Χριστάκη Χαραλάμπου Σιαμπή κ.α. ν. Θεόδωρος Σταύρου Χριστοδούλου κ.α., Αρ. Αγωγής: 2714/04, 21 Οκτωβρίου, 2008

(1989)1 (Ε) ΑΑΔ

1. Αναφέρει ο κ. Πικής στις σελ. 36-
2. "Οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου μπορεί να συνοψιστούν ως εξής:

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευτεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από τη προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case, 28 Ch. D. 361 υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη." Στην υπόθεση Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 ΑΑΔ 934, 939, λέχθηκε πώς η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα τροποποίησης είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Η πιο πάνω αρχή όμως περιορίστηκε στην υπόθεση Ταξί Κυριάκος Λτδ ν. Παύλου

(1995)1 ΑΑΔ 560 όπου τονίστηκε πώς το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου που πρέπει να ασκείται έχοντας υπόψη το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης. Βλ. επίσης Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Σιακόλα,

(2002)1(Α)ΑΑΔ 223. Αναφορικά με το χρόνο στον οποίο υποβάλλεται Αίτηση για Τροποποίηση δηλαδή την πιθανή καθυστέρηση στην υποβολή της, η Federal Bank

(2002), πιο πάνω υιοθέτησε την αρχή που είχε τεθεί από τη Νομολογία, πως, όπου υπάρχει καθυστέρηση απαιτείται η παροχή κάποιας εξήγησης. Στην Astor Manufacturing & Exporting Co κ.α. ν. Α & G Leventis & Company (Nigeria) Ltd κ.α.

(1993)1 AAΔ 726 λέχθηκε ότι σε Αιτήσεις για Τροποποίηση Δικογράφων, ο παράγοντας χρόνος είναι σχετικός, δεν είναι όμως εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Όλες οι πιο πάνω αρχές επαναλήφθηκαν με σαφήνεια στην τελευταία επί του θέματος Απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Νικολάου ν. Μιλτιάδους κ.α. ως Διαχειρίστριας της Περιουσίας του Αποβιώσαντος Παύλου Μιλτιάδους, Π.Ε. 96/06, ημερ. 27 Ιουλίου, 2007. Αναφέρει σχετικά ο Αρτέμης, Δ.: "Η εξουσία για έκδοση άδειας για τροποποίηση περιέχεται στην Δ.25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, όπου προνοείται ότι, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας μπορεί να δοθεί η άδεια, ούτως ώστε να γίνουν όλες οι αναγκαίες τροποποιήσεις για να εκδικαστούν όλα τα επίδικα θέματα που εγείρονται μεταξύ των διαδίκων. Το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγων είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων." Ως προς το θέμα της καθυστέρησης, αναφέρει πιο κάτω στην ίδια Απόφαση: "Εν όψει της νομολογίας, κρίνουμε πως όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί το διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι, όπως τονίσαμε και πιο πάνω, να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους." ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Οι ισχυρισμοί των Αιτητών για τους λόγους καταχώρησης της Αίτησης είναι η καλύτερη διευκρίνιση των ισχυρισμών τους και των γεγονότων καθώς και η διόρθωση λαθών από τους προηγούμενους Δικηγόρους. Εκείνο που διαφαίνεται από μελέτη του Φακέλου Δικογραφίας είναι ότι η Ε/Α είχε καταχωριστεί στις 3.12.04 και η παρούσα είναι η πρώτη τροποποίησή τους που επιχειρείται να γίνει. Οι παρόντες Δικηγόροι των Εναγόντων ανέλαβαν στις 6.11.07, ενώ στις 6.2.08 καταχώρισαν την παρούσα Αίτηση. Από μελέτη των Δικογράφων, διαπιστώνεται ότι τα γεγονότα της υπόθεσης είναι περίπλοκα και καλύπτουν μία μεγάλη χρονική περίοδο. Έχει αναφερθεί πιο πάνω ότι η σύγχρονη τάση είναι να εγκρίνονται Τροποποιήσεις έστω και αν η αναγκαιότητα είναι αποτέλεσμα αμέλειας. Πιστεύω ότι η αρχή αυτή μπορεί να εφαρμοστεί και σε περιπτώσεις αμέλειας ή λάθους από πλευράς Δικηγόρων. Αναφορικά με το θέμα της μεγάλης και αδικαιολόγητης καθυστέρησης που ήγειρε η πλευρά του Καθ΄ ου 1, έχουν δοθεί οι λόγοι πιο πάνω που είναι η σχετικά πρόσφατη και εκ νέου μελέτη της υπόθεσης από τους νέους Δικηγόρους των Εναγόντων - Αιτητών. Μελετώντας τις σκοπούμενες Τροποποιήσεις, εκείνο που παρατηρείται είναι ότι με τη διαγραφή των Παραγράφων 4-6 και την αντικατάστασή τους με νέες, επιχειρείται η καλύτερη διασαφήνιση των γεγονότων χωρίς να εισάγονται εντελώς νέα γεγονότα. Αντίθετα με τη διαγραφή των Παραγράφων 9-14 και την αντικατάσταση τους με μία νέα Παράγραφο, τα επίδικα γεγονότα περιορίζονται, ενώ με τη διαγραφή των Παραγράφων 7 και 8 και την αντικατάστασή τους με νέες, μπορεί να λεχθεί ότι εισάγονται κάποιοι νέοι ισχυρισμοί αλλά αυτοί δεν μεταβάλλουν τα ουσιαστικά γεγονότα σε σημαντικό βαθμό. Υπάρχουν ακόμη δύο σημαντικά στοιχεία που συνηγορούν υπέρ της έγκρισης της Αίτησης: πρώτο, ότι δεν έχει ακόμη αρχίσει η Ακρόαση, επομένως η εισαγωγή κάποιων νέων γεγονότων ή η διευκρίνιση κάποιων άλλων δεν έχει σκοπό να ταυτίσει τα Δικόγραφα με την ήδη προσαχθείσα μαρτυρία. Δεύτερο ότι οι σκοπούμενες Τροποποιήσεις ουδόλως επηρεάζουν το αιτητικό της Αγωγής, επομένως οι αιτίες Αγωγής όπως περιγράφονται στην Παράγραφο 17 (Α-ΙΔ) της Ε/Α παραμένουν οι ίδιες. Η υπόθεση Τσαγγάρη ν. Γαβριηλίδου κ.α.

(2002)1 (Α) ΑΑΔ 156 την οποία επικαλέστηκε η πλευρά του Καθ΄ ου 1, διαχωρίζεται γιατί σ΄ εκείνη οι προτεινόμενες Τροποποιήσεις θα μετάβαλλαν πλήρως όχι μόνο τη βάση της Αγωγής και τις αιτούμενες θεραπείες, αλλά θα εισήγαγαν μία νέα θεώρηση της υπόθεσης τόσο στο νομικό όσο και στο πραγματικό της πλαίσιο. Με βάση όλα τα πιο πάνω, έχω καταλήξει στην έγκριση της Αιτήσεως εφόσον δεν θεωρώ ότι με την Τροποποίηση οι Καθ΄ ων 1 θα υποστούν οιαδήποτε ζημιά. Ως εκ τούτου εκδίδεται Διάταγμα ως οι Παράγραφοι Α-Ζ της Αιτήσεως. Τροποποιημένη Ε/Α να καταχωριστεί εντός 10 ημερών από την σύνταξη του παρόντος Διατάγματος. Τροποποιημένη Υπεράσπιση να καταχωριστεί εντός 20 ημερών από την ημερομηνία επίδοσης της Τροποποιημένης Ε/Α. Τόσο τα Έξοδα της Αίτησης, όσο και αυτά που θα δημιουργηθούν από το αποτέλεσμα της Τροποποίησης, επιδικάζονται υπέρ του Καθ΄ ου 1 και σε βάρος των Αιτητών. Αυτά να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και να εγκριθούν από το Δικαστήριο μετά το πέρας της διαδικασίας στην κύρια υπόθεση. Μεταξύ Αιτητών και Καθ΄ ου 2, ουδεμία διαταγή για Έξοδα. (Υπ.) ............ Χάρης Ι. Πογιατζής, Ανώτερος Επαρχιακός Δικαστής /ΚΧ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο