ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΗ ΛΤΔ ν. Λίζα Μιχαήλ, Αρ. Αγωγής: 2522/05, 8.4.08

(1998)1 ΑΑΔ 1624, στην λήψη πληροφοριών και στην παρουσίαση εγγράφων που σχετίζονται με την διαφορά που προέκυψε μεταξύ των διαδίκων για τον σκοπό προετοιμασίας για την ακρόαση, μπορεί δε να ζητηθεί από οιονδήποτε των διαδίκων. Ο ρόλος της αποκάλυψης εγγράφων είναι η παροχή προς τους διαδίκους όλου του σχετικού έγγραφου υλικού πριν την δίκη έτσι ώστε να υποβοηθηθούν να αξιολογήσουν την δύναμη ή την αδυναμία των αντίστοιχων θέσεών τους και να τους δοθεί, έτσι, η βάση για την δίκαιη επίλυση της υπόθεσης πριν ή κατά την δίκη. Με την αποκάλυψη ο κάθε διάδικος καθίσταται ικανός πριν την δίκη να χρησιμοποιήσει ή να παρουσιάσει σαν μαρτυρία σχετικό έγγραφο υλικό για να υποστηρίξει την υπόθεσή του ή να αντικρούσει την θέση του αντιδίκου του. Ένας άλλος ρόλος είναι η εξάλειψη του αιφνιδιασμού, ο οποίος σχετίζεται με έγγραφη απόδειξη κατά ή πριν την δίκη, και η μείωση των εξόδων της αντιδικίας. Παραμένει, όμως, ως πρωταρχικός σκοπός της αποκάλυψης η παροχή της βάσης για την δίκαιη εκδίκαση της αγωγής με το να υποβοηθηθεί η δίκαιη επίλυση της υπόθεσης κατά ή πριν την δίκη είτε μέσα από διευθέτηση ή συμβιβασμό μεταξύ των διαδίκων είτε μέσα από την εκδίκαση της υπόθεσης τους και την ετυμηγορία του Δικαστηρίου. Τα κριτήρια άσκησης της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου καθορίζονται με σαφήνεια στον θεσμό 1 της Διάταξης 28 των Θεσμών της Πολιτικής Δικονομίας. Δεν διατάσσεται αποκάλυψη αν το Δικαστήριο είναι της γνώμης ότι δεν είναι αναγκαία για την δίκαιη επίλυση της αιτίας αγωγής ή ενός επίδικου θέματος ή για εξοικονόμηση εξόδων. Κατά την σύνηθη, όμως, πορεία των πραγμάτων όταν υπάρχει επίδικο θέμα που σχετίζεται με πραγματικά περιστατικά, το Δικαστήριο θα χορηγήσει διάταγμα για αποκάλυψη εγγράφων, εφόσον ο κάθε διάδικος εκ πρώτης όψεως δικαιούται σε αποκάλυψη (Βλ. Borthwick v. Beauvais

(1948)2 All E R 635). Σύμφωνα με τον Λόρδο Greene M.R. οι διάδικοι δικαιούνται σε διάταγμα για αποκάλυψη εγγράφων σχεδόν αυτομάτως (Βλ. Coope & Co Ltd v. Emmerson

(1887)12 A.C. 300). Για τους σκοπούς της αποκάλυψης η σχετικότητα των εγγράφων δεν περιορίζεται στα ζητήματα που αποκαλύπτονται στα δικόγραφα ή στο αντικείμενο της αγωγής. Και τα έγγραφα που θα αποκαλυφθούν δεν περιορίζονται στα έγγραφα τα οποία θα αποτελέσουν μαρτυρία είτε για να αποδείξουν ή να καταρρίψουν οποιοδήποτε επίδικο θέμα στην αγωγή. Έχει νομολογηθεί ότι έγγραφα σχετίζονται σε μια αγωγή άσχετα με το κατά πόσο μπορούν ή όχι να δοθούν σαν μαρτυρία (Βλ. O' Rourke v. Darbishire

(1920)A.C. 581, H.L.). Είναι, επίσης, νομολογημένο ότι ένα έγγραφο είναι σχετικό αν υπάρχει πιθανότητα να ρίξει φως στην υπόθεση (Βλ. Merchants and Manufacturers Insurance Co Ltd v. Davies

(1937)2 All E R 767). H κλασσική διατύπωση του κανόνα είναι ότι κάθε έγγραφο σχετίζεται με τα επίδικα θέματα στην αγωγή, το οποίο όχι μόνο θα αποτελούσε μαρτυρία πάνω σε οποιοδήποτε ζήτημα, αλλά επίσης όταν είναι εύλογο να υποτεθεί ότι περιέχει πληροφορίες οι οποίες μπορεί - όχι πρέπει - είτε άμεσα είτε έμμεσα να καθιστούν ικανό τον διάδικο που ζητά την αποκάλυψη είτε να προωθήσει την δική του υπόθεση ή να βλάψει εκείνη του αντιδίκου του. Και άμεσα ή έμμεσα θα έχει αυτή την συνέπεια αν είναι έγγραφο το οποίο δίκαια δύναται να οδηγήσει σε μια σειρά έρευνας η οποία μπορεί να έχει μια από τις δύο αυτές συνέπειες (Βλ. Compagnie Financiere v. Peruvian Guano Co.

(1882)11 QBD 55). Κατά πόσο ένα έγγραφο είναι σχετικό για σκοπούς αποκάλυψης είναι ζήτημα που πρέπει να αποφασισθεί από το Δικαστήριο και όχι από τον συγκεκριμένο διάδικο, γιατί ο τελευταίος δεν μπορεί να είναι δικαστής της υπόθεσής του. Η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου είναι ευρεία και το Δικαστήριο για να αποφασίσει αν υπάρχουν σχετικά έγγραφα προς αποκάλυψη εξετάζει τα δικόγραφα και τις ένορκες δηλώσεις που καταχωρήθηκαν στα πλαίσια οποιασδήποτε διαδικασίας που έγινε στην υπόθεση (Βλ. Ετήσια Πρακτική του 1958, σελ. 713 υπό τον τίτλο: «Refuse, adjourn . not necessary . limited to certain classes of documents»). Το έγγραφο ή τα έγγραφα πρέπει, επίσης, να είναι ή να ήταν στην κατοχή ή την φύλαξη ή τον έλεγχο του διαδίκου από τον οποίο απαιτείται να κάνει αποκάλυψη. Αυτό σημαίνει, ότι ένας διάδικος πρέπει να αποκαλύψει όλα τα έγγραφα τα οποία είναι ή ήταν υπό την δική του προσωπική κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο ανεξάρτητα από του ποιος είναι ο ιδιοκτήτης τους, έστω και αν δεν αποτελούν δική του ιδιοκτησία ή παρόλο ότι είναι κοινή ιδιοκτησία του με άλλο ή άλλους (Βλ. Chantrey Martin & Co v. Martin

(1953)2 All E R 691) ή παρόλο ότι είναι στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο οποιουδήποτε αντιπροσώπου ή υπηρέτη του (Βλ. Swanston v. Lishman

(1881)45 LT 360) ή στην κατοχή, φύλαξη ή έλεγχο του ως υπηρέτη ή αντιπροσώπου για άλλο πρόσωπο ή από κοινού με κάποιο άλλο πρόσωπο ή πρόσωπα (Βλ. Bovil v. Cowan

(1870)5 Ch. App. 495). Ο χρόνος που διατάσσεται η αποκάλυψη εγγράφων δεν προσδιορίζεται περιοριστικά στην Δ.28, αλλά συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των έγγραφων προτάσεων, γιατί τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Θα πρέπει, επίσης, να αναφερθεί, ότι δεν επιτρέπεται η αποκάλυψη για σκοπούς «ψαρέματος» μαρτυρίας ή όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για την δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Δεν συμφωνώ με την θέση της Αιτήτριας ότι οι Καθ' ων η αίτηση θα πρέπει να αποκαλύψουν την κάρτα νοσηλείας της Αιτήτριας. Είναι ξεκάθαρο από την αγόρευση της ευπαίδευτης συνηγόρου της Αιτήτριας, ότι ο σκοπός που ζητείται αποκάλυψη προς αυτή την κατεύθυνση είναι για να μπορέσει η Αιτήτρια να πληροφορηθεί για το ιστορικό της από την στιγμή που εισήχθηκε στην κλινική των Καθ' ων η αίτηση μέχρι και την έξοδό της από αυτήν και τις υπηρεσίες, νοσηλευτικές και ιατρικές, που της παρασχέθηκαν, όπως εξετάσεις και χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες αυτή υπεβλήθη. Σύμφωνα με την Αιτήτρια, αυτή δεν έχει οποιαδήποτε γνώση αναφορικά με τα πιο πάνω ζητήματα. Είναι, όμως, έκδηλο, ότι τα πιο πάνω μόνο σε ένα πράγμα αποσκοπούν. Στο να εκμαιεύσει η Αιτήτρια μαρτυρία από τους Καθ' ων η αίτηση για σκοπούς στοιχειοθέτησης της ανταπαίτησής της. Μόνο που αυτός δεν είναι ο σκοπός που διατάσσεται αποκάλυψη από το Δικαστήριο. Όπως και πιο πάνω αναφέρθηκε, η αποκάλυψη στοχεύει στην προετοιμασία για την ακρόαση και για να μπορέσουν οι διάδικοι να αξιολογήσουν την δύναμη ή την αδυναμία των θέσεών τους και έτσι να τους δοθεί η βάση για την δίκαιη επίλυση της υπόθεσης τους. Η αιτούμενη, όμως, αποκάλυψη δεν προάγει τον πιο πάνω σκοπό και είναι έξω από το πλαίσιο του σχετικού θεσμού που επιτρέπει την αποκάλυψη. Όπως και πιο πάνω υποδείχθηκε, δεν επιτρέπεται η αποκάλυψη για σκοπούς «ψαρέματος» μαρτυρίας, η δε αποκάλυψη της μαρτυρίας της άλλης πλευράς αναγνωρίζεται από την Νομολογία ως λόγο που δικαιολογεί την πλευρά από την οποία ζητείται η αποκάλυψη να ενστεί στην αποκάλυψη (Βλ. Ετήσια Πρακτική του 1958, σελ. 684 υπό τον τίτλο: «Grounds on which discovery can be resisted»). Θεωρώ, ότι για τον πιο πάνω λόγο η αιτούμενη αποκάλυψη σε σχέση με την κάρτα νοσηλείας δεν είναι αναγκαία για την δίκαιη επίλυση της υπόθεσης ή για εξοικονόμηση εξόδων, η θέση δε των Καθ' ων η αίτηση, ότι αποσκοπεί στην εκμαίευση μαρτυρίας θα πρέπει να θεωρηθεί ως ορθή. Είναι, περαιτέρω, η θέση της Αιτήτριας, ότι η «άδεια ιατρού» των Καθ' ων η αίτηση, το καταστατικό και ιδρυτικό έγγραφο τους και η άδεια ιατρού των μετόχων των Καθ' ων η αίτηση θα πρέπει να αποκαλυφθούν για να διαπιστωθεί κατά πόσο οι Καθ' ων η αίτηση δικαιούνται σε αμοιβή και δη στην αξιωμένη αμοιβή. Δεν μου διαφεύγει, ότι στην Υπεράσπιση δεν υπάρχει ανάλογος ισχυρισμός. Η Αιτήτρια δεν αμφισβητεί με την Υπεράσπισή της, ότι ο ιατρός που διενήργησε τις επεμβάσεις στην Αιτήτρια είναι εγγεγραμμένος ιατρός ή ότι οι Καθ' ων η αίτηση λειτουργούν χωρίς τις απαιτούμενες από τον Νόμο άδειες ώστε να μην δικαιούνται σε αμοιβή για τις υπηρεσίες που προσφέρουν. Αυτό που η Αιτήτρια ισχυρίζεται με την Υπεράσπισή της είναι ότι οι υπηρεσίες που της παρασχέθηκαν και για τις οποίες οι Καθ' ων η αίτηση ζητούν αμοιβή συμφωνήθηκαν να παρασχεθούν εντελώς δωρεάν. Επειδή, όμως, όπως και πιο πάνω είδαμε, για τους σκοπούς της αποκάλυψης η σχετικότητα των εγγράφων δεν περιορίζεται στα ζητήματα που αποκαλύπτονται στα δικόγραφα ή στο αντικείμενο της αγωγής θα προχωρήσω να εξετάσω την θέση της Αιτήτριας. Θα πρέπει να πω, πως η ευπαίδευτη συνήγορος της Αιτήτριας κατά το στάδιο της αγόρευσής της δεν ανέφερε κατά πόσο το πιο πάνω θέμα διέπεται από οποιαδήποτε Νομοθεσία ή αν με βάση ισχύουσα Νομοθεσία οι Καθ' ων η αίτηση όφειλαν να συμμορφωθούν με κάποιες προϋποθέσεις για να δικαιούνται σε αμοιβή για τις προσφερόμενες υπηρεσίες τους, έτσι ώστε το ζήτημα να εξετασθεί μέσα από αυτό το πρίσμα. Ούτε και παρέπεμψε το Δικαστήριο στις πρόνοιες σχετικής επί του θέματος Νομοθεσίας, ώστε να στηρίξει την θέση της και να την κάνει πιο συγκεκριμένη και απτή. Ως αποτέλεσμα, η ευπαίδευτη συνήγορος της Αιτήτριας δεν έπεισε το Δικαστήριο, ότι η κατοχή των πιο πάνω εγγράφων είναι αυτή που νομιμοποιεί τους Καθ' ων η αίτηση να δικαιούνται σε αμοιβή για τις υπηρεσίες τους. Το όλο ζήτημα παρέμεινε γενικό και αόριστο, όπως γενικός και αόριστος ήταν, πρωτίστως, ο όρος που χρησιμοποιήθηκε από την Αιτήτρια περί «άδειας ιατρού» των Καθ' ων η αίτηση - όρο που, θα πρέπει να πω, αδυνατώ να αντιληφθώ εν' όψει του ότι οι Καθ' ων η αίτηση είναι νομικό πρόσωπο. Εν κατακλείδι, δεν τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου εκείνα τα δεδομένα που θα έπειθαν το Δικαστήριο για την αναγκαιότητα μιας τέτοιας αποκάλυψης. Αναφορικά με το καταστατικό και ιδρυτικό έγγραφο των Καθ' ων η αίτηση θα πρέπει να πω, πως η σύσταση των Καθ' ων η αίτηση ως νομικού προσώπου είναι παραδεκτό γεγονός (Βλ. παράγραφος 1 της Υπεράσπισης). Όσον δε αφορά «έγγραφα που φέρουν την υπογραφή της Αιτήτριας» θεωρώ, πως ο όρος αυτός είναι τόσο γενικός που είναι δυνατόν να περιλαμβάνει και έγγραφα που δεν είναι σχετικά με την υπόθεση. Εν' όψει όλων των πιο πάνω και αφού μελέτησα προσεχτικά τις έγγραφες προτάσεις των διαδίκων θεωρώ, πως η αποκάλυψη σε αυτό το στάδιο δεν θα εξυπηρετούσε ούτε την δίκαιη επίλυση της υπόθεσης, αλλά ούτε και την εξοικονόμηση των εξόδων. Συνακόλουθα η αίτηση δεν εγκρίνεται. Τα έξοδα της αίτησης όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ των Καθ' ων η αίτηση και εναντίον της Αιτήτριας και θα είναι εισπρακτέα στο τέλος της διαδικασίας. (Υπ.) .............. Π. Μιχαηλίδης, Ε. Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο