Περικλή Νεοφύτου Μαύρου ν. Του Γενικού Εισαγγελέως της Δημοκρατίας, Αρ. Παραπομπής : 99/05, 29 Ιανουαρίου, 2008

(1997)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1403, στην οποία με παρέπεμψε ο ευπαίδευτος δικηγόρος του απαιτητή, αποτελούν τη βασική συνιστώσα της νομολογίας, αναφορικά με τις αρχές που διέπουν το θέμα. «Είναι παγιωμένο ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου, ως προς τα έξοδα, ασκείται δικαστικά. Γνώμονα για την άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου συνιστά το αποτέλεσμα. Η δικαίωση δεν πρέπει, όπως επισημαίνεται στην Χάσικος κ.ά. v. Χαραλαμπίδη

(1990)1 Α.Α.Δ. 389, να επάγεται την καταβολή δαπάνης. Δεν χωρεί στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου υποδεικνύεται στην Georgios E. Glykys v. Ioannis Stylianou Ioannides 24 C.L.R. 220, η επίδραση παραγόντων άλλων από εκείνων που σχετίζονται με την ουσία του αποτελέσματος. Διατυπώνεται η θέση ότι, "feelings of kindness are not, of course, the correct criterion in deciding the question of costs". Το ακόλουθο απόσπασμα από την Θρασυβούλου v. Arto Estates Ltd

(1993)1 Α.Α.Δ. 12, τείνει να διαφωτίσει το πλαίσιο άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. "Eίναι θεμελιωμένο ότι ο βασικός παράγοντας που διέπει την άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου ως προς τα έξοδα, είναι το αποτέλεσμα της δίκης. Θεωρείται ασύννομο ο δικαιωθείς διάδικος να επωμίζεται τα έξοδα της υπεράσπισης των δικαιωμάτων του και εύλογο να τα επωμίζεται ο αποτυχών διάδικος, η αδικαιολόγητη προσφυγή του οποίου στο Δικαστήριο (όπως τεκμηριώνεται από το αποτέλεσμα) αποτέλεσε τη γενεσιουργό αιτία των εξόδων.'' Απόκλιση από τον κανόνα ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα, όπως επισημαίνεται σε άλλο απόσπασμα της πιο πάνω απόφασης, "Δικαιολογείται μόνο εφόσον συντρέχουν ικανοί λόγοι που ανάγονται στη γενεσιουργό αιτία της πρόκλησης των εξόδων της δίκης ή μέρους τους.''» Διαπιστώνω τα ακόλουθα: Μολονότι θα μπορούσε να λεχθεί ότι ο απαιτητής κατά μια έννοια μπορεί να θεωρηθεί ως επιτυχών διάδικος, επί της ουσίας της διαφοράς και τούτο γιατί, στο τέλος της ημέρας του καταβλήθηκε το συνολικό ποσό των £11.508,19, προς πλήρη ικανοποίηση των απαιτήσεών του, σύμφωνα με την ένστασή του (έχοντας υπόψη ότι το ποσό που του προτάθηκε αρχικά ήταν μόλις £2.300,00, το οποίο απέρριψε, εξ ου και η καταχώρηση της παραπομπής), εντούτοις, η συμπεριφορά που επέδειξε μετά την καταχώρηση της παραπομπής ήταν τέτοια, που δε μου επιτρέπει κατά την άσκηση της διακριτικής μου ευχέρειας να του επιδικάσω οποιοδήποτε ποσό εξόδων. Ακολουθεί το σκεπτικό: Στις 4.8.2005 καταχώρησε, ως είχε δικαίωμα, μέσω δικηγόρου την παραπομπή του. Στις 13.9.2005 μετέβηκε στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Πάφου, συνοδευόμενος από κάποιο κτηματομεσίτη και υπόβαλε ένσταση για ό,τι αποτέλεσε το αντικείμενο της παραπομπής. Η συγκεκριμένη του αυτή ενέργεια, κυρίως δε, το περιεχόμενο της ένστασής του αποκαλύπτουν ότι επί της ουσίας εγκατέλειψε την παραπομπή και όχι μόνο. Διερωτώμαι πως αλλιώς θα πρέπει να εκληφθεί το γεγονός, ότι με την ένσταση του αναφέρεται σε αριθμό φακέλου (ΔΑΕ 641/02) αντί παραπομπής, περαιτέρω, ότι δεν ενημέρωσε τη δικηγόρο του για τη συγκεκριμένη του πρωτοβουλία μα ούτε και το μάρτυρα για την ύπαρξη της παραπομπής, παρά μόνο μετά την υποβολή της ένστασης. Επιπλέον, εκτός του ότι δεν προκύπτει να έχει αξιώσει οποιοδήποτε ποσό εξόδων, την ίδια πάντοτε μέρα, σε σχέση με την παραπομπή, ούτε και επιφύλαξε τέτοιο δικαίωμα. Αντίθετα, το μόνο που έκανε είναι να δηλώσει στο μάρτυρα ότι θα ειδοποιούσε το δικηγόρο του να αποσύρει την υπόθεση από το δικαστήριο, κάτι που δεν έκανε, τουλάχιστον μέχρι και τις 29.11.2007 που η παραπομπή ορίστηκε για οδηγίες από τον Πρωτοκολλητή, λόγω μη προώθησής της. Ότι ο απαιτητής με την υποβολή και μόνο της ένστασής του στις 13.9.2005 ουσιαστικά, έθεσε εκ ποδών την παραπομπή (επαναλαμβάνω, αποκλειστικά με δική του ευθύνη) ενισχύεται και από το γεγονός, ότι ανέλαβε αυθημερόν να ειδοποιήσει το δικηγόρο του να την αποσύρει από το δικαστήριο, προτού πληροφορηθεί το αποτέλεσμα της ένστασής του. Απλά να υπενθυμίσω ότι το ποσό των £11.508,19 του καταβλήθηκε στις 17.3.2006. Επιπλέον, θα πρέπει να σημειωθεί και το γεγονός, ότι ο απαιτητής παρέλειψε να παρουσιαστεί στο δικαστήριο οποτεδήποτε και ιδιαίτερα κατά την ακροαματική διαδικασία, αν μην τι άλλο, για να δώσει κάποιες εξηγήσεις για τον λόγο που ενήργησε όπως ενήργησε στις 13.9.2005, κυρίως δε, για να διατυπώσει αίτημα καταβολής εξόδων. Ιδιαίτερα για το δεύτερο, θεωρώ ότι η παρουσία του στο δικαστήριο ήταν οπωσδήποτε απαραίτητη, για να έχει νόημα η εξέταση ενός τέτοιου αιτήματος, καθότι αυτό υποβλήθηκε από το δικηγόρο του, μετά την υποβολή αιτήματος για απόσυρση της παραπομπής. Και κάτι τελευταίο που αφορά την αγόρευση του δικηγόρου του απαιτητή. Σε ένα σημείο της ισχυρίστηκε ότι το ποσό που εισέπραξε ο πελάτης του αφορούσε μόνο αποζημίωση για την απαλλοτρίωση της ιδιοκτησίας του «. και δεν αφορούσε τα έξοδα των δικηγόρων του». Ζητούμε από το δικαστήριο, πρόσθεσε ο κ. Λοιζίδης «. όπως εκδώσει απόφαση για τα δικηγορικά έξοδα.». Λίγο πιο κάτω πρόσθεσε τα εξής: «Εάν ο πελάτης μας όπως ανάφερε ο μάρτυς, του ανάφερε ότι θα μας ενημέρωνε για την διευθέτηση για απόσυρση της παραπομπής, αυτό δεν επηρεάζει το νόμιμο δικαίωμα μας να ζητήσουμε δικηγορικά έξοδα από την απαλλοτριούσα αρχή». Και ενώ ακολούθησαν άλλες δυο ανάλογες αναφορές του κ. Λοιζίδη, δηλαδή για το δικαίωμα των δικηγόρων του απαιτητή να ζητήσουν τα έξοδα τους από την αποζημιούσα αρχή, περί το τέλος της αγόρευσής του επιχείρησε να εξηγήσει το λόγο για τον οποίο θα πρέπει να επιδικαστούν προς όφελος του απαιτητή τα δικηγορικά έξοδα. Καταλήγοντας, ισχυρίστηκε ότι ο απαιτητής «δικαιούται τα δικηγορικά έξοδα που δημιουργήθηκαν μέχρι την απόσυρση της παραπομπής». Είναι φανερό ότι υπάρχει κάποια σύγχυση σε σχέση με τα έξοδα που δικαιούται ο ένας διάδικος από τον άλλο, κατά κανόνα ο επιτυχών από τον αποτυχών και την αμοιβή που δικαιούται να αξιώσει σύμφωνα με τους σχετικούς κανονισμούς ο δικηγόρος από τον πελάτη του. Έχω εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους δεν μπορώ να ικανοποιήσω το πρώτο, ενώ ουδείς έχει αφαιρέσει από τους δικηγόρους του απαιτητή το δικαίωμα να διεκδικήσουν το δεύτερο. Και μια τελευταία παρατήρηση. Δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία, ότι τα πράγματα έφθασαν εδώ που έφθασαν, εξαιτίας αποκλειστικά της συμπεριφοράς του απαιτητή, ο οποίος, έστω και αν ενήργησε με τον τρόπο που έχει αναφερθεί προηγουμένως, αν έμπαινε στον κόπο να ενημερώσει σχετικά τους δικηγόρους του, όπως ανάφερε στο μάρτυρα στις 13.9.2005, η υπόθεση ενδεχομένως να μην έπαιρνε την τροπή που πήρε στη συνέχεια. Ωστόσο, την ίδια ώρα, θα ήθελα να επισημάνω και τα έξης: Παρά τη συμπεριφορά του απαιτητή, ο μάρτυρας και κατ' επέκταση η υπηρεσία του, όφειλαν και αυτοί, ως θέμα δεοντολογίας τουλάχιστον, από την στιγμή που πληροφορήθηκαν την ύπαρξη της παρούσας υπόθεσης, αν μη τι άλλο να ενημερώσουν το δικηγόρο της απαλλοτριούσας αρχής, ο οποίος με τη σειρά του, σε συνεννόηση με τη δικηγόρο του απαιτητή θα μπορούσαν να ρυθμίσουν οτιδήποτε σχετικό με την υπόθεση, είτε αφορούσε την ουσία της διαφοράς είτε θέμα εξόδων. Με αυτή την επισήμανση προσπαθώ να αιτιολογήσω την απόφασή μου να μην εκδώσω οποιαδήποτε διαταγή για έξοδα. Κατ' ακολουθία όλων όσων ανέφερα, η παραπομπή απορρίπτεται χωρίς έξοδα. (Υπ.) .................................................. Κ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής .../Ν.Κ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο