Σάββα Προκοπίου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Υπόθεσης: 3801/04, 16 Σεπτεμβρίου, 2008

Σάββα Προκοπίου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Υπόθεσης: 3801/04, 16 Σεπτεμβρίου, 2008 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2008:A71 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Τ. Καρακάννα, Α.Ε.Δ. Αρ. Υπόθεσης: 3801/04 Μεταξύ: Σάββα Προκοπίου Ενάγοντα κ α ι Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ως νομίμου εκπροσώπου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Εναγομένου 16 Σεπτεμβρίου,

1. ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον ενάγοντα: Ο κ. Ζ.Νικολάου. Για τον Γενικό Εισαγγελέα: Ο κ. Ρ.Μαππουρίδης. Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή ο ενάγοντας αξιώνει γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις ζημιές που έχει υποστεί συνεπεία ενός ατυχήματος. Ο ενάγοντας, κατά τον επίδικο χρόνο, εργαζόταν σαν ωρομίσθιος στον Αερολιμένα Λάρνακας, στο Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας. Τα καθήκοντα του περιελάμβαναν την τοποθέτηση αποσκευών πάνω στους ειδικούς ιμάντες. Ο ενάγοντας την 29.7.2003, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του και ενώ προσπαθούσε να περάσει πάνω από τον ιμάντα μεταφοράς των αποσκευών, έχασε την ισορροπία του και κτύπησε στο σιδερένιο πλαίσιο του ιμάντα. Η ευθύνη της Δημοκρατίας έχει συμφωνηθεί μεταξύ των δύο μερών ότι ανέρχεται σε ποσοστό 50% και ως εκ τούτου δεν κρίνω σκόπιμο να ασχοληθώ περαιτέρω με τις συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβηκε το ατύχημα. Από το ατύχημα ο ενάγοντας τραυματίστηκε στο δεξί γόνατο και στην άνω κνήμη. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατατέθηκαν τέσσερα πιστοποιητικά του ειδικού ορθοπεδικού χειρουργού, Φίλιππου Σ. Συμιλλίδη, που ήταν ο θεράποντας γιατρός του ενάγοντα, όπως επίσης και ένα πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού, ημερομηνίας 13.2.
2. Το περιεχόμενο των πιστοποιητικών αυτών είναι παραδεκτό και από τα δύο μέρη. Σύμφωνα με τα πιστοποιητικά που έχουν ετοιμασθεί από τον γιατρό Συμιλλίδη, λίγες μέρες μετά τον τραυματισμό του ενάγοντα και συγκεκριμένα την 11.8.2003, έγινε παρακέντηση του αιματώματος στο γόνατο, με τοπική αναισθησία. Την 20.9.2003 o ενάγοντας υπεβλήθη σε μαγνητική τομογραφία του δεξιού γόνατος, που έδειξε τραυματική ρήξη οπίσθιου κέρατος έσω μηνίσκου. Ο ενάγοντας παρέμεινε με αναρρωτική άδεια μέχρι την 3.10.
3. Δεκαέξι μήνες μετά τον τραυματισμό ο ενάγοντας εξακολουθούσε να έχει ενοχλήσεις στο δεξί γόνατο, όπως πόνο και φούσκωμα με συλλογή υγρού. Τα πιο πάνω οφείλονταν στη ρήξη μηνίσκου που είχε υποστεί ο ενάγοντας κατά το ατύχημα. Την 8.4.2005 ο ενάγοντας, σύμφωνα πάντα με τα πιστοποιητικά, υπεβλήθη σε αρθροσκοπική μηνισκεκτομή του δεξιού γόνατος, κατά την επέμβαση διαπιστώθηκε «ρήξη οπίσθιου κέρατος και σώματος έσω μηνίσκου». Ο ενάγοντας, παρά το γεγονός ότι παρήλθε αρκετός χρόνος μετά τον τραυματισμό του και την επέμβαση, εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις στο δεξί γόνατο όπως πόνο και φούσκωμα με συλλογή υγρού. Τα πιο πάνω οφείλονται στις οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις που είχαν αναπτυχθεί. Τα συμπτώματα αυτά επιδεινώνονται με την ορθοστασία, τη βάδιση, το ανεβοκατέβασμα των σκαλών και το βαθύ κάθισμα. Το πιστοποιητικό του Ιατροσυμβουλίου του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού υπογράφεται από τους γιατρούς Α. Πέτεβη, Α. Πετρίδη και Χρ. Σολομωνίδη. Στο πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου, το περιεχόμενο του οποίου αποτελεί παραδεκτό γεγονός, διαβάζουμε τα πιο κάτω, τα οποία θεωρώ σκόπιμο όπως παραθέσω αυτούσια: «.. Εξακολουθεί να έχει αρθραλγίες στο δεξιό γόνατο. Δεν έχει αστάθεια γόνατος, ούτε ατροφία τετρακεφάλου. Έχει ευαισθησία στην επιγονατιδική άρθρωση. Πρόσφατος ακτινολογικός έλεγχος δεξιού γόνατος παρουσιάζει αρχόμενες οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις και στένωση του έσω μεσαρθρίου διαστήματος. Οι πιο πάνω αλλοιώσεις πιθανόν να οφείλονται στον τραυματισμό που υπέστη στις 29.7.2003.» Ο ενάγοντας, σύμφωνα με τα παραδεκτά γεγονότα, αποχώρησε από την υπηρεσία τη 18.6.2006, με βάση το σχέδιο αποζημιώσεων που προσφέρθηκε στο ωρομίσθιο κυβερνητικό προσωπικό του Τμήματος Πολιτικής Αεροπορίας, λόγω της παραχώρησης της διαχείρισης των αερολιμένων σε στρατηγικό επενδυτή. Μοναδικός μάρτυρας που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ήταν ο ενάγοντας. Ο ενάγοντας ισχυρίσθηκε ότι μετά το ατύχημα άρχισε γι΄ αυτόν ένας «γολγοθάς». Ο ενάγοντας πονεί όταν περπατάει, όταν ακουμπάει στο γόνατο ακόμη και στις «πιο προσωπικές στιγμές», όπως είπε χαρακτηριστικά. Ο πόνος είναι, σύμφωνα με τον ίδιον, συνεχόμενος. Τις πρώτες μέρες μετά το ατύχημα, ο ενάγοντας εκινείτο με δεκανίκια ενώ αργότερα υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Σήμερα ο ενάγοντας δεν είναι σε θέση να κάνει τις μικροδουλειές που έκανε προηγουμένως στο σπίτι και αναγκάζεται να εργοδοτεί επαγγελματίες για να τις κάνουν. Ο τραυματισμός του ποδιού ήταν και η αιτία, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, που άλλαξε εργασία ενώ στο μέλλον ενδέχεται να υποβληθεί σε δεύτερη επέμβαση. Αρχίζοντας από τον τελευταίο ισχυρισμό του θα ήθελα να παρατηρήσω ότι καμία μνεία γίνεται στα πέντε πιστοποιητικά που κατατέθηκαν για την ανάγκη δεύτερης χειρουργικής επέμβασης. Καμία επιστημονική μαρτυρία έχει κατατεθεί για το σημείο αυτό και ως εκ τούτου ο πιο πάνω ισχυρισμός δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός. Ο ενάγοντας μου έκανε γενικά καλή εντύπωση, πιστεύω όμως ότι υπερέβαλλε όταν έλεγε ότι «ο πόνος ήταν συνεχόμενος», εξάλλου στα πιστοποιητικά που έχουν κατατεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου και το περιεχόμενο τους αποτελεί παραδεκτά γεγονότα, πουθενά δεν αναφέρεται ότι ο πόνος είναι συνεχόμενος. Τα πιστοποιητικά αναφέρονται σε ενοχλήσεις οι οποίες επιδεινώνονται «... με ορθοστασία, βάδιση, σκάλες και βαθύ κάθισμα». Πέραν των πιο πάνω, είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι ο ενάγοντας υπέφερε σε τέτοιο μεγάλο βαθμό, ζούσε ένα καθημερινό "γολγοθά", ως ανέφερε ο ίδιος χαρακτηριστικά, αλλά συνέχισε να εργάζεται για τα επόμενα τρία χρόνια στον αερολιμένα Λάρνακας, σαν αχθοφόρος. Απορρίπτω επίσης τον ισχυρισμό του ότι ο τραυματισμός του ήταν και η αιτία που αποχώρησε από το Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας. Αν η αιτία της αποχώρησης του ήταν ο τραυματισμός, κάποιος λογικά θ΄ ανάμενε, ότι θα αποχωρούσε από την εργασία του πολύ νωρίτερα, λίγο χρόνο μετά το ατύχημα. Υπενθυμίζω δε ότι με βάση τα παραδεκτά γεγονότα ο ενάγοντας αποχώρησε «... με βάση Σχέδιο Αποζημιώσεων που προσφέρθηκε στο Ωρομίσθιο Κυβερνητικό Προσωπικό του Τμήματος Πολιτικής Αεροπορίας λόγω της παραχώρησης της διαχείρισης των αερολιμένων σε στρατηγικό επενδυτή». Πέραν τούτου φαίνεται ότι μετά την αποχώρηση του από το Τμήμα Πολιτικής Αεροπορίας ανέλαβε διευθυντική θέση σε πρατήριο βενζίνης. Οι ειδικές ζημιές του ενάγοντα έχουν συμφωνηθεί και δηλωθεί σαν παραδεκτά γεγονότα. Συγκεκριμένα τα ιατρικά έξοδα που κατέβαλε συνεπεία του τραυματισμού ανέρχονται σε ΛΚ1.589, που αντιστοιχεί σε €2715.- ενώ η απώλεια των ημερομισθίων του ανέρχεται στο συνολικό ποσό των €3.776,
4. Το μόνο θέμα που καλείται να αποφασίσει το Δικαστήριο είναι το ύψος των γενικών αποζημιώσεων. Οι αρχές που διέπουν το θέμα υπολογισμού των αποζημιώσεων είναι πολύ καλά γνωστές και συνεπώς δεν κρίνω σκόπιμο να ενδιατρίψω σε βάθος στο θέμα αυτό. Το Δικαστήριο έχει καθήκον να καταλήξει σε μία δίκαιη και εύλογη αποζημίωση, που θα αντιπροσωπεύει την απώλεια του διαδίκου που τραυματίστηκε, παράλληλα όμως δεν θα πρέπει να επιβάλλει στους ώμους του εναγομένου ένα απαράδεκτο κοινωνικά βάρος. Οι αποζημιώσεις υπολογίζονται εμπειρικά καθότι είναι αδύνατο να υπολογισθούν μαθηματικά[1]. Το Δικαστήριο καθοδηγείται από προηγούμενες δικαστικές αποφάσεις, εφόσον υπάρχει αναλογία στη φύση και έκταση των τραυμάτων. Οι αποφάσεις αυτές όμως δεν δημιουργούν δέσμευση με την έννοια του δεσμευτικού προηγούμενου, αλλά προσφέρουν καθοδήγηση στο βαθμό που είναι συγκριτικές γιατί αποκαλύπτουν την επικρατούσα τάση. Σχετικοί παράγοντες επίσης, κατά τον υπολογισμό των αποζημιώσεων είναι η υποτίμηση του χρήματος και ο πληθωρισμός. Με βάση την αναντίλεκτη μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι ο ενάγοντας υπέστη κατά το ατύχημα κάκωση στο δεξιό γόνατο και στην άνω κνήμη. Ένα χρόνο περίπου αργότερα υποβλήθηκε σε αρθροσκοπική μηνισκεκτομή. Ο ενάγοντας υποφέρει από αρθραλγίες στο δεξιό γόνατο, παρουσιάζει ευαισθησία στην επιγονατιδική άρθρωση, οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις και στένωση του έσω μεσαρθρίου διαστήματος. Οι ενοχλήσεις επιδεινώνονται με την ορθοστασία, τη βάδιση, το ανεβοκατέβασμα των σκαλών και το βαθύ κάθισμα. Ο ενάγοντας δεν μπορεί επίσης ν΄ αθληθεί, ενώ τα πιο πάνω ενοχλήματα αναμένεται, με την πάροδο του χρόνου, να χειροτερέψουν. Ο ενάγοντας είναι απόφοιτος Λυκείου και κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν 33 ετών. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντα, αγορεύοντας ενώπιον του Δικαστηρίου εισηγήθηκε ότι το ποσό των Λ.Κ.60.000 συνιστά εύλογη αποζημίωση για τους τραυματισμούς, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη ο ενάγοντας. Ο συνήγορος παρέπεμψε το Δικαστήριο σε νομολογία η οποία όμως δεν είναι καθοδηγητική, καθότι οι τραυματισμοί και τα κατάλοιπα τους ήταν πολύ πιο σοβαρά σε σύγκριση με την υπό εξέταση υπόθεση. Στην υπόθεση Γεωργίου Τιτώνη ν. Χαρ. Πηλακούτας Λτδ.[2], το Εφετείο επικύρωσε το ποσό των ΛΚ10.000 που επιδικάσθηκε από το πρωτόδικο Δικαστήριο, ως γενικές αποζημιώσεις. Ο ενάγοντας είχε υποστεί σοβαρό τραυματισμό στο γόνατο, υποβλήθηκε σε εγχείριση για αφαίρεση του μηνίσκου και συρραφής των χιαστών συνδέσμων. Ο ενάγοντας παρουσίαζε μόνιμα κατάλοιπα, ήτοι αδυναμία στο βαθύ κάθισμα, στο τρέξιμο, πόνο κατά το γονάτισμα και το ανεβοκατέβασμα σκαλών, αστάθεια στο δεξιό γόνατο και αρχόμενες αλλοιώσεις αρθρίτιδας. Για παρόμοιας φύσης τραυματισμό το Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου[3] στην αγωγή Αλεξάνδρου ν. Κωμοδρόμου επιδίκασε το 1991, σε ένα εικοσάχρονο νέο, το ποσό των Λ.Κ.7.500 ως γενικές αποζημιώσεις. Ο Ενάγοντας είχε υποστεί κάταγμα στο πάνω μέρος της κνήμης με αποτέλεσμα να υποβληθεί σε αφαίρεση του έξω μηνίσκου του γόνατος. Η κάμψη του γόνατος του περιορίστηκε, υπέστη βλασότητα και ελαφρά αστάθεια. Καθοδηγητική επί του θέματος είναι η απόφαση Constantia v. Αντωνιάδη[4] . Ο ενάγοντας είχε υποστεί κατά το ατύχημα σοβαρή κάκωση στο γόνατο, είχε έντονη αιμάρθρωση στο γόνατο με επώδυνη και περιορισμένη κινητικότητα, με αποτέλεσμα να υποβληθεί σε εκκενωτική παρακέντηση. Έγινε επίσης χειρισμός για έλεγχο των συνδέσμων του γόνατος και διαπιστώθηκε οπίσθια αστάθεια, ρήξη οπίσθιου χιαστού συνδέσμου. Αντικειμενικά παρουσίαζε σοβαράς μορφής οπίσθια αστάθεια. Τέσσερα χρόνια αργότερα υπέστη τραυματισμό του ιδίου γόνατος. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση και αφαιρέθηκε ο έσω μηνίσκος. Ο ενάγοντας συνέχισε να παρουσιάζει οπίσθια αστάθεια στο δεξιό γόνατο και υπήρχε μεγάλος κίνδυνος ν΄ αναπτύξει στο μέλλον οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. Η κατάσταση του τον δυσκόλευε σε δραστηριότητες όπως το τρέξιμο, η παρατεταμένη βάδιση και ορθοστασία, το ανεβοκατέβασμα της σκάλας και το περπάτημα σε ανώμαλο έδαφος. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε γενικές αποζημιώσεις ύψους Λ.Κ.40.000, ποσό που επικυρώθηκε από το Εφετείο. Το επιδικασθέν ποσό ήταν, σύμφωνα με την απόφαση του Εφετείου, «κάπως υψηλό», δεν ήταν όμως έκδηλα υπερβολικό που να επιτρέπει την επέμβαση του Εφετείου για μείωση του. Το Εφετείο διαφοροποίησε την υπόθεση αυτή από την υπόθεση Τιτώνη και Χαρ. Πηλακούτας Λτδ. [5], οι τραυματισμοί στις δύο υποθέσεις ήταν παρόμοιες εκείνο όμως που διέκρινε έντονα τις δύο υποθέσεις ήταν η μεγάλη διαφορά στην ηλικία των δύο εναγόντων. Ο ενάγοντας στην υπόθεση Constantia ήταν 16 ετών κατά το χρόνο του ατυχήματος, ενώ ο ενάγοντας στην υπόθεση Τιτώνης (ανωτέρω), ήταν 34 ετών. Με βάση τη μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου καταλήγω ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρό τραυματισμό στο γόνατο ο οποίος τον ταλαιπωρεί μέχρι σήμερα και θα συνεχίσει να τον ταλαιπωρεί και στο μέλλον. Ο τραυματισμός αυτός έχει περιορίσει σε κάποιο βαθμό την κινητικότητα του ενάγοντα, ενώ η κατάσταση του, λόγω των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων, αναμένεται με την πάροδο του χρόνου να χειροτερέψει. Ο ενάγοντας στο πλαίσιο των γενικών αποζημιώσεων αξιώνει και απώλεια μελλοντικών εσόδων. Καμιά μαρτυρία έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου σε σχέση με το θέμα αυτό, ο ενάγοντας δεν έχει αποδείξει οποιαδήποτε απώλεια εισοδήματος. Ενόψει τούτου, η μέθοδος του πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου δεν μπορεί να εφαρμοσθεί στην παρούσα υπόθεση και ως εκ τούτου η διαφαινόμενη ζημιά, συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά, υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης[6]. Λαμβάνοντας υπόψιν τα πιο πάνω και σταθμίζοντας κάθε σχετικό με τον καθορισμό των αποζημιώσεων παράγοντα κρίνω ότι σε περίπτωση πλήρους ευθύνης το ποσό των €36.000.- αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη και συνεχίζει να υφίσταται ο ενάγοντας όπως επίσης και για τη μείωση για ικανότητα για εργασία. Υπενθυμίζω ότι η ευθύνη του ενάγοντα έχει δηλωθεί σε ποσοστό 50%. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον των εναγομένων για το ποσό των €18,000.- ως γενικές αποζημιώσεις και €3.245.- ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από επί των πιο πάνω ποσών από 17.11.04, μέχρι εξοφλήσεως. Τα έξοδα ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της επιτυχίας του και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου. (Υπ.) ............ Τ. Καρακάννα, Α.Ε.Δ. [1] Βλέπετε Gardner v. Dyson