο βαθμό υπερβολή στα λεγόμενα της. Για να γίνει πιστευτή στη θέση ότι ο ενάγοντας επιτέθηκε εναντίον του αδελφού της Στέφανου με τον τρόπο που η ίδια περιέγραψε, ανέφερε επί λέξει «.. ένιωσα ότι ήταν να τον σκοτώσει». Τα πιο πάνω μου δημιουργούν αμφιβολίες και ερωτηματικά ως προς την αξιοπιστία της εναγομένης και θεωρώ ότι δεν θα ήταν ασφαλές υπόβαθρο να στηριχθώ στην μαρτυρία της για να εξάξω οποιαδήποτε ασφαλή συμπεράσματα. Απορρίπτω την εκδοχή της ως προς το πώς επεσυνέβησαν τα γεγονότα. Σ' όση έκταση η μαρτυρία της έρχεται σε αντίθεση με την ήδη αποδεχθείσα μαρτυρία την απορρίπτω. Βάσει της αποδεχθείσης μαρτυρίας και των δικογραφημένων ισχυρισμών των διαδίκων κατέληξα στα πιο κάτω, μεταξύ άλλων, ευρήματα ως προς τα ουσιώδη γεγονότα της υπόθεσης. Ο Ενάγοντας, διευθυντής του ξενοδοχείου ΗΕΝΙΡΑ στη Λάρνακα κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν ηλικίας σαράντα

(40)ετών, νυμφευμένος και πατέρας ενός ανήλικου τέκνου. Στις 5.2.2005 δινόταν σε αίθουσα του ξενοδοχείου ΗΕΝΙΡΑ γαμήλια δεξίωση. Μεταξύ των προσκεκλημένων ήταν και η εναγομένη μαζί με άλλα μέλη της οικογένειας της . Ο ενάγοντας στα πλαίσια ελέγχου ρουτίνας, μπήκε σε κάποια στιγμή στην αίθουσα όπου δινόταν η δεξίωση. Είδε δύο ομάδες προσώπων να τσακώνονται μεταξύ τους και να σπάζουν ποτήρια, μπουκάλια. Πρόσεξε ένα νεαρό άτομο να είναι πεσμένο στο έδαφος. Παρεκάλεσε τους διαπληκτιζόμενους να τον απομακρύνουν από την αίθουσα. Αντελήφθη ότι τόσο ο νεαρός όσο και τα πρόσωπα που διαπληκτίζοντο μεταξύ τους, ήσαν μεθυσμένοι. Λόγω του ότι οι παρακλήσεις του δεν εισακούοντο, προσπάθησε ο ίδιος να μετακινήσει τον νεαρό πιάνοντας τον από τα χέρια. Τότε άρχισαν να τον κτυπούν τα πρόσωπα που βρίσκονταν γύρω από τον νεαρό. Η εναγομένη εκείνη την στιγμή βρισκόταν λίγο πιο μακριά από τον νεαρό και παρακολουθούσε. Ο ενάγοντας στην προσπάθεια του να ξεφύγει από τα κτυπήματα, άφησε τον νεαρό στο πάτωμα και έτρεξε να γλυτώσει. Βγήκε από την αίθουσα και κατευθύνθηκε προς την αίθουσα υποδοχής του ξενοδοχείου (lobby). Κάποια άτομα (έξι ως δέκα) τον ακολουθούσαν. Ελάχιστα μέτρα από την αίθουσα υποδοχής, δέχθηκε επίθεση για δεύτερη φορά. Δύο-τρία άτομα, άρχισαν να τον κτυπούν, μεταξύ αυτών και η εναγομένη. Η τελευταία τον κτύπησε με το κινητό της τηλέφωνο στο κεφάλι πάνω από το δεξί μάτι, και με το τακούνι του παπουτσιού της λίγο πιο κάτω από την δεξιά ωμοπλάτη. Και άλλες κυρίες τον κτυπούσαν με τα κινητά τους τηλέφωνα. Το συμβάν εξελίχθηκε στην παρουσία πολλών υπαλλήλων του ξενοδοχείου, πελατών και αρκετών καλεσμένων στην γαμήλια δεξίωση. Στη συνέχεια ο ενάγοντας μετέβη στον αστυνομικό σταθμό Ορόκλινης και προέβη σε καταγγελία. Παραπέμφθηκε για εξετάσεις στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Νοσοκομείου Λάρνακας. Εκεί εξετάστηκε από την ιατρό Δέσπω Ορφανίδου η οποία κατέγραψε τα ευρήματα της. Ο ενάγοντας υπέστη τους τραυματισμούς που καταγράφονται στο Ιατρικό Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 1). Το αγώγιμο δικαίωμα του ενάγοντα εδράζεται στις πρόνοιες του άρθρου 26

(1)του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, σύμφωνα με το οποίο η εκ προθέσεως άσκηση οποιασδήποτε μορφής βίας σε άλλο πρόσωπο ή η απειλή ή η προσπάθεια άσκησης βίας, έτσι που το πρόσωπο που απειλείται να σχηματίσει την εύλογη πεποίθηση ότι το πρόσωπο που απειλεί έχει την πρόθεση και την δυνατότητα να ασκήσει βία, συνιστά επίθεση. Το εν λόγω άρθρο ουσιαστικά ενσωματώνει τις αντίστοιχες πρόνοιες του κοινοδικαίου. Επίθεση με την έννοια του άρθρου 26

(1)μπορεί να διαπραχθεί με τρεις διαφορετικούς τρόπους: (α) Με την άσκηση βίας σε άλλο πρόσωπο, συνοδευόμενη από την ανάλογη πρόθεση. (β) Με την προσπάθεια άσκησης βίας, εάν αυτή έχει σαν αποτέλεσμα το πρόσωπο επί του οποίου γίνεται προσπάθεια να ασκηθεί βία να σχηματίσει την εύλογη πεποίθηση ότι το πρόσωπο που επιχειρεί να ασκήσει βία έχει την πρόθεση και την δυνατότητα να το πράξει και (γ) Με την απειλή χρήσης βίας αν ο απειλούμενος σχηματίσει την εύλογη πεποίθηση ότι το πρόσωπο που απειλεί προτίθεται και έχει την δυνατότητα να ασκήσει βία. Από τα γεγονότα που δέχθηκα σαν αληθινά και από τα ευρήματα μου αποδεικνύεται ότι η εναγομένη (η οποία κτύπησε με το κινητό της τηλέφωνο τον ενάγοντα στο κεφάλι, πάνω από το δεξί του μάτι και με το τακούνι του παπουτσιού της λίγο πιο κάτω από την δεξιά ωμοπλάτη) σκόπιμα άσκησε βία εναντίον του ενάγοντα χωρίς την συγκατάθεση του και έτσι διέπραξε το αστικό αδίκημα της επίθεσης για το οποίο ο τελευταίος έχει αγώγιμο δικαίωμα. Κατά συνέπεια ο ενάγοντας δικαιούται αποζημιώσεις από την εναγομένη. Ενόψει των γεγονότων της υπόθεσης όπως έχουν εκτεθεί ανωτέρω, η θέση της εναγομένης (η επίκληση της ύπαρξης πρόκλησης εκ μέρους του ενάγοντα και η υπεράσπιση της αυτοάμυνας) απορρίπτεται χωρίς να χρειάζεται να την σχολιάσω περαιτέρω. Ο ενάγοντας αξιοί, όπως ανέφερα και στην αρχή της απόφασης, πέραν των παραδειγματικών ή τιμωριτικών ή επαυξανόμενων αποζημιώσεων, γενικές και ειδικές. Ήταν η θέση της εναγομένης (όπως εκφράστηκε μέσω του δικηγόρου της) ότι ο ενάγοντας δεν κατάφερε να συσχετίσει την ίδια με τις σωματικές βλάβες που καταγράφονται στο Ιατρικό Πιστοποιητικό (Τεκμήριο 1), δεδομένου του γεγονότος ότι (όπως και ο ίδιος ο ενάγοντας παραδέχθηκε) αυτός κτυπήθηκε και από άλλα πρόσωπα. Ως εκ τούτου, τόνισε ο κ. Μαυρομάτης, δεν μπορεί να εξακριβωθεί με ακρίβεια εάν η εναγομένη προκάλεσε κάποια τραύματα στον ενάγοντα και ποια είναι αυτά. Συνεπώς ο ενάγοντας δεν δικαιούται γενικές αποζημιώσεις σε βάρος της εναγομένης. Η πιο πάνω θέση δεν με βρίσκει σύμφωνη. Νομολογιακά έχει λεχθεί ότι σε υποθέσεις επίθεσης από δύο ή περισσότερα πρόσωπα δεν έχει σημασία το μέγεθος της συμμετοχής του καθενός χωριστά. Κάθε ένας από τους από κοινού αδικοπραγούντες που προκαλούν την ίδια ζημιά μπορεί να εναχθεί και χωριστά, ευθύνεται δε για όλη την ζημιά που προκλήθηκε, ακόμη κι αν είχε πολύ μικρή συμμετοχή σ΄ αυτήν. Τα πιο πάνω λέχθηκαν στην υπόθεση 1. Δημήτρης Κουμπαρή, 2. Χαράλαμπος Δ. Κουμπαρή ν. Δήμου Χρίστου Φουτρή, Πολιτική Έφεση, αρ. 10652, ημερομηνίας 28.06.2001. Τα γεγονότα της εν λόγω υπόθεσης εξελίχθηκαν ως εξής. Ο Εφεσείων αρ. 2 έπιασε τον εφεσίβλητο από το πουκάμισο και τον έριξε στο έδαφος, πατώντας του το πόδι. Ενώ ο τελευταίος βρισκόταν στο έδαφος τον κλωτσούσε και ο εφεσίων αρ. 1. Το Ανώτατο Δικαστήριο αφού τόνισε τα προαναφερθέντα, κατέληξε ότι είναι άνευ σημασίας αν ο εφεσίων αρ.2 κτύπησε ή όχι τον εφεσίβλητο. Αρκεί ότι έλαβε μέρος στην συμπλοκή ρίχνοντας τον εφεσίβλητο στο έδαφος. Έτσι και στην προκειμένη περίπτωση είναι αρκετό ότι η εναγομένη έλαβε μέρος στην επίθεση κτυπώντας τον ενάγοντα με τον τρόπο που περιγράφεται ανωτέρω. Ως εκ τούτου ευθύνεται και αυτή ως συναδικοπραγούσα για τις σωματικές βλάβες που ο ενάγοντας υπέστη από την επίθεση. Γενικά το θύμα επίθεσης δικαιούται αποζημιώσεις που υπολογίζονται στην ίδια βάση με τις αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που προκύπτουν σαν αποτέλεσμα του αστικού αδικήματος της αμέλειας. Επιπρόσθετα όμως αναγνωρίζεται η δυνατότητα διεκδίκησης αποζημιώσεων για το αποτέλεσμα της επίθεσης στα συναισθήματα του ενάγοντα, για παράδειγμα στις περιπτώσεις που η επίθεση έχει σαν αποτέλεσμα να αισθανθεί προσβολή και ταπείνωση (βλ. Lane v. Halloway

(1969)1 QB 379, Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση παράγραφος 1615-1616). Είναι νομολογημένο ότι οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται για τραύματα πρέπει να είναι δίκαιες, λογικές και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος, χωρίς όμως να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Στόχος είναι η αποκατάσταση του τραυματισθέντος και όχι η τιμωρία του αδικοπραγούντος. Η καθοδηγητική αρχή είναι ότι ο ανθρώπινος πόνος και η δυσχέρεια πρέπει να αντιμετωπίζονται με μεγαλύτερη ευαισθησία και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου (Νεοφύτου ν. Χ"Δημητρίου

(1992)1 ΑΑΔ 430, Παναγής ν. Θεοδώρου

(1992)1 ΑΑΔ 1303). Κατά τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων, άντλησα καθοδήγηση από άλλες αποφάσεις τόσον των Επαρχιακών όσο και του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στις οποίες υπάρχει αναλογία με την συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα τους, προβαίνοντας και λαμβάνοντας υπόψη ότι η κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους

(1998)1 ΑΑΔ (Ε) 298). Λαμβάνοντας υπόψη τα ευρήματα στα οποία κατέληξα ως προς τους τραυματισμούς του ενάγοντα, καθώς επίσης τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του, κρίνω ότι το ποσό που δικαιούται ως γενικές αποζημιώσεις είναι €1.700= (Λ.Κ.994,96). Ο ενάγοντας στην Έκθεση Απαίτησης του, αξιώνει τα ακόλουθα ποσά ως ειδικές αποζημιώσεις. « Α. Ιατρικά έξοδα, παρακολούθηση, ακτινολογικός έλεγχος, ιατρικά πιστοποιητικά Λ.Κ.200,00 Β. Φάρμακα, αναλγησιακά, μεταφορικά και άλλα Λ.Κ. 80,00 Γ. Καταστροφή γυαλιών οράσεως Λ.Κ.110,00 Δ. Θεραπευτικό μασάζ / φυσιοθεραπεία, Λ.Κ.130,00 __________ Σύνολο: Λ.Κ. 520,00" Είναι νομολογημένο ότι οι ειδικές ζημιές όχι μόνο πρέπει να αναφέρονται στα δικόγραφα με λεπτομέρεια, αλλά και να αποδεικνύονται με θετική μαρτυρία και με ακρίβεια (Σπύρου ν. Χ¨Χαραλάμπους

(1989)1 ΑΑΔ 298, Λοϊζίδου ν. Μουρτζή, Πολιτική Έφεση αρ. 10085, ημερομηνίας 21.06.99, Αρχή Τηλεπικοινωνιών Κύπρου ν. Medcon Constructions Ltd, Πολιτική Έφεση αρ. 10239, ημερομηνίας 21.06.2000). Ο ενάγοντας κατέθεσε ότι συνεπεία της δεύτερης επίθεσης που δέχθηκε (στην οποία έλαβε μέρος με τον τρόπο που προαναφέρθη και η εναγομένη) έσπασαν τα γυαλιά μυωπίας που φορούσε, τα οποία αντικατέστησε, γι΄ αυτό και αξιώνει το κονδύλι των Λ.Κ.110=. Από την στιγμή που ο ενάγοντας έγινε πιστευτός από το Δικαστήριο, η προφορική του μαρτυρία αποτελεί επαρκή απόδειξη ότι πράγματι δαπανήθηκε το αξιούμενο ποσό (Σπύρου ν. Χ¨Χαραλάμπους (ανωτέρω) και Μάριος Τζιούρου ν. Γεώργιου Κίρλαππου, Πολιτική Έφεση αρ. 10761, ημερομηνίας 04.04.2000). Ως εκ τούτου το εν λόγω ποσό έχει αποδειχθεί με την ακρίβεια και την σαφήνεια που απαιτείται και είναι ανακτήσιμο. Τα υπόλοιπα κονδύλια που ο ενάγοντας αξιώνει (ιατρικά έξοδα, φάρμακα, φυσιοθεραπεία) δεν έχουν αποδειχθεί όπως απαιτείται. Ο ενάγοντας δεν απέσεισε από τους ώμους του το βάρος απόδειξης που είχε ως προς την απόδειξη των συγκεκριμένων κονδυλίων. Συνεπώς οι αξιώσεις του παρέμειναν μετέωρες και επομένως δεν μπορούν να επιτύχουν. Ειδικά για το κονδύλι των Λ.Κ.130= που αξιώνει για την φυσιοθεραπεία που υπεβλήθη, θα έλεγα ότι δεν μπορεί να αποδοθεί στον ενάγοντα και για ένα ακόμα λόγο. Δεν υποστηρίζεται από την ιατρική μαρτυρία που προσκομίστηκε. Η Μ.Ε.2, ιατρός, Δέσπω Ορφανίδου, ήταν κατηγορηματική στη θέση ότι τα κτυπήματα στην πλάτη δεν επηρέαζαν την ικανότητα του ενάγοντα για εργασία, ο οποίος δεν χρειαζόταν ούτε άδεια για ξεκούραση ούτε και φυσιοθεραπεία. Συνεπώς η θέση και η αξίωση του ενάγοντα για τα εν λόγω κονδύλια απορρίπτεται. Κατά συνέπεια, βρίσκω ότι το ποσό που δικαιούται ο ενάγοντας ως ειδικές αποζημιώσεις ανέρχεται στο ποσό των €188 (ΛΚ.110=). Προτού εξετάσω το θέμα των παραδειγματικών ή τιμωρητικών αποζημιώσεων που ζητά ο ενάγοντας, θεωρώ χρήσιμο να παραθέσω τις αρχές με βάση τις οποίες θα πρέπει να προσεγγισθεί το θέμα αυτό. Όπως έχω αναφέρει και προηγουμένως σκοπός των αποζημιώσεων που επιδικάζονται προς το θύμα αστικού αδικήματος είναι η κατά το δυνατόν αποκατάσταση του στην θέση που βρισκόταν πριν διαπραχθεί το αστικό αδίκημα. Οι ειδικές, γενικές και επαυξημένες (aggravated) αποζημιώσεις αποσκοπούν ακριβώς στην επίτευξη αυτού του στόχου. Με την διαφορά ότι στην τελευταία περίπτωση παρέχεται η ευχέρεια να επιδικαστεί ψηλότερο ποσό όχι σαν μέτρο τιμωρίας του εναγομένου αλλά έτσι που να αντικατοπτρίζεται το αυξημένο μέγεθος της βλάβης που έχει υποστεί ο ενάγων λόγω της απαράδεκτης συμπεριφοράς του εναγομένου. Οι επαυξημένες αποζημιώσεις αποτελούν μια ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ αποζημιωτικών (compensatory) και τιμωρητικών ή παραδειγματικών αποζημιώσεων (ιδ. Papakokkinou v. Kanther

(1982)1 CLR 65). Αντίθετα οι παραδειγματικές ή τιμωρητικές (exemplary) αποζημιώσεις δεν στοχεύουν στην αποζημίωση του θύματος αλλά στην τιμωρία του παραβάτη, την έκφραση της απαρέσκειας του Δικαστηρίου για την συμπεριφορά του και την έμπρακτη διακήρυξη ότι τέτοια συμπεριφορά δεν μπορεί να γίνει ανεκτή. Τέτοιες αποζημιώσεις μπορούν να επιδικαστούν σε περιπτώσεις που η συμπεριφορά του εναγομένου είναι τόσο απαράδεκτη που χρήζει τιμωρίας από το Δικαστήριο ακόμα και στα πλαίσια άσκησης αστικής δικαιοδοσίας. (ιδ. Eliades v. Lyssarides

(1979)1 CLR 254, London v. Ryder

(1953)1 All E.R. 741). Θα ήταν χρήσιμο να σημειωθεί εδώ, ότι στην Αγγλία η παραδοσιακή προσέγγιση ως προς το θέμα των παραδειγματικών αποζημιώσεων έχει διαφοροποιηθεί σημαντικά. Στην υπόθεση Rookes v. Barnard

(1964)AC 1129 και αργότερα στην Broome v. Cassel & Co

(1972)AC 1027 η ευχέρεια των Δικαστηρίων να επιδικάσουν παραδειγματικές αποζημιώσεις περιορίστηκε σημαντικά στις περιπτώσεις που εμπίπτουν σε συγκεκριμένες κατηγορίες, όπως για παράδειγμα περιπτώσεις καταπιεστικής ή αντισυνταγματικής συμπεριφοράς από κρατικούς λειτουργούς, περιπτώσεις όπου η συμπεριφορά του εναγομένου στοχεύει στην αποκόμιση κέρδους μεγαλύτερου από την πιθανή αποζημίωση και περιπτώσεις που ρητά προβλέπονται στη νομοθεσία (ιδ. Mc Gregor on Damages, 15η έκδοση, παράγραφος 406-423). Στην Κύπρο, όπως και σε άλλες χώρες της Κοινοπολιτείας όπου εφαρμόζεται το κοινοδίκαιο η προσέγγιση των Δικαστηρίων υπήρξε διαφορετική και απέκλινε κατά του περιορισμού των περιπτώσεων στις οποίες μπορούν να επιδικαστούν παραδειγματικές ή τιμωρητικές αποζημιώσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Στην υπόθεση Stavros Gregoriades v. Evangelos Kyriakides

(1970)1 CLR 120 που αφορούσε απρόκλητη επίθεση πρώην πεθερού εναντίον του γαμπρού του στο χώρο του Δικαστηρίου, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε ότι ήταν υπόθεση στην οποία έπρεπε να δοθούν παραδειγματικές αποζημιώσεις και αύξησε την αποζημίωση από ΛΚ.100,00 σε ΛΚ.300,00. Η υπόθεση Gregoriades αποφασίστηκε 6 περίπου χρόνια μετά την Rookes v. Barnard (ανωτέρω). Παραδειγματικές αποζημιώσεις επιδικάσθηκαν και στην υπόθεση Savvas Paraskevas v. Despina Mouzoura

(1973)1 CLR 88 που αφορούσε αθέτηση υπόσχεσης γάμου. Εκεί το Δικαστήριο αρνήθηκε να ακολουθήσει την Rookes v. Barnard. Στην υπόθεση Eliades v. Lyssarides (ανωτέρω), το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε την απόφαση του πρωτόδικου Δικαστηρίου που είχε επιδικάσει ποσό ΛΚ.700,00 σαν γενικές και τιμωρητικές αποζημιώσεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο θεώρησε τις αποζημιώσεις ως επαυξημένες (aggravated), παρόλο που το πρωτόδικο Δικαστήριο τις χαρακτήρισε ως παραδειγματικές. Το Εφετείο βρήκε ότι το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν επηρεάστηκε από οποιαδήποτε επιθυμία να τιμωρήσει ή αποτρέψει τον εφεσείοντα, αλλά πρόθεση του ήταν να επιδικάσει ένα ποσό ανάλογο με την βλάβη που υπέστη ο εφεσίβλητος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο υπολογίζοντας την βλάβη αυτή, έλαβε υπόψη του και την βλάβη στα αισθήματα αξιοπρέπειας και υπερηφάνειας του. Στην εν λόγω υπόθεση ο εφεσείοντας επιτέθηκε στον εφεσίβλητο ο οποίος ήταν πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Λευκωσίας, κατά την διάρκεια χορού του συλλόγου αυτού, στον οποίον έπαιρναν μέρος περίπου 300 ιατροί. Στην υπόθεση Papakokkinou v. Kather (ανωτέρω) το Ανώτατο Δικαστήριο εξέφρασε προτίμηση στην ευρύτερη προσέγγιση του θέματος που επιτρέπει να επιδικαστούν παραδειγματικές αποζημιώσεις για συμπεριφορά που αποτελεί αστικό αδίκημα όταν αυτή η συμπεριφορά είναι τόσο αξιόμεμπτη που της αξίζει τιμωρία από πολιτικό Δικαστήριο. Στην ρηθείσα υπόθεση λέχθηκε επίσης ότι είναι λάθος να διαχωρίζονται οι αποζημιωτικές από τις παραδειγματικές αποζημιώσεις και ότι στο τέλος πρέπει να επιδικάζεται ένα ποσό αποζημιώσεων, βασισμένο πάνω σε σφαιρική εξέταση των γεγονότων της υπόθεσης. Η αρχή που εφαρμόζεται κατά την εκτίμηση των ζημιών όπως ανέφερα και προηγουμένως είναι ότι το Δικαστήριο πρέπει να επιδικάσει τέτοιο ποσό που να θέσει τον ενάγοντα στη θέση που θα βρισκόταν εάν δεν υφίστατο το αστικό αδίκημα. Είναι σαφές ότι στην Κύπρο, αντίθετα με την Αγγλία δεν υπάρχει περιορισμός στις κατηγορίες υποθέσεων στις οποίες μπορούν, εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις, να επιδικαστούν παραδειγματικές αποζημιώσεις. Όπως έχει ήδη λεχθεί η φύση των παραδειγματικών αποζημιώσεων είναι τιμωρητική και ως εκ τούτου παράγοντες που δεν είναι σχετικοί στον υπολογισμό των γενικών, ειδικών ή επαυξημένων αποζημιώσεων λαμβάνονται υπόψη κατά την επιδίκαση των πρώτων. Παράδειγμα ενός τέτοιου παράγοντα είναι η οικονομική κατάσταση του εναγομένου, και αυτό επειδή το ίδιο ποσόν θα μπορούσε, ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες του προσώπου που διατάσσεται να το πληρώσει, να έχει εντελώς διαφορετικό αντίκτυπο ως τιμωρία (ιδ. Ellinas v. Nicolaides

(1955)2 CLR 60, Papakokkinou v. Kanther (ανωτέρω), Mc Gregor on Damages 13η έκδοση παράγραφος 317). Στην υπό κρίση υπόθεση δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία αναφορικά με την οικονομική κατάσταση της εναγομένης. Ελλείπει συνεπώς βασικό στοιχείο απαραίτητο για την επιμέτρηση του ύψους των παραδειγματικών αποζημιώσεων, σε περίπτωση που θα αποφασιζόταν ότι η υπόθεση αυτή είναι κατάλληλη για να επιδικασθούν παραδειγματικές αποζημιώσεις. Το γεγονός όμως αυτό από μόνο του δεν στερεί την δυνατότητα να επιδικασθούν τέτοιες αποζημιώσεις (ιδ. Papakokkinou v. Kanther), έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης. Ωστόσο, η έλλειψη συγκεκριμένων στοιχείων είναι παράγοντας που υπαγορεύει την προσέγγιση του θέματος του υπολογισμού των παραδειγματικών αποζημιώσεων με προσοχή και πιο συντηρητικά απ' ότι στην αντίθετη περίπτωση. Στην υπόθεση Mafo v. Adams

(1969)3 All E.R. 1404 λέχθηκε ότι: "In cases where exemplary damages are being sought a Court must be careful to see that a case for punishment is well established as in other criminal proceedings." Αν και η διαδικασία αυτή είναι αστική για την εξακρίβωση του κατά πόσον δικαιολογείται να επιδικαστούν παραδειγματικές αποζημιώσεις υιοθετείται μια κάπως πιο αυστηρή προσέγγιση ανάλογη αυτής που η νομολογία καθιέρωσε για ποινικές υποθέσεις. Εν προκειμένω δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συμπεριφορά της εναγομένης υπήρξε τόσο απαράδεκτη που να δικαιολογείται η επιδίκαση όχι τιμωρητικών αλλά επαυξημένων αποζημιώσεων. Δεν διαφεύγει της προσοχής μου ότι η εναγομένη έχει τιμωρηθεί (για το ίδιο περιστατικό) από ποινικό δικαστήριο, όπου παραδέχθηκε ενοχή στην κατηγορία της κοινής επίθεσης. Λαμβάνοντας υπόψη τις προαναφερόμενες αρχές και τα γεγονότα της παρούσης υπόθεσης, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι στην προκειμένη περίπτωση δικαιολογείται αποζημίωση για την ταπείνωση και τον εξευτελισμό που υπέστη ο ενάγοντας εξαιτίας της απρόκλητης και βίαιης συμπεριφοράς της εναγομένης. Έχω λάβει υπόψη μου αφενός μεν την συμπεριφορά της εναγομένης και αφετέρου το πώς εξελίχθηκε το επεισόδιο από την αρχή μέχρι το τέλος. Δεν διαφεύγει επίσης της προσοχής μου και το γεγονός ότι θεατές του επεισοδίου της «δεύτερης» επίθεσης που υπέστη ο ενάγοντας, υπήρξαν υπάλληλοι του ξενοδοχείου (υφιστάμενοι του δηλαδή) καθώς επίσης πελάτες του ξενοδοχείου και προσκεκλημένοι στην γαμήλια δεξίωση. Σαν δίκαιη και λογική αποζημίωση γι΄ αυτή την βλάβη στα αισθήματα του ενάγοντα, θεωρώ το ποσό των €800= (Λ.Κ.468,21) που κατά συνέπεια αυξάνει το ολικό ποσό το οποίο δικαιούται ο ενάγοντας σαν γενικές αποζημιώσεις στα €2.500 (Λ.Κ.1.463,18), ποσό που υπό το φως όλων των περιστατικών της υπό κρίση υπόθεσης, θεωρώ σαν λογικό και δίκαιο. Ενόψει όλων όσων έχω αναφέρει πιο πάνω κρίνω ότι ο ενάγοντας απέδειξε την υπόθεση του εναντίον της εναγομένης και δικαιούται: (α) €2.500,00 (ΛΚ.1.463,18) ως γενικές αποζημιώσεις για τις σωματικές βλάβες που υπέστη περιλαμβανομένης της βλάβης στα αισθήματα αξιοπρέπειας και περηφάνιας του και (β) €188,00 (Λ.Κ.110=) ως ειδικές αποζημιώσεις. Τα πιο πάνω ποσά θα φέρουν νόμιμο τόκο από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής. Επιδικάζονται επίσης έξοδα υπέρ του ενάγοντα και σε βάρος της εναγομένης, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην αντίστοιχη κλίμακα και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................ Στ. Τσιβιτανίδου-Κίζη, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο