ΧΡΙΣΤΑΚΗ ΚΑΘΗΤΖΙΩΤΗ ν. ΜΗΛΙΤΣΑΣ ΚΥΡΙΣΑΒΒΑ, Αρ. Αγωγής 1221/06, 30 Δεκεμβρίου, 2008

(19)τεκμήρια στα οποία θα γίνει αναφορά όπου χρειάζεται. Η ΕΚΔΟΧΗ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Σύμφωνα με τον ενάγοντα, στις 21.04.2006 και περί ώρα 6:00 το απόγευμα επεσυνέβη δυστύχημα στην οδό Γιάννη Κρανιδιώτη στη Λάρνακα, μεταξύ του οχήματος υπ΄ αριθμό εγγραφής CAW 571, το οποίο οδηγούσε ο ίδιος, του οποίου είναι και ιδιοκτήτης του, και του οχήματος KJK075, το οποίο οδηγούσε η εναγόμενη. Στη σκηνή του δυστυχήματος, όταν ήρθε η Αστυνομία για να προβεί σε εξετάσεις σχετικά με τα αίτια του δυστυχήματος, δεν είχε αισθανθεί οποιεσδήποτε ενοχλήσεις. Γύρω στις 7:00 με 7:30 μετέβη στο σπίτι του, προφανώς αφού έγιναν οι εξετάσεις από την Αστυνομία. Στις 2:00 το πρωί της 22.04.2006 ξύπνησε με πολύ δυνατούς πόνους στην πλάτη και μούδιασμα στα άκρα οπότε και μετέβη στο Νοσοκομείο Λάρνακας, όπου, αφού του έκαναν διάφορες εξετάσεις, περί τις 11:00 με 12:00 η ώρα το μεσημέρι εξήλθε απ΄ αυτό και πήγε στο σπίτι του. Επειδή οι πόνοι συνέχιζαν, στις 25.04.2006 επισκέφθηκε τον ιατρό ορθοπεδικό, κ. Τζιούβα, ο οποίος, αφού τον εξέτασε, του έδωσε φαρμακευτική αγωγή και του σύστησε ότι έπρεπε να κάνει φυσιοθεραπεία και να μην εργάζεται έως ότου έβλεπαν την εξέλιξη της κατάστασης. ΄Ετσι και έπραξε. Οι φυσιοθεραπείες που έκανε εμφαίνονται στα τεκμήρια 5 και 6 και αρχίζουν από τις 22.06.2006 μέχρι τις 25.08.2006 και από τις 17.11.2006 μέχρι τις 15.03.2007. Όπως ο ίδιος ανάφερε, συνέχισε να κάνει φυσιοθεραπείες μόνο κατά διαστήματα, ένεκα της φτωχής οικονομικής του κατάστασης, επειδή τούτο τον ανακούφιζε έστω και για ελάχιστες ημέρες, ενώ οι πόνοι και το μούδιασμα δεν έφευγαν. Ένεκα δε της κατάστασής του δεν μπορούσε να εργασθεί και έτσι έκλεισε και το μηχανουργείο του. Ποτέ πριν το δυστύχημα δεν είχε οποιουσδήποτε πόνους στα αναφερθέντα μέρη του σώματός του και η υγεία του ήταν άριστη. Είχε διάφορα χόμπι, από τα οποία διατήρησε μόνο το κολύμπι το οποίο τον βοηθά στην κατάστασή του, ενώ τα άλλα τα σταμάτησε. Εξαιτίας του τραυματισμού του, που προήλθε από το δυστύχημα, και ένεκα τούτου να μη μπορεί να εργασθεί, υπέστη απώλειες ως έχουν αναφερθεί ανωτέρω. ΄Οσον αφορά το αυτοκίνητό του, είπε ότι το αγόρασε £4.000,- ένα χρόνο πριν το δυστύχημα και η κατάστασή του ήταν πολύ καλή. ΄Ηταν 3-4 χρόνων όταν το αγόρασε και το μιλίμετρό του είχε περίπου 60.000 έως 70.000 μίλια όταν έγινε το δυστύχημα, το οποίο όμως είχε αναγκασθεί να το αλλάξει γιατί υπέστη βλάβη. Κατά την αντεξέταση όμως άλλαξε σχεδόν το κάθε τι που ήταν σχετικό με το όχημα και έτσι διεφάνη ότι το όχημα είναι κατασκευής του 1993, χρόνο κατά τον οποίο πωλήθηκε στην Κύπρο, ότι το αγόρασε το 2002, είχε 15.000 μίλια, δεν ενθυμείτο πότε ακριβώς χάλασε το μιλίμετρο καθορίζοντάς το περίπου από 6 έως 12 μήνες πριν το δυστύχημα, δεν μηδένισε το μιλίμετρο όταν το τοποθέτησε στο όχημα και ούτε ενθυμείτο πόσο έγραφε το μεταχειρισμένο μιλίμετρο που τοποθέτησε και δεν ενθυμείτο ακριβώς πόσα μίλια αναγράφοντο στο μιλίμετρο όταν το αντικατέστησε με το μεταχειρισμένο αλλά ανάφερε 30.000, 40.000, 50.000 μίλια. Σε σχέση με τα χαρακτηριστικά του οχήματος, όπως χρόνος κατασκευής, μοντέλο, εξοπλισμός, χιλιόμετρα, κατάσταση στην οποία ευρίσκετο πριν το δυστύχημα, έγινε αναφορά και από τον κ. Ττόφαρο ο οποίος παράθεσε τα προσόντα, γνώσεις, πείρα και ανάφερε ότι είναι εκτιμητής οχημάτων. Με βάση δε τη δική του εκτίμηση, που βασίζεται σε έρευνα στην αγορά, την οποία εξήγησε, είπε ότι η αξία του οχήματος πριν το δυστύχημα ανήρχετο σε £2.000,-. Επίσης δεν ενθυμείτο πόσα δήλωσε στο Φόρο Εισοδήματος και υπολόγισε γύρω στις £12.000,- έως £14.000,- αναφέροντας ότι έκανε δύο δουλειές, η μία ήταν στο Υπουργείο ΄Αμυνας και η άλλη μηχανικός. Δεν ήταν σίγουρος για το χρόνο άδειας απουσίας από την εργασία του, που όπως ισχυρίζεται του έδωσε ο κ. Τζιούβας, και αν και δεν είχε πιστοποιητικό ανικανότητας, ο ίδιος δεν μπορούσε να εργασθεί. Επίσης ανάφερε ότι ο κ. Τζιούβας του ανάφερε ότι είχε σπονδυλοαρθρίτιδα και ότι κάποια άτομα πονούν και κάποια άλλαι δεν πονούν. Στη συνέχεια, κατά την αντεξέταση αλλά κατά κύριο λόγο κατά την επανεξέταση, είπε ότι είχε σε λειτουργία το μηχανουργείο του και έκανε κάποιες ελαφριές εργασίες από τις οποίες είχε ένα εισόδημα από £300,- έως £600,- το μήνα αλλά τώρα έχει κλείσει το μηχανουργείο. ΄Οσον αφορά την κατάσταση της υγείας του, τουλάχιστο πριν από το δυστύχημα, δεν επιβεβαιώνεται από τον κ. Τζιούβα, ο οποίος ανάφερε ότι ο ενάγοντας είχε σπονδυλοαρθροπάθεια. Εξήγησε δε τι εστί σπονδυλοαρθροπάθεια και ποιοι παράγοντες την επιδεινώνουν ταχύτερα, μεταξύ των οποίων και ο τραυματισμός. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, από εξέταση που προέβη στον ενάγοντα στις 25.04.2006 διαπίστωσε ότι υπέστη θλάση αυχένος και οσφύος που προήλθε από τον τραυματισμό κατά το δυστύχημα. Περαιτέρω, ανάφερε και άλλες διαπιστώσεις που προέβη κατά την εξέταση και εξέφρασε τη γνώμη ότι παρά τη θεραπευτική αγωγή δεν επελύθη το πρόβλημα του ενάγοντα επειδή, ως πιστεύει, τούτο οφείλεται στην ταχύτερη επιδείνωση της προϋπάρχουσας εκφυλιστικής σπονδυλίτιδας ένεκα του τραυματισμού. Πιστεύει δε ότι ο πόνος στην οσφυική χώρα, ιδίως μετά από κόπωση, θα είναι μόνιμος. Η ΕΚΔΟΧΗ ΤΗΣ ΕΝΑΓΟΜΕΝΗΣ Σύμφωνα με την εμπειρογνωμοσύνη του κ. Ο΄Μαχόνι, ο οποίος ανάφερε ότι από το 1988 ασκεί το επάγγελμα του εκτιμητή οχημάτων, και διατηρεί σχετικό αρχείο που σχετίζεται με πωλήσεις οχημάτων, η αξία του οχήματος του ενάγοντα πριν το δυστύχημα ανήρχετο στις £1.000,-. Επεσήμανε ότι δεν χρειάζεται να πάρει τιμές από μεταπωλητές ή πωλητές οχημάτων για να εκφράσει άποψη λόγω των στοιχείων που ο ίδιος διατηρεί και κυρίως της μεγάλης πείρας του. Εξήγησε ότι προέβη στην εκτίμηση του οχήματος του ενάγοντα κατόπιν οδηγιών της ασφάλειας της εναγόμενης. Ο ορθοπεδικός, κ. Γεωργίου, ο οποίος συμφώνησε με τον κ. Τζιούβα ότι ο ενάγοντας υπέστη θλάση αυχένος και οσφύος που προήλθε από τον τραυματισμό του ένεκα του δυστυχήματος, διαφώνησε ότι τούτο επέφερε επιτάχυνση της επιδείνωσης της προϋπάρχουσας κατάστασης αλλά απλά επιδείνωση. Διαφώνησε επίσης ότι πρόκειται για μόνιμο πόνο αλλά ο πόνος θα έρχεται, θα παρέρχεται και θα επανέρχεται ανάλογα με τις υφέσεις και οξύνσεις που θα έχει. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ ΄Εκαστος των συνηγόρων υποστήριξε με θέρμη, κατά την αγόρευσή τους, τις θέσεις που εκφράστηκαν μέσα από τη μαρτυρία της κάθε πλευράς και με αναφορά στη μαρτυρία ζήτησε ο κάθε ένας για τη δική του πλευρά όπως κριθούν αξιόπιστοι οι δικοί του μάρτυρες. Να σημειωθεί όμως εδώ ότι ο κ. Λουκαϊδης αναγνώρισε ότι ο ενάγοντας υπέπεσε σε αντιφάσεις, οι οποίες όμως κατά την άποψή του είναι ασήμαντες και δεν επηρεάζουν την αξιοπιστία του. Με παραπομπές στη νομολογία προέβησαν σε εισηγήσεις όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις που πρέπει να επιδικασθούν υπέρ του ενάγοντα για τον τραυματισμό του και τις συνέπειες απ΄ αυτόν. Τέλος, σε σχέση με την αξία του οχήματος πριν το δυστύχημα, ο κάθε ένας απ΄ αυτούς επέμενε στην εκτίμηση του δικού του εμπειρογνώμονα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ Είχα την ευκαιρία να ακούσω και να παρακολουθήσω τους μάρτυρες ενώ έδιναν τη μαρτυρία τους ενώπιον του Δικαστηρίου και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους με δείκτη, μεταξύ άλλων, την ειλικρίνειά τους, την ευθύτητά τους, τη σαφήνειά τους, το προσωπικό τους συμφέρον και την εν γένει συμπεριφορά τους ενώπιον του Δικαστηρίου Ο ενάγοντας δεν μου έκανε καλή εντύπωση. Δεν ήταν ειλικρινής και ευθύς εξ αρχής προσπάθησε να παραπλανήσει το Δικαστήριο με υπερβολές για την υγεία του, τόσο σε σχέση με την πριν από το δυστύχημα κατάστασή του προσπαθώντας να δείξει ότι τίποτε δεν είχε, γεγονός που καταρρίπτεται από τον ιατρό του κ. Τζιούβα και τον ιατρό Γεωργίου, όσο και σε σχέση με τη μετά το δυστύχημα κατάστασή του, φτάνοντας στο σημείο να πει ότι ήταν ανίκανος για εργασία, γεγονός που ο ίδιος ανέτρεψε κατά την αντεξέταση και επανεξέτασή του αλλά καταρρίπτεται και από τον ιατρό του κ. Τζιούβα και τον ιατρό Γεωργίου. Οι αντιφάσεις δε που υπέπεσε δεν ήταν μόνο αυτές, ήταν και άλλες και δεν συμφωνώ με το συνήγορό του ότι ήταν ασήμαντες σε βαθμό που να μην επηρεάζουν την αξιοπιστία του. Απεναντίας, ήταν ουσιώδεις και καίριες για την ουσία των επίδικων θεμάτων. Μερικές δε καταγράφηκαν στην εκδοχή του ενάγοντα που καταγράφηκε πιο πάνω και κάποιες άλλες αναφέρθησαν αμέσως ανωτέρω. Επισημαίνω ακόμη, σε σχέση με τον πόνο για τον οποίο είπε ότι είναι συνεχής και δεν φεύγει, ότι, ως συνάγεται από τα τεκμήρια 5 και 6, υπάρχει μια περίοδος από τις 26.08.2006 έως 6.11.2006, η οποία μάλιστα ήταν και λίγο μετά το δυστύχημα, κατά την οποία δεν προέβη σε καμιά φυσιοθεραπεία. Εάν όντως ήταν συνεχής ο πόνος και μόνο με φυσιοθεραπείες ένιωθε ανακούφιση γιατί δεν έκαμε φυσιοθεραπείες σ΄ αυτό το χρονικό διάστημα; Η απάντηση είναι ότι δεν ήταν συνεχής ο πόνος. Δεν εξηγείται διαφορετικά. Απορρίπτω και δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Οι Μ.Ε.2 και 3, Ττόφαρος και Τζιούβας και οι Μ.Υ.1 και 2 Ομαχόνι και Γεωργίου, αφού εξέτασα τα προσόντα, τις γνώσεις, εκπαίδευση, πείρα και επάγγελμά τους και έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας (βλ. υπόθεση Ευαγγέλου κ.α. ν. Αμπίζας

(1982)1 C.L.R. 57 και Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984, R.K.B. LEADERGOODS LTD. ν. Αγγελίδη

(2004)1 (Β) 1071, Παπαχριστοφόρου ν. Καπνίση κ.α.

(2005)1 (Α) Α.Α.Δ. 244 και Δημητρίου ν. Εγγλέζου κ.α.

(1997)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1285) κρίνω ότι είναι εμπειρογνώμονες. Το γεγονός ότι ο Ττόφαρος δεν πήρε και το σχετικό δίπλωμα επί του θέματος της εκτίμησης οχημάτων ουδόλως επηρεάζει την εμπειρογνωμοσύνη του αφού, όπως εξήγησε, το 80% αυτού του θέματος το έκανε ως μαθήματα στο πτυχίο που έλαβε αλλά και γιατί παρακολούθησε το θέμα αυτό, και για κάποιο ατυχές και δυσάρεστο γι΄ αυτόν γεγονός δεν παρακάθισε σε εξέταση του μαθήματος αυτού. Επομένως η μαρτυρία τους θα τύχει προσέγγισης με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Κατ΄ εξαίρεση προς το γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει τη γνώμη του σε θέματα της ειδικότητάς του (βλ. υποθέσεις Vassiliko Cements Works v. Stavrou

(1983)1 C.L.R. 663 και Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 746). Σ΄ αυτή την περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να δυνηθεί το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση επί των γεγονότων (βλ. Davie v. Edinborough Magistrates

(1953)S.C. 34, Andreas Anastasiades v. R.

(1977)2 C.L.R. 97, Pouris and another v. R.

(1980)2 C.L.R. 170, Philippou v. Odysseos

(1989)1 C.L.R. Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ. 2898, θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Δημοκρατίας

(1990)1 Α.Α.Δ. 984, Yiannis N. Erimodis Estates ltd. κ.α. ν. Χριστοδουλίδου

(1995)1 Α.Α.Δ. 926, Χριστοφίδης ν. Κοτζαναστάση

(1993)1 Α.Α.Δ. 718, Βασίλης Τσαγγαρίδης ν. Ανδρέα Αυγουστή

(2000)1(Α) Α.Α.Δ. 528, Προκοπία Προκοπίου ν. ΄Επαρχος Λεμεσού

(1999)2 Α.Α.Δ. 249, Γενικός Εισαγγελέας ν. Γεώργιου Ανδρέα Πότση

(2000)2 Α.Α.Δ. 252, Νεόφυτος Χαραλάμπους ν. Χαράλαμπος Αβραάμ κ.α.

(1999)1(Β) Α.Α.Δ. 1441, Κυπριακή Δημοκρατία ν. Ηρόδοτου Αγιώτου

(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1020, Ρογήρος Κωνσταντίνου ν. Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 683, Γενικός Εισαγγελέας ν. Σαζός

(2001)2 Α.Α.Δ. 18, Μιχαήλ Α. Βασιλείου ν. Χαρούλλας Γεωργίου κ.α.

(2002)1(Α) Α.Α.Δ 409, Κώστας Ψάλτης ν. Αστυνομίας

(2001)2 Α.Α.Δ. 113, Χλόη Κυριάκου ν. ΄Αννας Γρίβα

(2002)1(Β) Α.Α.Δ. 825 και SYNCON LTD. ν. Ανδρέα Χρίστου Σπύρου

(2002)1(Β) Α.Α.Δ. 1314, Conway v. Ηλία

(2003)1 Α.Α.Δ. 540, Νεάρχου ν. Στεφανίδη

(2003)1 Α.Α.Δ. 351, Επιτροπή Σιτηρών Κύπρου ν. Πλοίου "Arabella", R.K.B. Leathergoods Ltd. v. Αγγελίδη

(2004)1 Α.Α.Δ. 1071, Νεοφύτου ν. Ανδρέου κ.α.

(2005)1 Α.Α.Δ. 692) ΄Οσο κι αν είναι δυνατό ο εμπειρογνώμονας να αναφερθεί σε μια υποθετική περίπτωση ή σε γεγονότα που δεν έχει προσωπική γνώση για να στηρίξει την άποψή του, αυτή η αναφορά δεν μπορεί να εισαχθεί ως απόδειξη για την ύπαρξή τους (βλ. Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 746). Ο Μ.Ε.2, Ττόφαρος, μου έκανε καλή εντύπωση τόσο για τον απλό τρόπο που εξήγησε τα συμπεράσματά του στο Δικαστήριο όσο και για τη μέθοδο και τον τρόπο που χρησιμοποίησε για να βρει την αξία του οχήματος πριν από το δυστύχημα, ήτοι παίρνοντας τιμές από μεταπωλητές. Βρίσκω ότι ο τρόπος αυτός είναι ορθός αφού οι μεταπωλητές αυτοκινήτων βρίσκονται σε καθημερινή τριβή με τις αγοραπωλησίες, κυρίως μεταχειρισμένων, αυτοκινήτων. Τα υπόλοιπα δε στοιχεία που έλαβε υπόψη για να εξάξει τα συμπεράσματά του, όπως η ηλικία του οχήματος, η κατάστασή του, ο εξοπλισμός του κ.λ.π. επίσης είναι ορθά, αφού διαφορετική θα είναι η εκτίμηση για ένα αυτοκίνητο που δεν έχει καθόλου επιπλέον εξοπλισμό ή είναι κτυπημένο ή γδαρμένο ή με κατεστραμμένη ταπετσαρία και διαφορετική θα είναι η εκτίμηση της αξίας ενός οχήματος που βρίσκεται απ΄ όλες τις απόψεις σε άριστη, πολύ καλή ή καλή κατάσταση. ΄Οσον αφορά το ποσοστό μείωσης της αξίας του οχήματος κατ΄ έτος, αφού είπε ότι η αξία ενός καινούργιου το 1993 ήταν περί τις £6.000,- και μόλις κυκλοφορήσει χάνει £500,- από την αξία του, ανάφερε ότι αυτό υπολογίζεται για τα πρώτα πέντε

(5)χρόνια σε 10% κατ΄ έτος και τα επόμενα 5%. Δηλαδή η αξία του οχήματος το 2006 πριν από το δυστύχημα ανήρχετο στο ποσό των £1.700,-. Σε σχέση με την αξία αγοράς του οχήματος κατά το έτος κατασκευής και πώλησής του, ήτοι το 1993, προτιμώ τη θέση αυτού του μάρτυρα παρά αυτή του κ. Ο΄ Μαχόνι γιατί ήταν πιο θετικός τόσο σ΄ αυτό το θέμα όσο και για τα υπόλοιπα που έχουν σχέση με την αξία του οχήματος πριν το δυστύχημα. Ο Ττόφαρος εφοδίασε το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για να μπορεί το Δικαστήριο να διαμορφώσει τα δικά του συμπεράσματα. Αποδέχομαι τη μαρτυρία του. Ο Μ.Υ.2 Ο΄ Μαχόνι δεν με έπεισε για τη μέθοδο που χρησιμοποίησε. Η αναφορά του, ότι είναι από το 1988 εκτιμητής οχημάτων και γνωρίζει την αξία τους και ότι διατηρεί αρχείο από το 1988 για την πώληση και αξία οχημάτων και η κατάθεση ως τεκμηρίων αντιγράφων σελίδων από συγκεκριμένα περιοδικά, που ασχολούνται με θέματα οχημάτων, τεκμήρια 16, 17 και 18, και μάλιστα του ιδίου μοντέλου, έστω και με όχι εντελώς ίδια χαρακτηριστικά με το επίδικο όχημα, τεκμήριο 18, δεν μπορεί να προσφέρει τα απαραίτητα εφόδια για να καταλήξει το Δικαστήριο στην ορθότητα των συμπερασμάτων του και να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση επί των γεγονότων αφού στο τεκμήριο 18 διαφαίνεται ότι η τιμή πώλησης είναι αυτή που προτείνει ή άλλως πως ζητά αυτός που έχει το όχημα και όχι η πραγματική τιμή που πωλείται το όχημα και όσον αφορά τα τεκμήρια 16 και 17 δεν εξηγήθηκε πως κατέληξαν οι συγγραφείς του περιοδικού στις τιμές που αναγράφονται. Στην περίπτωση του τεκμηρίου 18, παραμένει άγνωστο σε ποια τιμή τελικά πωλήθηκε το όχημα από τον προτείνοντα ιδιοκτήτη και στην περίπτωση των τεκμηρίων 16 και 17 παραμένει άγνωστο με βάση ποια στοιχεία καταγράφεται η αξία των οχημάτων. Να σημειώσω εδώ ότι εάν η τιμή του οχήματος του ενάγοντα όταν ήταν καινούργιο ήταν £7.500,-, ως ήταν η θέση του κ. Ο΄Μαχόνι, τότε με μείωση αξίας 20% κατ΄ έτος, η αξία του οχήματος το 2006 θα ήταν περίπου £400,-, γεγονός που δεν συνάδει με τη μαρτυρία του που είπε ότι η αξία του οχήματος κατά το έτος 2006, πριν το δυστύχημα, ήταν £1.000,- και η σημερινή του περί τις £700 - £800. Επομένως απορρίπτω και δεν αποδέχομαι τη μαρτυρία του για την αξία του οχήματος. Επειδή ουσιαστικά η μαρτυρία των Μ.Ε.3 κ. Τζιούβα και Μ.Υ.1 κ. Γεωργίου είναι η ίδια εκτός από το θέμα της επιτάχυνσης της επιδείνωσης ή απλώς επιδείνωσης της προϋπάρχουσας κατάστασης του ενάγοντα και κατά πόσο είναι μόνιμος ή όχι ο πόνος, αναφέρω ότι και σε τούτα βασικά έλεγαν το ίδιο πράγμα με διαφορετικά λόγια αφού και οι δύο δέχονται και συμφωνούν ότι ο τραυματισμός του ενάγοντα από το δυστύχημα επέφερε επιδείνωση της προϋπάρχουσας κατάστασης. Εκ του γεγονότος τούτου και μόνο, δηλαδή της επιδείνωσης από τον τραυματισμό, τεκμαίρεται ότι επήλθε γρηγορότερα, άλλως πως ταχύτερα, αφού χωρίς την ύπαρξη του τραυματισμού θα συνέχιζε η προϋπάρχουσα κατάσταση ανοδικά και βαθμιαία με άγνωστο, βέβαια, τον ακριβή χρόνο που θα έφθανε στο σημείο που βρίσκεται σήμερα από τον τραυματισμό. ΄Ιδια είναι η αντιμετώπιση εκ μέρους του Δικαστηρίου και για το θέμα του κατά πόσο ο πόνος είναι μόνιμος ή όχι. Σίγουρα, πλέον, από τον τραυματισμό που επιδείνωσε την προϋπάρχουσα κατάσταση και επέφερε πιο γρήγορα την κατάσταση που βρίσκεται σήμερα ο ενάγοντας, δεν πρόκειται να αποθεραπευθεί, υπό την έννοια ότι λαμβάνοντας ο ενάγοντας μια συγκεκριμένη θεραπευτική αγωγή δεν θα έχει ποτέ στο μέλλον πόνους. Υπό την έννοια αυτή, η κατάσταση του ενάγοντα θα είναι μόνιμη. Όμως είναι ορθό, όπως ανάφερε ο κ. Γεωργίου, ότι ανάλογα κάποιων παραγόντων θα υπάρχουν διαστήματα ύφεσης και δεν θα πονεί, ή ο πόνος θα είναι ανεπαίσθητος, έστω και εάν αυτά θα είναι μικρά ή μεγάλα διαστήματα και διαστήματα που θα υπάρχει έξαρση και θα πονεί και πάλι λόγω κάποιων παραγόντων, έστω είτε είναι μικρά ή μεγάλα διαστήματα. ΄Ετσι, η κατάσταση υφέσεων, οπότε δεν θα έχει πόνους ή οι πόνοι θα είναι αμελητέοι, και εξάρσεων, οπότε θα έχει πόνους, θα είναι μόνιμη. Εν πάση περιπτώσει, εάν ο κ. Τζιούβας εννοεί ότι ο πόνος θα είναι συνεχής και χωρίς διακοπές ή υφέσεις, και γι΄ αυτό μόνιμος, τότε προτιμώ τη μαρτυρία του κ. Γεωργίου γιατί και ο ίδιος ο ενάγοντας για μια περίοδο σχεδόν αμέσως μετά το δυστύχημα δεν έκανε φυσιοθεραπείες και άρα δεν είχε πόνους ή ήταν ανεπαίσθητοι ή εβρίσκετο σε ύφεση η κατάστασή του, αλλά και όπως είπε πάλι ο ενάγοντας, όταν κάνει φυσιοθεραπείες, έστω για μερικές ημέρες μετά τη φυσιοθεραπεία αισθάνεται ανακούφιση. Υπό τις πιο πάνω παρατηρήσεις αποδέχομαι τη μαρτυρία τους, στον ανάλογο βαθμό. ΕΥΡΗΜΑΤΑ Ενόψει της πιο πάνω αξιολόγησης, τα ευρήματά μου είναι τα ακόλουθα: Στις 21.04.2006 επεσυνέβη δυστύχημα στην οδό Γιάννη Κρανιδιώτη, στη Λάρνακα, μεταξύ του οχήματος υπ΄ αριθμό εγγραφής CAW 571, το οποίο οδηγούσε ο ενάγοντας, ηλικίας σήμερα 67 ετών, ο οποίος είναι και ιδιοκτήτης του οχήματος, και του οχήματος υπ΄ αριθμό εγγραφής KJK 075 που οδηγούσε η εναγομένη. Εξ ολοκλήρου την ευθύνη για το δυστύχημα φέρει η εναγόμενη. Από τη σύγκρουση το όχημα του ενάγοντα υπέστη ζημιές σε βαθμό που η επιδιόρθωσή του ήταν ασύμφορη, αφού η αξία του οχήματος προ του δυστυχήματος ήταν £1.700,- και για την επιδιόρθωση του χρειάζετο το ποσό των £1.600,- περίπου. Ο ίδιος υπέστη θλάση αυχένος και οσφύος. ΄Ενεκα του τραυματισμού του έτυχε εξέτασης από τον κ. Τζιούβα στις 25.04.2006, τεκμήριο 8, ο οποίος του συνέστησε θεραπευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία. Από τις εξετάσεις που υποβλήθηκε ο ενάγοντας, και αναφέρονται στα ιατρικά πιστοποιητικά τεκμήρια 2 και 14, τόσο από τον κ. Τζιούβα όσο και από τον κ. Γεωργίου όσο και από τις αξονικές τομογραφίες, τεκμήρια 11, 12 και 13, διεφάνη ότι είχε προϋπάρχουσα εκφυλιστική σπονδυλίτιδα, η οποία επιδεινώθηκε γρηγορότερα απ΄ ότι στην περίπτωση που δεν τραυματίζετο. Ο ενάγοντας υπέστη και υπόκειται σε πόνους ακόμη και σήμερα οι οποίοι ενίοτε θα είναι σε ύφεση και άλλοτε σε όξυνση χωρίς να υπάρχει περίπτωση να αποθεραπευθεί. Ο ενάγοντας προέβη σε φυσιοθεραπείες, ως εμφαίνται στα τεκμήρια 5 και 6, και έκτοτε προβαίνει κατά διαστήματα σε φυσιοθεραπεία επειδή τούτο ανακουφίζει τον πόνο για μερικές ημέρες. Ο ενάγοντας εξαιτίας του δυστυχήματος υπέστη ζημιές αφού κατέβαλε (α) στο γιατρό Τζιούβα, ο οποίος τον εξέτασε και εξέδωσε ιατρικό πιστοποιητικό, το ποσό των £200,-, τεκμήριο 10, (β) για τη φυσιοθεραπεία το ποσό των £600,-, τεκμήρια 5 και 6, (γ) για τη ρυμούλκηση του οχήματος του το ποσό των €69,-, τεκμήριο 1, (δ) για την έκθεση εκτίμησης των ζημιών του οχήματός του το ποσό των £50,-, τεκμήριο 2, και (ε) για την απώλεια αξίας του οχήματος αφαιρουμένης της εναπομείνασας αξίας το ποσό των £1.600,-. ΄Ητοι συνολικό ποσό £2.519,-, αφού αφαιρεθεί το ποσό των £100,- ως η εναπομείνασα αξία του οχήματος του ενάγοντα. Ο ενάγοντας συνέχισε να λειτουργεί το μηχανουργείο μέχρι που συνταξιοδοτήθηκε προβαίνοντας σε ελαφριές εργασίες που του απέφεραν εισοδήματα, μέσον όρο, περί τις £500,- μηνιαίως. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΚΑΤΑΛΗΞΗ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Με την Έκθεση Απαίτησης ζητείται το ποσό των £6.430,-, ως ειδικές αποζημιώσεις. Από τα σχετικά τεκμήρια που έχουν κατατεθεί και ως είναι και τα ευρήματα του Δικαστηρίου σύμφωνα με το σύνολο της μαρτυρίας που έγινε αποδεκτή, το ποσό που έχει αποδειχθεί ως ειδικές αποζημιώσεις ανέρχεται στις £2.519,-, αφού δεν απέδειξε απώλεια εσόδων εκ £3.600,-, εκ £20,- για την αστυνομική έκθεση και επίσης το ποσό των £1.900,- για την αξία του οχήματος αφού απέδειξε με βάση τη μείωση της αξίας του τα πρώτα 5 χρόνια 10% και τα επόμενα 5% ανά έτος το ποσό των £1.600-, ως η αξία του οχήματος πριν το δυστύχημα, αφαιρουμένου του ποσού των £100,- της εναπομείνασας αξίας. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Αποτελεί αξίωμα του δικαίου των αστικών αδικημάτων, ότι το θύμα του αδικήματος εκλαμβάνεται στην κατάσταση που βρίσκεται και βάσει αυτού του δεδομένου αποτιμάται η ζημιά την οποία υφίσταται. Δεν είναι ο νοητός μέσος άνθρωπος αλλά το συγκεκριμένο θύμα του αστικού αδικήματος που αποτελεί το υποκείμενο της αποζημίωσης. Προσμετρούν, κατά συνέπεια, οι ιδιαιτερότητες του θύματος στον καθορισμό των επιπτώσεων του τραυματισμού του και κατ΄ επέκταση της αποζημίωσης την οποία δικαιούται. (Βλ. Κωμιάτη ν. Πολίτσου κ.α., Πολιτική Έφεση 10400, ημερ. 28.02.2001) Το Δικαστήριο που είναι επιφορτισμένο να επιδικάσει γενικές αποζημιώσεις υπέρ του θύματος πρέπει να έχει κατά νου ότι αυτές πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό (Βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd ν. Christofi,

(1982), 1 C.L.R. 789). Οι γενικές αποζημιώσεις πρέπει να αντανακλούν την ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.

(1991)1 Α.Α.Δ. 475, Παναγή ν. Θεοδώρου,

(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου,

(1993)1 Α.Α.Δ. και Μαυροπετρή ν. Γεώργιου Λουκά,

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75). Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος η οποία, αφού δεν μπορεί να επέλθει με αντικατάσταση των απωλεσθέντων στη θέση την οποία λογικά θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρίσκετο εάν δεν τραυματίζετο, δια μέσου της χρηματικής αποτίμησης. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα με την προϋπόθεση ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων (βλ. Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Συκοπετρίτης Λτδ,

(2000)1 Α.Α.Δ. 1049 και Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρος Παπαδάκη κ.α.

(2000)1 Α.Α.Δ. 2079) Στην υπόθεση Ιακώβου, ανωτέρω, αναφέρθηκε ότι η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Αυτή ταύτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου γι΄ αποκατάσταση δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων (βλ. Μαυροπετρή, ανωτέρω). Οι αρχές που διέπουν την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων για σωματικές βλάβες, ως ελέχθη, συναρτώνται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη, τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα, τη διάρκεια των τραυμάτων και τα κατάλοιπα από τους τραυματισμούς με την όποια μορφή αυτά παίρνουν. Δεν υπάρχει μέτρο, ούτε ζυγαριά, με τα οποία θα μπορούσαμε να μετρήσουμε και να ζυγίσουμε αυτό τούτο τον τραυματισμό και τα όσα πιθανόν να έπονται απ΄ αυτόν. Τοιουτοτρόπως, προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. (βλ. Ανδρέου ν. Junquith, Πολιτική Έφεση 8548, ημερ. 08.05.1995). Η κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της στοιχεία (Βλ. Σπύρου ν. Χ¨Χαραλάμπους,

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 298) Χωρίς να προβαίνω σε εγχείρημα εξίσωσης, δέσμευσης ή ακόμη και παραλληλισμού με τα γεγονότα των υποθέσεων που θα αναφέρω κατωτέρω, με την παρούσα, αλλά μόνο ως στοιχείο που σε κάποιο βαθμό θα βοηθήσει ή θα χρησιμεύσει στην κατάληξη μου για το ύψος των αποζημιώσεων ή και ως σε κάποιο βαθμό στοιχείο σύγκρισης, αναφέρω ότι στην υπόθεση Αρετούλλα Μερακλή και άλλος ν. Αυγερινού Ταλιώτη,

(1997)1 Α.Α.Δ. 1148 επ., το Πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των Λ.Κ.3.500 για θλάση στον αυχένα, μωλωπισμό δεξιού ώμου και για οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις του αυχένα που προϋπήρχαν του ατυχήματος και ήταν υπόλογες για τα επεισόδια παροδικής αυχεναλγίας μετά από κόπωση και σε υγρό. Το Ανώτατο Δικαστήριο ανατρέποντας την πρωτόδικη απόφαση επιδίκασε το ποσό των Λ.Κ.1.500 γιατί τα ενοχλήματα που ανέφερα ανωτέρω δεν αποδίδοντο στο δυστύχημα αλλά στις προϋπάρχουσες οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις. Στην υπόθεση Ανδρέας Νεοκλέους v. Simon John Worley,

(2001)1 Α.Α.Δ. 652 ήταν και η διαπίστωση ότι ο εφεσείων είχε υποστεί θλάση των μαλακών μορίων του αυχένος με παροδικές εκδηλώσεις αιμωδίας των χειρών και είχε συμπτώματα επώδυνων και περιορισμένων κινήσεων του αυχένος. Έξι και πλέον μήνες μετά το δυστύχημα εξακολουθούσε να υπάρχει σε κάποιο βαθμό περιορισμός των κινήσεων του αυχένος λόγω της ευαισθησίας της περιοχής. Υπήρξε δε κάκωση της κεφαλής με εκδηλώσεις εγκεφαλικής διάσεισης διάρκειας δύο εβδομάδων καθώς και άλγος στο δεξιό οφθαλμό. Έφερε δε αυχενικό κολάρο για κάποιο διάστημα. Ο θεράπων ιατρός του εφεσείοντος Φ. Συμιλλίδης, του οποίου η μαρτυρία έγινε αποδεκτή, διέγνωσε βαρύ διάστρεμμα του αυχένα που περιέκλειε κακώσεις των μαλακών μορίων, μυικό σπάσιμο, ελάττωση κινητικότητας του αυχένα κατά 50% και πόνο που αυξάνετο κατά τις κινήσεις. Από τον ακτινολογικό έλεγχο διαπιστώθηκαν ελαφρές οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις οι οποίες δεν είχαν προέλθει από τον τραυματισμό. Τέσσερα χρόνια μετά το δυστύχημα, όταν εξέτασε τον εφεσείοντα, διαπίστωσε επιδείνωση των οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων και κατά τη γνώμη του το ατύχημα ήταν αυτό που επιδείνωσε την κατάσταση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ως αποζημίωση το ποσό των Λ.Κ.2.000 και το Ανώτατο Δικαστήριο το αύξησε σε Λ.Κ.3.500 ένεκα της επιδείνωσης επί της προϋπάρχουσας κατάστασης μερικώς συνεπεία του δυστυχήματος, και του χρόνου αποθεραπείας και με δεδομένο τις συνέπειες. Στην υπόθεση Στέλιου Δημητρίου ν. Μαρίνας Α. Ιωάννου κ.α.

(2003)1 Α.Α.Δ. 274 ο εφεσείων υπέστη διάστρεμμα του αυχένα και οσφυϊκής μοίρας. Ένεκα αυτών ταλαιπωρήθη, αισθανόμενος πόνο, ζάλη, κεφαλαλγία και περιορισμό των κινήσεων για ένα διάστημα 10 εβδομάδων. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ως γενικές αποζημιώσεις για τα σωματικά αυτά τραύματα για τον πόνο και ταλαιπωρία το ποσό των Λ.Κ.800. Το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε το επιδικασθέν ποσό. Τους τραυματισμούς και τα επακόλουθα τους που υπέστη ο ενάγων τους παρέθεσα ανωτέρω και δεν πρόκειται να τους επαναλάβω. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω, τη σοβαρότητα του τραυματισμού, την έκταση και τη φύση του, τον πόνο, την οδύνη, την ταλαιπωρία και οτιδήποτε άλλο έχει υποστεί, όπως αναφέρεται ανωτέρω, κρίνω ότι η επιδίκαση ποσού €4.500,-, ως γενικές αποζημιώσεις, είναι υπό τις περιστάσεις δίκαιη και εύλογη. Κατά συνέπεια, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγομένης για το ποσό των €4.303,97σεντ (£2.519),, ως ειδικές αποζημιώσεις, πλέον νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξόφλησης, και για το ποσό των €4.500,-, ως γενικές αποζημιώσεις, με νόμιμο τόκο από 21.04.2006, ημέρα δημιουργίας του αγώγιμου δικαιώματος μέχρι εξόφλησης, πλέον έξοδα ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Ν. Γερολέμου, Ε.Δ. /ΜΧΚ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο